Valentini Naibodae Astronomicarum institutionum libri 3. Quibus doctrinae sphaericae elementa methodo noua, facili, & ad captum Tyronum aptissima traduntur

91쪽

bus perperam acceptum, ne Θ, non esse in ' hac opinione astronomos, neq; id agere,ut ρυ- ci linc persuasum capiant, huiusmodi ipsorum c ratione ingeniosa genitas orbetuM formas, esse corporibus sensui patentibus ominὸ cohae- ventes,aut reales ut loquuntur,hoc estin ρυ- cam aetherei systematis tonstitutionem aptas , 1 et extra mentis actumAliquam essentiam sub Hientem habentes. Si non est incredibile , sicut omnino per tua re conantur, sidera nullo pro- g esionis, solo suorum orbium uectationis motu secundym locum permutari t et certi, ut omnes omnino astronomorum orbes , aspectabili mundanae compagini connumerentur, aut eidem per praesentiam subsistentem insint, minimὰ n cessarium es in simpliciter incredibile.

nrs enim omnia sider a ad quotidianas uniuer talis reuolutiones, fortἡ ueraciter pmul cu tota caelorum octilis conspecta mole circumduca tur: tamen non est necessarium, ut materia copuIutis sensemque patentιbus caelorum corporibus,

ad tinguem cohaereant aut annumeretur, Omnes

epicycli O borum deferentes, aut his, inaqualis syluuinis iste circumiectae uulgoqo celebr te roriaru machinae, id genus res aliae, quales plurimas et uarias gigntit astronomi,ut reddans ex Geometricoru doctrina desiumptas causas eo--,qu in cetio seci adu loco subinde aliter clipatiter

92쪽

aliter permutarι percipiuntur. Plani a suns haecqus dico,et mediocriter in nathrati philoso- phia doctis in mente ueniar,quoties de rebus adpo sicu corporu mundiostema complenda, requisitis,cogitat,ut claris sit,maiore uenia dignil hic inueniri Auerror,quam nonustos, qui tirum rata cu uehementia criminantur O ace aut in hoc, quod quaeda orbiu ab Astronomis ad artem sua assu corusimulachra,negauerit esse realia aut extra metis actu aliqua essentiamβω- flerem habentia .Sanὸ si tantae simulachrora uarietatis,qua astronomigenerat edi indies aliter permutare cosueuerut,catu esset velfuisset ungessentialiter Opax,iamdudu totu mos: ris c u- sum inq; chimsra uersum cerneretur.Sunt itaq; scut ora alia Matheinaticorum. ita hec quoque Uronomicoru orbiu simulachra,non tam sensui coaptata,quim cogitatione metis c. Uieda corpora,quoru magna potest esse uarietas et ccotraquam fert conditio naturalia corporum,ex quitius aspectabilis rerii uniuersitas compingitur subinde alius atq; alius numerus et situs seu ordo,si modo dextrὰ dirigatur ad huc scopu,nepὸ, ni excusandi coelestes apparentias ineantur uis, firmis opticoru rationibus innitemeseestque perinde ac se qui sagittaci periti coplures .uariis dianersisq. telis pariter ac arcubus ad unam eandemque propositam metam ali, alijs dexteri propiu que iacularcntur.

93쪽

plitudinem orbii ct temporis periodici multiatu Ἐσει rifcctio,ὸ qμascimus, corporum aequali

celeritatς in circum inceden tu, ea, qμ 4 comnunt cςη ro plui distanti tardiui: νη minus. ocaui circumire uice η Ua,qus tardiu insecumeunt,tonzius 4 medio distarc reliquis, quaressoluuntur citius , ut sic temporis periodici Mμltitudo coarguat orbis simplitudinem,σsic im argvgtur ab illa. Unde Luna omnium sententia ima est, citimo terraequς proximo orbi connexa,conssenienter breuissimo temporis θη-tio, quo circumst. Supr mus gutem est Satur ηκs,in amplisimo locatus orbe, consentaned i pori plurimo, quo ambitum peragrare μηima sertitur. Sub eo est Iuppiter eadem de caus et

94쪽

Mercurio uariae reperiuntur sententia, eo quod Solem perpetuo comitantes, non omnifariam ab

ipso,ur illi,discedant, praeque paribus cum ipso spatiis remporum circumeant. 23 am illi O quarta parte coeli 4 Sole abesse O tertia

aduersa Solis e cernuntur. At mercurius a Sole plurimum absistens, nunquam unum plenὸ

coeli Odecatemorium explet. Venus uero non

nisi altero tanto longius ab eodem secedere consueuit. Quo factum est, ut alijsupra Solem eos collocarint, ut Platonis Timaeus σ eum secutusAri toteles:alijsub Sole,ut Cicero Plinius. Ptoιemaeus O bona pars recentiorum. Verba Pliani3 haec sunt. Infra solem ambit ingens sidus appellatum Veneris, alterno meatu uagum psitq; cognominibus amulum Solis et Lunae. Praeveniti quipp) σ antd matutinum exoriens, Luciferi

nomen accipit,ut sol alter diem maturans: n-tra ab occasu refulgens nuncupatur uesper, ut prorogans Lucem, uicem cura reddens. Quam natura eius Pythagoras Samius primus deprehendit,olympiade circiter quadragesima secunda, qui fuit urbis Roma annus centesimus quadrage linus secundus . Iam magnitudine extra cuncta sidera es, claritatis quidem tantae, ut vinius huius stellae radiis,umbrae reddatur. Italin magno nominum ambitu est. Alij enim Iuno-ηis,ali, Isidii, alii matris De appellaue re.

Huius

95쪽

Huius natura cum generatur iis terris,Namsin alterutro exortu genitali rore cossergens non terra modo coceptus implet, ueru animantium

quoq; ommu stimulat. Signiferi autem ambitum peragit tricenis et duo de quinquagenis diebus, ab Sole nunq absistes partibus sex atq; quadraginta togius,ut Timaeo placet,Simili ratione ,sed nequaqua magnitdine aut ui proximu illi me

cur sidus,4 quibusda appellatu Apollinis in

riore circulo fertur,noue diebus o ore ambitu modo ante Solis exortu, modo post occasu ressiedens liqua ab eo uiginti tribus partibus remotior. 'c ille.2 sc defuerui, e i is nec supra nec infra Sole proprias sedes asignare sed in pamuis corpori Solari circuscriptis circulis,Sole ceu

cenrrum suum, circum ire putarent,nec terram, ut caeteri errones,ambire: ita ut memoratorum, paruorum circulorum minor,in quo Mercurius Dratur, proxim8 Sole medium,intrase conci dere,atque ex interuallo unius ferὸ dodecat mori, describi: Venerius uero. O qui utrumque coercet, ex eodem quidem Solis centro , uerum ex distantia altero tanto maiore detornari, intelligeretnr: quod oe ad apparentias horum derum saluandas magis facit, O ordinem, qui Melocitatis tarditatisque ratione monstratur, minus perturbat, quam si uel pura Solem uel, infra collocarentur.

96쪽

Syllam a maximarum uniuersitatis par. tium ex sententia Martiani Capellata iniresumpta occasione summus uir copernia

eus, Saturnum quoque o Iouem Martemque atque adeo Lunam una cum inclusis suo circulo elementis, ad eundem Solem tanquim uniuessitatis centrum comparat, atque sic extremis

mundi maeniis, quibus stellae ratae inhaerent, firmatis immotis s, circum Solem similiter immo-F tum

97쪽

tam atquet quam in medio mundo eon e tem lampadem,praeter Venerem o Mercurium, etiam Saturnii, IouE oe Martem, una cumglobo telluris o huic incumbentibus elementis

Lunaque conuertens,iam paruo numero orbium omnes omnium atatum coeli apparentias, maxima eum laude admiratione doctornm ita saluat,ut ante ipsum nullus,quamuis multi sphera-rais decadem,ali, etiam hendecade assumerent, Systema uniuersit iis de sententia sum, mi viri Nicolai Copernici Torinensis,

Tellur

98쪽

i. Neque essiquod quis motu telluris quiete u

Solis lagopere offendatur. Nam uice cmutat terram quiescere,Solemque moueri,si quis exi-simet,eundem scopum per easdemferὸ demon-yrationes,ei reste consequi licebit, id quod satis arbitror intelligi ab omnibus,qui aliquid de M matis iudicare possunς. Periodica coelestium orbium tempor Cap. XVII.

I Μ sepius dictum est, uniuersitatis in de

tram circui um iurni nocturnique temporis statio compleri: multitudinem temporum periodicorum, quibus particulatὶm subiecti orbes insinistram circumferuntur,congruere ipsorum amplitudini. Quamobrem sidus Saturni summu maximoque ambiens circulo, trigesimo anno adsedis sua principis regreditur. Iuppiter Satumno multo inferior, alio temporis minori, duodenis circumagitur annis. yidus Martis binis fe- τὸ annis conuertitur. Sol diebus trecenis sexagenis quinis addito quadrante. Veneris et Mercuri, periodica tempora, quod ad aequalitatis motum attinet, cum periodo Solis conueniunt. ded Timaeo ἰσsρομον κ ii sυν ον ρι nomina tur.Quod uerouerba Plinii,qus paulo antὰ pro

ferabamur, Veneris o Mercurii periodos in F et ur

99쪽

jer se dierum enneade dise epire, O utra que

ab umbitu Solis deficere sonant, id accipienuuta est de motu siderum apparente,qui quemadmo dum ab aequali motu differat,magis vi oportu ησIoco monendum fuerit. Luna terrae proxima minimoque ambitu, uicenis diebus septenis ; ad dito triente,percipitur circumire spatia eadem; qus Saturni sidus altismum triginta,ut diceba

mus,annis.

caterum de periodicis trporibus, quibus fleuia in coelo infixa in laud pleηρ circesmire,signifereaq; Obliquatio ad sui annulus initia restitui debeatiquata sint,asseuerare,non est facile, nec fatis securu,ob summam motio tu istaris tardita rem,at ; adsedissus principia restitutionem in

expectabilem. Etenim illa permutatio,ad quam sellas in extimo haerentes coelo laevorsum cedere sentimus, a tot seculis, quibus primum haec iuulo uariatio innotuit hominibus,nondum unum dodecatemo rium albi adeo uix quintamdecima partem circuli peregit: ad pristinum tamenmatum restitui debens, in Annis Aegypti' uici es quinquies millo,octingetis et sedecim,ut ex perpetua a nobis retrὸ, usquequo hominibus, coeli veterum interpretum,memoria habere licebat, propagata historia,de hoc motu eruditὸ colligis pernicus. Similiter differentiam signiferere

100쪽

quandam librationem subinde commut risent: mus,duas unius gradus quintas, nunPam excedere posse,atque in annis Aegyptiis ter mi le,quadringentis O triginta quattuor, integrὸ restitui,pari sagacitate, iudicauit idem artifex. Quae modo de his motibus monuisse satis sit. Tleuior enim de ipsis tractatio,pertinet ad tbeorias motuum particularium. Illud saltem adj-cio , uulgatam ct famosam Alphonsinorum opinionem, que spharam nonam, ut uocant, in quadragies novies mille:octauam uero insepties mille annis Iulianis circumire supponit,esse commehticiὰm .iamque dudum coepisse antiquari,eὸ quod ex multorum annorum obseruationibus,ab eximiis artifici bus factis aris sit liquidum,pam liculares horum orbium motus iuxta hunc opinionem numeris expositos, nequaquam amplius coelo congruere, quantumuis aliqui sapere ac probare eam volentes, prater multa falsa commenta, subinde aliis atque aliis adiectivis Oablativis portionibus, in calculo Uellarum usi fuerint.