Commentarivs in vtramqve epistolam Pavli ad Thessalonicenses

81쪽

Non enim uocauit nos Deo us ad immundiciem,sed ad sanactificationem.

Ratio est a fine uocationis sumpta, amplificata collatione contrariorum ac si diceret Antequam Vocati sumus per Euan gelium, in regno tenebrarum , sordibus Peccatorum inuoluebamur, Nunc autem uocati sumus per Euangelium, Utrent n-ciatis peccatis, quae mortis de damnationis causa fuere, iusticiae cinnocentiae stude mus. Huc locus Pauli ad Tit,2 pertinet. Apparuit enim gratia Dei salutaris omni-hus hominibus erudiens nos,ut abnegata impietate di mundanis concupiscentiis, modesic, iustera pie uiuamus in praesenti seculo. Proinde quicunque peccatis indulges,immemorem suae uocationis se deci vat, S se adhii in regno tenebrarum sub vexillo Satanae militare ostendit.

Quapropter qui re cit,non hominem re incit,sed Deum,qui& dedit spiriuum suum sanoctum in uOS.

82쪽

E PI I. DV magi eo Urgeat, autoritatem Dei allegat E simul sceleris magnitudinem notat. Qtii enim rei jcit salutares admonitione a quocunque propositas,non rehcit hominem tantum,quod per se graue scelus est sed Deum ipsum aspernatur, S suam ingratitudinem ostendit, non obtempe rando Spiritui sancto, in hoc a Deo dato, UtcXcitet corda hominum ad obedientiam. Observetur emphasiS in uerbo αγε-τΘla, quod ita rem aliquam aspernari signi ficat, ut nullo in loco ponatur, nullaque eius ratio habeatur. Vnde tria collige per petu ob oculo statuenda. Primum quod contemptores Dei sunt quotquot eius a Litaribus monitis per ministros uerbi aut alios propositis non auscultant. Quemad modum enim qui magistratus iussa detrectat,eita contemnit autoritatem, Ita Deo nO Obtemperans, diuinam mentem aspernatur,quo scelere nihil est immanius.Nam inde prolabuntur homines in reprobam mentem, Ut peccare non erubescant,iUXta illud Prouerbiorum 8. Impius cum in prosundum peccatoium Venerit,contem nit. Deinde igniscatur, quod tales O teniptores Dei a Deo quoque reiiciantur, iuxta illud Qtii me contemniteritionΟ-

83쪽

i, pulla tcolligi per aeum quoi

cum non honoratur Domin US,ac timetur

ij qui praeceptis ipsius non Obediunt,

eos uicissim abiicit,4 sinit cum hilare pec cata, donec mensuram peccatorum suo rum compleuerint. Tertio, admoneantur tales iudici j Dei, cuius Ultrices manti sese fugere nequeun contemptore Dei. Qti Propter dum manet tempus poenitentiae eXpergiscamur, eumque rogemus, Ut nos conuertat, δέ suo spiritu regat, U Ue' re conuerti posset mUS, On Uersionemque nostram uero fidei fructu testem Ur Con

solatur Sc hic locus pios Euangeli j mini stros, qui cum mundo contemnuntur devehciuntur,qUdd non tam ipsi, quam De iis ipse, cuius legatione funguntur, relicia

tur.

De fraterna autem Charilaate non opus habetis ut scribam

uobis. Ipsi enim uos a Deo do,cti estis , ut diligatis uos inui a cena . Etenim hoc facitis erga fratres omnes, qui sunt in tota Macedonia

84쪽

Π s I DPer occupationem addit Antithesin prorimae praecedentis sententiae de uiolen ta oppressione fraude uitandis Idque cum duplici ratione. Non opus est ut scri-ham uobis de fraterna charitate quae in locum uiolento oppressionis de fraudis succedere debet. Quia ipsi diuinitus docti, scitis, quod mutua requiratur amo his dilectio, d affectus ipse seu fructus uostram erga Fratres dilectionem declarat. Quam in tota Macedonia eam experii sunt fratres. Porro εοψαλ , hoc est,a Deo docti, illi dicuntur, quorum cor iitu,sen si uerbum praedicatum, per gratiam spiritus sanet penetrat, seu qui quod didice runt per uerbi praedicationem,opere complere satagunt. Est enim certissimum in.

dicium quod a Deo didiceris,si id quod

didicisti facias. iii autem nouit quid si ri debeat, ct non facit, non dum a Deo didicit secundum gratiam, sed secundum legem, non secundum spiritum, sed secundum literam. Admoneamur itaque hoc loco a nobis non requiri ociosas specula, tiones de Deo S rebus diuinis, sed fidem per dilectionem eruacem.

85쪽

At ouamus uos fratres a undare magis Menesti

Correetio est, quasi dicat Tametsi

Mestra erga fratres charita magna est,T men perpetuis incrementis indiget. Nemo enim diligere iuXta rationem praecepti satis potest. Quare perpetuo progredien dum,enitendumque ut unusquisque se ipsum diligendo prorimum stiperet. Ita λο- litas Θα enim significat magno studio conari quippiam effficere. Quare Ambrositim sequutus sum, qui hoc loco λοἶ- μδοι eniti reddidit. Vnde colligemus non frigidum quendam ainoris aflectum a Christianis requiri, sed uiuidum Sc se Uentem, quo Protaim commodis non mitius quam nostris studebimus.

Quiescere Magere propria, 8 operari propriJ manibus,

quemadmodum uobis praeceis PimuS.

Plures sanctificationis partes recitat, quae similiter per antithesin sunt exponendae. Nana

86쪽

E I Ddae. Nam ut sanctificationis partes praeespiuntur,Ita Prohibentur immundicis que cum illis pugnant, atque hoc loco tria coniungit, quae fere eundem sensum habent. Quiescere, agere propria, de operari Propri j manibus. Quorum primum nimirum quiescere,curiositati Opponitur,Nam ησυχαJ9 δ πολυ ποαγμονδὶ OPPOn Untur,ut apud Isocratem in Oratione de pace, tibi dicit συχίω utiliorem ac commodio rem esse πο πολv dαγμοσbuκq. Vt igitur hac commendatur Christianis modesta quies, Ita e contrario damnatur maligna curiositas Deinde hortatur Ut propria agant, hoc est, ut quilibet in sua uocatione sit sedulus de fidelis, S per αντι εσι dam' nat ociosos homines,qui quid sua uocatio efflagitet minime cogitat. Eodem pertinet

quod addit,operari proprη manibus,per quod intelligit necdochice diligentiam sedulam in omni uocationis genere. Ne penIm omnes manuum labore fatigari uult Paulus,sed ut quae sui sunt muneriS,Unus quisque fideliter praesi et incommunem J mutuam aedificationem.

Ut ambulatis decenter erga

extraneoS,S nulla re in dioeatis.

87쪽

T MEI SALON. Proximae adhortationi duplicem et tionem subiungit. Quarum prior a publica honestate,altera a propria utilitate sum pta est. Publica honestas est Ornans professionem fidei honesto ac iusto labore uictum sibi parare: Cum contra turpe dei decorumst octo oorpore,alienisque bonis inhiare. Propria utilitas est, ut ipse sine mendicitate honesto labore uiuas,alijsque egentibus opem feras.

Caeterum nolo uos ignorasre Batres de his qui obdormiues Tunt, ne doleatis quemadmodum 8 caeteri non habentes spem.

Altera huius Capitis pars est, in qua consolatur Thessalonicenses,qui Obmo tem amicorum nimium tristabantnr. Vbi primum obseruandum est,quod mortuos ideo dormientes uocat, quia sicut illi qui dormiunt, suo tempore Mitantur cita mortui in extremo die excitabimtur ad uitam immortalem. Quod autem de dormitione dicitur, non ad totaim hominem,

sed ad partem, dunt at nempe ad corpus res

88쪽

eserendum est Amma enim a corpores parata uiuit immortalis Id quod plurima testimonia Veteris di noui testamenti conuincunt. Deinde discrimen inter dolorem piorum impiorum consideretur. Illorum enim moderatus est, ut qui consolatione est mixtus, Hic et moderatus sine omni spe de consolatione. Vt autem O derariis ille permittitur Ita Prophanus de Ethnicus dolor damnatur.

Si enim credimus quddaeuius mortuus est & resurrexit, sic& Deus eos qui obdormies runt per Christum adducet cum ipso.

Ratio consolationis in morte amico rum, a causa communis resurre stionis. Quoties itaque aliquis amicorum morte tristaturi, mortis Christi ac resurrectionis meminisse oportet. Nam ut mors Christi, nostrae mortis est uictrix, Ita eiusdem rosurrectio uitae nobis causa existit. Est autem Pauli argumentum alidum non abeXemplo, non a particulari ed a causa suseficiente, donecessaria ad suum effectum ne cessa-

proi

89쪽

eessarium de proprium. Vnde PauIus,

ad Corinth. Is resurrectionem mortuo rum tanquam ex firmissimo principio probat,cum inquit:Si resurreetio mortuorum non est, ne Clarisius quidem resurrexit. Hic adestructione consequentisco cludit antecedentis negationem hoc pacto. At Christus resurrexit, laiciuestre surrectio mortuorum.Sic enim paulo post addit. Nunc autem Christus resurrexit eta mortuis,primitiae eorum qui dormierunt.

Subiungit ibidem collationem causarem mortis uitae. Quemadmodum inquit moriuntur omnes per Adam, Ita ter Christum omnes uiuificabuntur. 1c utitur contrariis causis ad probandos con trarios effectus . Vt enim Adam mortis causa suit sua inobedientia,Ita Christus ui tae autor est sua iusticia Nam Christus, nit, ut instauraret omnia per Adam amis. sa Vis itaque consequentiae in eo est,quda Christus non sibi tantum resurrexerit, sed nobis. Quemadmodum enim primitiae non consecrabansurit solae essent sanctae, sed etiam ut reliquus anni prouentus sanctificaretur. Ita de Christus non solus resurrexit,sed nobis ipsius resurrectio caus ,

90쪽

resurrectionis cistit.Verum hic qussit ex Pauli uerbis oritur. Videtur enim in speciem,quod tantummodo adstruat Paulus piorum resurrectionem, cum inquit, iii obdormierunt in Christo, id est,qui morientes per fidem Domino Iesu coniuncti erant. Verum sciendum est,quod Paulus duntaxat hic tractat ea,quae ad praesentem eonsolationem sacere uidebantur. Quare tantum hoc loco de fidelium gloriosa, surrectione disserit, in qua abunde consolationem consequunturiij in quavis afflictione. Quod autem omnes cum psi tum impii resurgent, Illi quidem ad gloriam Perpetuam, Hi uero ad aeternos cruciatus, multa scripturae testimonia conuincunt, inter quae praecipua sunt quae habentur, Danielia de Matth se Iohan. s.

Hoc enim uobis dicimus in sermone Domini.

Vt fidem resurrectionis adstruaque hum Domini allegat, qui cum eam prae dixit fore, procul omni dubio futura est. Quicunque igitur in dubium reuocat rosurressionem mortuorum, Dominum ip'sum

niti l

la hi

Diion