Horae subsecivae Marburgenses anni MDCCXXIX, MDCCXXX et MDCCXXXI quibus philosophia ad publicam privatamque utilitatem aptatur

401쪽

i I. De Voluptato ex eunitisne

mtelligatur. Ipsam adeo rerum, quae ipsis inest, veritatem inliniis, perspicientes pefectionem quandam intuemur. Quamobrem fieri ne ii quin voluptatem ex ea percipiam. . Atque ea Voluptasest, qua veritasisti animum cognoscentis,e undit. Qii, niam nos in philosophia id agimusti ex notione subjecti determinata ruatur quodlibet praedicatum fecimd rium ei tribuendum, primariis defini tione comprehensis; duus lector veritatem rerum ij iordinem praedicatorum perspicit, qui

in mutua a se invicem dependentiae

consistit. Quamobrem superatis didficultatibus , qua tyronum at Eni nem defatigare solent, philos uitae nostrae lectio animum voluptas mistinua perfundit. sἀρη o s. s. Enimvero nostrum esse ai- ' ..tramur, hactenus dicta experient.

mmdcolammare, ut earum veritatem iis persuadeamus, quorum animus dis ficulter edit rationibus. Mathematum perito facile persuaseris esse quid in ordine quod delectet neque enimalia re opus est, quam ut e experientiam

402쪽

- meritatis peroinienda 1 stiam domesticam in memoriam revΟ-ces Lex, quae in potestate est, attentione uti jubeas. Notum est cometram maximo suo merito celebrem

I um Mutonum reperisse,si quadratum diametri circuli sit i sore aream 'ru'm Y,- rem c. e minus hodie constat, acuum Gregorium Geometram eximium, primum

invenisse, si quadratum diametri circuli fit fore aream circuli I-l- ς' - , b&e. Quoniam serierum infinitarum usus alius non est, quam ut approximationes inde eruatitur in eo

λsu, quo perfecta quadratura dari a nobis non potest seriem e tonia mutique praeferendam esse patetLei-λitianae, quae vulgo dicitur,quod long tempore Leibnitio tributa fuerit,

antequam constaret,eam a Gregorio fuisse inventam Sunt tamen, qui Ler- Attianam, seu Gregorianam praeferunt emtonianae, propterea quod

in illa manifesta sit lex progressionis in infinitum, qualem in hac nullam esse arbitrantur Lex illa progressionis ordinem quendam palam facit, quo

termini progrediuntur: ex quo Cum

403쪽

iro I. De Voluptate ex coluitione

voluptatem percipiant, qualem in se nullam experiuntur ad seriem Emmntanam attenti, hac Leuitianam legantiorem appellant significaturi, quod ea delectet, non tantum prost. Enimvero reducamus iis artificiis, qua alibi rhexposuimus, eandem ad lar mam aliam, ut termini manifesta lege progrediantur in infinitum inussum profecto mihi superest dubium ore ut series Ne toniana majore voluptate animum a praejudiciis liberum persundat quam Leibnitiam Etenim si ter. minus primus seriei dicatur A, secundus B, tertius C, quartus D ita porro, sitque diametri quadratum Ietare circuli vi seriei Neutoniam est

&c. In hac serie plus ordinis deprehenditur quam in Leibnimana, cum non modo lex progressionis sit observa- tu facilis, verum etiam singuli terminia se invicem constante quadam ratione dependeant min ipsa varietate insit mmilitudo non una. Delectat adeo le-ries eu mania ad hanc formamis . ducta

404쪽

maeitatis percipienda. ita

ducta vi solius ordmis, quae antea in se spectata non delectabat. Sed demus exemplum aliud, quod est faci- lius. Qui principia Architectura civilis vel primis labris degustavit, non

ignorat eurythmiam , quae inter principia venustatis connumerata similitudinem ab utroque latere medii dissimilis custodit, esse regulam ordinis. Unusqciisque duo conspiciens aedificia, quorum Unum juxta regulas eurythmiae constructum, alterum vero iis adversatur, in se experitur, ex Conspectu prioris se voluptatem percipe re, quae a conspecti alterius aliena. Id igitur, quod hic dele stat ordo est. Quodsi cui nec hoc exemplum satis clarum fuerit, is obvium quodque

captat ex rebus quibuscunque ordine collocatis. Neque attentione usus dis.

ficulter intelliget esse ordinem, qui hic delectat. Unde porro colliget,

ordinem quoque in aliis rebus, adeoque R in vecitate obvium delectare de- here, quam primum is perinicituri f. 6. Similiter haud raro experiuntur , qui in demonstrationibus resol- quendis vertantur, quod ligni evor' H.

405쪽

dine, qui in iisdem percipitur, voluptas capiatur. Genuinam demon1trationis formam maccuratam ana

lysin delineavimus in opere logico h. Eam qui perpendit observat, tam certis regulis contineri, quibus ordi nata essiciturin hoc ipso ab inordua ta distinguitur t) ordinem intuemtes, quem in Ordinata deprehendimus, Voluptate perfundi, cinio docet, experientia aperte loquitur. Non aliare opus est, quam uidemn strationem, prolixam inprimis, fitime resolvamusis resolutam cne in tabula quadam describamu uno obtutu comprehendi possiordo in eadem latens conspectui ratur. Nos sane, qui indenda analytica methodo utenmonstrationes ita resolutas bu, nostris conspiciendas exhibemus, voluptate illa constanter fruimur, pisaccedentibus aliis mox describen essiciunt, ut in docendis triviali Nanon sine animi voluptate versemur Ranimum alio labore delati atum M

cendo recreemus, immo a taeda

406쪽

hus sorte implicitus est, liberemur. 8a ipsa quoque voluptas in rationum illarum numero est, quae nos impulerunt, ut in nova Elementorum Matheseos editione demonstrationesisteremus quam maxime ordinatas,

idem, quantum datur in ipsa' que philosophia, quam Latino

semione publici juris facimus, extemsa Arma plurimum differente ab ea, Ma vernaculo idiomate conscripsimi imitaremur nihil enim magisi 'pris habemus, quam ut alii qum

quidem fiant participes. Cetera, plura moneri poterant de iis, voluptatem hanc intendunt sed pili nobis hon liceat esse prolixiori- S, illis observanda relinquimuri demonstrationibus resolvendis' impendendis eandem nobiscum ingredientur mon derunt i tu ejusdem voluptatis nobiscum stipes lacti sit ita, quod non luiri tyro aliis difficultatibus pra

intditus nec eo acumine adhuc utens, 'od ad pervidendum ordinem prae-equiritur in demonstratione latentia, illam persent is cat.

407쪽

si et Ens omne esse pe inctum

I m dum agnovere veteresin nos ex pla: otione perfectionis demonstraVimus, Im quo respectu rebus perfectio tribua- tur u). . Iam ad Veritati cognitionem spectat etiam cognitio perfectionis rerum, dolendumque quod non plus studii in eadem collocetur. Quare cum ex intuitu persectionis nascatur voluptas si χὶ animus e gnoscentis voluptate perfundi debet, ubi in e sectione rerum attentionem suam defigit. astimatur perst- ctio rerum ex earum finibus. Atque

inde est, quod Teleologia seu quae

definibus rerum instituitur tractatio, adeo delectet quamvis altera accedat ratio, de qua mox dicemus disertius. Obvia vero etiam exempla loquuntur, cognitionem persectionis rerum conjunctam esse cum v

luptate. Ita similitudo picturae cum objecto, quod repraesentat, delectat, artis praesertim peritum, aut eam in timius perspicit. memo autem est mi ignoret, picturae persectionem ii ista similitudine consistere. Similite

408쪽

veritatis percipienda. I thorologium delectat Astronomos, quod cum motu coeli diurno conspiarat quam exactissime, ita ut intra diis complures Vix uno alteroque se- turdo ab eodem dissentiat. Ecquis vero est, qui ignorςt, horologii periectionem ex eo agnosci, quod tempus exacte indicet ' Hoc voluptatis gessus 1 ab obviis rebus discesseris, quar potissimum offert, paucissim hactenus experti sunt, propterea quod notione perfectionis foecunda deficiente de rerum persectione indisciplinis explicanda hactenus non cogitarunt philosophi atque merito inter

desiderata refertur scientia, quae rerumptisectiones demonstrat, de parumpnia, ut nomine adhuc destito atur.

yedimus nos notionem perfectionis θι quam recundam in Theologia

yaturali, Psychologia , philosophialainali ac civili, ipsa etiam Philosophia naturali QTechnologias quam inter disciplina philosophicas, sed desideratas retulimus 3 , experti stamus. L quamvis ignoremus, num Deus nobis per tantum temporis spatium B t vitam

409쪽

x ς I. Do Voluptate ex umitione

vitam corporisque ac animi vires si clementissime conservaturus , ut ad eam philosophiae partem, quae rerum perfectiones demonstrat, excolendam animum appellere liceat dabimus tamen in disciplinis ceteris specimina luculenta, ut posthac propior ad eam pateat aditus. Nec deerit subinde occasio, ut istiusmodi specimina his ipsis Horis subsecivis inseramus, quo aliorum studia ad argumentum generi humano adeo utile excolendum Provocemus. Utinam tandem saperent eruditi, ut rebus intelligendis potius, quam aliis perstringendisin male intellectis suggillandis tempus C peram impendere mallent Sed nec nostrorum temporum ea est felicitas, ut meliora placeant plurimis, ignorantia, segnitie virtutisque infucatae desectu fastu inani pabulum subministrantibus contra scientiam omnem etsi humano generi adeo utilem, arma suppeditaniihUS. Dom- A. g. emo est,qui non ultro largi-

zez atur, ignorantiam inter impersectio

fato. nes mentis nostrae esse reserendam Uri

. de sua sponte consequitur, cognitim

i. ' nem rerum, quaesidem opponitur

410쪽

veritatis pereipienda. 87

infectionem mentis referri seu intelectum nostrum esse perfectiorem, si ideis rerum imbuatur, quam si iisdem vacuus existat. Quando itaque judicamus nobis esse hanc rerum cognitionem, perfectionis intellectus nostri nobis conscii sumus. Ubi igitur animus in hoc statu voluptate perfunditur, non aliud profecto accidit nisi quod naturae

mentis humanae conveniens deprehenditur. Percipimus enim voluptatem,quetjescunque persectionis cujusdamn0ur nobis conscii sumus β. a Expe-nentia abunde confirmat, quae modo eximus.Sane alius voluptatem percipiti ljnguarum, quae ipsi est, notitia, aliust numerosumin figurarum, alius ex rerum naturalium , alius ex rerum m0ralium atque civilium , alius exserum artificialium, alius denique extrum aliarum quarumcunqUe Cogni' il0ne voluntatem haurit. imirum

mi hic ad voluptatem confert ob ictum, circa quod vel si tu cognitio

tostra, cum rerum C gestio Volupta e telet, Uaten Us mentis nostrar

erfectionem loquit , nullo attento p artim rerum discrin inr. Etsi au- a se invicem sepa em VS quae Bb con