Horae subsecivae Marburgenses anni MDCCXXIX, MDCCXXX et MDCCXXXI quibus philosophia ad publicam privatamque utilitatem aptatur

541쪽

ita I D. notione Sanitatis. rimus, neque adeo sensus, qui eorum est, amplitudinem omnem emetiri teneamur.' Obite monemus, expendendam hic esse verborum Scripturae Sacrae amplitudinem, quae a

gis lectori patet, quo in veritatis cognitione factus iuerit provectior, ut adeo hinc intelligatur quid sibi velint Apostoli, dum nos in cognitione crestere quotidie jubent, etsi non novae revelentur veritates. Addimus usum philosophiae nostrae ac methodiphilosophandi in amplitudine istius sensus demonstrativa quadam ratione adstruenda, ut adversus quascunque Antiscripturariorum objectiones clarissime defendi possit.

sanitatem vocat naturalem omnii u

542쪽

M. De notione Sanitatis. Is

nem secundum naturam actionum, turalium autorem esse observat e . Daniel Sennertus, gravis in Arte Medica autor , f eam definit per potentiam corporis humani eas, quae secundum naturam sunt, actiones exercendi, a partium omnium naturali constitutione proveniens. Celeberrimus in Academia Lugdunensi Medicus, Hermanuus BoreBaave Sanitatem esse ait facultatem corporis aptam omnibus actionibus perfecte exercendis. Fridericus no annus,

Medicus in Academia alensi non minus celebris h), sanitatem definit

per vigorem actionum tam corporis, quam animi, a temperato Hibero solidorum ac fluidorum motu sanguinisque humorum temperie, neque minus a convenientibus secretionibus & excretionibus dependens, hancque definitionem realem esse pronunciat, Propterea quod non tantum formalem ejus rationem , quae in vigore actionum animi corporis

543쪽

nitatem breviter definit per vitae integritatem, vitam vero in machinae hydraulico- pneumaticae, quae corpus humanum est, motu seu actuatione consistere assirmat. Nomas Campa-nestas Sanitatem definit per vitae

fruitionem seu conservationem Vitam Vero per solidarum, humidarum xspiritualium partium consensionem, mutuis officiis usibusque contentam in animali esse per calorem innatum. Possemus plures in medium afferre definitiones, nisi eae, quas attulimus, satis superque docerent, Medicos insanitate definienda non prorsus consentire videri, saltem non eum apparere consensum, qui est Geometrarum in triangulo vel Quadrato definiendo. Quod ergo quaeliVeris, qua ratione ad genuinam sanitatis no stionem perveniatur 'uomodo ejus beneficio definitiones Autorum dijudicenturin inter se concilientur; nostrum. si in Medie Thaotiais taxi generali inmm.

544쪽

IV. De notianennitatis. 321

strum est docere, quemnam in hao

disquisitione usum praestet philois

si a saepius jam monuimus moti . Ones rerum non esse ex verbis Aut et prum, sed ex rebus ipsis desumendari ne rimetsi verba Autorum hunc possint haud raro prastare usum, ut intelligamus,

in quamnam rem attentionem nostram dirigere debeamus id quod etiam in praeiente casu obtinet, ubi quislibet sere definitio insinuat con siderandas esse partes corporis nostri, quatenus certis functionibus destinantur, ad communem sermonem attendentes, quo Sanitatis quendam defectium a nohis observari dicimus, si ad negotia consueta obeunda nos ineptos deprehendimus. Quamobrem vi regularum, quas de notione distincta rei perceptae formanda dedimus l), de partibus corporis quoad anctiones tot formanda sunt judicia seneralia, quot formare datur is , ea retinenda, quae constantia sunt.

Agedum itaque contemplemur paulisper

545쪽

set IH Da notione Sanitatis.lisper corpus nostrum, ut appareat, quamatri notionem sanitatis ingredi debeant, Corpus nostrum constat ex variis partibus organicis , quas Anatomia in conspectum producit, etsi exterius non appareant omnes. Satis etiam superque constat, omnes corporis partes suas habere functiones,' quae ad eandem speciem pertinent, functiones habere similes id quod Jam olim Galenus integro ractatu de usu partium docuit, natomici & Physiologi docent omnes, nos quoque in Tractatu de usu partium patrio idiomate nuperrime re cuso clarissime vicimus. Exempli gratia oculus destinatur ad videndum, auris ad audiendum, ventriculus ad cibum digerendum, cor ad motum sanguinis continuum in vasis conse Vandum, pulmones ad respirandum,

ut adeo partes singulae a se invicem diversae diversas habeant functionea Musculi omnes sunt organa ejusdem speciei sed omnium quoque eadem functio est destinantur enim in uni

versum omnes ad motum organo

rum Producendum. Ita oculo dat

546쪽

V De aratione Sanitatis. 313

sunt musculi, quibus bulbus in vario situs moveri potest sunt sui marinibus, sunt sui ingulis articulis digitorum musculi, quibus motus manuum' digitorum diversi perficium tur . Constat praeterea unumquodque organum, seu unam quamque corporis animalis partem vi struct risuae esse aptam ad functionem suam. Ita oculus vi structurae suae aptus est ad videndum id quod&a: priori demonstrarunt Optici, experimentis comprobarunt Physici Similiter cor vi structurae suae aptum est ad motum circulationis sanguinis conseserandum, quemadmodum in Physicis docetur , Et ex principiis nostris metaphysicis in genere demonstratur, omnem corporis partem, qualiscumque tandem illa fit, per structuram sitam ad eam functionem esse dispo . sitam, quae ab ea proficiscitur, nec

aliam ab eadem proficisci posse, nisi ad quam per structuram suam apta est iisdem principiis constat, lari quoque principium quoddam a

iviam in corpore, quo functionum rum actualitas determinatur, o

547쪽

in Physica inquiritur, quale sit illud

principium. In praesente autem casu perinde est, qualecunque tandem fuerit. Haud obscure itaque ex his perspicitur similitudo corporis huma. mi cum machina, veluti cum horologi r quamdiu enim in similitudine generali subsistis, perinde est, cum quacunque tandem machina corpus humanum contuleris. Singulis, chinis commune est id, ob quod co pus humanum machina dici solet. Non inutiliter autem instituitur haec comparatio, cum sic idea, in quam animi attentionem dirigere debemus, multo fiat clarior, atque animus ipse dirigatur ad ea, in quibus attentio defigenda, ne per ambages demum quaerenda sint, aut prorsusfrustra qua

rantur, immo cum peregrinis confundantur. nimvero intueamur paulo

propius istam similitudinem. Comstat horologium variis partibus, quarum unaquaeque adactionem aliquam vi structurae suae apta est ita rota una impellit alteram eamque cena quadam ratione movet, quia hanc

habet figuram , non aliam. Adest

prae

548쪽

m De notione Sanitatis. 31ς

ratere vel elater, quemadmodum inaorologiis portatilibus, vel pondus, quemadmodum in ceteris majoribus,

quod subit vicem principi activi,

quo motus actualitas dependet, ut unaquaeque pars agere actu possit, H quod agendum per structuram su-ὸ apta deprehenditur. Quoni-ὸ itaque in praesente corpus humatum non consideramus nisi sub eo ςhemate, quod in ipso etiam horologio perspicimus, ita ut horologium eidem substitui possit, ne multi ludo peregrinorum nos confundat; apendamus, quinam status horologii concipi possint, quatenus tmachina consideratur eosdem enimi corpore quoque humano concipi posse dubitandu non est, cum horologium, corpus humanum, quatenus tanquam machinae spectanntur, tanquam duae species sub eodem

genere contineantur, consequenter

quod de genere abstrahitur ab una specie, idem etiam ad alteram recte transseratur. Quodsi quaesiveris, tu notionem sanitatis investigaturi a status corporis a s invicem di-

549쪽

32ς IV De notione sanitatis scernendos animum advertamus ratio haud obscura est. Etenim anira, in numero eorum est, qua mu'

tari possunt, tollitur, mutandiu bus in corpore factis, consequenter per mutabilia intrinseca constituitur. Est igitur status quidam corporis in ternus n9. Quamobrem cum extra omnem controversiam positum sit, genus in definitione sanitatis collocam dum esse statum corporis internum; id unice agendum nobis est, ut differentiam hujus status ab aliis, qui in idem corpus cadunt, investigemui: id quod comparatione cum horolo gio facta optime nos consecuturos

mtisti continuari potest, ut ad eum non ' lytis prorsus ineptum deprehendatur; du'

'' - ilicem in eo distinguere licaestuum Aut enim singulta parterina compa ratae sunt sciat ad usum secui destinan xut per fur ah,horologii,structu Raptae sint, sicque motus ille regu 3Produci possit, quo tandem misregulariter circumducitur inaut um

550쪽

m ni iambis sustitatis. 1 vel altera pars ita sese habet, ut ad usum, cui destinatur, inepta sit, neque adeo amplius ea prorsus ratione R0Veri queat, qua initio movebatur, eum nihil, ea desideraretur. Νω- tum sane dubium est, quin in corpuS humanum duplex iste status milites calat. Etenim is in horologio ob - net, Non quatenus horologium est, si quatenus ex variis partibus componitur, quae vi structurae suae ac modi, quo invicem combinantur, ad certos plus exequendos apta sunt, ut finis λliquis in toto horologio obtineatur.

quare cum corpus etiam animalera

kiit, quemadmodum paulo ante g.

Q docuimus in eodem quoque dupla iste status lincum habere debet. jgitur is est corporis anirnalis sta-tὴ , quo partes singula ita sese lant, ut ad usum, cui destinantur, per sui ac corporis structuram aptae sat seque munia ista obire possint, hibus corpus sines constitutos conse- valet aut una vel altera parsita 1 Habet, ut ad usum, cui destinatur, Ripta sit, neque adeo amplius,uine suo defungi possit , quo in fines