장음표시 사용
261쪽
DE GRATIA Su PFICIENTI ET EFFICACI. as 3
possit. Argumentum praecipuum tale est : juxta definitiones Ecclesiae priori capite citatas gratia efficax. non tollit liberi tem; .atqui praemotio physica tollit, cum hac posita voluntas . semper agat n*cessario necessitate antecedente usum libertatis, . quod sic probatur: toties agit. voluntas ex necessitate antecedente, quoties agit ex antecedente , intrinseca & inevitabili determinatione ad actum quem ponit; at posita praemotione ita agit: est enim praemotio principium vel medium antecedens & natura prius ad actum, essentialiter- cum illo conneXum, .& independens a voluntate agentis, adesque inevitabile. Quod si ita , quomodo salvabis indifferentiam activam in eo consistentem, ut voluntas possit proxime & expedite agere vel non agere 3 posita namque praemotione non potest omitti actus pro
sensu composito praemotionis, ita ut cum illa possit conjlingi omissio actus, ut patet; nec omitti potest pro sensu diviso, ita . ut possit impediri praemotio utpote . inevitabilis & independens
Ad hoc argumentum evitandum omnem in partem se veristunt Praedeterminantes. Dicunt suam praemotionem non QCn siluere actum primum proximum, 'adeoque libertatem intactam & inviolatam relinquere. At contra est: ad potestatem proximam agendi omne id requiritur, . quod immediale praerequiri tur ad actum, & non est in .potestate ipsius agentis, ut patet exemplo concursus Divini in actu primo : at praemotio talis est. Profecto voluntas 'uae nec habet nec obtinere potest aliquid . immediate prae requisitum ad actum, non habet potentiam proximam agendi; at voluntas non praemota ad actum nec habet nec obsinere potest praemotionem ad actum praere-
. quisitam; non igitur sine illa habet potentiam proximam agen- di: Quodsi ita dici non potest a Thomistis praemotionem non codstituere actum primum proxiπum. . Sed demus non consti- Κh a tue-
262쪽
as . CONTROvBRsIA III. tuere, an non est principium , vel medium antecedens, ex se connexum cum actu, & inevitabile Τ at tale non consstit eum libertate indifferentiae activae, qualis a Conciliis requiritur. Tridentinum enim definit hominem posse dissentire gratiae essi- caci, qualis re ipsa datur, & cui Calvinus resisti posse ne
Respondent posta praemotione, non haberi quidem . untiani simustatis , & consequentem ὁ haberi tamen lim xltatem
putentia, seu potentiam antecedentem in eo positam, ut voluntas non quidem sit potentia completa in linea operationis, si tamen completa in linea potentiae ad ponendum actum Oppositum. At verba haec sunt, quae non satisfaciunt; contra ' enim est : potentia, quae nec potest a se amoliri quod est es isentialiter exclusivum dissensus , nec potest obtinere id quod est necessariam ad dissensum, talis inquam potentia nullo mo-do potest esse completa & expedita ad dissensum; atqui potentia conjuncta cum praemotiony ad consensum non potest a se amoliri praemotionem ad consensum, nec impetrare praemOtionem ad dissensum, utpote soli Deo liberam: ergo. . Sane non magis repugnat praemotionem ad actum componi cum ejus- dem omissione, ac repugnat componi ipsum actum cum ipsius omissione; sicut ergo repugnat dari veram potentiam ad omisi sonem actus conjungendam cum. actu, ita repugnat dari completam potentiam ad omissionem actus conjungendam cum
Rursus dicunt Bannegius, Gotius, aliique Thomistae cum Praemotione componi indisserentiam judicii; hanc vero lassicere ad libertatem actionis. At si ita est, vix erit, unde Calvinum, Jansenium, aut quemvis alium haereticum libertatis inimicum convincas; eorum enim nulli in mentem venit negare hanc im diffe-
263쪽
DE GRATIA SUFFICIENTI ET ERFICAe I. assdisserentiam, nec hoe nomine ab ullo Patrum aut Theologorum impugnantur. An non Voluntas per aliquam motionem necessitantem aut subtractionem concursus ita a Deo determinari potest ad agendum vel non agendum, ut remaneat indisserentia judicii y ita certe. Eritne in hoc casu indifferentia activa voluntatis requisita ad merendum & demerendum ' minime vero. En ergo indifferentia activa ad agendunt & non agendum , in qua consistit libertas, reipsa differt ab indiffe-' rentia judicii, adeoque haec sola non sussicit ad libertatem. Plura hac de re non adsero, utpote fuse tractata in traa. de assibus humanis. Inde pronum est refutare Systemata alia.
XLXIV. Ac primo decretum illud Scotistarum, quod diiscitur condeterminans seu concomitans, reipsa antecedens est& praedeterminans, ac proinde non minus obest libertati ac . decretum praedeterminans. Quis neget decretum Scotisticum velle essicaciter ipsum consensum voluntatis humanae λ quale enim objectum aliud habet aut quo titulo laret cum consensuessentialiter connexum 7 At vero volitio emcax ante dit rem volitam, velut motus, via & tendentia ad illam, ut patet exemplo actus interni relate ad externum & imperantis ast imperatum. Sed demus illud esse concomitans, erit nihilominus necessitans. Cur ita Τ quia est inevitabile a voluntate hominis, utpote soli Deo liberum, & ex se connexum cum Consensu: hoc enim posito sup ponit in voluntate humana impotentiam omit
tendi .actum salutarem, quia supponit impotentiam impediendi
decretum condeterminans ad actum. . 'Secundo libertatem arbitrii aeque videntur auferre ii, qui gratiam essicacem constituunt in dilectione Dei inspirata & indeclinabiliter trahente voluntatem ad consensum ς In hoc enim systemate supra exposito, voluntas non habet potestatem proxi-
264쪽
mam & expeditam ad utrum que, nec in ejus est potestate tam actio quam omissio actionis: cur ita Τ quia decretum inspirans, non minus ac praedeterminans , est antecedens, ab intrinseco connexum cum actu , & inevitabile. Dicunt Auctores isti in potestate humana non esse actum inspiratum , ut qualitas est a Deo infusa ; sic enim libere & gratuito a Deo inspiratur: quod si ita, quoreodo in potestate hominis erit actus inspiratus prout est a tio voluntatis En triplicis scholae systemata ex eodem principio resulata, ac jure quidem: conveniunt enim in eo, quod statuant gratiam ex se efficacem, & ita ordinent in argumento de gratia seriem scientiarum & decretorum Divinorum, ut in s gno priore statuant scientiam simplicis intelligentiae; in secundo decretum praedeterminans , concomitans vel inspirans; in tertio scientiam visonis, qua Deus in tali decreto videt actiones postras absolute suturas. Si ergo in his conveniunt, merito impugnantur ex eodem fundamento, ut colligi potest .
ex iis, quae dixi in tract. de scientia Dei. '
Ceterum ex dictis constat, gratiam essicacem in sensu Scriptia Conc. & PP. consistere in illustrationibus & inspirationibus, R eam esse pravenientem excitantem , adlla 'antem , quo modo autum id dici possit in triplici hoc systemate, non video. Item ex mente Conciliorum libertas ea esse debet, ut salutariter operans gratiae essicaci resi ere & sentire possit; at .id 'non salvatur in triplici hoe systemate, quando non potest cum gratia ex natura sua efficaci conjungi dissensus; ut enim consentire gratiae nihil uliud est quam cum illa consensum conjungere, ita Hientire nihil erit aliud, quam cum eadem dissensum conjungere.
Resolvuntur momenta contraria. XXXV. Tiro praemotione Thomistae opponunt isere sequen-
265쪽
DE GAATIA SUFFICIENTI ET EFFIcac I. as
tia . . I. Sine praemotione physca Deus non habet rationem primae caussae, primi liberi, . primi motoris. Nam ad has praevo-gativas pertinet, ut Deus prae moveat creatam voluntatem ad quamvis illius actionem: sed non praemoveret in nosro systemate, in suo Deus homini consert mera principia indifferentia ad agendum vel non agendum salutariter. Certe sine praemotione physica' voluntas se determinat ad agendum, ac pro inde ipsa foret primum liberum relate ad opera salutaria. II. Causae liberae sunt indifferentos ad agendumn ergo determinari debent a Deo, ut agant; quamdiu enim voluntas est indeterminata , non habet unde hoc potius quam aliud speretur. III. Ecclesia damnans doctrinam Calvini & Iansenis eam duntaxat gratiam rejicit, quae noxia in libertati humanae; at non damnat gratiam praemoventem ; hbec ergo non est noxia libertati. Adde auctoritatem S. P. Renedi Ai XUl. qui in Brevi Λ post. ad universum Praedicatorum ordinem' ita habet : magno animo contemnite, Metili mihi, calumclias intentatas sententiis νesris, de gratia praesertim per ste ab intrinseco e*caci, quas lau- dubiliter Hamus docuistis o quas ub ipsi ς fan his DD. A si nota Thoma se hau e, Verbo Dei, SL PP., o Conciliorum
decretis, ac Patrum diai ς consonas esse schola νυῖrn commenda-hili studio gloriatur. En censet eam doctrinam esse veram, utpote consonam scripturis, Conciliis & Patribus. 1U. Et cert - isthaec doctrina Doctoris est Angelici, qui q. 3. de potentia art. I. ait Deum movere & applicare voluntates nostras adactionem, & alibi saepius asserit causas secundas etiam liberas, esse instrumenta Dei applicanda ab eo ad actus suos. R. ad I. N. assertum; ejus probat. D. ad has praerogativas
pertinet, ut Deus praemoveat voluntates nostras praemotione libertati humanae apta, C. praemotione non cohaerente cum
libertate , N. Non neSamua omnem praemotionem, sed eam
266쪽
duntaxat quam adstruunt Thom istae: dicimus enim Deum Irae-m-ere homines ad opera salutaria, non tantum quia dat virtutem agendi, & indiflcrenter applicat omnipotentiam suam, vel maxime quia praevenit per illustrationes & inspirationes, excitando movendo ad agendum salutariter; imo Consere . do has gratias ex speciali misericordia in .his circumvantiis, in quibus videntur esse efficacia. Hoc assere o & libertatem salvam praestamus, & praeviam illam motionem praedicamus,' quam Patres & Concilia Deo attribuunt ; quod si requiras aliam supra explicatam praemotionem, aegre salvabis libertatem
indifferentiae. In eo igitur consentire debemuS omnes :. Voluntatem in aliquo modo determinare ad agendum; at nos di- Cimus duntaxat voluntatem se determinare virtute accepta a
Deo , S praemotam seu adjutam per gratias indifferentes, quia si non se determinaret, sed praedeterminaretur physice a Deo, non foret libera, utpote cum nota ita ageret, ut posset
. Ad II. D. ant. Causae liberae sunt indifferentes ad agendum indifferentia impotentiae & insusticientiae, N. indisserentia liber latis & potestatis dominativae in suos amas, C. sunt quidem indifferentes ad agendum ,- sed indifferentia activa; habent
virtutem se determinandi dependenter tamen a Deo earum virtutem complente, & agente cum illis , ac proinde praedeterminari non debent. Quare quamdiu voluntas est indete minata, reipsa .habet unde producat hunc actum potius quam alium; cum ex concessa libertate & ,irtute a Deo completa ac corroborata habeat quo se ipsam determinet.
Ad III Dico: Ecclesiam damnasse gratiam, quae laedat
libertatem in sensu Novatorum , qui diserte negarunt componicum sua gratia libertatem a necessitate, cui damnationi obis
267쪽
Da GRATIA SUFFI cIENTI ET EFFICACI. as noxios esse Thom istas nesas est asserere. Nam ut hac nota assicerentur; necesse foret ut cognoscerent suum systema esse
noxium libertati, aut ut Ecclesia id definii siet; at neutrum diei potest: nam Thomistae negant ex suo systemate sequi ullam libertatis jacturam , nec Ecclesia eam fieri definivit, imo post hujus & oppositi systematis discussionem in congregationibus de auxiliis coram summis Pontificibus habitis Paulus V. statuit
utrique parti liberum esse opinionem suam tueri sine censura opinionis oppositae, donee aliud decerneretur. Haec tamen non prohiFent, quo minus dicamus doctrinam Thominicam non satis cohaerere cum libertate, atque propterea Conciliorum definitionibus minus conformem videri; licet enim eam theologice refutare , salvo tamen vinculo charitatis & pacis,
quod illibatum esse debet inter eos, quos Ecclesia sinu suo complectitur. Quod additum est de Benedicto XIII., fatemur
eum dictae sententiae favisse, eamque tenuisse ut privatum Doctorem, utpote qui ex eodem Praedicatorum ordine fuit, eodemque lacte nutritus, ut ipse in cit. Brevi ait. . At negamus eum ut summum Christi vicarium, aut eX cathedra loquentem proposuisse illam sententiam ς secus enim non foret sua utrique parti opinio permissa. Ceterum calumnia, quas memorat illic Pontifex, Quesnellianae sunt, utpote isti Jansenti discipuli se tueri volebant doctrina Thom istarum , adeoque didebant per Bullam Unigenitus non minus damnatam esse Tho- misticam quam suam doctrinam
Ad IV. aio mirum nobis videri D. Thomam adduci in
favorem praemotioniS physicae , cujus doctrina prorsias videtur contraria ; non abs re erit eX pluribus textus aliquos citare. In a. Disi as. I. art. G ad 3. ait: Deus operatur in omnibus ita tamen, quod in unoquoque secundum ejus con no-
268쪽
a6o CONTRO vllas Ia III. nem , & infra : sed tamen determinatio assionis in potesare liberi ambitrii consiluitur. Μovet igitur Deus & applicat voluntatem ad agendum, at motione & applicatione accommodata ejus conditioni id est cohaerente cum libertate indifferentiae. Iterum 39. q. I. a. I. in D. Potentio Voluntatis quantum es in se, indisserens es ad plura, sed quod determinate exeat in hunc actum vel in illum, non es ab alio determinante sed ab i a voluntato. Docet igitur actionem voluntatis non esse ab alio determinante, sed ab ipsa voluntate. Quod quomodo cum systemate praeder- minanteconciliari possit, non video.
Pro sententia Seotistarum videntur haec esse. I. Decr tum concomitans non constituit actum primum Proximum, ac proinde relinquit omnia ejus constitutiva plene indifferentia ad utrumque; non igitur obest libertati, sicut non obest coneu sus Dei in actu secundo etsi de se connexus cum actu. II. -- cretum concomitans instar deereti praedefinitivi , quod libe tati non obest , isse habere videtur. III. In hoc systemates non foret consensus voluntatis , non foret condeterminatio; haec istiur est impedibilis a voluntate. Resp. ad Imum transmitto maj. quoad primam partem; nam cum reipsa sit antecedens & ad agendum praerequisitum, nec tamen in potestate agentis, constituere censetur potentiam proximam. adam partem dist. relinquit omnia constitutiva indifferentia , ea tamen inevitabiliter conjungit cum consensu, C. sa non ita conjungit , N. Etsi permittatur potentiam proximam agendi vel non agendi praecedere, ea tamen non habetur Pro arbitrio voluntatis humanae , quae nec unum decretum con comitans impedire, nec alterum obtinere potest; sed pro ar hitrio voluntatis Divinae, in cujus solius potestate est condeterminare. At talis indifferealia passiva potius quam activa
269쪽
DE GRATIA SUFFICIENTI ET EFFICACI. 26 Inon sussieit ad libertatem. Ad adum dico: Decretum ceneoismitans, si supponatur esse necessario requisitum ad agendum, non posse pendere a scientia conditionali, adeoque male conferri cum nostris deeretis praedefinitivis. Λd 3tiumo ex isto systemate utrumque sequitur, & non fore condeterminati nem sine consensu, & non fore consensum voluntatis sne illa, unde merito inferre licet: impediri non posse decretum conis comitans ; non enim aliter impediri potest ac per dissensum: atqui iste poni non potest, quia condeterminatio divina ad dissensum non est in potestate hominis. Aliunde repugnat, quas hic supponitur, mutua essentialis connexio inter actus duobus agentibus immediate liberos.
Tertium systema nititur potirmum auctoritalibus, ex
quibus unam alteramve proferam, cum de reliquis infra si futurus dicendi locus. Apostolus ad philipp. a. ait: Deus es qui operatur in nobis εγ velle N perficere, unde se argues: illud quod Deus operatur in .nobis sne nobis, est gratia Dei; atqui Deus operatur in nobis sine nobis dilectionem sui ; haee ergo Dei dilectio est gratia ab ipso nobis inspirata. Hinc August. lib. de grat. c. 6. sc describit gratiam emcacem: se vult
homo, ut tamen ejus voluntati Deus ardorem dilectionis inspiret, Usc operatur homo, ut tamen Deus cooperetur, & lib. degrat. & lib. arb. e. 37. ut velimus, sae nosis operatur ; cum autem volumus V sc volumus ut faciamus, nostscum cooper tur. Ex quibus videtur inferri gratiam emcacem consstera
in ipsa Dei dilectione ab ipso nobis inspirata. Resp. Totum hoc subsstere, si sermo est de asses la dilectionis indeliberato nobis praevie a Deo inspirato, non item sprocedit de ipso actu dilectionis deliberato & meritorio; cujus ratio est, quia omnis actio meritoria a Deo est tum praevie in
270쪽
COXTRovEasIA III. nobis sine nobis operante per gratiam excitantem, tum smul nobiscum cooperante per gratiam ad uUantem, quae tamen non est ipsa actio meritoria sed principium meriti ab actu secundo distinetium. D. Doctor igitur in citatis locis gratiam actualem constituit m aflectionibus & inspirationibus indeliberatis nobis a Deo inspiratis, ut dixi in prima Controversa; nullibi autem dicit istos actus divinitus inspiratos esse simul nostros actus salutares , sed potius significat illos habere rationem principii adjuvantis & cooperantis voluntatem nostram ad actiones salutares. Etsi autem actio deliberata & meritoria vere sit donum Dei, distinguitur tamen ab actu praevio indeliberato; illum enim Deus operatur nobiscum, hunc sue nobis operatur. ὲ
Examinantur Sasemata de gratia secari nis aliter
XXXVI. . , ut Augustinianae doctrinae discipulos se esse glori- M antur, essicaciam gratiae constituunt in delectatione praeveniente, eaque victrici & moraliter determinante, quam sententiam Ludovicus I abertus cap. 6. de grat. emaci S. I. dicit communem fuisse in Academia Paraena & liabere testimonium ab omnibus Scholis Catholicis : quia vero in e plicanda hujus victricis detestationis natura & emcacia inter se non consentiunt, necesse erit, ut horum Auctorum varias expositiones recenseamus. Cardinalis Laurea in opusculo de gratiis actualibus c. . sic scribit: In sententia S. Augustini auxilium quo es illa gratia, quae ita allicit ac delectat atque trahit voluntatem ad opus bonum
faciendum , ut non solum det ei posse facere, sed faciat infallis,