장음표시 사용
401쪽
exercendam charitatem, sed & ad actus aliarum virtutum, ut per hos mercedem nobis propositam obtineamus & augeamus.
Ilino Probat. III. ratione. Dum Scriptura promittit mercedem bene operantibus, non requirit modum operandi perfectissimum ad verum meritum, imo in aliarum virtutum actibus reperiuntur conditiones omnes ad meritum requisitae supposto statu gratiae in persona operante ; fiunt enim ex influxu Christi in membrum sibi conjunctum, ut Trident. ait. Quare omnes actus a justo per auxilium gratiae praevenientis facti per se tendunt in Deum tanquam finem suum ultimum utpote cum sint intrinsece supernaturales, procedantque a principio supernaturali) adeoque intrinsecam habent ad Deum tanquam principium & finem supernaturalem ordinationem , praeterquam nulla alia ordinatio ad meritum condignum est necessaria. Adde ex Sua reso, oppositam opinionem multum minuere & sine fundamento merita jussorum; nam cum multi justi, saltem imperfectiortis, saepe sat diu actum charitatis non eliciant , etsi sese in aliis operibus bonis exerceant, sat diu etiam nihil mererentur, cum tamen Christus operibus misericordiae, nulla facta mentione charitatis, vitam aeternam polliceatur, ut supra vidimus.
Solvuntur argumenta contraria.
XVI. pponunt potissimum oppostae sententiae Patroni auctoritates Scripturarum & Patrum, quae ad sequentia revocamus. I. Matth. I9. dicitur: Omnis qui reliquerit Domum vel fratres aut forores propter nomen meum, centuplum accipiet εἴ vitam aeternam possidebit. & Narci 0. Quicunque dederit νω bis calicem aquae in nomine meo, non perdet mercedem suam, ubi haec verba in nomine , vel propter nomen meum satis notantactum
402쪽
actum meritorium vitae aeternae debere fieri vel ex motivo, vel saltem ex imperio charitatis. Hinc Apostolus ait T. Corinth. a. oculus non vidit, neque auris audivit, nec in cor hominis ascen I, quae Deus praeparavit diligentibus se & S. Iaco-
bus cap. I. Beatus vir qui sussera tentationem , quoniam - -
accipiet coronam Vitae, quam Deus promist diligentibus se. Vita ergo aeterna promissa & praeparata est soli Dei dilectioni. II.
Quale opus esse debeat in ordine ad meritum , variis locis exprimit Apostolus: I. Corinth. Io. ailr omnia in gloriam Dei facite ἰ item cap. I 6. omnia vestra in charitate fant. Rursum cap. I 3. Ii tra dero corpus metim , ita ut ardeam, charitatem autem non habuero, nihil sum. Et ad Galat. s. In Chrisso Jesu neque circumciso aliquid valet cin ordine ad promerendam vitam aeternam) nec praeputium, sed fides, quae per charitatem Operatur. Fides autem operatur per charitatem, illam excistando & per illam virtutes alias ad actus proprios movendo is applicando. III. Hanc in rem multa sunt testimonia Patrum,
ac praeprimis S. Augustini, qui lib. de grat. & lib. arb. c. I s. ita habet: praecepta charitatis tanta sunt, ut quidquid putaverit homo se bene facere, β sat fine charitate, nullo modo bene sat.& lib. I9. de charit. c. I S. Mirtutes dum propter se appeIuntur, vitia sunt. Rursum lib. I. Retract. cap. IS. omnia bona hominis in summum bonum referenda sunt. Item de moribus Ecclesiae c. I S. quod I virtus ad beatam vitam nos ducit, nihil omnino esse virtutem affirmaverim, nisi summum amorem Dei Idem D. Doctor clare dicit Enchirid'. c. II . Regnat carnaliS cupi-dsitas , ubi non es charitas, & in Psal. I 8. Qui non vult servire charitati, necesse est ut serviat cupiditati. Adde D. Gregorium Hom. a . in Evang. ita loquentem : nec habet aliquid viriditatis ramus boni operis, s non manet in re ce charitatis. IV. Ad- 'jiciunt varia loca ex D. Thoma, qui, ut omittam alia, I. a L e e quaest.
403쪽
quaest. II 4. a. 4 ita ait: meritum iurat aeterna primo pertinet ad charitatem; ad alias vero virtutes secundario, secundari quod earum actus a charitate imperantur. Et in responsione ad 3. Ob
ject. habet: actus fidei non est meritorius , mri fides per diliatio
nem operetur; Amiliter actus patientia D fortitudinis non es meritorius , ns aliquis ex charizate haec operetur. Potior erga authoritas videtur esse pro opposita sententia. His auctoritatibus facile satisfieri poterit, si ad duo ad- . vertamus: primo in Scripturis promitti quidem charitati vitam aeternam , non tamen illi soli, sed & aliis virtutum actibus, secundo, Tridentinum de merito loquens sine omni restrictione memorare omnia bona opera in Deo id est in gratia facta,
quae nempe ex se tendunt ad Deum tanquam finem supern turalem ς hinc ad Imum R. nihil evincere textus illos, qui charitati spondent vitam aeternam: ex eo enim quod illi promittatur merces, non excluduntur virtutes aliae, quibus alibi eadem merces tribuitur nulla mentione facta charitatis. Deinde qui operatur ex motivo alterius a charitate distinctae virtutis , operatur propter Deum saltem exercite & interpretative,
quia Deum vere glorificat, id faciendo quod Deo gloriosum gratumque est; operatur item exercite in nomine Christi, quia agit ex motivo virtutis Christianae, & a Christo in Evangelio propositae. Iam vero qui ita operatur, amicus est & filius
Dei adoptivus, qui per omnia opera supernaturalia meretur praemium consentaneum amico & filio Dei, quale praemium est vita aeterna.
Λd udum explico textus. Apostolus monens, ut omnia ad gloriam Dei faciamus , vel solum dat consilium, non praeceptum aut documentum de eo, quod est necessarium ad meritum ; vel certe dicendum est , bona opera , etsi nullo modo . fiant
404쪽
sant ex motivo charitatis, ex mente Apostoli referri ad gloriam Dei saltem exercite , quatenus sc operans, & mandata observans vere glorificat Deum , facitque id quod ei gratum est & acceptum. Ista verba: Omnia in charitare fant, vel imtelligenda sunt de dilectione proximi, ita ut dehortentur ab omni discordia & scissione mutua , ut ex totius Epistolae comtextu apparet: vel si ea de charitate Dei intelligere velis, notant nihil agendum esse contra voluntatem Dei. Nam, ut bene notandum , praeceptum de Deo diligendo Lucae Io. nobis propositum dupliciter ipectari potest, primo ut est negativum,& sc semper obligat, quia prohibet, ne quid voluntati Divinae contrarium committamus; deinde ut est Ufirmativum, &sc non obligat semper, sed tantum pro certis temporibus, quibus Deus ut summum bonum diligi debet. Illa verbarcharitatem autem non habuero , intelligenda sunt de charitate habituali, quae si non adsit, neque adest gratia sanctificans, adeoque non datur meritum condignum ex desectu status justitiae , non autem ex desectu charitatis actualis. Aliqui cum Anselmo & Beda ea verba intelligunt de bonis operibus, quae
non ex bona fine, sed ex vanitate peraguntur. Iam cum dicitur ad salutem valere solam fidem , qua per charitatem προratur , sensus est, quod fides tantum valeat ad salutem, quatenus excitat ad opera, quae fiunt ex motivo charitati consentaneo, aut quae dignificantur ad merendum de condigno per 'gratiam seu charitatem habitualem. Hinc ut dicatur fides operari per charitatem, necesse non est, ut opus fiat ex motivo vel imperio charitatis, cum ille per charitatem operari dici possit, qui habet fidem charitate formatam, atque operatur ex motivo charitati consentaneo ; talis enim agit secun- cdum praecepta charitatis, & secundum illas virtutes, quae ab
ipsa charitate originem ducunt, & in ipsa radicantur.
405쪽
398 . CONTROUERsIA V. Ad alium simili sere modo respondendum, ac praeprimis
advertendum est, Patres vario sensu usurpare vocem charitaris &ditiatonis: nempe interdum pro sola charitate habituali, modo pro actu charitati non opposito, modo pro quolibet amore justitiae & honestatis, quo sensu dixit Augustinus libi 8. de Trin. c. Io. Quid es charitas, ns amor boni , & lib. denat. & grat. c. 67. Non semper habet homo gratiam charilaus, sed aliter s= ahiter a multiformi Dei gratia movetur. Quare cum dicunt omnia esse iacienda cum charitate, & sine illa nihil bene fieri posse, vel volunt tantum insinuare, nunquam licitum
esse agere contra charitatem, vel insinuant urgente suis temporibus praecepto agendum esse ex motivo charitatis, vel notant dileetionem Dei exercitam, ut ita dicam, ipso opere &observantia praeceptorum, vel denique indicant, nullum opus esse de condigno meritorium sine gratia & charitate habituali. Ut autem speciatim adductos textus explicemus , dico inprimis ista Augustini verba virtutem esse summum amorem Dei se esse intelligenda, quod charitas sit virtus antonomastice, &ita ceterarum virtutum radix & sorma, ut sine ea ante mortem habita aliae virtutes non possint ad salutem perducere. D inde haec verba: regnat carnalis cupiditas, ubi non es charitas, varie exponi possunt: I. de charitate late sumpta pro qualibet affectione bona, ut adeo sensus sit, regnare malam cupiditatem, ubi nulla pia affectio est in exercitio operum. ado, de charitate habituali, sine qua homo moraliter perseverare non
potest & implere praecepta, ut alibi dixi. 3tio , de peccato habituali, ita ut sensus sit, peccatum habituale, quod est essectus carnalis cupiditatis moraliter perseverans, regnare in anima, ubi non est charitas habitualis. Et sane si illa verba sumerentur in suo rigore, probarent omnes actus virtutum
406쪽
insularum a charitate non imperatos non solum non esse meritorios , sed esse vitia & peccata , quod asserere impium foret. S. Gregorium ita explica, ut dicas ramum boni operis nihil viriditatis, seu condigni meriti habere, si fiat sine charitate &gratia habituali. Quod Doctorem Angelicum attinet, dicunt nonnulli eum fuisse in sententia opposita, & ab eo recede
dum esse ob motiva pro assertione nostra adducta, ac praesertim propter Tridentinum , quod docet omnia opera justorum esse vere meritoria. Suaresus e contrario D. Thomam explicat, aitque eum voluisse duntaxat, esse necessarium ad meritum , ut opus aliquo modo pertineat ad charitatem supernaturalem, & in illa fundetur; hoc autem habere eo ipso, quod sit ex motivo charitati consentaneo , modo fiat ab amico Dei, quia est proportionatum amicitiae Divinae & de se tendens in finem charitatis, quae in operante supponitur. Hinc ait in a. dist. o. a. s. non pile esse aliquem actum a deliberata voluntate procedentem in habente gratiam , qui non sit meritorius.
XUII. opponunt insuper momenta varia huius tenoris. I. Debet esse proportio inter meritum & praemium et cum igitur vita aeterna sit praemium praestantissimum , obtineri debet per actum praestantissimum nempe charitatis. Et certe scutvisio beatifica persecte unit animam Deo in termino, ita ch ritas in via; & scut praemium visionis beatae est consecutio Dei prout est in se, ita sola dilemo est tendentia in eundem Deum prout est in se, ut adeo haec sola habeat cum illa prooportionem. II. Augmentum praemii respondet augmento gratias, adeoque etiam augmento charitatis; sed charitas non amgetur nisi suis propriis actibus ἴ ergo etiam praemium non respondet nisi actibus charitatis. III. Gonetus ita arguit: cha. ritas vel influit in actus aliarum virtutum, vel non: s primum, ergo cum id praestare non possit nisi in ordine ad proprium
407쪽
motivum , illos saltem virtualiter refert ad Deum, adeoquo imperat e s alterum, ergo tales actus sunt mere naturales, adeoque incapaces praemii supernaturalis. IV. Habitualis prava dispositio peccatoris non facit, ut omnia ejus Opera reserantur ad finem peeeatoris, alioquin omnia ejus opera essent 'peccata ; ergo nec habitualis bona dispositio justi facit, ut omnia ejus opera bona conducant ad ejus finem supernaturalem. V. Ad opus meritorium requiritur, ut reseratur ad Deum tanquam ultimum finem supernaturalem; atqui ad hunc refertur per solam charitatem. Demum perfectio vitae Christianae conssit in charitate, atque haec est Domina & regina aliarum virtutum: cum ergo persectioni vitae Christianae promissa si vita aeterna, & praecipuum praemium constitutum stprincipi ceterarum virtutum, manifestum fit, reliquis virtvitibus non dari vitam aeternam, nisi fiant ex imperio charitatis. Ad Imum R. Necessariam omnino esse proportionem inter meritum condignum & praemium, eamque inveniri non in solo actu charitatis, sed & in actibus aliarum virtutum. Haec enim proportio non consistit in aequalitate perfectionis; quia ista etiam non reperitur inter actum charitatis & visonis beatae, neque ad sufficientem proportionem necessarium est, ut meritum directe attingat Deum: lassicit ergo, ut opus si h num , supernaturale, & in Deum tanquam finem supernaturolem tendat; sc enim opera ista ab amico & filio Dei posita
proportionata sunt ad merendam haereditatem, seu vitam aete
nam. Instantia est in operibus Christi, quorum idem est valor formalis, spectata nempe dignitate derivata ab infinita persona Verbi, etsi non par sit omnium valor materialis, seu spectata intrinseca ipsorum perfectione. Ad adum dico et per omne meritum condignum augeri
408쪽
gratiam , atque hac aucta augeri omnes habitus infusos tanquam proprietates gratiae, proinde etiam habitum charitatis, ita ut augeatur directe per solos actus a se elicitos vel imperatos , indirecte vero per actus aliarum virtutum. Ad alium aio: distinguendum esse inter charitatem habitualem & actualem. Illa accepta pro gratia habituali cui passim sumitur) influit per suos habitus infusos in omnes amis salutares justi; ex quo tamen minime sequitur, omnes ejus generis actus fieri ex motivo aut imperio charitatis, ut adeo actualis charitas non influat necessario in omnia merita justi, quae tamen intrinsece sunt supernaturalia , quia fiunt dependenter ab auxiliis & habitibus supernaturalibus.
Ad Mum disparitas in eo est, quod habitualis sanctitas justi influat per suos habitus physice, & per se ipsam morali
ter in omnia ejus opera saltem iacta ex gratia supernaturali: at vero habitualis status peccatoris nullo modo influit in opera ejus moraliter bona, sed mere se habet concomitanter. Ad frum D. majorem prop. Ad opus meritorium requiritur, ut reseratur ad Deum vel per actum exercitum vel expressum, C. semper expressum, N. satis constat ex dictis, merita vitae aeternae non esse necessario facienda ex motivo charitatis & propter Deum summe bonum; satis est, si ad Deum referantur exercite, quod fit tripliciter in operibus ex charitate non imperatis. Nam procedunt ex motivo alicujus viri tis vel in se supernaturali, vel saltem per illustrationem supernaturalem proposito, adeoque Deus per illa vere glorificatur: rursum sunt intrinsece supernaturalia, adeoque ex se ordinantur ad Deum tanquam principium & finem supernaturalem r
item fiunt a gratia habituali per habitus infusos, & se ab illa
409쪽
. 4ea virtutem meritoriam & dignitatem obtinent. Ad id quod additum est, dico: charitatem quidem esse principem omnium virtutum, in ea etiam consistere persectionem Christianam principaliter sumptam: at cum haec ipsa persectio Evangelica secundum totam suam extensionem accepta includat etiam observantiam mandatorum, & exercitium virtutum theologicarum ac moralium, praeterea cum his omnibus, ut Vidimus, promittatur merces vitae aeternae, quis dubitet reliquis virtutibus rationem condigni meriti convenire 7 quamquam charitas in eo emineat, quod eidem ceteris paribus majus praemium reis spondeat, quam ceteris inserioris notae virtutibus.
Ostenditur ad meritum condignum ex parte operantis
requiri satum viae s satum gratiae. XUIII. T rima pars aperte colligitur ex Scripturis. Ecclesa- lx stes cap. II. dicit : Si ceciderit lignum ad Au-srum , aut ad Aquilonem, in quocumque loco ceciderit, ibi erit, ubi per casum ligni mors hominis notatur, & per voces ib erit indicatur meritum vel demeritum hominis in alia vita nec augeri posse nec minui r unde Apostolus ad Gal. 6. se infert: ergo dum tempus habemus, operemur bonum, & Christus Jo. 9.νenit nox, quando nemo potes operari. In quem locum S. August. sic scribit: alivd es tempus operationis, aliud receptionis
- - - cum vivis, fac, si facturus eS: erit enim tunc nox να-lida , qua involvat impios. Sed G modo omnis infdelis illandae suscipitur, Γ non es , ut illic aliquid operetur. Et D. Hieronymus in cap. 6. epistolae T. Corinth. ita ait: tempus sementis es praesens vita cum transerit, Operandi tempus aufertur. Hujus porro conditionis ad merendum requisitae causa est v
410쪽
DE IusTITIA ACTUALI, SIVE BONIS OPERIBUS. 4ogluntas Dei, qui cum temporalem hominis vitam laboribus &meritis destinavit, statuit in altera vita coronam atque mercedem. Hinc neque beati majorem merentur gloriam , neque damnati majus supplicium: Sancti quidem in coelo pro nobis intercedunt, sed illorum oratio obtinet nobis dona per modum impetrationis potius quam meriti, cum Deus illorum precibus non moveatur tanquam meritis aliqua ratione exigentibus praemium proportionatum , sed tanquam petitionibus personarum sibi amicarum & dignarum, quae impetrent ob antiqua merita & praesentem gloriam. XIX. Altera pars est contra Bajum, qui docuit ad opus meritorium vitae aeternae satis esse, ut fiat ex vera obedientia . legis , etsi non fiat a persuna elevata ad statum gratiae: hinc:
damnatae sunt illius prop. sequentes, II. Pelagii sententia es: Opus bonum citra gratiam adoptionis factum non es regni coele, iis meritorium. I 3. Opera bona a filiis adoptionis fassa non acci- piunt rationem meriti ex eo, quod funt per Piritum adoptionis inhabitantem corda filiorum Dei, sed tantum ex eo, quod sunt conformia legi. II. Ratio meriti non corasit in eo, quod qui bene operatur, habeat gratiam Γ inhabitantem Spiritum Sanctum, Da in eo solum, quod obedit Divina legi. I . Semiunt cum Pelagio , qui dicunt esse necessarium ad rationem meriti, ut homo per gratiam adoptionis sublimetur ad statvm deificum. Probatur autem ex Script. Joan I 5. dicitur: sicut palmes non potes ferre frustim a semeti o nisi manserit in vite, ita nec vos, nisi in me manseritis. Sicut igitur palmes non potest se re stuctum , nisi cum vite continuetur & ab ea influxum recipiat, ita homo non potest facere fructum, nisi conjungatur cum Christo & ab eo virtutem participet per gratiam, quae est Fis semen , R. P. Redihamer Theol. T. III.