장음표시 사용
41쪽
sequi idque rescripto dividi iani significatur.
quo utimur vel ad personas pertinet, vel ad res, vel ad actiones et prius videamus de percto BiS.IIa tenebant, ut iudici recedere a responso eorum non liceret, ut est constitutum. non scripto ius venit quod usus
comprobavit nam diuturni mores conSensu utentium comprobati legem imitantur. φ 10. Et non
ineleganter in duas species ius civile distributum videtur. Nam origo eius ab institutis duarum civitatium, thenarum scilicet et Lacedaemonis, fluxisse videtur in his enim civitatibus ita agi solitum erat, ut Lacedaemonii quidem magis ea quae pro legibus observarent memoriae mandarent Athenienses vero ea quae in legibus scripta reprehendissent sal comprehendissent citatodirent.
11. Sed naturalia quidem iura quae apud
omnes gente peraeque Servantur, divina quadam providentia constituta, semper firma atque immutabilia permanent ea vero quae ipsa Sibi quaeque civitas constituit saepe mutari solent, vel tacito consensu populi, vel alia postea lege lata. 12. mne autem ius quo utimur vel ad personas pertinet, vel ad res, vel ad actiones. At prius de personis Videamus nam parum S ius
Π 8e, Si pereonae quarum causa Statutum est ignorentUr.
iure personarum haec est, quod omnes homines aut liberi sunt aut Servi.
Summa itaque divisio de iure personarum haec est, quod omnes homines aut liberi sunt aut servi.' Cic. de Invent. I. 22. g. 67. Consuetudinis ius, quod voluntate omnium Bine Iesse vetusta comprobavit. - D. 32. . de Lem. 1. 3. Iulianus libro XCIVDigestorum De quibus causis criptis legibu non utimur id custodiri oportet, quod moribus et consuetudine inductum e8t; et i qua in re hoc deficeret, tunc quod proXimum et consequens ei est; si ne id quidem appareat, tunc ius quo urbs Roma utitur servari oportet. ο 1. I veterata consuetucio pro lege non immerito uatoditur, et hoc rat ius quod dieitur moribus onStituturn. Nam quum ipsae leges nulla alia eae cau8 no teneant, quam quod iudicio populi receptae sunt, merito et ea quae sine ullo scripto opulus probavit tenebunt omnes; nam quid intepest, sustfragio populus voluntatem Suam declaret, an rebus ipsis et faeti, Quare rectissime etiam illud receptum 68t, ut leges non solum suffragio legislatoris sed etiam tacito consensu omnium se desuetudinem abrogentur. - D. 33. . eod. Ulpianus libro I. de officio Proconsulis Diutum consuetudo pro iure et leste in his quae non eae scripto descendunt obseruari dilat. - D. 36. . eod. Paulus libro VI ad Sabinum: Imo αρ eauctoritatis hoc ius habetur, quod in tantum probatum est, ut non fuerit necesse scripto id comprehendere. '' Gai repetitur in tr. 1 D. de statu hom. I. . cf. r. . . Od. et Gai II. i. IV. 1.
42쪽
h 10. 'Riursus liberorum hominum alii ingenui sunt, alii libertini. 11. Ingenui sunt, qui liberi nati sunt;
1. t Iibertas quidem est, ex qua etiam liberi vocantur, naturalis acultas eius quod cuique sacere libet, nisi si quid aut vi aut iure prohibetur. D2. Servitus autem est constitutio iuris gentium qua quis domini alieno contra naturam subiicitur. 3. Servi autem ex eo appellati sunt, quod imperatores captivos vendere
iubent, ac per hoc Servare, te occidere Solent.
qui etiam mancipia dicti sunt, eo quod ab hosti
4. Servi autem aut nascuntur, aut utit. nascuntur ex ancillis nostris. 1unt aut iure gentium, id est ex captivitate aut iure civili, cum homo liber maior viginti annis ad pretium participandum sese venumdari pasSuS St. 5. In servorum c0ndicione nulla disserentia est in liberis multae disserentiae sunt aut enim ingenui sunt, aut libertini.
Ingenuus is est, qui statim ut natus est liber est; sive ex duobus ingenuis matrimonio editus es , sive ex ditobus libertinis, sive ex altero libertino, altero ingenuo sed etsi quis ex matre libera nascatur, patre servo, ingenuus nihilominus nascitur; quemadmodum qui ex matre libera et incerto patre natus est, qu0niam vulgo c0nceptus est Suffiicit autem liberam fuisse matrem eo
DFlorentinus libro IX. Institutionum Libertas egi naturalis facultas eius quod cuique facere libet, nisi si quid vi aut iure prohibetur. gQ. Servitus est eo titutio iuris gentium, qua quis dominio alieno contra naturam subiicitur. φ . Serti eae eo appellati sunt, quod imperatores captivos vendere ac per hoc ervare, nec Occidire solent. 6 3. Mancipia ero dicta, quod ab hostibiu manu capiantur. h. . . de Etatu hominum Ι. . cf. h. 4 de iust et t. I. 1.). Eandem vocis originem affert Pomp. r. 239. . de . S. 50. 16. cf. Gai I. 121. '' Marcianus libro I. Institutionum: Et errorum quidem hi est conditio; liberorum autem hominum quidam ingenui sunt, quidam libertini. gQ. Serri autem in dominium nostrum rediguntur 1ι iure civili, aut gentium. Iure civili, si quisse mαior iginti quinque unis ad pretium participandam ventre pasSus cst iure gentium servi nostri sunt qui ab hostibus capiuntur, ut stiti eae anciliis 3ὶostris NaScuntur. D. . pr. Q. D. de Atatu hom. I. 5. De o qui se venumdari passus est vid. D. . . . quibus ad libertatem 40. 13).' ' Marcianus libro I. Institutiouum: Ingenui sunt, qui eae matre libera noti sunt; sufficit enim liberam fuisse eo tempore, quo nascitur, licet ancilia conceFit et e contrario Si libera conceFerit, deinde ancilla furiat, placuit eum qui nascitur liberum nasci. Nec interest, iustis nuptiis concepit, an vitigo, quia non debet calamitas matris nocere ei qui in ventre est. Eae hoc quaeritur, Si ancilia Priaeqn In ἰmanumissa it deinde ancilia postea facta, aut .rpulsa iritate, pepererit, liberum, an servi an pariat Et tamen rectius probatum est liberum Masci, et suffcere ei qui in ventre est liberam matrem vel medio tempore habuisse. r. 5. g . . . de statu hom. I. . es. Gai I. 82. 83. Ulp. V. - 10.
43쪽
GAI I. IU8Τ. I. 4. Q. . pr. Q. etitempore quo nascitur, licet ancilla conceperit et ex contrario si libera conceperit, deinde ancilla facta pariat, placuit eum qui nascitur liberum nasci, quia non debet calamitas matris ei nocere qui in utero est ex his et illud quaesitum est, si ancilla praegnans manumissa sit, deinde ancilla postea facta pepererit, liberum an servum pariat 2 et Marcellus probat liberum nasci susscit enim ei qui in ventre est liberam matrem vel medio
tempore habuisse. quod et verum St. Def. o. 2. c. do in n. m,timesἡa Q Cum autem ingenuus aliquis natus sit, non ossicit illi in servitute suilas et postea manumi8Sum esse saepissime enim constitutum est natalibus non ossicere manumissionen L
g 11. libertini, qui ex iusta libertini sunt, qui ex iusta servitute manu-
servitute manumissi sunt missi sunt.
2 ex Uis tr. 4. . do ius et . Manumissis autem est dati libertatis nam
quamdiu quis in servitute est, manui et potestati Suppositus est, et manumissus liberatur potestate. Quae res a iure gentium originem sumpsit utpote cum iure naturali omnes liberi nascerentur,
nec esset nota manumissio, cum servitus SSet
incognita sed postea quam iure gentium Servitus invasit, secutum est beneficium manumi8Sionis et cum uno naturali sal communi nomine homines appellaremur, iure gentium tria genera hominum esse coeperunt, liberi, et iis contrarium
Servi, et tertium genus libertini qui desierant esse servi g 1. Multis autem modis manu-
haec repetuntur in Gai fr. 6. P. de statu hom. 1. 5.)'' Ulpianus libro I. Institutionum Est autem mcmumissio de manu missio, id est datio libertatis; nam quamdiu quis in seruitute est, re inui et potestati supposuras
est: mranumissus liberatur potestate. Quae res civi e gentium originem umsit, Ῥοιο quum iure alvirali omne liberi nareerentur, eo me nota manumisSio, cum emitus raset incognita, sed postea quam iure gentium servitus invasit, ecutum est beneficium manuolationis; et quum uno naturali nomine homines appellare'nur, iuressentium tria genera Sre coeperinia, liberi et his consstrarium servi, et tertium genuS
liberti, i. e. hi qui desierunt esse emi. D. . . de iuvit et iure L I).a de modis manumissionum id Gai Ι. 17. U. I. 6-10. Fragm. de iuris a tibus et de manumissionibus ex Dosithei interpretamentis e Bochin cum Ulp. iragm. 7. Ant enim una liberta erat, et manumissio fiebat indicta vel testamento vel e u et cinita Romam competebat manumissis quae appellatur iusta ac legitima uinumissio. hi autem qui domini voluntate in libertate erunt manebant servi et si manumissores ausi erant in ervitutem denuo eos per vim redissere, interveniebat Praetor, rel. 4 8. Sed nunc es en propriam libertatem qui imiter amicos manumittumitur, et furit Latini Iuniani, quoniam Leae Iunia quae libertat meis dedit exaequanit eos Latinis coloniariis, qui eum essent cives Nomuora libet zi M0men Num in coloniam dedisserit ius novi8simum id in Iust. c. 1. Q. . . de
44쪽
12 GAI I. g 12 - 17. IUST. I. . a 2. missio procedit aut enim ex sacris constitutionibus in sacrosanctis ecclesiis, aut vindicta, aut inter amicos, aut per epiStolam, aut per testamentum, aut aliam quamlibet ultimam voluntatem manumittuntur . Sed et aliis multis modis liberta Servo c0mpetere potest, qui tam ex veteribus quam nostris constitutionibus introducti sunt. μ
g 2. y Servi vero a dominis Semper at Saepe
manumitti solent adeo, ut vel in transitu manumittantur, veluti cum raetor aut Proconsul aut Praeses in balneum vel in theatrima eat. 12. Rursus libertinorum tria sunt genera Nam aut cises Romani, aut Latini, aut dediticiorum ' numero
sunt de quibus singulis dispiciamus: ac prius de dediticiiS.
Lege itaque Aelia Sentia cavetur, ut qui servia dominis poenae nomine vincti sint, quibusvestigmata inscripta suit, deve quibus ob noxam quaestio tormentis habita sit et in ea noxa suisse convicti sint, quive ut ferro aut cum bestiis depugnarent traditi sint, inve ludum custodiam vecon zecti suerint, et postea vel ab eodem domino vel ab alio manumissi, eiusdem condicionis liberisiant, cuius condicionis sunt peregrini dediticii. DE PEREGRINIS DEDITICIIS. 14. Vocantur autem peregrini dediticii hi qui quondam adversus populum Romanum armis SuSceptis pugn3Verunt, deinde victi se dediderunt. 15. Huius
ergo turpitudinis servos quocumque modo et cuiuS- cumque aetati manumissos, etsi pleno iure t dominorum fuerint, numquam aut cives Romanos
aut Latinos fieri dicemus, sed omni modo dediticiorum numero constitui intellegemus. 16. Si vero in nulla tali turpitudine Sit er-VUS manumiSSum m0do civem Romanum, modo
Latinum fieri dicemus g 17. Nam in cuius per
' sic restit ex pit. 1. I. et Ulp. I. . Quare Iustinianus hunc tractatum de tripertit statu libertinorum g 12 35 praeterierit vide Inst. h. t. infra. a vid Iustiniani e 1. Q. . de Latina liberi toll. 7. 6.)b se. . . de manumissis vind. 40 2. Gaius libro I. Rerum quotidianarum S. Aur. Non 8 omnino necesse pro tribunali manumittere itaque plerumque in transitu ervi manumitti solent, quum aut avrendi aut gestandi aut ludorum rati prodierit Praetor aut Proconsul legatusve Caesoris Pauli Rec Sent. II. 254 3. Amancipati etiam die feriato fieri potest cf. Gai Ι. 20.e de dediticiis vid. Ulp. I. 11. Gai II. 25-27. III. 74. s. r. 216. . de . . 50. 16. De Origino Legis Aeliae S. vid. Sueton. ng. c. 40 cuius legis quindecim capita restituere conatus est Hotneccius Antiq. Rom. . . si 12.d i. e. ex iure Quiritium et in bonis. is g 17 35.
45쪽
GAIO 6 18-23. IUST. I. 5. 13sona tria haec concurrunt, ut maior sit annorum
triginta, et ex iure Quiritium domitii, et iusta ac legitima manumissione liberetur, id est vindicta haut census aut testamento, is civis Romanus fit: sin vero aliquid eorum deerit, Latinus erit.
18. uod autem de aetate servi requiritur, lege
Aelia Sentia introductum est. nam ea lex minores XXX annorum Servos non aliter voluit manu
missos cives Romanos fieri, quam si Vindicta, apud consilium iusta causa manumissionis adprobata, liberati suerint. φ 19. Iusta autem causa manumissionis est veluti si quis filium siliamve,
aut fratrem sororemve natur3lem, aut alumnum, aut paedagogum, aut Servum procuratoris habendi gratia, aut ancillam matrimonii causa, apud consilium manumittat. DE CONSILIO ADHIBENDO.J
g 20. Consilium autem adhibetur hi urbe Roma
quidem quinque senatorum et quinque equitum Romanorum puberum in provinciis autem viginti recuperatorum civium Romanorum idque sit ultimo die conventus sed Romae certis diebus apud consilium manumittuntur. Maiores vero triginta annorum servi semper manumitti solent, adeo ut vel in transitu manumittantur, veluti cum Praetor aut Proconsul in balneum vel in theatrum eat. g 1. Praeterea minor triginta annorum SerVUS manumissus potest civis Romanus seri, si ab eo domino qui solvendo non erat, testamento eum liberum et heredem relictum ' - 24 versus in alam nequeuntJ.
22. - homines, Latini Iuniani appellantur: Latini ideo, quia adsimulati sunt Latinis coloniariis Iuniani ideo, quia per legem Iuniam libertatem acceperunt, cum olim Servi viderentur esse.
g 23. Non tamen illis permittit lex Iunia vel
' Scripturae quae in hac ag cod. Veron sequitur pauca vestigia extant. Gaius ceris coeperat agere de altero genere libertorum, quod etiam Epitome Ι. 1. 2. h. l. indicat Latini sunt, qui aut per epistraam, aut inter amico' aut eontrivii adhinctione manumittuntur. AE . U. L 14. Inst. b. 1.a cf. Ulp. I. 6 6 10. 12. 16.b cima IV. 16. Ulp. I. 7 h. 23. . do manumiss. Vind. 40. 2. c Ulp. L . Cic. de Orat L 40 Liv. XLI. s. 7 Dositheus φ 19-21. Lachm.)d vid. Aug. Bethmao-HoHWeg Disa de cau8ae probatione Berol. 1820. 8.e de hac causa agit Ulp. I. 14. l. Gai II 154. 160 276. Inst. L . 6 1. r. 42.57 60. D. de hered inst. 28. 5.)f de hoc genere libertorum id Gai III 56. Inst. I. M. Ulp. I. 10. Dosithous cit ad Inst. I. 5. Q. g cf. Gai H. I 10 275. IIL 72. 73. Ulp. XX. 14. XXV. 3.
46쪽
i GADI. I 24-30. IUST. I. 5. ipsis testamentum sacere, vel ex testamento alieno capere, Vel tutores testamento dari. φ 24. Quod autem diximus ex testament eos capere non posse, ita intellegemus, ne quid directo liereditatis legatorumve nomine eos posse capere dicamus; alioquin per fideicommissum capere poSSunt. 25. Hi vero qui dediticiorum numero Gnt nullo modo ex testamento capere possunt, non magis quam quilibet peregrinus, nec ipsi testamentum sacere possunt Secundum id quod magis
placuit.' g 26. Pessima itaque libertas eorum
est qui dediticiorum numero sunt nec ulla lege aut senatusconsulto aut constitutione principali
aditus illis ad civitatem Romanam datur. g 27.)Quin etiam in urbe Roma vel intra centesimum urbis Romae miliarium morari prohibentur; et si contra fecerint, ipsi bonaque eorum publice venire iubentur ea condicione, ut ne in urbe Roma vel intra centesimum urbis Romae miliarium serviant, neve umquam manumittantur; et si manumissi suerint, servi populi Romani esse iubentur. et haec ita lege Aelia Sentia conprehensa sunt.
PERVENIANT. g 28. Latini vero multis modis ad civitatem Bomanam perveniunt. D29. Statim enim ex lege Aelia Sentia minores triginta
annorum manumissi et Latini facti, si uxores duxerint vel cives Romanas, vel aliua coloniarias, vel eiusdem condicionis cuius et ipsi essent, idque testati suerint adhibitis non minus quam septem testibus civibus Romanis puberibus, et silium procreaverint, cum is filius anniculus esse coeperit, datur eis potestas per eam legem adire Praetorem vel in provinciis Praesidem provinciae, et adprobare se ex lege Aelia Sentia uxorem duxisse et ex ea filium anniculum habere et si is apud quem causa probata est, id ita esse pronuntiaverit, tunc et ipse Latinus et uxor eius, si et ipsa eiusdem condicionis sit, et ipsorum idius, si et ipse eiusdem v condicionis sit, cives Romani esse
iubentur. φ 30. Ideo autem in persona silii φη
adiecimus si et ipse eiusdem condicionis sit '' hic articulus fg 28 45. supplex potest ex Ulp. it. III.
'' ita versus unus, qui error librarii excidisse videtur suppleri solet e verbis articuli seq. io re ipsa sma I. 66 73. 80. III. 5. 73. GIp. III. 3. ' ita Olena a duetus C. Secuiu8. a cima III. 75 Ulp. XX. o. XXll. 2.b os Gnies. 67 68. D. 29 6 1. i. de est militi 29. 1.
47쪽
fascitur ex noVo Senatusconsulto quod auctore ivo Hadrian lactum est, civis Romanus nascitur.
31. Hoc tamen ius adipiscendae civitatis Roaanae etiamsi soli minores triginta annorum ma-umissi et Latini acti ex lege Aelia Sentia ha-tierunt, tamen postea senatusconsulto quod eas sit Pusione Consulibus actum est, etiana aioribus triginta annorum manumissis Latinisiciis concessum est fg 32. Ceterum etiamsint decesserit Latinus, tiam anniculi filii cauam probaverit, potest Inate eiu cau8δm probare, sic et ipsa et civis Romana, si Latina sit.
ιιoribus filii vel ipsi fidio, post quam od rubertatem ervenit, ca-am probare, quo casu ipse ilius civisto nonus sit item utroque parente mortuo filius debet augam pro re, ut ipse civis Romanus silui' uaeupra diximus de silio anniculo eadem et de dicinnisura dicta intellegemus. Praelare eae Lege
isellia fam maiores quam minores XXX annorum anumissi et Latini facti ius Quiritium adipiscun-
id est uni cives Romani, si Romae interigiles sex annis militaverint postea dicitur letum SSe Senatusconsultum, quo data est illis ivitas Romana, si triennium militiae expleverint.bem edicto claudii Latini ius Quiritium conse-uuntur, si navem marinam aedificaverint, quaeon minus quam decem milia modiorun frumenti apiat, eaque BaFis, vel quae in eius locum sub-bituto sit, se anni frumentum Romam portave-ii. g 33. Praeterea a Nerone constitutum est, δ' si Latinus qui patrimonium sestertium CC mi-um plurisve habebit, in urbe Roma domum aedicaverit, in qu3m 0n minus quam partem dimi-im patrimonii sui inpenderit, ius uiritium con-equatur. φ 34. Denique Traianus constituit,
si Latinus in urbe triennio pistrinum exer- sierit in quo in dies singulos non minus quamentenos modios frumenti pulseret, ad ius uirium perveniret si versus in C legi Mon poss-tJ'
50쪽
Cuius autem et in bonis et ex iure uiritium sit manumissus, ab eodem scilicet et Latinus fieri potest et ius uiritium consequi. 3. Libertinorum autem status tripertitus ntea fuerat. nam qui manumittebantur, modo maiorem et iustam libertatem conseqi Iebantur , et siebant cives Romani modo min0rem, et Latiiii ex lege Iunia orbana fiebant inodo inferiorem, et fiebant ex lege Aelia Sentia dediticiorum nu-
1 or Gai I. g 12-24. mero. Sed dediticiorum quidem pessima condicio iam ex muliis temporibus in desuetudinem abiit Latinorum vero nomen non frequentabatur. ideoque nostra pietas omnia augere et in meliorem statum reducere desiderans, in duabus constitutionibus hoc emendavit et in pristinum Statum reduxit, quia et a primis urbis Romae cunabulis una atque simplex libertas competebat, id est eadem quam habehat manumissor, nisi quod scilicet libertinus sit qui manumittitur, licet manumissor ingenuus sit. et dediticios quidem per
2 est tit. c. de dediticia liberi. toll. constitutionem nostram expulimus quam promul
gavimus inter nostras decisione S, per quaS, Uggerente nobis Triboniano, viro excel80, uae Store, antiqui iuris altercationes placavimus Latinos
autem Iunianos, et omnem, quae circa eos fuerat 3ὶ est tit. C. do Iatina libertate toti obServantiam, alix constitutione' ter eiusdem
uuaestoris Suggestionem correximus, quae inter imperiales radiat sanctiones et omnes libertos nullo, nec aetatis manumissi, nec dominii manu-miSSoris, nec in manumissionis modo discrimine
habito, sicut antea observabatur, civitate Romana donavimus multis additis modis, per quos p08Sit libertas servis cum civitate R0mana, quae Sola in praesenti St, praeStari.
36. Non tamen cuicumque volenti manumittere licet. 37. nam is qui in fraudem creditorum vel in fraudem patroni manumittit, nihil agit, quia lex Aelia Sentia inpedit libertatem. h
Non tamen cuicumque volenti manumittere licet. nam is qui in fraudem creditorum manumittit,
nihil agit quia lex elia Sentia
' ex ouieci Mnegeri alii alitoria de toto articulo vid. Ulp. I. 12-25. M s. Gai L 47. r. 5. 57 60 83. pr. . de hered inst. 23. 5. hiosithei