장음표시 사용
181쪽
T6. PROPOSITI 4' Factum primigenium, quod ius proprietatis determinat, est humanae actio itatis eaee citium. Prob. Cum ratio et natura in iure proprietatis largiendo non actu definiat res, qua eiu e Xerciti materiam suppeditent quaeri potest quodnam Sit sactum peculiare , quod vim habeat de torminandi ius illud: in iure nim adipiscendo duo Semper concurrunt lex naturae, quae eius veluti sit sorma, et factum aliquod, quod se ab ipsa natura ponatur, ut in iuribus innati S, vel procedat ab homino, ut in iuribus acquisitis. Etiam in hoc philosophi discrepant. Iuriscon sulti enim romani et qui eo sequuti Sunt, saetum eiuSmodi esse occupationum divorunt undo dictum illud emersit Res uni primi occupantis Oeconomi Sine autem recentiore in tu locum industriam, Seu poeification om rei, proprio labore peractum ii a Doro), substi tuendam putarunt. Hae duae Sententiae prima sponte adversari intues videntur, sed non St ita. Nam qui Occupationem tuiti sunt, sat0bantur eam huc Spectare, Ut re OCCUPIta, eo modo quo uteretur, elaboranda vel transmutanda OSSet ab occupante, ad Serviendum eius utilitati. Qui sero induxerunt industriam, non negabant primum illius aetum in hoo poni, ut re ad neminem pertinen occupetur, eo uSmatoria se sessui circa quam pSe labor et induStria versari potust. Ut discropantiam vitomu , quae e Verbi Oritur , generaliorusormula loquendi utimur, statuento factum primitivum quod ius proprietatis rebus onereti applient , SSe Xereitium activitatis humana se. Et sane operatio eum a saeuitatibu di manet, qua sinu dubio vi naturae sunt propriae operantiS, S Velut e Xplicatio quaedam personalitatis eiusdem. Re igitur quae homini opserationi subiicitur, hoc ipso personalitati eiu nota ObSignatur, ne proinde per Sonae illi, pra ceteri S Singulariter devincitur. Ad ipsam igitust Sic pertinet, ut ad cetero portinere non OSSit, nisi libero quodam actu abdicetur. Quae ratio non pro Sola rerum poeificatione, sed pro prima etiam occupatione vim habet. Nam qui rum in modio poSitam , Seu quae nullius Sit , primu oecupat, eam Relion sua sibi quodammodo adia petit, equo in Statu constituit ut quoad illam aliis rationabiliter prasseratur. Si igitur Xteria de elaret, S romissam sibi rutinere ullo, ut ulteriore labor ad SUOS Sus proficuam roddat, opter ipsum prohibere non poSSunt niSi aut ius nugo tur prospici sendi Stabiliter propriae neceSSitati, aut nullum discrimonhabondum Asse dientia inter eum, qui rem nullius action sua sibi adStrinxit, atque eum qui ho Vinculo prorSu caret. Sed primum opponitur propositioni tortiao, a nobi iam demonStratae, alterum apertam absurditatum includit. Ergo etc.
LIBERATORE AEthica et tis naturae 12
182쪽
1, 8 IUS NATURAM PARS I. IUS INDIVIDUALE
Validior fit haec ratio, quotiescumque rei iam Sic, Sine aliorum iniuria, Occupatae, nova Specie aut augmonium stabile utilitatis industria ac labore occupanti accesserit. Muni seStum enim St, non OSSe tunc OSSeSSO rem ea Spoliari, quin propriae activitati Ssructu privetur. Quod iniuStum SSe nemo non videt.
T. PROPOSITI 5'. Res propriae possunt a parente Iliis haereditate transmitti. Prob. Quod possit testamento pat0rsamilias bona sua si vo filiis sive alionis largiri, difficultatem non habui. Id enim ad ius ipsum proprietatis pertinet, quod natura sua ad Omnem rei usum et dispositionem porrigitur. Et Sane legitimu rei posseSSor et dominuS,
ut rem Suam tranSformare, alienare, aut etiam deStruere, Sic etiam
donar potest nisi inepte dicatur donatio tu quiddam esSe, quam dostructio. Quod si id homo potest toto tempore Vitae Suae, o tori etiam in ipso mortis articulo nulla enim est ratio cur doextremo illo fiat X septio Tantum disti cultas esse posset do Suo cession filiorum in bona parentum eae infestato Sod hanc etiam
iuri natura ESSe eon Sentaneum , facile patet. Nam , Verum elementum humani generi non tam est homo individuus, quam o tius familia, qua veri nomini societatem constituit cuius pater est caput et proviSor et rector. Ergo tu propriutatis Si portinet ad patrem, ut aliquo modo in integram samiliam diffundatui' lieo sub dominio patris. Cum igitur , patre Θreunte, familia Su- porsit in eam ius illud natura Sua concidat neeeSS e St, tanquam in subluctum ad quod iam anto aliqua ratione spectabat , et in cuius utilitatem exercebatur. In Sui haeredibuS, ait Iurisconsultu Paulii , evidentius apparet Continuation domini se rumperducere, ut nulla videatur haereditas suisso, quam olim ii domini 0Ssent, qui etiam , Vivo Patre quodammodo domini sexistimantur. Unde otiam filius milia appellatur, Sicut paterfamiliaS; Sola nota hac adiecta, per quam diStinguitur genitor ab eo qui genitus sit. Ita tuo post mortem patri non haereditatem percipere videntur, sud magis liberam bonorum adminiStrationem consequuntur hac de causa , licet non Sint haeredes inStituti, domini sunt l). Duindo, Pater non sibi tantum acquirit, Sed maximo filiis; qui bii. ex lego naturae providere tenetur. Ergo, cum moritur ab intestato, praesupponitur, vi legi naturae, voluiSS Sua bona relinquor filiis. Tandem , pater Oni , quae acquiSi Vit, characterem impressit propriae perSonalitati S. Cuin igitur per Sonalita patris non omnino
pereat, sed perduret in filiis, qui eiuSdem Sunt quasi partes et offusio
1 Dioestorum, lib. XXVIII, it II, num XI.
183쪽
et propagatio; ad ipSo per Se bona paterna pertinero det,sent quem admodum, quoad Sum fructum, pertinoro obunt otiam ad viduam, qua porgonalitatem patris veluti integrabat. Nullum igitur necessarium At testamentum, ut filii in patris hae ruditatem iuro suce sedant, sed id vi pSiu naturae contingit.
8. Obiic. I. Si tu proprietati a natur procederet, nunquam violari posset. Atqui quandoque licite violatur Cum X. P. qui S, in X trema neeeSSitate OnStitutus, ex rebia alienis ibi Subvenit. Ergo ius proprietati non St a natUPR. R. Concedo maiorem, et nego minorem, quam exemplum illudnutio modo demon Strnt. Hoc ipso, quod tu proprietati a natura di manat, eius ObS0rvantia ut inviolabilitas a natura praecipitur. Hinc tamen non Θ-quitur non poSSe aliquem in Xtroma vel quasi extrema, ne eeSSitate tantum de rebus alieni decerpere, quantum secussitati illi tunc rupollenda est opus. Neque in hoo incurritur violatio proprietati S. Num Supremu rerum mundanarum dominus est Deus; qui partem
huius dominii, quoad utilitatoni capiendam, sic singuli hominibuAeoneoSSit, Ut tu exereitium cetero non ponoro in impossibilitate servandi vitam Quar Si tempus incidat, quo quis , desectu mediorum , de vita perielitetur saeuitas a Duo data intolligitur capiundi unde quaque id, quod tanto discrimini romovendo necteS- Sarium est. Neque in hoc surtum patratur cum surtum sit ablatio rui alionae, invito rationabiliter domino : ea autum hypothesi vel
dominus non est invitus, vel orto non est rationabiliter invitus. Verum avendum St, ne conditione requisitae transiliantur nimirum, Ut nece SSi tu vero sit gravissima ut nullum aliud modium ad earn repellendam ad Sit ut tantum capiatur, quantum nece SSitnStune poStulat atque ut re auferenda dominus in eadem risecessitatΘ
Obii . U. 0 Hobbos si natura omnos ius hab0nt ad omnia. Nemo igitur alium Xeludor potus a re ulla, quam ibi sorte vindicavit. sed in saeuitate e Xobidundi alio a re, quam liqui S OSSidet, proprieta concipi nequit. Ergo in statu naturae, ante civili Societaties institutionem, proprieta privata adstrui nequaquam poteSt. Haec igitur nonnisi a societat vi 0gum civilium originem ducit. R. Dis f. ant. Vi natura omne ius habent ad omnia abstracte et negative, conci determinate et poSitive, necto.
184쪽
Ius proprio talis duplici modo Spectari potest abstracteit concrete; vel, si magis libet, negatio et positice Primo modo Significat acultatem acquirendi generatim nec optam; quin ulla materia de torminetur. In hoc Sen Si omnes vi naturae ius habent ad omnia Natura enim per Se nullam rem eouliarem heu perSOnae adScripsit. 0-cundo modo ius ab omnia intelligi pOSSet concreto et po8 itine, quatenus significet facultatum Surpandi rem quamlibet, etiamsi alius illam occupation aut labor Suam effecerit. In hoc sensu salsa est propositio ; siquidem ius hoc natura nomini sedit immo potius omnibus imposuit metum non tangendi sem, ab alii iuste pos-SeSSam si Communita rerum, ait S. Thomas, attribuitur iuri naturali, non quia tu naturali dicto omnia QSs possidonda communitor si nihil OSSe quasi proprium poSSidendum, Sed quia Secundum ius natura non os distinctio possessionum 1). Obite. III. o Bontham Extra statum Civilem proprieta Sanctione nulla sulcitur. Homines enim singulares in o Statu destituuntur vi coactiva, qua alio ad proprium ius reversendum digant. At 0ro in sanetion tu nullum concipi pot0St. Ergo ius pro priotatis nonnisi a civili institution dimanat. R. Huius auctori deceptio ind prooeSSit, quod Retualem Onctionem et vim physicam ad ipsam OSSuntiam iuris pertinor sexisti
mavit. Quod si ita sessui, infirmi ut obitus et uor omni iure sestituerentur eum Contra, quo mugis quis imbelli est et in viribus, o Sanctiora Sint iura, quae pΟSSidet, ac maiori venoration colenda.
Itaquo tota vis iuris ost moralis, in exigentia nimirum posita, sex segeorta, ut a nemine violandum sit. Quod nutem ius coactio nomistiam exturnam se phySicam ibi adscis git id ad propriolatos ius pertinet, a proindo impediri quandoque poteSt, quin iuri essentia perimatur. IUS SA coacti uni non aliud Significat, nisi ipsum taloe AS , ut possit vi defendi, dummodo qui ius poSSidet, valeat et velit. Quado urgum sentiam advorsarii nihil probat, etiamsi serum oss0 homini extra socio talem vire nulla Suppetere ad tu proprietatis tuendum quod quidem non conceditur, Sed transmittitur,
Obite. IV. Saltum extra societatem laesio iurium P0quontissima sorset. At atenus officium obServandi iura aliorum aliquem obligat, quatenu eadum observantia quoad Sua iura ab aliis custo diatur. Ergo extra Sociotato hoc metum nullum SSet, propter de laetum mutua obsorvantiae atque ideo proprietaS, qua ossicium eiusmodi Subaudit, X tra Societatem nussu Oret.
19 Summa th. 2. 2.' q. LXVI, a. 2.
185쪽
CAPUT IV DE OFFICIIS HOMINIS ERGA ALios 18 IR. In primi salsum S extra societatem requentiSAimam SSelassionum iurium. Viget enim in hominibus propter rationalem naturam, qua inStructi Sunt, altu quidam iustitiae SonSuS, quo uno endo alii deterrentur. Deinde, etiamsi hau hipothusis admitti volit quod homine plerumque honeState reiecta, in rem alienam irrumpant, nisi vi physica impediantur nihilominus X inde non aliud conSequoretur, nisi sextra Societatem non Satis tutela iurium provideri, a proinde hominem ad societatem in se undam impolii. At minimo sequitur, quod vellent adversarii solutio ab omni ossicio quoad obsorvantiam iurium alienorum. Obiis V. X Ahrons Si occupatione tu proprietati acquireretur, homo individuus proprium moere posset immensum telluri Spatium, seu integram ferram continentem. Id vero abSurdum est. R. Dist ante . moere OSSet iuridice, eo modo quem nos in propo Sitione Xplica imu S, ego emcere poSSet arbitrarie atque ita ut nudum in pSo tu eXSurgeret, Concedo. o di Ximus occupationem esse primum exercitium activitatis humanae, circa re dominium paritUPRS; eamque hue Spectare, ut re illa, ea ratione qua eapax St, elaboretur et utili fiat occupanti. Id vero contingere nequit pro Continent ab una tantum per Sona occupanda. Quare in casu e0SSaret fini S propter quem tu proprie tatis homini a natura concessum eSt ceSSante autem fine eeSSant ea
quae a fine rationem cur Sint recipiunt. Recolo hic qua diximus dolimitatione iuris, capite primo, articulo primo, UUmero decimo quarto. Quod autem saepe de torminari in particulari non possit quous- quo lege natura iusta occupatio reSpectu perSonae Xtendatur, id numini mirum SA debet Innumera enim Sunt in lege naturae, qua vi Solius rationis, non Sati in partieulari definiuntur Atqu0 hoc idcirco os quia homo a natura ad Societatem ineundam ordinatur sex quo fit ut ratio generatim dictet aliqua, quorum uterminatiorsem dispositionem ut 0gibus civilibus aut iuri positivo gentium Statuendam relinquit. Obiic. I. Iuro proprietatis adstructo, vitari sequit ut alii di vites, alii paupere in Societate e XSi Stant. Haec autem inaequalitas naturae repugnat. Ergo tu proprietati nullum St. R. Conc. mai et n. min. Ilia enim inaequalita non modo non repugnat naturae, Sed a natura ipSa procedit, et scopo naturae apprime con Sentit A natura procedit quia homine procreantur inaequalibus viribus physici et intellectualibus prauditi. Naturae Scopo ConSentit quia magnopere consert ad hominus intor se mutuies relationibus vinciendos, atque ad vire humanas multifariam X-
186쪽
plicandas. Nam ni Si divite OSSent, nemo operosior eura liboratu Ss totum intolligentiae perficienda tum in s tum in alii addicorsit; nec illi, qui viribus corpori possent Sed mento parum valent, adiumenta reperirent aliorum. Certe tanta eSt necessitas inasequalium conditionum inter homines ut si quod possibile nunquam erit auferrentur, omni civili CultuS, Omni progreSSu artium et Seientiarum, omne virtutum domesticarum et civilium eXercitium, omni deniquo humana prOSperita plane corrueret. Ceterum, ut optime docet S. Thomas, Si divo iuxta natura ordinem poes Sidere dobet propriaSopes, ut i de taciti ea communicet in necessi late aliorum. Unde
Apostolus dicit 1 ad Timoth. Rimo, T): initibus huius saeculi praecipe. . . facile tribuere, communicare de bonis 1). ARTICUL U. III. De confractibu8. 79. Quid sit contractus. Cum dominium, X proprietate nRS en S, liberam rei dispositionem importet profecto saeuitatem complectitur alienandi rom, Si libet, eiusque fructu cum alierius opera aut robus commutandi. Atque ad id homo vi naturae incitatur. Nemo
senim Sua tantum opera aut boni Sibi Sumeten est eum reAnaturae nusquam aequaliter abundent, Sed pro diverSitate caeli, culturae, ubertati Soli, aliarumque enuSarum, Unde pendent, ut copiam aut inopiam Xhibeant. Hinc amore erga nos atque alio impellimur ad mutuam communieationem et permutationem pSarum, et ad commercia invicem ineunda. In his peculiari aetus intercedit, utram quo partem ad fidem Servandam adStringonS, qui actio volconfractus nominatur, et aliud non est quidquam, nisi duorum
vel plurium in idem placitum consensus 2).80. Conditiones requisitae. Ut contractu Si validus, conditione nonnuli ne requiruntur. Hae autem Sunt quatuor, Videlicet cognitio rei, ire quam Contractu VerSatur libertas in Contrahentibus coexsi Atentia mutui ora Sensus possibilitas atque honestas rei, de qua contrahente paciSeuntUP.
1 Summa th. 2. 28 l. LXVI a 2. 2 Concedit Heine eius pactum a contractu per Se non di Scriminari a Punfendorso assentitur disti notionem aliquam inde haberi , quod e Vetere usu loquendi contractus de iis rebus dicatur, quae proprie dictae commutationi
Seu commerci Sunt obnoxiae, non ero de ii S, quae a commercii recedunt, de quibus potius pactum dicitur. Sed Sum hunc non Sati revera probatum Comperio, cum utraque VOX promiSeue communiter adhibeatur.
187쪽
Et sano Si obiectum ignoratur, contractus non erit amplius aetio voluntaria volunta enim in ignotum serri nequit. Quare dolus aut frau alterius, Vel error ire SubStantiam vel essentialem qualitatem rei, cum scientiam deStruat, aliditati contractus opponitur. Non ita est, Si ignoratio versetur circa qualitate accidentaleS. EX eadem sermo ratione irritus est contractus, cum libertas in contrahondo deest. Tunc enim notus non est humanus a proinde causa desideratur, quae relationem illam gignat propter quam ordo rationis obligationsem imponit Echo capite valori contractu opponitur ebriotas, vel dementia, vel pueritia aut vi S, quae ad consensum extorquendum iniuste inseratur. De OeXSistentia vero mutui On Sen Sus, re per Se eon Spicua Si Si quidem ut 0XSurgat relatio, utrinque terminus xstare sebet hi autom tormini Sunt contrahentium voluntates. Quae Sane voluntate eXtrinsecus aliquo igno manifestari deboni, ut hinc inde ne i scentibus innotescant. Hinc oblatio et acceptatio in contrahendo requiritur, et quidem Simultanee Seeu Si eo tempore, V Un parSOffert, altera non acceptet effectus nussus gignitur, quia deeSt concauSa ad offectum pro dueendum. Quare, ante Receptationem Offeren liber manet quoad mutandam voluntatem; siquidem propter carentiam alterius termini, nulla adhuc obligatio moruit. Non a me nee ΘSSΘ S ut ora Sonsus Semper sit explicitus sufficit enim quandoque eonSen Sus tacitu et implicitus, cum nempe persona vel
non contradicit vel aliquid agit quod consonsum voluntatis includit. Tandem, ut diXi, obiectum debet esse possibilem licitum PoSsibilo quidem; quia obligatio nulla fingi potest ad ea, quae in poteStateno Stra non Sunt unde ortum est effatum Ad impossibile nemo tenetur Lieitum vero SA debet; quia nulla conventio derogar potest vel exstinguero metum naturale et ingenitum, quo turpe prosequi prohib0mur. R igitur impossibili et turpi se lusa obiectum
Contractu eSSe poteS re quaelibet in dominio nostro posita et alteri non obligata, set actio quaevis sexercenda vel mittenda quae tamen non omnino interna Sit, sed effectibus saltem Xteri u Aprodire OSSit. 81 contractuum diversae species. Ut distinctius d quibus paci Sci aut contrahere possimus intelligatur, contractuum partitione Ssunt innuendae. Dividi igitur contractus Solent Primo in eaeecuti- Dos et promissorios. Illi praesentem, hi suturam paciscentium prae- Stationem respiciunt. Secundo, inaequales et inaequales. ContractUS aequales, qui etiam onerosi, ita ferales aut synallagmatici appellantur, illi sunt, qui oblligationem aliquam utrinque conStituunt, et
188쪽
184 IUS NATURAM PARS I. IUS INDIVIDUALE
utriquo parti aliquid praestandum imponunt etsi onus diversi generi eSS POSSit Contra, inaequales, qui etiam gratuit se unila ferales vocantur, tunc habentur eum una par dumtaxat obligationem sibi assumit, altera vero id quod offertur acceptat, Sed nihil se praestituram paelScitu P.
Ad genu contractuum nequalium revoeantur permutatione OmneS, UReCumque Sint, Sive rerum Sive oporum. Eo igitur includuntur in primi contractus, qui nominat appellantur, atque in Iuro romano hi sormulis explicantur: Do ut des, o ut facias, Facto ut des, Facio utfacias. Includuntur deinde omnes alii contractu qui permutationi nomino, lati SSim Sumpto deSignari Olent quique is supurioribus sormulis contineantur illa senim omne QRSu possibilo , quibus Commutatio fiat, complectuntur), tamen peculiari appellatione donati sunt et multifariam sexercentUP. Sic, Si mutatur e cum re, habetur perni utatio triete dictu. Si mutatur os cum pecunia, ab otia emptio ac Denditio. Si mutatur Su rei propriae eum pecunia, exsurgit conductio et Ocallo. Si mutatur secunia praesens eum leunia deinceps reddenda,
Alterum genu contractuum, nemps inaequalium, Comprehendit largitione qualeSeum quo Vndo ad illud optinet donatio proprie dicta, Seu eoASi proprietati alicuius largitio usus rei cuiusdam, nimirum commodatio pras statio se servitutis materialis ut in deposito, vel in tollectualies, ut in mandato. Deinde, dividuntur contractus in absolutos et conditio nato , prout eorum vim ab aliqua conditione pondet aut secus. Porro haec conditio potest HSS a firmatio vol negativa aut etiam su8pensi Dacum videlicet Suspendit in hoationsem obligandi aut denique re8Oluti a cum eiu eventum ad X tinguendam obligationem apponitur. Tortio dividuntur in oblistatorios et liberatorios, prout ad obligationem gignendam aut extinguendam fiunt. Denique, contractus dispartiri possunt in principales Seu absolutOS, et accessorio Seu relatinos prout Soli XSi Stere poSSunt aut Seeu , et unda montalem pactionem offormant aut praeviae pactioni innituntur. In Singulis his contractibus explanandis non immoramur. Etenim in eorum determinations o obligandi sormis ius poSitivum ubique S immiscet, ac proinde certa et immutabilia praecepta, quae Sui Sint tradi non possunt, nisi ius iuri ratio habeatur; quod a propoSit nos distrahorset. Quare eiuSmodi pertractatio iurisprudentia civili melius adiudicatur.
189쪽
82. De 0lutione contractuum. Quoad modos quibus obligatio
ex contrae tu emergen dissolvitur, haec adnotamus. In primi , perspicuum per Se Si obligationem contractu desinere e Xecutione rei, Circa quam pactio verSatur Cum videlico oneri satis fit, quod una aut utraquo pars ibi vi contractu asSum pSit. Utrum autem pePSOna contrahen Oneri se Se Satissae ero debeat, an
possit per alium, qui in eius locum Sumetatur id, si expressum in contractu non St, ex natura ipsius paetionis definiendum erit. Deinde, contractu obligatio essat condonatione , quae fiat per Sona, pro uiti utilitate initus St. Unusquisque enim cedere potost iuri suo, illudque iterum in partem tranSserro, ad quam antea portinebat. Quod si contractus laserit bilatoralis ad eius rosei S-Sionem, utriuSque parti consensu poscitur Exceptio tamen sa- Qienda St, Si contractus natura sua aut vi logis sit in dissolubili S. Tune enim tSi initio , ut fieret, a voluntate contrahentium pro laetum Si ab eadem non pendet in duratione, quae ab altiore principio determinatur. Quare contractus eiusmodi deincep per
mutuum Con SenSum Solvi equit. Tertio, extinguitur obligatio, ex contrae tu enata, eum tu e XΘ-cutio sit impossibilis ut si exempli gratia, res ipSa perent ut aliena vi non Supserabito impedimonium opponat. Tunc certe ad pactum implendum iuro adstringi persona non potest Siquidem nulla obligatio obiectum impossibilo ruspicit. At si eiusmodi impossibilita culpa altorius partis paciscentis intercedit, haec ad
alteram partem alio modo Compen Sandam tenetur.
Tandem, se plura Consecter, contracta obligatio Solvitur desectu conditionis, qua ab alterutra parto non impleatur, et Cuiu eXSecuti e X preSSe Vel tacito a contractu praesumitur. Id poti Asinium locum abo in contractu bilaturali, quoties alteruter contrahenSpacti deest. Tune certe par altera omni obligation liberatur eSSet enim iniustum ut una tantum pars oneri Subiaceat in sa-vorem illiuS, quae datam violavit fidum. Atque haec potissimum videntur ad Sae, vi quarum contra tuum vincula diSSolvuntur. 83. Be usura. Omittonda hic minime est magni momenti quae-Stio, quae non parum moribus interest utrum videlicet usura sit
illicita vi naturae, necne ES autem Sura lucrum eae mutuo quaἱ-8itum, Seu X USU pecuniae, quae ulteri commodatur. Quae quidem quaestio resolvi nequit, nisi antea duo probe intelligantur quid pecunia sit, set in quo tu USUS reponatur. 84. Quid sit pecunia. Res in commercio positae vim quamdam habent utilitatis affersendae, ob quam homines inducuntur ad ea cum
190쪽
rebus ullis commutandas Hinc ex communi existimation determinata quaedam quantita Valori rei cuiqv in0St, respectu aliarum, quibuScum commutari poteSt, quae etiam pretium eius f insecum nominatur. t Si Commutatione rerum eum rebuS, ope solius valoris intrinseci, commoretum exercersetur, multipl0 di Dficultas exsurgeret. Primum enim re Singulae cum Singuli eo m- parandae SSent ut earum pretium , quod ex Re comparatione emergit, innote Sceret. Deinde, multae sunt res quae RSportari ne queunt, ut praedia domuS, ne reliqua, quae Stabilia dicuntur. Toptio ipsa re mobile Saepe in magno incommodo et poriculo tranS- surri non poAsunt. Hi ne apud culta genises merx aliqua introducta si, cui valor quidam determinatus tribueretur, re Spectu Perum omnium commercio Subiecturum quae proinde evaSit communiSceterarum mercium men Sura, atque idonea ad earum Vniorem quo- libo tranAvohondum. Hae pecunia Si qua ideirco continet pretium rerum eminens, et definiri poSSet Merae ad ceterarum Dalo rem designandum et trans Dehendum destinata. Porro , Ut patet, ad munia hoc implendum, negesse omnino non erat ut motallum
alliquod doligorsetur. Νihilominus apud cultus gentes id invaluit, utpote quod per Se pretioSum est, Satis dividuum, corruptioni minus obnoxium, laeti ad Sportandum, set ea pax regi piendi retinendique publicam quamdam notum, qua obsignotur ad vitanda Daudes. 85. Utrum in pecunia separari possit usus a dominio. Ex dictis facile patet quid usum poeiania constituat. Usus senim ui cuiuslibet tune habetur, eum illam adhibemus pro utilitato aliqua exinde dec0rpenda. At id r0Speetu pecuniae tune accidit, eum notu eum ΘXPΘndimus, ad rem aliam nobi comparandam Seu cum aloreS, quibuS nequivalet, papSe transvolii de manu in manum hoc enim dumtaxat Commodum affert, quatenus estura in St. At vero e unia, cum Xpenditur, amittitur, fitque alterius. Ergo pocunia, prout tali SOSt, Arum rerum numero Continetur, quae, dum adhibentur, b Sumuntur utqUe ideo usum cum dominio confundunt. Eius enim
P0Speetu saeuitas utendi a facultato ostruendi ut alio nandi non distinguitur. Efficitur hinc ut pecunia dari mutua alteri nequeat pro integra utilitate capienda, quin continuo eiusdem dominium Rmutuante in mutuatarium tranSseratur.
86. Usura absolute spectata est illicita. Ut ad solutionum quaestioniS, initio proposituo, veniamus, dico: Suram , per Θ et RbSΟ-lute Spectatam, iure naturae AS illicitam, propterea quod contractu aequalitatem non servat. Ac sane mutuum, eXquo illa repetitur,
ad contractu bilaturales portinet quorum aequita in hoc sternitur,