장음표시 사용
111쪽
NAR ATIO TERTIA nullumfructum praeterea consequi possent. Unde connci potestibituna, Mnecessitas, in quibus costituti examus corpe vital. Maior executor ea nocte profectus est dormitum ad coloniam quadam tumiensium, quae est opposita Malalcinoo exsequenti die mane dii cessit, perueniti ad stationes tumiesium, quas derelictas comperit, Npro maiori parte combustas, e quum peruenisset in planiciem prope fluuium quendam, offendit maximam multitudinem, qui finem combustioni alterius coloniae imposuerant. Et quum nostru conspexere, terga fuga dare ccci erunt, Mitinere, quo progredieban rur, post eos sequebatur multa onera plena Malet, Mantium lactentium, quo commeatus causasecum adducebant, quae dimiserant, quam
primum audiuere Hisipanos adesse. Et postquam transiuere fluuium, qui ulterius Iabebatur, in planicie sistere coepere. Maior executor equitib eos aggressus est eost profligauit, ecquum terga fuga dedissent, reeto tramite progressi sunt ad sua eoloniam Malal cingo, quae trium leucarum spacio aberat,& omnibus tribus leucis continuata est insecutio, donec coacti sunt ingredi coloniam δε ibi praestolati sunt Hisipanos, di amicos nostros, qui aduentabant interficiendo eos, quos equites intercludebant, di deserebant, ex ea insccutione mortui sunt duo milia hostium . Quum pedites peruenissent ad locum , ubi equites substiterant,& nostri amici qui erant sexaginta milia hominum capere proficisci ad coloniam , ubi hostes se opposuere, donec mulieres, di sith, bona sua callocabantur in fortilitio quodam, quod erat situm in altissimo colle ibi prope existenti. Quam primum tamen eos aggressi sunt, coegerunt ipsos quot arcem ingredi, quam habebat in ea summitate admodum ardua munital, 8 depraedati sunt, di combussere colonia breuissimo temporis interuallo, confugientibus hostibus ad arcem. Et quum hora esset iam vesipertina, maior executor arcem oppugnari non est passus, cx etiam quia labore erant admodusest totam enim eam diem certando consumpserant.Et hostes eam noctem duxere maximis vociferationibus,&strepitu Impanorum,buccinaruml. SEquenti die summo mane maior executor milites conducere coepit, ut ascenderent collem, pugnaturi contra hostes in arce existentes, quamuis aliquo timore arbitrantes hostes obstituros. Quum eo peruenere, neminem ex hostibus ostende
runt di Indi quidam nobis amici colle descendebant, duretulere nullum ex hostibus adesse, sed in aurora oes discessisse, di ilico in planicie circumquaq; videre maximi
hoim multitudine, erant Otumien et eqtes rati esse hostes, aduersius eos sunt progressi, et vulnerarui tres aut quatuor. Et quu diomao tumie n. disserat ab idiom se prouicia e Gulua, eos nonicipiebant, nisi ς, armis proiectis ad Hispanos confugieliant, et nihilominu tres aut quatuor vulnerarant . Attamen ipsi optime cognoue re illud euenisse, quoniam qui forent illis non innotuerat. Et quum hostes non X pCctassent, Hispani statuere reuerti per aliam eo coloniam, que similiter defecerax Quum tamen tot copiascontra eos moueri cognouere eos pacifice excepere. Et m ior executor dominum prouinciae allocutus est eidemi significauit, illum iam optime scire me haeto vultu excipere omnes, sese oblatum veniebant in vasallosV. M quamuis maxime errassent. R Rabati, ut alloqueretur incolas e Malalcingo, ut ad me proficiscerentur,et se ita facturum pollicitus est,et inducere incolas ea larinal co ad concordiam. Et maior executorea adepta victoria, in castra reuersus est, et eo die aliqui ex Hispanis pugnabant in ciuitate, et ciues eis nunclauerant, ut interpres noster illuc profaeisceretur, volebant colloquiu habere de pace ineunda, qua vi postea apparuit nolebant admittere, nisi recederemus ab uniuersa prouincia, quGd ideo effecere, ut aliquot dierum pacto eos quiescere pateremur, et munirent se rebus quibusdam, quibus indigebant, quamuis nunqua eos inuenerimus, ut pugnam detrectarent. Et cum D interptem talia tradiarentur, quu nostri essent hostibus propinqui non enim aliud spacium intercedebat, nisi pons elatus)senex quidam ex hostibus e sinu suo eduxit magno interuallo quaedam quae comedit, ut demonstraret illos nulla adhuc premi necessitates, nos enim illis nunciabamus, eos ibi fame pe-
112쪽
sER DIANANDI CURTES Irrituro. Et amici nostri signisecabant Hissipanis, concordiam eam esse simulatam,hortantes ut pugnam continuarent. Ea tamen die pugnatum non extitit. Primates eiri interpreti iniunxere, ut me alloqueretur.
A dies quatuor post reditum maioris executoris a prouincia Malalaingo, Domini illius et Marinalco, 6 Domini prouinciae uiscon quae est latissima, cetia defecerat) in castra nostra profecti sunt, dicit illis parcerem plerita supplietes rogarunt, polliciti sunt se velle nobis inseruire, di promissa sua executioni demadarunt, semper hactenus inseruiuerunt. DUm maior executor aberat in prouincia Malalcingo hostes ciuitatis constituerunt nocte exire, Oc aggredi castra Petri de Aluarado, cu in aurora ea aggressi sunt,&quum vigiles, excubiae eos audiuere, ad arma conclamatum est, S illi, qui aderant eos invasere. Hostes auditis equitibus aquis se commisere, S interim nostri aduolarunt, tribusq; continuis horis pugnatum est. Nos vero existetes m nostris stationibus, audiuimus tormenti parui bombum, quo ille in hostes utebatur. Et quia nos suspitione adducebamur ne eos profligarent,milites in armis esse iussi, ut ciuitatem ingrederentur, Vt hostes animum demitterent in oppugnando Petrum de Aluarado, et quum indi orsenderent hostes tam acriter et strenue pugnantes, decreuere reuerti in ciuitatem . Nos reliqui ad ciuitatem pugnatum profecti eo die sui-
Eo tempore nos qui vulnerati euaseramus priori profligatione, pristinae restitiati eramus sanitati, et ciuitati Uiuiti applicuerat nauis Io. Poncie Leone,quem profligauerant in prouincia insulis Floridae, et habitatores ciuitatis mihi asserenda curarunt puluerent quendam,una cum aliquibus balistis,inbus maxime egebamus,
etiam fauente Ueo Op. Maximo, circumcirca nulla erat prouincia, quae nobis nora
maxime faueret,et quum ipse prospicerem incolas ciuitatis tam rebelles, et maiori demonstratione et certitudine moriendi,quam unquam aliqua fuerit nati nesciebam quomodo me cum eis gerere deberem, quo pacto a tanto disicrimine et Iabor bus euadere possiemus, et quomodo illos, et ipsorum ciuitatem extremae tu termitioni non traderemus. Erat enim magis egregia, quam sit alia in uniuerso terrarum orbe. Nec nobis prodesse poterat illis significabamus, nos abeoloco non discessuros, et i e castris quambergantinis non cessaturos damnum inferre. Nec φ destruxeramus incolas e Malalcingo et Marinalco, et , neminem in omnibus prouinciis
habebant. .e istae opem laturus effeta Nec habebatVnde sibi ministrari posset Maae caro, fructus, aqua. Nec deniq; res aliqua ad commeatum faciens, e quanto plus
ea ante dictis nota faciebamus, tanto minus animis deficere videbantur. Sed pugna ineundo, 8 reliquis omnibus in rebus animosiores inueniebamus , quam unquatrifuitant. Et ipse prosipiciens rem ita agi , iam praeterrisse ultra dies quadrastinia quini, quibus obsidebamus dictam ciuitatem, constitui ad nostri tutela remedium adhibere, es ut metire lassis,hostes reddere possem. Quod fuit huiusmodi, I, quanta
ciuitatis occupabamus, tantum ab utro lilatere solo aequaremus, ita ut ne passu quidem progrederemur, nisi omnia solo aequaremus,ec loca ubi aqua versabatur continentem redderemus, quamuis diu in eo moram trahere cogeremur. Et propterea conuenire iussi omnes dominos et primates nobis amicos,et decretum meum illis aperui, ut ad hoc conuocarent omnem rusticanam multitudinem, cum cois his, quae sunt valli genera, quibus utuntur in illis partibus, ut fossiores ligonibus in Hispaniis. Et ipsi responsum dedere, se laeto animo perfecturos,et decretum esse sanum, et eo maxime sunt oblectati Videbatur enim, eum esse modum, quo ciuitas solo aequaretur, quod omnes plurimum appetebaut.1 Neerea dum haec constituebantur, tres aut quatuor dies praetetiere Incolae ciuitatis animo concepere nos aliquid magni contra eos machinari ipsi quoi per ea,
quae postea apparuere, parabat omnia ad sui tutelam posibilia, quemadmodu etiam suspica
113쪽
NARRATIO TERTIA suspicabamur. Et ordine amicis nostris dato, o terra,c aquis ciuitatem oppugnatua re debebamus, sequenti die post missarum solennia proficisci coepimul ad ciuitate,
Squum peruenissemus ad transitum aquae , ex aggerem, qui est initio magnarum domuum in platea constitutarum, ε eum oppugnare Vellemus, incolae ciuitatisvi quiesceremus innuerunt, asserentes pacem inire velle, ipse iniunxi nostris ne ulterius pugnam inirent, significaui ut illuc dominus ciuitatis me allocutum aduentaret, si forte pax componi posset,ac cum retulissent aliquos eum euocatum profe-etos, me ultra horam detinuereApsi enim reuera pacem non exoptabant, di hoc demonstrarunt, quoniam ilico nobis quiescentibus in nos sagittas,fustes, di saxa iactalariccepere. Hoc viso, aggerem oppugnare ccepimus eui occupauimus,loquum plateam ingressi fuimus, eam magnis saxis refertam inuenimus, ne equites veloci passu currere possent. Solido em loco equites solos timent, Z ahuenimus vicum lapidibus solis obstrusum, Scialium etiam saxis plenum, ne equites eo passim currere possent. Et ab eo die ita opplevimus eum vicum, ubi aqua versabatur,2 quo ibatur ad plateam, ut nunquam postea eum Indi aperire potuerint 8 postea paulatim coepim solo aequare eas domos,optime obstruere, opplerem ea quae occupabamus ab aqua,&quum eo die peruenissemus vltra centum Sc quinquaginta milia hominum bellatorum, multa gesta sunt, S eo pacto die illo pedem retulimus in castra,&hergantini una cum canois amicorum nostrorum, plurimum intulerunt damni ciuitati,d ut quiescerent retrocesiere.
SEquenti die eodem ordine ciuitatem ingressi semus, re peruenimus ad ambitu
illum M peristillum, ubi sunt turres suorum idolorum. Iniunxi praefectis nil alia odiaciendum curaret, nisi ut opplerentur vici, in quibus aqua versabatur, aequarent malos transitus quos occupaueramus, o indi nobis amici aliqui domos comburerente solo aequarent, reliqui irent pugnatum contra hostes locis solitis, S equites omnes tuerentur,ne a tergo adorirentur, ipse ascendi unum ex altioribus idolorum turrim, quoniam Indi me optime noscebant,ec ascensum meum moleste tulerunt, ab ea turri animum addebam amicis, d suppetias ferendas committebam, quia necessitas ingruebat, quia cum assidue pugnaret, hostes aliquando, ex aliquando inostri retrocedebant, qui ilico subleuabantur aquatuor equitibus,qaudaciam eisdem subministrabant, vi in hostes irrueret. Eo pacto oc ordine ciuitatem ingresii sumus quinq; aut sex continuis diebus 8c in reditu semper amicos hostros anteire iubebamus,ac aliquando in insidi js collocabam aliquos Hispanos in quibusdam domibus di equites remanebat, di vinos retrqcedere simulabamus, ut eos ad plateam ingrediendam alliceremus, hoc paeto una cum insidi js peditum quotidie hora vespertina aliquos vulnerabamus. Et quodam die ex praedictis in platea continebatur septem autocis equites praestolantes hostium egressum, cucum eos egredi non viderent, simularunt recedere,ac hostes suspitione adducti ne in reditu eos vulnerarent, ut facere consueuerant,post parietem latebant, di in subdialibus pauimetis,ac eorum innumera erat multitudo, di cum hostes eos insequebantur qui erant octo, aut no- Dei numero ipsi exalto occupauerant faucem unius vici, non potuere insequi hostes qui aufugiebant, cureuerti coacti sunt,&hostes elati,s eos retrocedere coegerant, rabide more canum in eos irruebant. Illi vero, qui maxima circunspectione pugnabant, eo se recipiebant, ubi damnum pati non poterant, nostri damna patiebantur ab eis, qui in parietibus Iocati erant,c coacti fuere retrocedere,ck vulnerarunt duos equos, quod effiecit ut eisdem insidias struere c0nstituerem, prout in futurum M. V. referam. Et eo die hora satis tarda deuenimus in castra, relictis ornibus occupatis tuto solo aequatis, di incolae ciuitatis erant admodum laeti, arbitrabantur enim nos metu discesiisse, di ea nocte nuncios destinaui ad maiorem executorem, ut ante
lucem cum quindecim equitibus ex suis,di Petri de Aluarado venirent ante lucemrn castra nostra
114쪽
FERDIN ANDI CORTES II fostero die summo mane maior executor in castra peruenit comitantibus quindecim equitibus, 8cipe habebam ex equitibus in praesidio uioacan impositis viginti quinui, qui ascendebant ad numerum quadragintae situm, d decem ex illis
iniunxi, ut ilico mane discederent omnibus reliquis peditibus comitantibus , e ipsa una cum reliquis pugnam inirent, solo aequarent,occuparentc omnia quae possent, quoniam ego cum tempus retrocedendi aduentamet, illuc irem cornitantibus reliquis triginta equitibus, o quum scirent maiorem ciuitatis portione solo aequatam quanto possent hostes insequerentur, donec eos ad loca tuta, vicos, quibus aqua versari solet ingredi cogerent, di ibi morarentur, donec retrocedendi tempus aduemiret, ec ipse me una cum illis triginta equitibus a nullo conspectus in insidhs collocare possem, in quibusdam magnis domibus, qu sunt proxims reliquis illis, agnis in platea constitutis .Et Hispanes executi sunt mandata mea, Sc per horam post meridiem, assumptis illis triginta equitibus ciuitatem sum ingressius 8c quum eo perue missem,eos collocaui in illis magnis domibus, ipsis discessi, ascendit turrim illa excelsam,ut moris erat mei. Et du ibi moram traherem, Hispani aliqui sepulcria aperue
Te, cu in eo inuenere varias res aureas, ad millea quingentos Castellano, Et cum iam adesset hora retrocedendi iussi maximo ordine redire inciperent, in equites Postquam retrocessissent ad plateam, gerent velle eos inuadere,non tamen audere demonstrarent:&istud fieret, quum circumcirca Min platea esset maxima hosti Dm multitudo. In insidiis collocati admodum desiderabant tempus aduentare. Optahant enim rcni bene gerere, Miam molesta erat diuturna mora, Nego me illis con-
unxi: Miam Hispani tam pedites, quam equites retrocedebant ad plate λ& etiam Indi amici nostri, qui iam insidias cognouerant. Hostes autem mi vociferationibus insequebantur, ut maxima viderentur potitiυictoria: 8 nouem illi equites singebat aggredi eos per plateam, expostea retrocedebant, di quum hoc bis simulassent, honestantum feruorem conceperant, , vso ad eorum nates percutiendo venerint, donec eos perducerent in vicueum, ubi paratae erant insidiae. Quum vidimus His-anos anteire,&pixidis emissionem audiuim' quod signum nobis paratum habeamus)cognouimus tempus aduentasse, ut exiremus, o Diui Iacobi conclamato nomine,ilico eos aggressi fuimus, Minsecuti fuimus per platea vulnerando,sternen Hol, Mintercludendo plures, qab amicis nostris, qui nos sequebantur, capiebatur, ita ut in his inlidqs interfecti fuerint ultra quingetos ex hostibus N ex primatibus, Tobustioribus 8c magis strenuis,& ea nocte amici nostri lauta potiti sunt cena Oia
aenim interemptorum cadauera cepere, Z in frusta attulere, ut eadem in coena comederent. Tanta fuit admiratio, quam concepere , quum se tam repente profliga-xo eonspexere, ut nec locuti fuerint, nec vociferat nes emisserint, omni ea nocte,
Nec ausi sunt alicubi incipere comparere in vicis aut subdialib', auimentis,ubi non essent plurimum uti,di cum nox aduentaret,& nos discedebamus, apparuit inco-Ias ciuitatis misita seruos quosdam vistim an recederemus,ec quum quodam Vim comparere coeperunt, eos aggressi sunt decem, aut duodecim equites insecutiss,et ita egere, ut nullus euaserit Concepere hostes hac victoria tantum timoris, ut nunquam omni hoc durante bello ausi sint plateam ingredi, quando recedebamus, qua Mis unicus tantum esset in aeques,nec ausi sunt Indum aliquem, aut peditem ex nostris insequi, verentes ne denuo insidias eis parauissemus. Et gesta illius diei una cuvictoria, quam omnipotens elargitus est, fuit potiminia cauta, ut citius ciuitate potiremur. incolae enim illius maximam concepere exanimationem, di amici nostri animis creuere, Meo pacto profecti fuimus in castra certa sententia accelerandi, ut bellum hoc perficeretur, di nullumstermittendi diem absq; ingressu in ciuitatem, donec bellum effet confedtum. Et eo die nullum accepimus incommodu in castris nostris, eo dempto, cum ex insidi l prodibamus duo eqtes concurrerunt, alter eorum cecidit ex equa, ea recto tramite progressa est ad hostium turmas, qui eam sa
115쪽
NARRATIO TERTIA.gitus impetebant. vulneribus conlata cernens impium sibi malum illa tu ad nos
reuerta est, die nocte mortua est quamuis maxime tristati fuerimus, quum eu, Mequar maxime faciant ad salutem nostram , tamen non tantum moleste tulimus, quemadmodum si mortua esset apud hostes, ut.re ipsae uenturum putauimus, si enim iraeuenissiet inmne l. Eode die de atini una cu canois amico nostro in ciuitate maxi.
ma hostiu strage commisere, abso Iiquo sibi illato incommodo.QVum sic remus iam incolas ciuitatis perterritos pavore, percepimus a duobus ex illis modica conditionis, qui nocturno tempore am ciuitate earessi tuerant, o ad nostra castra peruenerant, quum fame premerentur, o nocte exibant piscatum anter domos ciuitatis proficiscebantur ab ea part quam occupaueramus quaerentes ligna, olera, 8 radices, ut eas comederent . Et quum iam plures vicos, ubi quaversiabatur, oppleuissemus, aptaueramus plures malos transitus, in
ipsi aurora ciuitatem ingredi constitui, S omne pombile damnu illis inferre, cu ber-ganimi ante lucem, S ipse decem aut quindecim comitantibus equitibus, bus dam peditibus,' Indis amicis nostris, ingressi fuimus, 8 prius disposuimus speculatores quosdam, qui, quum iam illucesceret, signum nobis in insidi is collocatis dedere, d aggressi sumus infinitum numerum, quum tamen maior pars esset ex miserabilioribus ciuitatis, ut plurimum erant uxores,o pueri,ue tantum damni illis intulimus locis illis, quibus poteramus progredi per ciuitatem, ut mortui, S captiui ascederint ultra octingetos. bergantini similiter coeperunt plures ex hostibus, una cucanois, quibus piscabantu Z maximam ciuitati stragem intulere. Quum duces, Nprimates ciuitatis nos ea proficisse videriit hora non consueta, maxime mirati sunt vi prius admirati fuerant insidias praetexitas,&nullus eorum ausus est nobisicu con-Dredi, 8 sic reuersi fuimus in castra maxima praeda 8 cibo ad usum amicorum no
SEquenti die summo mane in ciuitatem reuersi sumus, loquum amici nostri cernerent bonum ordinem, quem habebamus, ad eam extremae dandam internitioni, tanta erat indies venientiu multitudo, ut numerari non posiet. Et ea die occupandi vicum, quo progreditur ad Tacubam, finem imposuimus, S laterib'implendi malos transitus, qui in ea continebantur, ita ut milites castrorum Petri de Asuarado nobiscum conuenire possent in ciuitate. Et in vico, quo peruenitur in forum, duos alios occupauimus, Neos optime opplevimus , dc combussimus domos ipsius domini Guautimucin nomine iuuenis decem et octo anno', q secundus erat dominus post mortem dominiMuteeetum, In his aedibus hostes varia locarant munimina, erant enim amplissimae, munitar, aquin circumuallatae. Occupauimus quoq geminos pontes aliorum vicorum, qui sunt apud vicum, quo progreditur in forum, ec oppleti sunt plures mali transitus ita ut ex quatuor ciuitatis illius portionibus, tres occupaueramus, Si hostes nil aliud agebant, praeterquam retrocedere ad loca' tutiora, ad domos scilicet quae in aquis constitutae erant.
Fostero vero die, qui fuit in festiuitate Sancti Iacobi ordine ia dicto ciuitatem
ingressi fuimus,& secuti iter nostrum vico illo, qui protenditur in forum, cu occupauimus vicum latum in quo versabatur aqua, ubi hostes maxime se tutos arbitrabantur. Et quamuis morati fuerimus multum in occupado eo vico, S disicrimina passi fuerimus multa, tota ea die tantum efficere non potuimus, ut quum vicus esset latus eum penitus oppleuerim', ut equiter xansire possent ad aliuticum. Et quum omnes essem pedites, et hostes conspicet e tes non transisse, multi recentes, et strenuiores ex illis nos aggressi sunt sc quam primum eis obstitimus, cum nobiscuplures milites balistis, tetes haberem', reuersi sunt ad suos aggeres, munimina, extruxerat, quamuis multi ex illis sagitti uerint confossi Et ulterius oes Hispani pedites utebantur suis hastis, quas picas nominamus in Hispanhs, eas enim efiici
116쪽
FERDINANDI CORTEs II endas curaueram post nostram profligationem, quae res fuit nobis admodum prosecua Sodie ab utrol latere alns rebus non incubuimus nisi combustioni, karquationi domorum illius vici, quod erat visu miserabile, quu tame aliud facere non possemus cum ordinem sequi cogebamur .Quum incolae ciuitatis tantam stragem, ac ruinam consipicerent, ut animositatem prae se ferrent, Indis nobis amicis dictitabant, ut nihil aliud agerent, quam comburerent, di solo aequarent,quonia futurum ellet, ut illi noua aeditici construere in poste cogerentur, quoniam si ipsi victoria potita essent ita futu optime nouerant,sin minus, P ea ad usum nostrum construere cogerentur. Et deo placuit,ut ultimo suo dicto res fueritverificata, quamuis aphimetsi ni qui ea construant.
ALio die summo mane ordine solito ciuitate ingressi fuimus, O qu puenimus
ad vicum quem pcedenti die oppleueram', eo modo eu inuenimus, ut prius relia ueramus, i progressi ulterius per geminos balistae iactus, occupauimus duas maonas aqua fossas, quas effoderant in ipso solido vico, 8 deuenimus ad paruam turrim idolis suis dicata, in ea comperimus quaeda Christiano capita, quos intereme rant, di maxima fuim adducti moestitia,& ab ea turri erat rectus vicus ad castra e trideAluarado, di a sinistro latere erat vicus, quo pueniebatur in forum, in quo iam auua non continebatur,pterqua in Uno vico quem tuebantur, eo die Vlterius non Orocessimus Certauimus tamen acritere diu cum hostibus, δέ quum quotidie omnipotens nobis victoria potiri concederet, semper ipsi erant inferiores, eo die noratam sera reuersi fuimus in castra.
Vostero die'usi componeremus nos ingredi ciuitate hora nona diei, caltri lu-mu ex keminis altioribus fori, aut Telebulco turribus exire conspeximus, Silo est,t cogitare non poteramus. Et quu videremus sum illu maiore esse, qua quando sustitus idolis suis emciut, suspicati fuimus milites Petri de Aluarado illuc puenisse. Quod tametsi ita se haberet, non tamen id ve esse posse putabam'. Ei certe eo die Petrus de Aluarado,nacu eius militib. strenue se gessit. Superant emplurimi potates Maopere occupandi,et sp accedebat ad eos tuedo maior ciuitatis mcola mu Titudo quutamen conspicerent nos e castris nostris hostes stringer omnib'possibi. libus modis laborauit, ut in ingrederetur ibi em erat oim hostiu robur, non tamen evaluit ulterius progredi nisi ad conspectu ui et duas illas turres occupare, et turres alias plures, q erat prope ipmis', qdmitta latu qua ambitus multa turri ciuatatis et e res fuere in maxio labore,& coacti sunt retrocedere, cu duretrocederent tres ed vulnerami et eo pactoPetriae Aluarado unasu militib. reuersus e insua castra ' at Nos vero noluimus occupare eo die pontevn 8 vicu ins aqua continebatur u olus occupadus erat uti rupuenire possiems. Sed tim incubuim sui oppleretur uda mali trasitus, 8 Preditu nos acriter pssere, quavis eisde poli'dano cesserit. SEquenti die summo mane ciuitatem ingress4 fuimus,fc quum, donec perueniretur in forum,nil occupandum supererat, nisi vicus aqua plenus cum suo aggere, qui haerebat turri, de qua superius memini, eum oppugnare coepimus , c igniter Quidam comitantibus tribus, aut quatuor Hispanis sese aquis commisere, incolae ciuitatis ilico locum deseruere,& oc oppleri ceptus est, ut euies trantire possent, Et dum ista agerentur, aduenit Petrus de Aluarado eode vico comitatus quatuor equitibus, gaudium, quo repleti sunt milites amborum castrorum, uit comparabile allud enim erat iter, i modus cito finem imponendi bello, di Petrus e uarado relinqbat psidia a tergo Malateribus, ta ut tueretur acqsita, qua ad uiserensionem, di quamprimum transitus ille fuit aptatus una cum aliquibus equitibus lorum inspecturus sum profectus, ociniunxi militibus nostrorum castrorum,q nullo pacto ulterius progrederentur . Et cum aliquantulum per plateam pactati uiue musnspeximus porticus,qcum subdialibus pauimentis erant hostibus referti, ecquiplatea esset ampla, equites in ea progredi possent, quu equites conspicerent, appropinquare non audebar, d ego ascedi in magna turrim, quae foro adiaces m
117쪽
ha inuenimus oblata Christianorum capita quos nobis interemerant, ex ab ea turri Proipexi quantam ciuitatis portionem occupaueram', δή proculdubio ex octo portionibus eptem occupaueramus, ct quum cognoscerem tantam hostium multitudinem tam angusto loco contineri maxime cum domus illae, quas possidebant essentaeam angustae, ex quaelibet ex se super aquas constituta, di imprimis maxima apud e-.os erae fames 8 quia in vicis inueniebamus extractas cortices, atq; radices arb6ν, constitui nolle eos aliquot dierum spatio oppugnare,& mouere sibi aliquas conditi Mnes, quibus tanta multitudo perire non cogeretur, evmihi certe dolorem incredibilem asserebat damnum, quod illis inferebamus , assidue eos moneri curabam, ut Nira ho Pacifice nobiscum agerent, illi autem respondebant nullo pacto deditionem facere vellent, ocu unicus qui superesset certando mori deberet 8 de Oistibus quae abies possidebantur, nil ad nos deuenturum esse, sed combusturos se omniati aquis
submersum ubi non videri possent, nec apparere Egestamen ne malum pro malo Iozaredderem, dissimulabam, nec eos oppugnari permittebam.
Uum modicum pulueris ad tormenta obtineremus p dies quindecim antea constatueram machinam construere,& cum non adessent artistices, si optime eam conticere callerent, quidam fabri lignari j sese illam issuros obtulere , paruatamemet quamuis cogitassem nil eos boni efficere posse, annui tamen ut illam erige rent, S illis diebus, quibus hostes tam angusto loco clausos tenebamus, perfecta extitit, Neam adduxere locandam loco quodam instar theatri, qui est in medio plateae ex calceac lapidib quadratis ad proceritatem gemini hominis status cum dimidio, d ab angulo ad anguluimntercedere potest triginta passuum intercapedo, qui Io cus ab eis paratas xtiterat, ut cum aliqaudi edebantur, ibi ludos o spectacula edentes locarentur, ut uniuersi in foro constituti,& illi qui erant inseriis, S in porticubus conspicere possent, quid ederetur: ecquineo illam adduxissent triu aut quatuor dierum spactu consumpsere, antequam locaretur, Mindi nobis amici ea machinamina baratur incolis ciuitatis, asserendo ea machina omnes interficiendos t& quamuis nil aliud proficeret, quemadmodum etiam nil profecit, tamen istis erat timor, quem Indi hostibus inserebant, cogitantes eos deditionem facturos, di neutrum subsecutum est, quoniam fabri lignari j machinam non persecere, nec incolae ciuitatis quamuis maxime timerent pactum aliquod deditionis demonstrarut,ac machinae defectum
dissimulauimus, asserentes nos misericordia moueri, ne oes penitus interricerentus.
SEquenti die post locata machinam reuersi fuimus in ciuitate, Sc quum iam intercessissent tres aut quatuor dies, quod ciuitate non oppugnaramus inuenimus vicos qbus progrediebamur, mulieribus pueri' refertos, ac alijs miserabilibus personis, qui fame moriebantur, semimortui debilest exibant, quae erat res visu miserabilior, quam in uniuerso orbe comperiri posset, di ipse amicis nostris iniunxi, ne pacto aliquo damnum aliquod inserrent, nullus tamen bello aptus exibat, ut aliquod damnum sibi inferri posset, quavis videremus eos in subdialibus pauimetis vestibus suis coopertos,stic inermes. Et ego illo die eos de pace commonendos curaui, &χον responsiones erant dissimulationes, ex quum maiori pro parte diei nos eo paelo protraherent, illis nunciandum curaui me eos oppugnare constitvssse,& eorum multitudinem retrocedere mandarent, alias permitterem amicis nostris, ut eos interimerent, , ipsi retulere se pacem desiderare Apsis autem responsum dedi, me ibi dqminum non consipstere , quocum de pace agi debebat, tum aduentasset, ad eius aduentum ipsis omnem fatuum conductum, quem postulabant, impartiebar, Ut de
Pace ineunda colloqueremur. Sed quum conspiceremus esse illusionem, et hostes Omnes accinctos, qvueos pluries pacifice monuissem, ut eos in angustiora deducerem, et illos ad extrema locaremus, iniunxi Petro de Aluarado, ut omnibus suis co-Ph ingrederetur a latere unius magni vici, que hostes obtinebat, inri continebaturustra mille domus, Zoipse ab alio latere pedes ingressus sum comitantibus omnibus iri nostro
118쪽
recansis, et ab amicis nostris est pugnatum, ut eum omnem vicia os cQP erimus, et tam ingens fuit caedes hostium nostrorum, ut eo die desiderata, cairtaq; sint ultra duodecim milia Indorci, quibuscum Indi nobis amici tantum uitiae urebantur, v v nulli vitam condonarent, quamuis etia a nobis repraehenderentur,corrigerenturq;.ALia sequenti luce in ciuitatem reuersi sumus, et ne pugnam coumTristerent,
praecepi, nec hostibus damnum aliquod inferrent et cum ipsi conspicerent tatam hominum multitudinem in illos moueri, et cognoscerent vasallos lucis, et eos, quibus praecipere solebant,mortem sibi minari et se ad extremum deductos con spicerent,et ubi consisterent non haberet, nisi super suae ciuitatis demortuorum cadauera, optantes tandem eximi a tam acri infortunio, clamabant cur iam illos non ita terficeremus, i maxima celeritate me aduocandu nunciarunt 'in me alloqui deis derabant.Et Murri Hispani oes finem huius belli maxime optarent Sistaeste ser rent tantum damnum,quod illis inferebatur, maxima sunt flecti laetitia, cogitantes eos pacem cupere, magnoi gaudio me accersitum venere, di improbe contenderurvi accederem ad aggerem quendam, in quo erant aliqui ex primatibus, qui mecuri
colloqui volebant. Et quamuis iter meum pa profutu ipse conspicerem, constia tui tamen ire visum quomodo res se haberer,cognosceba enim, φ deditio Gmnis vessabatur in domino solum, di in tribus aut quatuor alnis e primatibus ciuitatis, quo'niam reliqui siue viuere siue mori contingeret desiderabant iam se extra eum sciaconstitutos Et quum peruenissem ad aggerem,mihi significarunt,es, postquam lolmesolis filium cognoscerent, di sol tam breui spacio unius diei, ac noctis circumibat uniuersam terra orbem, quare eo breui spacto eos etiam non interficerem, ex eos a tot poenis non eximerem,qε ipsi iam mori exoptarent, coelum ascendere ad suum Ochilubum, meos ibi expectabat, ut eis requiem condonaret. Illud est idolunt, quod Indi maioriprosequuntur veneratione, ego autem multis respondi, ut ad deditionem faciendam allicerem nil tamen proderat, cum in nobis ea pacis signa viderent, quae nunquam victi prae se tulere, quum essemus uos auxilio diuino victores. Uum ad extremum hostes adduxissem', ut ex iam dictis colligi potest, ut eos 'a malo eo proposito persuaderemus, quum eo' animus esset mori, allocutus sum quendam ex primatibus inter eos, quem captiuum habebam, captiuum tenuerat antea per duos aut tres dies patruus don Ferdinandi domini ciuitatis ei aico, dum in ciuitate pugnarerid quamuis esset vulneratus eum sum allocutus, si vellet in ciuitatem reuerti, responsium mihi dedit velle, di quom sequenti die ciuitatem fuissemus ingressit,ilIum cum aliabus hostibus destinaui, qui illum consignarunt incolis ciuitatis, S iam illum fueram allacutus diffusius, ut colloqueretur cum domino eluitatis 8c primatibus de pace ineunda, ex ipse pollicitus est in eo te omnia stpotiat effecturum.Incolae ciuitatis illum excepere maxima obseruata ita, an qua ex pri malibus unu,&quamprimu eum adduxere in conspectu Guautimucin, os termonem de pace habere coepit,ilico illum interficiendu iacrificandum commisit. responsum, quod nobis dedere illud fuit, u maximis vociferationibus aduenere, asserentes se velle mori,&fustes, sagittas, lapides' in nos prolicere coepere, e nobiscum acriter pugnare, es adeo ut nobis equum interficerent iaculo, quod ex enseqtaem nobis abstulerant, fabrefecerant. At equus hic tandem caro est illis ascriptus precio plurimi enim ex illis obiere,ac eo pacto in castra nostra reuerti fuisMus. Postero vero die reuersi sumus in ciuitatem, ei hostes eo redacti erant, ut in ciuitate indoNnobis amico infinita multitudo pernoctare auderet. Et quum in conspectum hostium deuenissemus, noluimus cum illis pugnam inire, sed tantum duambulare per eorum ciuitatem cogitabam nant, ς, omni hora, b -mento ad nos pacifice proficiscerentur, aevi ad concordiam eos allkerem, equitando perueni adinae re quenda munitissimu,ti acersivi Quos da ex primatibus mihi notos, si post ea
119쪽
NARRATI Em i Alatebant, eis significaui, postquam se profligatos conspicerent, sivelle unica
hora eos delere possem nullo stuperstite, quare Uuautimuci eorum Dominus me allocutum non veniret, cum pollicere illi me nil incommodi illaturum. Si ipsi, illi vellent mecum pacifice agere, a me optime exciperentur, haberenturi dialia cum eis multa sium locutus, quibus ad lachrymas propensos reddidi. Et flentes mihi responsum exhibuere, se optime nome errorcm suum, exterminium,&ipsi prolacisci volebant allocutum eorum dominum, Acina cum responso ilico reuerti, ut ab eo loco non discedere. Et discessere, puom pacto reuersi fuere,asseretes, quum hora esset iam sera Dominus illorum non esset venturus me aliqcutum.Sequenti tamedi proculdubio in meridie illum aduenturum putabant, ut me inseat ea fori alloqueret-Et eo modo profecti fuimus in castra, & ego mandaui, ut in quadrato illo in medio plateae existenti paratum haberent stratum pro domino, δή primatibus ciuitatis, ut ipsi habere solet,& ulterius sibi epulas pararet 8 ita re ipsa factu extitit. SEquenti vero die ingressi sumus ciuitatem, '8 praecipi nostris cophs, Yt paratae essent, ne si hostes insidias pararent, nos incautos olfenderem, exro de Aluarado ibidem existenti idem nunclaui, loquam primum in foru deuenimus,niactandum commisiGuautinaucin me illum in platea pxaestolari, qui ut apparuit, constituit se illuciqn venturum, 5 destinauit quinq; ex illis primatibu ciuitatis, quoin
nomina quoniam ad rein non multum faciunt impraestantiarum non recenseo, qui ut aduenere mihi significarunt, dominum illorum me certiorem facere rac rogare per eosdem, ut illi parcerem, quod eo non aduenerae, metu enim me coram compa rere non fuerat ausus es etiam aduersia detineb tu valetudineIpsos autem adesse
e quicquid vellem iuberem, quia ipsi illud exequerentur. Et quamuis dominus cirum non aduenerit, plurimum tanten laetati fuimus aduentu dictorum primatuitu
Videbatur enim modus negotio cito finem imponendi, Sipse eos hilari vultu excepi, Zoilico illis cibum, polumi exhibendum commisi, in quo demonstrarunt fame quam sustinebant. Erpostquam fuerant epulati, eis iniunxi, ut dominum suum allo querentur, nec duceretur metu,& illis fidem meam astringebam,quod quamuis ira conspectum meum aduetaret, nil eidem nocendum permitterem, nec aliquoia detineretur, qua sine illius praesentia nil boni tractari, aut concludi poterat. Nisan davi ipsis comestibilia quaedam exhiberi eorum re cillationis gratia , ut secum asia Portarent,dc eo in negotio promisere omnia, quae possent se effecturps, di ita discesssere.Et post duarum horarum interuallu, ad me reuersi sunt arserentes aliquas vestes ex bombice, quibus pia tuntur, Scie xulere Guautim in eorum Dominum
eo non aduenturum, nec venire constituerat,& se excusabat verbum cum eo se h/biturum. Ego autem replicaui, me causam ignorare cur timereticoram me compar
rere, postquam videbat me cos, qui causam belli dederant di fometa, optime tractare, di ipsos ire, redirem permittebam, absit incommodo aliquo, d eos rogabam, illa. allocutum reuerterentur,& multum adhiberent diligentiae in illius aduentu, post quam illi aduentus erat proficuus ecipse illud faciebam ad illius commodum, Zoipsi responderunt se ita faueuros,&sequenti die reuersuros ad me una cum responis Sico ipsi recessere, dinosin castra nostra deuenimus . . Postero die summo inane primates in castra nostra aduenere, α nunciarunt proficiscerer ad plete m ciuitatis in foro existentem, dominus nant eorum mecuibi colloqui volebat, ipse ratus ita futurum, equum ascendi, culter nostrum prosecuti, eum in constituto loco per tres, aut quatuor hqras morati sumus:nunquam tamqn eo venire voluit, aut coram me comparese. Et quum viderem illusionem, cuesset hora iam tarda, nec ipse dominus, nec nunch reuertebantur, indos nobis ami cos aduocandos commisi, qui remanserant in ingresiu ciuitatis fere perleucam ab eo laico, ubi eramus, ius praecepera, neviterius progrederentur incolae erra ciuitaris ex poscerat, ne alloilo de pace ineuda aliqkeoy interesset t mora non traxeruv.
Fimiliter illi, uerat in castris Petri de Aluarata, ocu aduenishnt, aggeret da op
120쪽
FERDINANDI COR TES II pugnare coepim',8c vicos aquis refertos, qui adhuc inlcstiti potestate erat, nullum enimmatus illis munimen supererat,& quousim nobis visum est ingressi sumus tam nos, quam Indi nobis amici. Et quando castris exitii iniunxeram Condisaluo e Sandouat, ut ingrederetur ab alia parte domorum, ubi hostes se munierant, ita ut
eos circundatos haberemus , pugnam tamen non iniret, antequam nos prius certare cognosteret.Quum ita essent circundati,& coartati, nullu illis patebat iter, nisi per demortuorum cadauera, di subdialia pauimenta quae illis adhuc supererant, ecpropterea non comperiebant sagittas, fustes, aut lapides, quibus nobis obesse possent, nobiscum proficiscebantur Indi nostri amici ensibus parmisi accincti. Et lata fuit eo die tam aquis, quam continenti in eos perpetrata caedes, Ut caesa, captass fuerint ultra quadraginta milia hominum, di tantus erat infantium, mulierumc planctus, 8 vociferatio, ut nullus adesset, cui cor pietate noni noueretur, di nos atri pluS negoth habebamus in deturbandis amicis nostris, ne eos interficerent, c ne tanta uteretur tauitia, quam in pugnando contra hostes, quae saeuitia nunquam nationi alicui inesse visa est,ac aliena ab omni humanitate naturali, et ordine, quemadmoduin incolis istarum prouinciarum Andi nobis amici eo die praeda maxima potiti sunt, quibus nullo pacto obsistere poteramus. Nos enim Hisipalmi eramus forte non ingenti, dc ipsi ultra cetum, d quinquaginta milia, Z impossibile erat talem curam adhibe
re,aut diligentiam, ut rapinae eorum obsisteremus, quamuis nos omnia egerimus, qpotuerimus. Et una ex rationibus cur recularem in tale certamen concurrere cum
incolis ciuitatis ea erat, quia si vi illos expugnabamus id, quod possidebant aqs submergerent,&quamuis aqs non submergerent, amici nostri omnia, quae inuenirent, depdarentur, vel eorum maiorem portionem, Spropterea arbitrabar, q parum cederet Maiestati Vestrae ex t*t diuitris, quae in ista ciuitate continebantur,oc secundum ea, quae prius pro Celsitudine Vestra habebam.Et quia hora erat iam tarda, nec laetorem cadauerum sustinere poteramus, quae per plures dies iacuerant in illis vicis, quae res pestilentior Visa erat, quam dici possit, in castra reuersi fuimus. Et inserti decreui, sequenti die nos ingressiuro ciuitatem,ec aptari iussi tria magna tormenta quae habebamus ut eo adducerentur. Cogitabam enim, I, cum hostes emendetam arctati,ut se circum agere non possent, quum vellemus ingredi absq; pugna aliqua possiem Hispanos aquis submergere, quamobrem volebam a longe tormentis
aliquid damni inferre, ut inde discederent contra nos Et pariter iniunxi maiori executori, ut sequenti die paratus esset ad ingrediendum cum bergantinis per acumquendam magnum inter domos constitutum, in quo congesti erant omnes hostium canoae,dc possidebant adeo exiguum numerum domorum,ubi esse posient, ut dominus ciuitatis,cum aliquibus primatibus canoae insiderent, quum quid agerent nescirent,dc eo die conuentum fuit, ut ciuitatem ingressuri essemus. SEquenti die summo mane, quu iam illucesceret, omnes paratos esse iussis N conduci tormenta illa magna, 8c die praecedenti mandaueram Petro de Aluarado, utine in platea praestolaretur,et hostes non oppugnaret, donec illuc peruenirem. Quum iam conuenissemus, &bergantini essent parati post domos, in quibus erant
hostes, iniunxi, ut quum pixidis emissionem audirent, quadam parte, quae OCCUPAN- panda supererat, ingrederentur, echostes se aquis committere cogeret versius eati partem, ubi bergantini parati esse debebant:& illos commonefeci, ut curam adhiberent circa Guautimucin laborarent eum vivum capere, quoniam eo instanticipe cessaret bellum, ego ascendi subdiale pauimentum. Et antequam pugnam in Iremus, quosdam ex primatibus ciuitatis allocutus sum, qui mihi noti erant, vel dixi, quae nam esset causa, cur eorum dominus ad me proficisci nollet 8 postquam se ad extrema deuenisse conspiciebant, ipsi ansam non darent, ut omnes perirent, illum aduocarent,& nullo premeretur timore. Et visum est duos ex primatibus eum euocatum esse profectos, dc post pusillum reuersus est cum illis unus ex pricipalioribus