장음표시 사용
61쪽
gnacis corvi simulacrum. Apollinis eburnea de qua Hor. Sic me scruauit Apollo: tu Iuucturisq; peritus Apollo. Fori autem extruendi causa fuit hominum, &iudiciorum multitudo; quae videbatur, non sufficientibus duobus, etiam tertio indigere, itaque festinantius, necdum perfecta Martis aede, publicatum cst,cautum cput separatim in eo publica iudicia, & sortitiones iudicum fierent, sanxitivi de bellis N triumphis hic consuleretur Senatus. ProuinciaS cum imperio potituri hinc deducerentur; quique victores rediissent huc insignia triumphorum inflarrent. Quod forum instaurauit postea Hadrianus, auth. Spart. Idem Sueto. docet, forum ipsum duas Porticus habuisse, in quibus statuas omnium triumphali effigie dedicauit Augustus. Blon. autem in Roma triumphanti hoc forUm, Martis Templum in Campo Martio his restituit verbis. Campi Marti proprium locum fui sic ostendimus, cui columna Antonina fuit apposita, eoq; continebatur Campo Augusti forum, templo Martis contiguum. Sed quum Suet. dicit breue forum struxisse, quia non est ausus proximas domos possessoribus extorquere,&extruendi causam hominum, & iudiciorum multitudinem fuisse: satis ostendit, sicut & P. Victor, in celeberrima Vrbis parto siclisse: cum Campus Martius extra Vrbim; neque priuatorum domibus occupatus, latissimUID, CUI-cunq; foro, praeberet capum. Quare Blondi opinio prorsus reiicienda . Porticus Antonini & Faustinae pulcherrimae,variisq; marmoribus exornatae exstant apud Diui Laurenti, in Miranda Columnae ingente cum huiusmodi indice.
DIVO ANTONINO ET DIVAE FAVSTINAE EX S. C.
Fuit autem in via Sacra,in qua via publica domo, sta ubi templum Pacis, Caesarem habitauisse scribit Suet. quam domum Augustus a Liuia nepte nimis sumptuose ornatam, solo aequari iussit; in cuius area excitata est deinde Porticus Liuiae. Plin tradit Caesarem Dictatorem totum forum, viam g Sacram a domo sua ad clivum Capitolinum, in munere gladiatorio linteis operuisse. De domo&porticu Ouid. in fas h. sic meminit. Dise tamen Ueniens aetas, ubi Liuia nunc csIPorticus, immense tecta fuere domus. At de porticu etiam primo de arte ita. Nec tibi vitetur, quaepriscussa a tabellis Porticis, aut horis Liuia nomen habet. Dion refert Neruam in Augusti toro, nunc in porticu Liuiae pro tribunali litigantes audiuisse. Claudiam etiam porticum appellatam accepimuS. Mar. Clausa di fusas ubi porticub explicat umbras, Vltima pars aulae deficientu erat. A Nerone autem euersam sub nomine prisco Domitianus restituto, cuius pars umbraculis unius vitis erat opera. Plin. Vna, inquit, vitis Romae in Liuiae porticibura subdiales ambulationes umbrosis operculis opacat, eademque duodenis musti amphoris foecunda,
De Sororio Tigillo sto Cyprio, , Scelerato,a
ORost iv M Tigillum locus erat sacer causa expiationis ab Horatio, ob sororem a se interfectam, in honorem Iunonis constitutus, quem locum prope Carinas statuit Dion. Libro enim tertio ait, locum, in quo Horatium purgarunt, in angiportu ferente a Carinis deorsum esse, iis qui ad Cyprium peragerent angiportum,ubi arae maneret tunc erecte,
62쪽
& tigillum , duobus inter se contrariis parietibus fultum super eaS extendere tur. vlous Verbis signi at Vicum Cyprium prope clivum,qui ad templum Diuietri in inculis nunc ducit. Sequenti vero libro Vicum Cyprium prius, deinde celeratum ex facinore Tulliae vocitatum tradit. Var. tamen Victam Cyprium( ic enim apud ipsum legitur,) prope Sceleratum: non aute eundem esse osten-lt, iis verbis: Victis Cyprus a Cypro, quod ibi Sabini ciues additi considerunt, qui anono Omine id appellariit,prope hunc Victis Sceleratus . Miror autem qua rationeIlon. Sceleratum vicum este velit viam, quae nunc ducit ad Trita fontem, Contra Diony. opinionem,&praeter historiae fidem. Solinus enim traditer. Tullium in Exquilijs supra clivum Virbium habitauisse; quem vico Patriciouper eminere probat Sex. Pom. quum dicit, Victim Patricium appellatu, quod ibi iubente Ser. Tullio patrici, habitauerunt, ut si quid aduersus ipsum molirentur, ex locis superioribus opprimi possent. Vnde postquam Tullia interfecto patre properans a Curia, foroq; Romano in paternam possessionem ad vicum Cyprium peruenit, auriga, ut inquit Liuius dextera in Virbium clivum carpentum flexit, ut in collem Exquiliarum ex ueheretur, quocirca s ultum erat per viam Triui , fuerat enim neccsse,secundum nos,per Quirinalem, Viminalemque collem transire, quod absurdum esse videtur, cum breuiorae expeditior citet per eum, quem diximus clivum,qui haud procul a virbio erat, cui iam propinquum interfectum esse regem fugientem innuit Dionysi. Alia esst ratio contra Blon. quod constat inter omnes viam Triui extra Vrbem tunc fuisse. Haud procul a templo diui nunc Pantaleonis, olim elluris, M. Antonium domum habuisse testatur Appianus his verbis. Iis peractis decretum noctu perlectum est. Antonium sequenti die in templo Telluris, haud longe ab ipsius domo, Senatum habiturum.
VsT A Gallica locus ubi Galli, a Camillo interfecti, sepulti
fuere. Liuius vero commemorat Gallos morbo interemptos
bustorum Gallorum nomine locum, ubi fuere sepulti, insignem fecisso. Is autem locus fuit ubi nunc ecclesia S. Andreae ad busta Gallica, quae corrupto nomine Portugallo Vocatur, abest haud multum ab Amphitheatro, quod in media Vrbe a Tranquit. in Tib. collocatur, sicut a Liuio bus a Gallica, cuius sunt haec verba: Quum esset satis altum Ianiculum, ubi sedens prospectaret hostem, sescendit in qquum, atque illo ipso die mediaVrbe, qua nunc busta Gallorum sunt; Et alibi refert Flaccum porta Capena ingressum, media Vrbe per Carinas, Exquiliasque contendiste, recta ergo ad Amphiteatrum. Var. autem contra Liui opinionem, ut infra demonsstrabitur, Busta Gallica prope AEqui- melium statuisse videtur. AEqui melium inquit, quod aequata Meth domus publice quod regnum occupare voluit. Is locus ad busha Gallica, quod Roma recuperata Gallorum ossa, qui possederut Vrbem, ibi coaceruata, ac consepta, locus qui vocatur Doliola ad Cloacam Maximam. Si vero ita libet distinguere ut verba haec: Is locus ad Busha Gallica, iungantur cum subsequentibus, optime var. Conueniet cum Liuio, caeterum ordinem &sensum vix elicies. Quare videndum ne aliquis error hos authores discordes efficiat. Quidam
prope Marsorium B usta Gallica fuisse perperam putarunt.
63쪽
Devia Sacra, Arcu Fabiano, Uustasiam.
I A M Sacram principium habuisse a Curia Veteri in angulo
Palati , iuxta Arcum Constantini,vulgaris est Opinio. Var. autem a Carinis. Carinae, inquit, Cetrionia, quod hinc oritur caput Sacriae viae,ab Sterniae Sacello. Quibus verbis adducor in maXimum dubium , ne haec via aliquando per hortos diuae Mariae Nouae, secus templum Pacis,& forum Coaris recta ad -- arcem Capitoli esset producta, praesertim quod in eisdem horta, iecundum eum, quem dicimus cursum,vidimus viam ex lapide quadratos ratam. Si quis dixerit arcum Vespasiani signare nobis fui ste secundum radices Palatini montis, respondebimus. ampliata curia Veteri,crectisq; basilicis partem ipsiuS eo translatam. Sacrae quidem obtinuit nomen, quod per eam augures ex arce proiceti solerent inaugurare,sacra is quotquot mensibus in arcem ferre, secundum Var. SEX. autem Pomp. Sacram ideo vocat, quod in ea foedus ictum sit inter Romulum dc Tatium. Insultima huius habitauit Ancus Martius, prope aedem Larum, de qua in Urbis Romuli descriptione facta est mentio. Qu' in loco si quis considerauerit quae dicuntur a Cor. Tac de spatio eiusdem Vrbis, non improbabit forte quae de via Sacra diximus. Sacra in hac via Coeliae Statuam ponit Plut. In summa Vero parte fuit Muth. In eadem fructus venundatos esse Ouid. de arte sic docet. Rure suburbano poteris tibi dicere missatieta, vel in lacra sint licet empta via. Var de re rustica, huiusce inquam pomarij summa Sacra via,ubi poma veneul. Arcus Fabianus in hac via stetit, iuxta regiam a Fabio censore, qui deuicit Allobroges excitatus,vi scribit Asse in quo sculpta fuerant eius scuta,&signa victoriae. In oratione pro Cn. Plancio Cic. de eo haec habet verba: Equidem si quando, ut sit, iactor in turba. non illum accuso,qui cst in summa Sacra via, cum ego ad Fabianum tarnicem impellor. fuit apud basilicam Pauli, ad quem arcum Scribonius Libo sedem, S Praetoris tribunal, Puteal dictum, potuit, de quo Horae. me minit, cum inquit: Puteal . Libonis mandabos cis. Et Ouid hoc carmine. Sui puteal, Ianumisiment, celeres . Casendas. Foeneratores enim stabant ad Ianum, de apud Fornicem Fabianum ius dice
batur. CATELANVS autem TriuialtiuSEpiscopus Placen. Col. Iummi ingenis nobilissimus adulescens,& probe doctus,qui orationem quandam, qua BOCC. Pinum Florentinum patria eiectum consolatur, felici stylo ex vulgari inlatinum conuertit se rinionem, ostendit mihi numisma argenteum eius preth, quo denarius, in altera parte cuius visitur caput Libonis cum hac inscriptione, LIBO BONE VENT . in altera vero tribunal cum indice, Pu TEAL SCRIBONI. In eadem via Sacra stat adhuc Arcus marmoreus Vespasiani ImperatoriS, Omnium antiqui stimus nunc existentium: sed mutilatus: in quo legitur titulus tali S.
SENATUS POPVLVS TE ROMANVS. DIVO TITO DIVI VESPASIANI F. VESPASIANO A vGvSTO.
Exstructus autem fuit deuictis Hierosoly mis, in quo sculpte sunt victorie cum aca foederis praecedentibus duodecim falcibus consularibus, ab altero fronte spectantur triumphi spolia,aureum candelabrum, septem habens ramos, in quibus erant septem Lucernae,erraticas significantes stellas, duae glabellae legis Mosaycae.Vasa tepli,mensa aurca pondcris talentisanagni. de qua plura Iosephus. Licet
64쪽
PRAECEPTIs: PATRIAE CONSILIISQVE ET A vs PICI 1s GENTEM LD ORYM DOMUIT ET YRBEM HIEROSOLYMAM OMNIBVS ANTE SEDvCIBvs REGI Bus GENTI Bus AvT FRvSTRA PETITAM AvT OMNINO INTENTATAM DELEVIT.
De Greto iapi, Curia, Hasi bra Opimis
R A G o s TA s I s locus ad dexteram Rostrorum e Comitio, binationum subsisseterent legati, qui ad Senatum missi essent. Var. At animaduertendum var. de veteribus Rostris intelligere. Idem prope Graegostasim Opimis Basilicam sic statuit. Senaculum supra Graegostasim, ubi aedis Concordiae,& basilica Opim . Senaculum vocatum,Vbi Senatus,aut ubi seniores consisterent, dicturii 1 sma, apud Graecos. Liuius primo abvr.con. ait Curiam in Comitio,sed idem quod Senaculum esse innuunt Var.ver ba. Plin. memoriae prodidit Caesarem in Curia, quam in Comitio consecrauit duas tabulas impressisse. cui Curiae Plut iuxta forum locum fecit. Curia locus hbi publicas curas gerebant . duplex tamen,Vbi sacerdotes res diuinas, & ubi Senatus humanas curabat. Curia ubi dabatur SenatuS templum erat, ut diximus. Var in libris ad Opianicum ait, S. C. non posse fieri,nisi in loco per auguriu constituto, quod templum appellaretur, propterea & in Curia Hostilia, & in Pompeia, &post in Iulia, cum prophana ea loca fuissent, templa esse per augurium constituta,ut in iis S . C. more maiorum iuxta fieri possent. In Curia Aram Victoriae fuisse Herodiani haec docent verba: Carteris ante fores praestolantibus, duo, tresve ad summum curiosiores audiendi Curiam ingressi sic, ut ultra Aram quoque Victoriae, penetrarent. Ferunt quidam huius deae Signum ex auro puro in gradibus Curiae fuisse: Nescio autem quo au thore iuxta rorum a Fulvio Curia Calabra Collocetur,quam nos, ex Ser. opinione,in Capitolio posuimus. Plutarc. commemorat Catonem Basilicam, ex aere publico vicinam foro sub Curia a se aedificatam, Portiam appellavisse. Erat, inquit, basilica quaedam Portia, quam Magnus Cato in censura ediderat, eius basilicae trib.pleb. quoniam in illa ius dicere consueuerant, columnam, quae sellas eorum impedire videbatur, decreuerant tollere. Asc. etiam basilicam hanc iunctam Curiae fuisse tradi t.Palatium Romuli apud aedem divae Mariae Nouae nonnulli resti tuunt. Illud autem sciendum,hqc omnia inuicem prope fuisse, totumq; id spatium occupauisset quod est a Comitio eundo versus Pacis diuae Mariae Nouae templum, & hortos, pene ad Exquiliarum radices; nisi quod interiacebant templa quaedam, quibus superius a nobis sedes est assignata.
65쪽
De Templo Iani, , Thantis, ac de Carcere
V AT v O R Vrbis partibus iam descriptis,recte videmur quin tam, a dextera Tyberim, Auenti nisi partem, a sinistra vero rupem Tarpeiam & Palatium, vallem si inter ipsos montes comprehensam habentem, a theatro Marcelli auspicati,qui buscunque certis sedibus, quoad fieri poterit, locatis, aggredi. Nam cum multa memoratu digna contineat, nisi ordine quodam perspicuo fuerimus progressi, maiorem partem illorum, & locum incertum sortiri,& obscura fieri, erit necesse. Quare relicto Marcelli theatro ad eam partem, quae planam Vrbem complectitur quae ab ipso ad extremam Circi partem fuere, hodieve sunt, singulatim percurramuS. Erquia Ianus omnium rerum principium habetur, ab eo exordiri conueniens erir. Numam regem Iani Templum circa imum Argilaetum, iuxta theatrum Marcelli in duobus breuissimis templis fecisse, scribit Ser. cuius portae duae, quas legitimum erat aperire cum bellum esset: in pace vero claudi, ut aperti S in armis esse ciuitatem, clausis vero pacatos circa omnes populos significarent. Clausum csse serunt Ianum semel ab ipso, a quo conditum; iterum a T. Manlio Cos. Tertio ab Augusto pos h bellum Actiacum. Orosius scribit Augustum ter Iani templum clausisse. Claudendi autem vel aperiendi ratio, varia est. Alij, xt diximus, volunt Romulo contra Sabinos pugnante,quuno eo esset Vr vinceretur, calidam aquam ex eo loco, ubi templum Iani, erupisse,quae exercitum Sabinorum fuga uit,hinci tractum morem, ut pugnaturi aperirent templum, quod in eo fuerat
constitutum, quasi ad speciem pristini auxilij. At vero, quod Tatius & Romulus facto foedere hoc templum constituerint,vnde&Ianus ipse duas facies habet, quasi ut os edat duorum regum coitionem. Huius quidem templi postes is Cossi aperiebat, qui prior creatuS esset. Virg. . Insignis aperit radentia limina combi. . , Cor. autem Tac. refert Cn. Duilium Iani templum aedificasse, eius sunt haec verba: Eodem in loco a L. M. Publiciis lano templum, quod apud forum holitorium Cn. Duilius struxerat, Speiq; AEdes a Germanico sacratur. hanc Attilius voverat eodem bello. Idem alibi, narrant Tiberium Caesarem Iam templum dedicauisse apud forum holitorium, votum a Duilio bello maritimo aduersus Poenos prospere peracto. Quod in platea nunc Montanaria statuit, diuertunas ab illo Numae putat Ful. Sed cum Xenon primo Italicarum velit Ianum omnium primum diis templa fecisse, & ritus instituisse sacrorum, ob idq; in sacrificiis praefectionem meruisse perpetuam,figurari s cum clauo &virga,quasi portarum custos & rector viarum, censemus Numam ei templum instituisse apud portam Carmentalem, poli sacellum S.Catharinae, nunc solo aequatum, ut sit, ad imum A r laetum, iuxta theatrum Marcelli,ut Ser. placet, Ss ut Livio & Ouid a dextera Fabiis exeuntibus ad bellum,ac extra portam Carmentalem,quod ait Sextat 'o m. Si vero, ut quibusdam placet,legimus apud Var. secundum Tyberim ad Ianum forum Piscarium, de eo intelligere opinamur, quod posuit Duilius. Dictum ellcnim apud priscos unum fuisse Ianum, plures vero apud posteriores, ut mirum videri minime possit, haec duo templa prope inuicem stetisse,sicut Z fora. Vnouid in lilii. Cum tot sint Iini, cur stti sacrat tu in trino,
Hic, ubi iuncIasoris templi duobus habes Neque Ovidius ut Blon. est opinio) de Boario, sed Holitorio & l uiariot intelligit
66쪽
intelligit foro, aitque ex multis in hoc solo sacratu, propter eius simulacrum ab Augusto ex AEgypto, ut auth. es Plin. aduectunt,&ineode lani templo collocatum. Temptu Pietatis in foro holitorio,apud nunc ecclesiam S. Nicolai Cognomento in carcere, vel certe eo ipso in loco, quod a M. Attilio Glabrione dedicatum tradit Livius. Plin. autem locum his verbis patefacit Humilis in plebe, &ideo ignobilis puerpera, supplici, causa carcere inclusam matre, cum impetrasset aditum a ianitore, sem per excussa ne quid inferret cibi , deprehensa est uberibus suis alens: quo miraculo matri salus donata filiae pietate est,ambqq; perpetuis alimentis,& locus ille eidem consecratus est deae, C. Quintio, & M. Attilio Coss.
templo Pietatis extructo in illius carceris sede, ubi nunc Marcelli theatrum est. Sex. autem Pom. non matrem, sed patrem inclusum carcere uberibus filia clam aluisse scribit. Et quia Plin ubi theatrum est Marcelli dicit,ita accipiendum, theatrum eo usque peruenisse, Vt Vestigia ex saxo quadrato, apud eandem aedemeX-stientia, satis ostendunt. Hoc autem templum tactum fuit de coelo Coss. Cotta, ut primo de diu. testatur Cice. Causa quidem carceris extruendi fuit, quod aucta multitudine,cum in dies magis, magisque flagitia crescerent, neque tot scelestis, noxiisque unus satis esset carcer, creatis decemviris alterum extruere deci euerunt, quare Clecto ad id opus Ap. Claudio decem uirum uno, eum inter Capitolium, & Tyberim, ubi nunc praedictam ecclesiamS.Nicolai sitam videmus,constituit quem locum Carcerem, siue domicilium pl. Rom. nuncupauit, in quo reus iudich ipse sibi mortem consciuit,ut docet Liuius tertio ab vr. co.
De Foro Molitorio , et de funonis Matutae , Spei, Sacrario dilumae, Columna Lactaria, ac de A a Fano Carmeratae.
O RuM Holitorium extra portam Carmentalem fuisse testis est Asc. in toga candida. Eum loCum plateam Montana-
riam nunc esse quida arbitrantur. In quo fuit AEdes Iunonis laututae, que cessit Diui Andr. ecclesiae cognomCP in men
', qui deinde Censor eam dedicauit, auth. Liuius quarto belli Mac. Idem in eodem foro Spei Templum variis exornatum marmoribus tui sici radit, id live primo belli pu. libro fulmine ictum, quarto eiusdem belli Q abio consulis silio, &T. Sempronio Graccho Cossi incendio conflagrasse. Conlccrauit autem Collatinus. Cic. de legibus. Recte etiam Spes a Collatino consecrata est. Columna Lactaria, ad quam infantes lacte alendi de ferebantur, maOrOHo- litorio stetisse asserit Sex. Pomp. quod forum ubi holerum copia antiquum tint Macellum, auth. Var. Sacrarium Numae apud theatrum Marcelli circa imum Argileum, Ser. ait Euandrum Aram matri extinctae iuxta pol tam fecie, quae a Carmenta Carmentalis est dicta. Ara aute haec sta b Capitolio ponitur a Vlo Habuit Carmenta & Templum, siue ut author est Solinus, Fanum apuicanoem portam, ubi diximus extare ruinas aediculae Diuae Catharinae. am cum velit cula, quibuS S. C. priuatae erant mulieres, fuissent deinde ipsis restitua, gratiam deae referentes ci aedificarunt Templum, quae Euandri mater fuit, Nicostrata prius appellata, Ss quia carminibus oracula ederet, Carmenta est dicta,ob quam
67쪽
dii TOPO GRAPHIA ROMAEC A P. L I I.
De Foro P cano, es emplo Fortuna Virilis.
E C v N D v M Tyberim ad Iunium Forum Piscarium vocant, inquit Var. Quibus verbis iuxta incendium , quod sexto belli pun. describitur a Liuio, licet existimare uisicinter Sanct. Mariae in Porticu,& AEgyptiacae templa, intraque portam Carmcntalem: quod haud longe a Boario ponitur a Volaterano, sed certe neq; prope est dicendum. I n et O autem male sentire videtur,quod Cupedinis, Pis horium,& Holitorium iuxta aedem Vestaecise putat,si enim ita esset, sequeretur contra Asc. fortam Holitorium intra portam Carmentalo fuisse, quod falsum esse multis argumentis apparere potest, nisi velit Vestam extra ipsam portam Templum habuisse, sed id quoq; caret authore. Templum autem S. Mariae AEgyptiacae nunc dicatum, iuxta Tyberim,& ciusdem cognominis pontem, quidam Asyli, id est miscricordiae Templum dicunt, Ald Fortunae, Ath Pudicitiae, ut Vol. N Ful. Sed Fortunae, Pudicitiaeq; patriciae sacras aedes in foro Boario fuere, ut infra demonstrabitur. Non est enim verisimile (quod innuit Ful. quum dicit Pudicitiae qdem esse, qua nunc dicatam S. Mariae diximus, eamque in foro Boario statuit) ipsum forum a Velabro, Iano ubi constat esse , peruenisse ad hanc que aedem , in ripa Tyberis si tam; eo maxime quod is locus est extra rectam via ab ipso V elabro in Auenimum,n Cm Conueniret cum Liuio, qui ait virgines a foro Romano,vico Thusco Vclabroque per Boarium forum in clivum Publicum, atq; in aedem Iunonis Reginae(crat enim in Aventino)peruenisse; quibus verbis ostendit forum Boarium fuisse prope Ianum nunc quadrifrontem siue quatuor portar Um, Versu SAUCntinum, non autem Tyberam. De templo Miscricordiae nihil certi habetur, nisi quod Bion . eo in loco, ductus tantu coiectura,quia ibi Asylus,collocavit. Sed nos dicimus este Fortunae Virilis templum, deamqupsam in eo ambitu duo habuisse rompta, alterum in foro B Oario, alterum vero prope Tyberim. Huic enim Opinioni sustragantur Diony. verba, quae sequutur. Duobus exstructi Stemplis Fortunae, altero in foro Boario, altero ad ripas Tyberis ei, quam virilem appellavit. In hoc autem fuit ipsius Ser. Tullij lignea statua auro perfusa, quae orto incendio
caeteris concrematiS sola incorrupta permansit. auth. Val. Max.
De Templo Vestae, Salinis Coclitis Arcubus.
D Mariae autem AEgyptiacae exstat aedes antiquissima Diuo
Stephano nunc dicata: cuius forma circularis est, columnaeque in circuitu dispositae eius testudinem, quae unica totam operit aedem, sustinent. hanc Matutae, siue Aurorae Pompo. Letus adiudicat: quam Liuius in foro Boario statuit, quarem cadem ratione, quae est de S. Mari e AEgyptiacae aede, non recte sentire arbitramur,quemadmodum nec Vol. nec Fid. qui volunt hanc ipsam Herculis esse. Romulus enim,ut supra ait Corn. Tacit. a foro Boario sulcum designandi oppidi incipiens, Magnam Herculis aram,ubi postea templum habuit, complexus est. Si templum, ut autumat Fului. fuisset ubi nunc Diui Stephani ecclesia,& Ara ad porta Tergemina, quomodo ipsam intra moenia comprehendens Romulus quadratam, ut est omnium opinio, Vrbem po fuisse : Quapropter velim istos diligentiores esse, neque incerta pro certi S atlirmare. Blon. autem ex Ouidh carminibus Vestae esse nititur comprobare. Cui dij carmina haec sunt. D ta
68쪽
Fessa resedit humi, ventosi accepit aperto
Pectore, turbatas restituiti comas. Dum sedet, umbros silues, volucres icanorae,
Fecerunt somnos, O leue murmur aquae.
At hi versus non probant aedem em prope Tyberim exstitisse,sicuti Dionv.
aec verba. Sunt qui constructionem Templi Vestae Romulo ascribant, consentaneum esse exutimantes, Vrbe condita a viro diuinationis perito constructam esse primum Vestam communem, Vrbis conditore,eius praesertim Albae nutrito,in qua vetus huius deae,ex quo Vrbs condita fuit, templum erectum erat, ne que quicquam antiquius Romulo esse debuit,quam Vestam colere, qui eius dee nuuium eX-transtulerat. Sed de constitutione templi, quod nunc exstat, isti vadentur ignorasse. neque enim locum illum, in quo nunc sacer custoditur ignis, Romulus dedicauit deae, cuius rei magnum argumentum est, quod is extracam cs quae quadrata dicta est Roma, quam Romulus muro cinxit. Hinc apparet Templum Veshae, quod inter Capitolium Palatium obtinuit locum, a RO-m ulo: hoc Vero a Nurna excitatum, se quo Sex. Pompe .ita meminit. Rotundam aedem I es hae Numa rex consecrasse videtur, quod eandem esse terram, qua Vita
hominum sustineretur, crediderit,eami pilae sermam esse, ut sui simili templo dea coleretur. Ouidius autem vult anno Vrbis quadragesimo erectum esse, sphericamque formam sicut Pomp. ascribit. Et nos vidimus Albae aedem Vetustissimarn ipsius Vestae circulari forma, in vertice foramen lucis causa habentem. Simulacrum autem nullum ipsam deam habuisse, ut ignis nullam certam habet
effigiem, idem poeta testatur his versibus. Esse diu auctus, Vestae simulacra putaui eouox didici curuo nuda subesse tholo. Dicta enim est Vesta, quod variis vestita sit rebus. Cicer. de Nat. deorum: Vesta, inquit,nomen a Graecis, ea enim est, quae ab illism dicitur. vis autem eius ad aras,&ad focos pertinet, itaque in ea dea, quae es h rerum cus hos intimarum,omniS&precatio,&sacrificatio externa esst. Prope Ves hae Matrem deum Cellam habuisse aut h. esst Blon. Salinae fuit salis receptaculum in ea ripa Tyberis, quae nunc a praedicta aede Ves hae in Aventinum S ad naualia pertinet, de quibus Liuius sic meminit: Romae foedum incendium per duas noctes, ac diem unum te Duit; stilo aequata omnia inter Salinas, ac portam Carmentalem. Hinc constat hanc portam non fuisse ad radices Aventini,quemadmodum Blon.putauit. Arcus Horati j Coclitis ad primas Auentini radices, inter ipsum scilicet montem re i yberim fuere, ubi paucos ante annos eruta saxa huiusinodi inscriptionem habebant.
oluta vestasis sequidenim vetat inde moveri')Sacra Duaturas mane petebat aquas. Ventum erat ad moleti decliuem tramite ripam, Ponitur e summa pctilis Urna coma.
69쪽
X P O S I T I s iis, quae in hac quinta parte a dextera secundum Tyberim steterant, cossentaneum csse videtur,ut in sinistram diuertamus,& quidquid occurrerit explicemus. Sed quia ex fori Boarh descriptione unaquae si res proprium locum facilius accipiet, de ipse prius videbimus. forum igitur Boarium licet inter Romanum S: Tyberim a Fule sit collocatum,tam e Liui Verba, in ipsum per nos paulo ante adducta, clare indi cant fuisse prope Velabrum Ianum, inter Palatinum montem, & Scholam graecam. Ostendit & descriptio Vrbis Romuli a Cor. ac. ab aeneo Tauri Simulacro inccepta. Vnde ex uno inplurcs incidere errores bul. apparet. Boaritam ab eodem Tauri simulacro dictum quidam volunt, quidam vero Ob Taurum immolatum interfecto Caco, atque bobus recuperatis,ouid . priorem sequitur Opinionem, eius sunt haec carmina. molat ex icis taurum tibi Iuppiter unum Vicior Euandrum, ruricolavi vocat. Constituiti sibi, quae maxima dicitur, aram, Hic, ubipars urbis de boue nomen habet.
At alibi. Pontibus, O mareno iun cta ent celi berrima circo
ea, quaeposito de boue nomen habet. Sex . vero Pomp. quod ibi boves venundarentur, cui ad shipulatur Var. cum inquit. Quo quidem genera conferrent horum appellatum, additumq; ab eo cognomen, ut forum Boarium. Liuius etiam primo belli pu innuit boves ibi venudatos esse, memorans in eodem foro bovem in tertiam contignationem ascendisse. In frontispicio autem portae marmoreae, adhuc apud ecclesiam S. Georgis existentis, insculpta haec sunt Verba.IMP. CAE S. L. SEPTIMIO. SEUERO. PIO. PERTINACI. AVC. ARABI C. ADIABENI C. PARTH. MAXIMO . FORTISSIMO . FEL I C I S S I MO . PONT. MAX. TRIB. POT. XII. IMP. XI. COS. III. PATRI. PATRIAE. ET I M P. CAE S. M. AvRELIO ANTONINO PIO FELICI AUG. TRIB. POT. v II. COS. III. P. P.
PROCOS. FORTISSIMO F E L I C I SS I MOQVE PRINCIPI. ET IULIAE AVG. MATRI AVG. N. ET CASTRORVM ET SENATUS ET PAT RIAE. ET IMP.CIES. M. AURELII ANTONINI PII FELICIS AUG. PARTHICI MAXIMI BRITANNICI MAXIMI. ARGENTARII ET NEGOTIANTES BOARI HUIUS LOCI QUI INVEHENT DEVOTI NUMINI EORVM.
Ibidem autem visuntur taurorum immolationes, ae instrumenta cum victimariis,&facrificolis ad sacrificia ipsa peragenda accinctis. In ro Boario gladi
torum munus primum Romae est darum. LiuiuS refere Fabio ec
Marcello Cost . in eodem sanguinem pluisse, puerum i scines rem triumphum proclamaste: Val. Max. licet Liuius in I Ioli-
70쪽
De Templo Herculis Victoris, Et Ara GDGaiama.
EMPLvM Herculis Victoris, praeter illud, quod ad portam Tergeminam,iuxta Tyberim Octauium Herenum impetra-
to a magistratibus loco consecrauisse scribitMacrob.alterum rotundu in foro Boario ponitur a Liuio,& Solino, in haec verisba: Sacellum Herculis in Boario foro est, in quo argumenta, dc conuiuia maiestatis eius remanent, nam diuinitus neque muscis illo, neque canibus ingressus est. Etenim cum viscera tionem sacricolis daret,Miagirum id est muscarum congregatorem deum dicio tur imprecatus, clauam vero in aditu reliquisse,cuius olfactu refugerunt canes, idq; usque nunc durat: Romae, inquit Plimin aedem Herculis nec muscae,nec ca nes intrant. Hoc templum cum multis antiquitatibus dirutum tempore Xysti
IIII. Pont. Max. scribit Pomp. Letus haud procul a schola Graeca, ubi aenea ipsius dei statua fuit reperta, quit hodie, ut diximus, in aedibus Conseruatorum est sita. Eodem autem in loco, quo Simulacrum, effossum est marmor cum hoc tit.
DEO HERCvLI IN v ICTO C. Iu L. POMPONIvS PUDENS SEVERIANVS. v. C. PRAEF. v R B.Item. HERCULI INVICTO M. CASSIVS HORTENSIUS PAVLINVS P R. v R. xv. VIR SACRI sFACIUNDIS DONUM DEDI.
Idem Plin. ait Euandrum Statua Herculi in foro Boario sacrauisse,qui triumphalis Hercules dicebatur: per triumphos enim triumphali habitu vestiebatur. Verum non arbitramur hanc esse statuam,de qua egimus,quq enim nunc exstat, in aede ipsius Herculis M. Fuluio, & Cn. Manlio Coss. possita fuit. AEdes autem ipsa celebrata est Pacuuij poetae nobili pictura,in qua lectisternium esse non licebat in sacris nec seruis, nec libertis interesse, quorum sacrorum initium docet Ser eram.& Liuius, hanc eandem aedem Neronis incendio conflagrasse testatur Corn Tae. Tertiam Herculi aedem fuisse ibi pro pe putauit Ful. a Senatu monitu carminum sibyllinorum consecratam, Sylla dictatore eius dedicationem approbante, adducitque Ouidij haec Carmina. aetera pars circi custodesub Hercule tuta est.
Quod dem euboico carmine munm habet. .
Et reliqua. Sed Ouid. intelligit de circo Flaminio,vt, ubi de ipso agetur, intra apparebit. Regnante aute Euandro ; Aram solum Hercules habuit, in foro Boario prope Schola graecam, quam Maxima a magnitudine fabricae appellarunt. Est enim ingens sicut hodieq; videmus, inquit Ser. de qua poetaaic meminiL. Hanc aram lucostatuit,quae maxima stemper Dicetur nobis erit quae maxima hemper. Et PropertiuS. maxima quae gregibus deuota es ara pertu, Da, per his inquit maximasm m ' i. - - - - Fuit autem venerationi inter accolas pr cmuae,ad quam Hercules bonorum a tirnlir divit oue illos vitam beatissimam victuros, qui sibi bonorum lanea nuncupatur Plaut. Deeraxit, inquit, partem herculaneam. Ab hac sequestrari mulieres voluit, quae nihil attingerent, neque degustarent, quod supra aram immolatum esset.