장음표시 사용
32쪽
Dogmata,quibus Medicinae pars sensibilis piincipalis certa habe
Ideo ax Med irascientiast recne, exacte di quiritur
Insuper quibus Artibus, & quibus scientiis Medicina certior, aut non re tior existat, abunde explanatur. Omnia Hippocratis, Amisio telu, es' Galeni dosarma, rationibus, gre experiment sdigesta, gr absoluta.Potismum vero Hippocratis Hilosephusensibi E,artisti.
ciali,aeproprie medicinab,certa,contra Gorgiam Leontiniam deduera, α ex gustabilibus emergente qualitatibus, confirmata.
Non solum Hippocratis. St Galeni decreta adaniussim definduntur: Verum etiam Cremonini, & Caimi controuersia de huius calidi essentia undique concili tur: Nam licet hi viri quoad modum impositionis nomenclaturae culi di innati discrepentAttamen uterque bene a sirit, unus ut Philosophus, alter vero ut Medicus. Praeterea 'vidcaor naturasis igneus, vel aereus M. dissutatis colligιον.
Ulla res quidem inter hic omnia,qus in hoe uniuerso terrarum orbe exi ucundior,delectabilior,ei titillior, ac homini uti s lior est; ' tarbitror ipsemet hominis felicitat ummo bono etiain ap' 2..tavri, pellata; quisnam enam homini preprui natura insitus eIst finis,nisi hoc munm iata--ν i. mum bonum, perpetuo flagitandum, ac pro nostro posse perqui. rendum re non modo Hippocrates,veruin etiam Plato, Aristotella Caf my letius, ta alii Autores decreuertit. Cum autem se icitas haec in his tribus Muia is -- T Vsi S vigeat nepe in vita intellectuali,in voluptatibus dignis, εἰ in amicitia;
pol illimum vero quia invita intellectuali es notescit; Proinde quoq; in intellectus optimis, atq; fle Misiis a.-α, λεα certis residet .eculationibus actionibus,seu Opetationibus.Hinc sumit bonu cuiuslibet scietiae in iis ;.. speculatiuae,facultatist moralis,di artiu omnisi praemiu,5t finis existit; eo quod id solii inretu riphi sit, histia ι speculation actione,& operatione reperitur: Qua certe obre Arist.statuit, diataxat vitu vitam I i,2:z: O ' intellectualem estea speeulationem,actionet de operationem habentem,inhabitu firmo,&certo iam acquisitam,ae Deillimam redditam,eam consequi posse felicitatem cum vir ille facilli- ι ita mus 'artus. Λ me,
33쪽
eum cognita nosii . Homo qua vita moere debeat.
Ideo et mari iti mi elis serici.
a De Medicinae certitudinem Milo, di iucundE paratus sit Mentis iacultate speculativa, seu activa,vel operatina vino Eae A
sam: ob ea usam n in totelas ait felicitate Mentis Animae rationalis ratione esse; non pro ut Mens Pelen. iximsit anima rationalin ut i Philosopho naturali accipitur;sed in eo quod Mens sit Animae rationa ,z: - lis habitus inoccae acquisitus,vel inurun entum,quod in Amina sit, ut manus in corpore, de ut uvisus in corporei licut Mortalis plutosophus asserit. I uncin. Mens no pro Anima desumitur, imo προ pro vi Anmae ratio at petatio propria sit, siue ratiocinatio,seu acuo,aut Operatio. no limis pliciter accepta, quippe tantum quatcnus ratiocinatio seu adno,vel faetio recta, Ni certa adeo sacilis est, aptaq; in habitu firmo iam acquisito,ut perpetuo ratiocinatione speculado in scientii , uel agendo in morali facultate,aut operando in arte aliqua,ea mente ita relata,ceu habitu, instrumento natu adequiva at selicit tςm, ut D. Th. Alta Mag. de Eustrarius explanat. Reua mota Iιdocinii a buns babitus repedivi h latuu Π, ac instrumentum 1 tumentotum d nimae di fari H e. p.ri. rationalis; ut manus, de visus in corpore se habet: Unde scuti manus, de visus bona sunt pro eor- potali beneficio. ita Mois in Anini 4 noli; ut bona reside v pro nostra obtinenda felicitate.Ideo Epicurus deceptus est,existimans selicitatem in vita sensitiua,ae in voluptatibus corporeis, . s. obscaenis, sine ratione discursiua esse, ut Cicςro inquita de AristoteIes, qui hune in modum exarat. xx ii definib. yn enim quatenus homo en, ita vita lensitiua vi π, sed quatenus diuinum quid intellectua Ie in ipso LL,i 2.1. ineIicii igitur intellectus dininum qutis es,si ad taminem res ι sic rata, quaaex intellectuiradum Blκ si humari UIM coram νακν,diuina etiam ipsa emo' metiori semperpartis, homis operarion esse studiosiorem affirmamus,metioris auton operatisprolatior ,fisci taliq; accommndatior iam est, ibi enim l mlolopnus ostendit felicitatem in communi operationem rinimae rationalis esse, per se iucundam,delectabilem, ς expctibilcm ab Animi rationalis propria se itate proficiscente: Semper enim studiosa operario ab Anima nostra fieri potest: Unde felicitas habitus noeil: nee operatum: Ex hucusq; autem laetisti indamentis perpende, Ob animam nos vivere; ob Animae i.Eahi a. vero 'Irtutes nos , ne, ac DIiciter vivere, restico rado vel speculatione, vel actione, aut se i 'ne . inter uincum Amnia nostra quoad discursiuas acquisitas operationes magis,& minus au- Hin Ldedieragescat pro ut magis,dc minus studio,t cmpore, experimento, de solertia persectiorem,ae studi siorem acquirit operationem, ideo magis, de minas se liciter vivimus, quatenus magis,& minus parui sumus ad eam obtinenda stuchosiore operatione . reo inde non modo bruta animalia veruet rationali I puerilia tali aptitudine carentia. icitate consequi nequent eu flatuit vite ratiqei
natione,de sine doctimis muriuantur. Hinc Cicero, Epicuru Au doctrinis minime instructus suisset, Ideo tine hominis, hoc est felicitatu ignorasse. At vero homines docti summu honu agnoscut ne dia piliens, verum et venturv. verum quonia Medicus tribus ait rationalis facultatibus recte ratiocinando semper uti cogitur, scilicet operativa, speculativa,& activa quoq; sicuti tres Medi- Cc ins partes praecipuε sunt, tepe anificiatis i*ς latiua,de moralis, Ideo qumi Medicus tres cinsequi debet felicitates,ab Anima rationali proficiscentes,nimitu operativam,speculatiuam, activain.Quandoquide Pars Medicinae artitieialis,de senii bills alfectuu externorum corporis nolui ab Enam rationatu operativa virtute regitur; queadmodu alla speculativa aiketuu internorum abad asumae rationalis potentia speculativa gubernatur , sicuti et altera moralis Medic nae pars in bonis motibus, de in veritate rei sundata, ab alia anime rationalis facultare activa cu- Ηiν..u de .imstoditus: Uinnes alui lit; a iuuil rationalis tres pineutiet prudentia communem continent, omn. - π dc soli anime noli rε propriam, in leparabile, de acquisitam; qua homo optime omnia regens, om- A fi
nem attingit se licitati cum ipsa prudentia vivendi rus sit. Vnde Damippus pilagoricus scriptu : 'm:' , memoriae prooagauit. Timtentia eu,qua res desinit, oe iunita disponιι, ι deo ectera νου quos virautu in ima acquisitarum dux, O Mater eis. Ipsi nant prudentis primu sibi est simpliciter nolce,de t',ia is .
na,ec mala agitare, de cui cernς triquet in hominis vita bona vi appetibilia se i,eligere,ac delibe p N NUM 'rare, larila vero ut fugibilia euitate. immo prudentia ipsa communis quasi efficiens omnisi se li- Mix morat. citatu causa inspicitur. Instrumenta vero ιpsius prudentiae quibus homo sattingit felicitat , Apis, . ., Λ tulit lagacitas,callιdatas recti iudici j,ac bonς selitentie,elegatii, decori diligentis,soIertis, per c tsi ingenii, de virtutum moralium. Idcirco nullam mentis humanae fieri virtute, fine pν dc uti a Socratcs,de A tali. rati sunt. Quod aut Philolophus ipse se licitatem .hominis generica Ita in tr sdiuiserit felicitates, per tres intellectus potentias suis virtutibu propriis habituac qualios decoratas, patenter notu eli. Intellectus. n. potentias pccul dilua cognoscet S, atq; ic Ieririfica i cs s visia 18 E. vitrutes acquisitas, sibi proprias possidet,ncmpe vitellectum,qui cognitio est princ sorti, scien a re .ec si tiam qui conciusionis i iotitia reperitur, de sapit Deia,que de principioru , dc conclusiotus intellι gentiacit. Per qua5 tres virtutes habitu iam acquisitas intellectus speculatiuus flatile ulculum' 'consequitur scit citatem. Intellcctus vero pratareus fici tuus, seu operativus arte obtineo ciu fripto ptiam virtutem, que habitu c ii mentis practicae recia ratione facimus, seu operatiuus per u . anima nostra factivam.seu uperativam allςquitui se licitatem. Intellectus vero pracucus activus 6 Pruvcn tam propriam,ceu virtutem eius inopriam continet, qui habitus est intellicuis practici aetiui,recia r. tione activus iam acquisitus. ob st nos activam attuigimus felicitate. Piopria ete
nim prudentia in si intellecta activi,cui promtu est in morali iacultate solii bene deliberare, bciae cOsuledo de Optimo agibila δ se appetibili optime eligit,ac deliberatide agibili tiruno aut
34쪽
Liber Primus. 3de speculabili,nee de operabili, ut alia communis selicitas eligit,ac deliberat. Medico aure opti
mo, ac peritimmoliae tres competunt selicιtates, eius Animae rationalis potentiis, Itin ulci; eius Lobic OP tu speculatiuae naturali, tu morali,& Arti Meditar proportione respondetes ut his Iaabilibus refleoninitio acquisitis, talis ledicus facit ac feliciter, toto eius vitae decursu Dei. Optim I. Matanal gloria, Artis'; dignitate, S: eius honore; id, quod in arte Medica rectissin id operandu sit, efficiat. Pro Logica enim,& pro Philosophia naturais,circa parte Medicinae specu Iatiuam, felicitas speculativa requititur: ex parte vero Attis Medicae artificiadi non speculativa. unnio sensibili, alia debet esse operativa felicitas. Cum autem Medicus Artis Medice sponsus,&collega prudent si mus, vir et tum eommuni, tum propria prudentia conspicuus ese teneatur mansuerudine vero,ac temperantia de ratus Sc ab ira,&auaritia ae a gloria vana immunis Raliis virtutibus moralibus praeditus, in Arte esse cogatur, veritati' de finis Artis Medica amatoreis e cleuincatur me is finis peruretatur; ideo quoq. Medicus activam consequi debet silicitatem. At veto Medicus cum Atti sex sit latione potentiae operativae Anima nostrae, proinde hae potentia operativa est principalis causa essiciens omnium operationia medicinali u. Alia vero noteta a aeque tum speculativa, tum activa Animae rationalis veluti instrumenta sunt, quibus potentia ea principalis opctat tua Medicinalis sitam potes assequi selicitatem Medicinarena,silubrem,taspcciliatiuam, quam activam. oeu,quaeso, quomodo is Medicus circa hos habitus iam recte
acquisitos unanquanq; attingere potest felicitatem nisi prius agnouerit, quomodo hi habitus certi;& inculpabiles fuerint di quomodo incerti,& culpabiles esse valeant ne aegrorum in licitere calamitosῆ obitus culpabilis unquam Medicus sit. Cum nulla inter doctrinas difficilior lit, ipsa Arte Medica: obiectionibus, ac dubiis resertar Ea propter, iure merito ad aeet olorum uti- Ihratena simulque ad Medici utranq: assequcndam felicitatent,de ipsa medicinae certitudine scientinea agere aequum,& utilissimum erit: Eamo: sane ob causam prius de Mellicinae celtitudine ex parte principali artis ciali absolute vel ba faciam:Mox de Medicinae certitudine ex parte non principali artificiali secundum quid, tum speculativa tum morali verba scriptis mandabo; cum tia tres Medicinae sint partes. Insuper ibidem de Medicinae eertitudine, ex alia parte Metaphi i-ca quoq; tractabo: quoniam etiani quarta haec Medicina pars, Hip. decreto. inuenitur, qui suam quoq; tibi propriam metaphisiram,ac diuinam consequi valet selicitatem, per accidens tam dum moibi antein i,tatione alicuius impedimenti dignosci nequeunt,nisi ambigue, vel ob cot- potis densitatem, vel ob natum inclusum, qui deinde repente ad aliqua accedat partem, aut ob
virulentum excrementum reclusum, quod mox ad cor seu cerebrum fluat, seu ob morborsi internorum complicationem di implicationem tunc enim Diuina seu metaphisca selicitas a n bis perpetuoquςri debet et si artationalis sciQua aliae tres rationales perficiuntur filicitates, facile, felicite assidua Dei recognitione, ac nos his erga Deum deprecationibus: cu sine diuino auxilio nihil feliciter tractare valeamus, Deus nanq: ut Plato, S Aristoteles rati sunt, uniuersu regit mundum per secundas intermedias causas, ut Calpentat ius adnotauit, ceu uitius infinita, quae in singulas finitas influit res; quatenus Deus solun per se est, caeteia vero omnia θ Deo, tanquam a prima causa emanant. Deus tamen tantum his praelucet,qui de Deo sine errore loquuntur, ut adnotauit Carpentarius ex Mercurii Ttis me isti Platonis & Plotini sententia. Hinc iure inerato Hi p. censuit aliquado eis raro: Medicum peritum in amb:guis allatis morbis, Ae causis, nec non locis affectis inretnis cognitionem celta, hanc etiam curationcm certam attingere posse, Divini nummis impulsu,ac illuminatione. Praeterea aliquando Dei operationii Medicus cultores , cu Dei opera videant Medaci in hae Arte, in morbis quos ultro absq. ipsorum opera extin iii videntiquia natura agrorum ea est,quq primo,de per se naturaliter sanar,& agit sed Deus natura ut eius mini liram creauit,ae ipsam mei Atrem Medicam condidit. Quocirca Medici tum in morbis curabilibus,tu in incurabilibus, Deiopera introspicitini, dum facile curantur aegri praeter spetia, aut antetcmpus cxistimatum. Tametsi aliqui Medici huic rei fidem minime adhibeat vi sunt dogmatici,de lationales cum Medicina per notititiam pateat sensatam,& cum Deus naturae,& artis mcclicae principium, peculiare haud quaquam si,verum tantum uniuersale ommuterum ideo Medici illi Dei opera in morbis non intueri existimant Nihilominus Deo locum, de alliduam praebent recognitionem, quatenus ei, a quo uniuersaliter omniat manant bona, S a quo diuina ca selicitas suo diuino impulsu tum cognitionis tum curationis pro manat. Quam diuinam cognouit felicitatem Atilioteles, Dalibi concedit nobis quandoqu ex fortuna per accidens extra semper, di extra ncquentet irrationabiliter Dra impulsu hanc accidere nob1s posse silicitatem ex Rntiquorum sententia: Quam certe ob rem Aristoteles testificatur interdum nos petii eliores fel citates consequi posse, Dei impulsurdum ab co tanquam a principio rationis diuino, sapientia,& scientia prasta trore aliqua tem appeter desiderare,& quaerere persectiorem ducimur, ves speculabilem,aut operabilem, seu agibilem,quana per nosmetipsos nunquam imago naremur speculandana, perandam,aut agendam. Ideoq; ue Medicinae certitudine etian.
cI parte metaph:sca agam. Vcium prius de ea ex parte principali absolutὰ artificiali dicam.
debeat. Melictis A iis ι ncos ea . u.
35쪽
De Medicinae a qui uoco nomine; & de qua Medicina agi debeat.
Vm autem quodlibet aequivocum prius dis ingui. quam definiri debeat. Ideo
nunc perpende sub Medicinae nomine,plura comprehendi squi uoca. Quand quidem omne pharmacum solutiuunt,aut leniens ore a funiendu, Medicina appellatura insuper Medicina pro habitu ,ac virtute Mentis iactivae arvos sanandi. seu curandi sano'. conseruandi capitur; Eavi vel empiricὸ, ab empiri a hoc est iis. f. nai, experientia vocaturaquae tantum an sola experimentorum notitia a Medicis em , .pitiesseonstituta est, vel Methodua et . que solos considerat morbos; & ex euidentibus antum νM-1 ι morbis indicatio, in ea, de sumi potest rideo omnem morbum in tela Medicina vel adurictu, aut sem.αs ientem, vel ex utroq; mixtum habet Medici Methodici: Unde viri illi omnes morbos ad astrictionem, de ad profluuium redegerunt quoties nanq; corporum naturales retentε sint extriti nes, adstrictum nuncupant morbum is vero lis plas iusto suant,suentem vocant morbum: du nautem ills partim Q p preste, pallimq; imminutῆ serantur, tunc mistum ex utroq; motbu appellanti vel rationalis.& dogmatica est tam ex rationibus,quam ex experimentis tali Clbus scien- cii lih a. na. riseis comprobatis resultans quilinii a sensibitibus,tum a speculabilibus morbis, causis, & lo' e. uti. .. eis an elis.& a viri hiis indieationem assumit. Verum quoniam sola hsep strema recta de incul- et hiis, a. pabilis se habet proinde huius Medicans quiditatim indagahO : de numquid ea scientia sit, an Ris di. quiram
Medicinam esse scientiam Herophili, Galeni, Avicennae, Conciliatoris, &Montani sententia ostenditur.
1 Mnem definiti essentialem definitione ex proprio constare genere, ac ex propria
, dist etentia, unicuiq; scientifico patenter notum esse reor. Cum itaq; varia generis proprii Mediems opinionem, non modo Antiqui, verum etia Neoterici Autores habuerint: Proinde generis Medicim veram ingredi teneot sententia. Avicennas etenim incaluit. Dico Pod Medicinae iscιentia, sis humani corporis Loesitiones noscundar, parte qaasianiata vel ab ea remouet tira vlhab Iasarulas comiae. tur,o amissa recuperemν. Quam Medi cuiquefinitionem tueri,& smul explanate tentauit Ioannes Montanus, sic exaratis. ulula seciet Aliquas, quod Medicina non si scientia,sed arsinatoritare, κνιstote ιs,qui definit Artem euehub Ium retia raraone fictitium. tiuod et Auermes astiνmavit duo ad hoc ait Montanus uod Nedιeina est mensιa, Oprcpriti Ned cinae gentis est scientia, O prolatur hoc modo. Quia quicunque halatui paratur deison si ratione est habattis βίει ι seus: Nedicina latis eii ergo oc.Maior patet per Aristotele quaa demons rarιo eris ogismus faciens scireῶνιnor et paret:Pr terea serentia esὶ aereisoru,ars vera caducorum,ut ait Artoteles:Alexander aut duu,qaod asset arseonsidera aeterna. Et sta habeta, tum autoritate magnor roru,quod Nedιcina es suntla.non Myrs. Demum aut hoc habesur ex auror itus e non tantiam Avuennae. Oleni. Memphιδε sed etiam Aristotelis, ι Meduιxa invitis in totis appetiatius ientiam evicet alipisso e mihi autoritate Aris i. qui dιcu. scietiam disingui ab arte prι muralneoli hadoratione subti&ι,qnia finis scient a est βιreonis artis est operarι.wesndescientιa eii in interiecta, speculiaiso tanquam in sibiecto,ars vero in inti ilictu practuo. Advertatu Uiιών,quod uri consederatur dupue iter ii υι υersutών eirea materiam, stibιectu extrinfremn circa qaod oper a. ur, ut versatur circa auersatia o rationem faciendi. Triwo modo artem considia undo aνs vere datitiar. quo versarar carca Dbiectum Geraraonis. strando alit modo est sc entιadicula me vicina. Sι enim Dersatur 7 Iedictis carca Platonem. Hi a s vere nons enitaecon derando vero Medicinam protis est ιn mente artifers, non extra, uam rari emformate, o scien tra: Itaque Nedιctis olscisus, art ex die tur. utiando enim dirui r ad opus ea transec mVcvras P utonem,υci Socratem .est Ari ex laudo utile spee utitur um et aha, prιncipia artis rasas dιcis hoc tae νι,tot ias,o A.,rrnes.quod prout ι onsiderastir ars extia animam. er rati. ectum est arsi pro ι autem e fueratur m inuri QD,Men ratιο ορνiueipuam e forma est seientia.illa si sciat ad declarandam, quod Midici si scιentia vi feram Ientis Med ιιπιββιentia. Quam sententiam socucus eli Conciliator,inquiens edic Meliscuntia humant corporιs ut a burs procurativa. Veruerum vero omnes illa ex Herophili,di Galena mente tali nasortassis opinionem habuerui. Nam Galentis duobus in locis ex Herophili sententia sic enarrauit. Mediciua es scientia saltibrium, ins labrium Marror ,inosioram, causimn, corsortim, CPR . o m.
36쪽
Liber Primus. ' SC A P U T IV.
Medicinae genus scientiam quidem minime esse, verum scientiam communiter, ac improprie, quoad modum cognoscendi certum, demonstrativum, rectum,& scientis cum in Medicina differentiam esse, non tamen constitutivam.
N oppositum vero Hippoetatem inuenio asseuerantem, Medicinam esse artem communiter scientiscam,artificiosam,& Medicti artifice, & opificem comuniter scientiscum, ut operatiuuin reperiri. Nam ait. Omnium profecto ortiam Medicina nobilassima, eam in esse quoq; scientiam assesit ut demonstrabile seu demonstata, nempe ut communiter scientificam, ut proprie artificiosam, quia passi nes eius demonstrantur pro causas, ut res praeter naturales in uniuessali per demonstrationem impio prie scientificam propter quid, vim demonstrationas potissimae commuis niter habentem non per demonstrationem particulatium tantum ad uniuersale reduetorii, ut partificialem demonstratione experimentale tantum,ut citer artes inuentae e monstratur. Hinc quia medietna demonstratione impropriὸ, seu communitet scientisca demonstratur: Ideo iure merito Medicina ars propriὸ est,attamen comunitet scientis casad differentiam alia tu altili, que nullatenus scientificae sunt. Vnde ait arte medicam totam firmam esse, tum ex parte artis ope ratiuae, tum ex parte scientis communiter accepti cognoscentis aliam parte operativa, in grat tieuius est Medicina. Quo citca sic definit Medicina.Ars medica ab eo quod molasti esu beraici id, ex quo quis aegrotat auferendo sanitate νedrit.IdE O natura per se fatere videtiar. Alio in loco ait. Medicinam esse,quasne in totam a morso agros vindicet,morsorumq, vehementia obrendat, & ibidem summus inter artes ea posuit. . arii et artium si meminit exarando ita. γοῶ ararum Λώmeroen, qua ciraei medie ina appeti t. Medicus. n.non nisi q pericula sunt proxima intuetur, O quae sint ingrata confractar,ac exutioineadum latabus siba ritiae conciliat, ε rotantes vero artis opera tria: netis malis orbι uaboribus dolor σ morte vindιeantur. His . omnaias Medisina manifuia medet adhibere e raetenditur Nediema.n. additio est, subtractio in eo quide,qua exuperantsubtractιο, eora vero quae depc irat,additioMua postemam Medicinae Hipp.definitione recenset Cal. dili ait.
Nevicina appostio esi detrum se defeι enlisi quide appositio, redundantium detrumo. οννὸ de elut redundantq; quda in quantιtaue,quaevi In quiaιtute in quantitate evisamuis immodice en uti 1 lapis ueniente morbi magnitudine languinea,aut rursus minor redditas: in questrare eum vel eatiris, vel frigidas,uelerassus vel ιenuis plus tutio miniasue en essectitatis. Quocirca iis in locis Hipp. Arte me-daeam per se senshile,quatenus rationabile,recta, ac demons rabile Mentis rationalis opetrat iugretum secundum naturam,aut prater naturalem frequentes eode inodo produciatu esse communitet scientiscam, ut artifici sun quoad certam cognitione demons ratitia decreuit, nisi ab aliquo impediente cognitio praeoctipetur. Vnde scientia artificiosa ab eo ponitiit, ut disterentia,ῖ quam medica ars differt a m chanicis, de hominii indullita inuentis at tibus, que s ne doctrina rationali demostrativa uniuersalium, sed sere solo experimeto paucis rationibus nondcinostrativis acquiritimii: ideo artifices m*chanici logica vacant. Neq; m hi obiicias, dices Hipp. 1is in locis medicina non constituisse ut demonstrabile neqa communiter scientisca nam re vera Hi p. eam tale connititit, ut insta videbis. Hinc Cas. declarauit. Nomen vel oscιentia cominhviter, non propria accipere oportet. Ea proptet Auer. hanc Herophili medica ne definiti ne improbau iticum Medicina operativa fit facultas, qui sua principia a physica scientia recipit. ANil .quoq.artes improprie scientiassensbilium,quatenus rationabiliu nucusauit. Nasensibiliti nulla datur,vi sensibilium scientia sens bilia nanq: rationabilia fiunt ope intes lectus inductione prius facta ex sensu omnium singularium.& ea inde abstactio fit ab hs singularibus ad uniuersale Hinc ait Αtis. scientiam vel per demoli litiationem, vel per inductionem fieri . Persensum nacimus hoc modo: Vnde inquit,visi utiquis sensus defeeerit, neerse en alitia fient a docere. Vetum cum Medicina diserentia re vera scientia, mininac sit, imo latum quoad modum cognoscendi scicntiscu, vide. monstratiui: m attificiosiam ad opus improprie, seu comuniter scientia ait sciola est;differentia vero connitutiva eius alia es , ut loco ptoprio videbo. terum patre et Medi cms speculativam statuit Hipp-qus etsi menti speculariuae principaliter in sit,iam e medicinae cognitio iam facta a me te specu jatiua,transitu facit ad mente operativam: quatenus ad primu principium effectiuuartis,& In eo, ut intellectus sellaisci speculatiuus intellectui plactico Artificis operativo insitu ire valeat, per accidens.Quod quidem bifariam accidere pol. Na uno quide modo physica scientia est superior atti Medic ς; sua. n. principia ari s non sens bilia ici speculata demonstata ac definita prςbet,non vi speculabilia,nec demonstrabilia neq; de finibilia a Mete operativa Attiscis, eum talia snt a Mente speculataua tantumrcuius rei meminit non modo Auermes, & Gal. veruet Hipp. ubi ait artes esse demonstratas,& Atiit inquit Nedici quicunqi diserti, de diligentiores de natura dicunt,er praxcipia ixdestimere dignuntur: inter eos,qui de narara tractavi eruatiis
mistia usq; ad med cinalia principia demur. Vnde ubi physicus in suo infimo desinit,ibide Med, Tomos Quartas. Α 3 cina
37쪽
πιο eina in suo sublimi incipit: ex quo rationabiliter Maerobius dixit Medicina Physi sirem esse: RHrista' ' cum habeat principia definita,ac demonstrata a mente specillativa Physici scientifici: Nec non
Hiia..' eo quia circa res corporeas leti sibiles,& operabiIes naturales,quatenus rationabiles versetur,de Non. qvii quibus etiam Physica tractat. Alio autem modo Mens lpe latiua scientifici physici menti om- .. . D. r. rariuae Attificis,ceu artis primo principio effectruo inseruire pol in passionu, causanim,& partium inscii ita affectarum sensui latentium cognitιone,de etiam coadiuuatione in curatione, ut instrumentum dii politiuum Mentis in operatius in ea parte, ubi delicit, ut loco proprio dilucidare conabor
Medicinae partes tres sunt,non autem duae, ut voluit Auic.doctrinalis nempe, experimentalis,& usualis. Verum ob usualem aliae duae tantum sunt, Ob finem,ad opus. Hinc Medicinae genus est Ars, non autem scientia.
Lu alia pars mediernae principat itera
vm medicina quidem non nisi ad eius usium, ut prouidentia constituta suerit: sicuti nee praesidia nisi ad eorum usum talia sunt. Neque Medi ei ex libris fiant ex doctrinaIi,dictis plinali parte, nec solo experimento, vetum ratiam ex usu, ae exercitatione recta, inductionalique certificata ex rationali doctrina, & ex sensato experimento a consultu prius denique ex similitudinibus pluribus Ω- eis, idcirco Medicinae principium, seu habitus Mentis rationalis operat iug m- culpatu rectus,demonstrabilis,& certus, ut primus actus, seu forma aptitudinem habens ad se. cundum operandi actum certum, tantum acquisitum est, dum Medicus exacte alias duas par. tes,nempe disciplinatem,seu rationalem uniuersalium,ae experimentalem acquisierit. Quamobrem Medicina persecta ex iis tribus partibus eonstat. Nam usualis,seu exercitatis certa ut recta, ae demonstrabilis, fida, & inculpabilis, ut principalior pars ex aliis duabus resu Itat pari bus,atque alias duas partes ad se trahit, ob suum finem proprium attingendum. in quibus Me dicus is ipsum exercendo prius in medicina progressum secerit. ea, qua talia sint,addat, re ossenusait Hippocrati in vi optimus,ae peritus fiat. Vsius antem Medicinae, sicuti etiam aliarum omnium rerum usus, bc serma quoq; cuiuslibet rei,a finis tantum cognitione constituiturae eius exordium assumit,nisi ob finem proprium t Vnde omnia,quae in medicina reperiuntur propter finem Medicinae, ob quem etiam ipsa instituta fuit genita fuere: Finis autem Medicinae genericus ab Hippocrate, Aristotele, & Galeno statuitur,qui opus ipsum est,non autem facere
opus: Vnde per hune finem Medicinam genere cum caeteris omnibus anibus conuenire compertum est. Hanc Medicinam iure merito aitem esse apertissimis verbis Hippocrates decreuit, ut ea pite praecedenti, ubi scientiam artificiosam Medietnae dissesentiam esse demonstraui,non tamen constitutivam,non autem genus. dictum enim est ex Hippocratis sententia, medicinam inuentam esse propter usum.& ob necessitatem, de ut prouidentia corporis humani; non autem a se tuna, ut etiam Galanus dixit. Plato etiam hanc veritatem affirmauit, cum scriptum reliquerit. Medis inani Hia esse artem,propterea quod medicinafacultas illius,quod evrat naturam .s cavos e rum, qua agit, pendit, ac horum eurusque reddere rationem potest . Democritus idem asseuerauit statuens.Nedicinam esse artem. sapientiam et qua, animi perturbationes expellit,nempe ethicam artis medicasinorem re familiarem.Quod etiam Arisi .confirmando, posteritati scriptis prodidit. Medicιnam consiliare non des uatesed de instrumemis,ut artem. vlterius de instrumentis artis medicae nim rum ex recta νatione agere dicendum,vis quis dixerit finitatem fieri optima at bria exhιbendo. Insupera it Medicinam, ut artem,sita prauci pia a physica scientia assumere: ac idem pluribus in Iocis affirmauit, nempe Mediei nam esse artemi Galenus quoque huic sententiae ascripse, eum in quocunque loco, v hi de medietna verba scriptis dedit, Medicinam artem quidem essi, depromiti Vnde a finis notione artem meditam constituit. Quocirca ea iam ab eo constituta, Libinde per ea pita distincte de praenoscendi, aediuinandi arte agit. Aed arte praecauendi morbos, & valetudinis tuendae; de alte pariter, quae reficie conualescentes ex morbis. Tandem Medicinam in genere artium t ficetiuanim statuit, tamen ut scientiasalubrium ii si lubriam, . neutrorum, causarum, eorporum o signorant, est enim communiter ars scientifica, artificiosa, quoad modum
scietati ficum, aedemonstrativum. Idem etiam assisnuit Averroes eo, quia Medicinam arum operativam esse ratus est.
38쪽
Per scientiar, & artis differentias, medicinam artem esse ostenditur, cum , mentis humanae operativae facultas singularium sensibilium, uti rati pabilium Medicina sit. Ea moueartem esse communiter scientificam artificiosam, ut demon strabilem, probatur, quoad modu m d
monstrativum cognoscendi comi nitor scientificum artifi-
aeterum penitiori studio quaeso hane rei veritatem introspiciamus, per seientiae, de artis differentias,duobus generibus distinctas,nimirum quatenus scientia, ficata mentis humanae rationalis iacultates sunt, in habitu iam acquisitae,de quatenus demonstrabiles sunt, ae certae sua cognitione . Scientiam vero, & aitem symul eonuel ire manifestum est; cum ambae nostrarum tractationum principia, de animae rationalis parte sJeu habitus, virtutes,aut facultates sint,quibus iamrmando, aut negando, verum anima nost radicitiate Arist discrepant nihilominus sim principio λει. primo etsectilio. Nam scientia speculatiuat animae rationatis habitus ratione speculatiuus est..iu t...ia Ata vero operativae animae habitus ratione recta operativus: Scientiam autem ex obiecto ponit Minis l. di Aristoteles,namiue tria vi Ierat,nempe scientiam circa aetema, circa necessaria versara, quae quidealiter minimE se possunt hahere quam eo modo,quo se habent,& circa id quod non generatur, neque corrumpitur, ut sunt uniuersalia. Ex eausa vero inquit scientiam ex praecedenti cogniti
ne heri sensitiva,& ex syllogismo a posteriori. unde seientia telum est non sensibilium perso,
quae non cognoscuntur notitia sensata. Et ait scientiam habitum esse persectunt,qui per demo C strationem ex vetis, primis, immediatis natura,ec notioribus nobis, ptaotibus natura, crassiqueia conclusonis fit. Artes autem ex obiecto ait circa eaduca, quae hominum industria fiunt, εt circa contingentia,quae aliter se possunt habere,Se versarii id verificatur non modo de materia cu qua tractat Artifices, verum etiam de materia circa quam effetunt,ciam esse,& non esse possint rhinc circa generabi lia, di corruptibilia artes quoque vetiari depromit: unde ars est prinei pium operandi,adeon sequendum finem extrinsecum,nimitum opus manens,ad hominis beneficium, ac utilitatem; Ars vero ex eausa fit ex praecedetiti cognitione sensata rerum per se sensibilium singularium, ut rationabilium, ac tamen uniuersalium potentia,cum operatio minimEe1 tedatur animae rationalis factivae, nisi artificis manibus, ceu instrumento in si metorum prout viderit, aut Li p. tetigerit: Hinc Hipp.vit, sces longe inter se urn manu,tam mente practant, sic etiam in arae m dica. Unde artisextum uniuersale,tum particulare cognoscit, de si particularia sub ratione uniei in F uersalis speeifici tantum agnoscati ut vero scientia fiat, quae tantum cognitio est concIusionis,so Ia speculatio,ie u cognrtio speculativa requ irituricum in scientia tria semper adfini. Ea propter
Mens speculativa semper quando vuIliad libitum speculari valeticum in se speculabilia, de pha
tasmata potentia intel Iigibilia semper sint. At ver ut ars fiat, perpetuo tria concurrere ce Iti m D est, hoc in conlultationem, inuentionem rei faciendae, de generationem eiusdem rei faciendae .s .m inIm i. Quocirca artis usus non ad libitum fieri potest, eum a materia externa pendeat, tum elica qua, tum cum qua operetur,ec circa accideria materialia in subiecto. de circa singularia,& corporea, quae in loco,ae in tempore sunt. Ideo non nisi praesente materia circa quam, de eum qua versatur, opifex operari va Ier, non autem ad libitum. Differentiae veto scientiae,de artas per dumostr tionem, ut per instrumentum pariens cognitionem certam rei speculandae, de operandae cli,eo, quia demonstratio a priori uniuersalium te tu in speculabilium scientia pariens est, quae duplex
reperatur,nem Sc simplex,quae potissima appellatur ex intrinseco medio substatui sive ex causa intrinseca subiecti, quae causa efficiens passionis est. Unde medium nobis notum est sensata notitia, absque ullo syllogismo a posteriori, si neque inductione sensata facta,quam primus, de secundus,& tortassis etiam quartus modus dicendi per se ingrediunturi per accidens tamen ex term nis couertibilibus intrinsecis . de ex ambabus propositionibus necessariis. Alia vero proper quid ex causa extrinseca reciprocabili cum suo effectu, ac medium id ratione cognoscitur,a posterio munde causa quoque accidens esse valet,cum efficiens sit causa. H inc quartus modus dicendi per se hanc demonstrationem ingreditur, ut Aristo. Λ verr.ac Themistius, in qua minor non est
se risu pendent. Ad silentio qui
39쪽
neces uia, cum praeditatum accidentale sit. De prima enim demonstatione Arist. ibi,ex neces A,. I. r j furiit i aD IMI simis est cinio in alio δέ alibi . si uitar eae cimo; battuascientia, o ea necesari '' et:
principi si accx piosositi cimbus ambabus nece: a js,ae inam diatis. Alibi uero inquit. Hι em Mathianatici habini car Ortim recis raticnessequenteratis stini ipsum ra. Ibi enim diibren- α '' tiam posuit Arali. micreeni strati Ont m quia, seu quod appellatam sensitivam,& aliam specu
laturam pio ptet quid, quoad considerationem diuersarum disciplinarum & una sit alterius spe V. M. '
ν εν '3M M' sus,& aat. Dico arsiem ad fas ρν ora, norioris propinquiora sens,i M ergo Mathematici frcquent tri- - vi dianon stiationem quod principiorum ignorent e&etiam si di monstrarent propicr quod esse- a , ..i ..... cius sit,sequitur quod Mathematici tuncIrincipia supponant esse praecognita, quod sint,sne ulli tot mihis sti la demonstratione a posteriora sacta, manio tantum sensata notitia, ut pi incipia sensata ac tunc : - . .... et ipse demonstratio propter quid simplex seu potissima erit. De secunda veto inquit. Sicut enim stro cr quid quaerimas habentes quia eri sed neque prius propter γιd pusibile est cognoscere,qua quaa: a. M L is. alii et . . ,. Manifes xm es quod simιliter, O p od qhiderat prancipii pia cognitum esse,nis sine denion iliatio-i nu i hς . ne Oxia ε in cala tali ac regressura, tion tamen circular ,demonstratione propter quid merito π., his ii appellata. In potissm i veto, νt vidissi medium quod est pr cognitum, nobis notius est sensata nutitia vel visi ,vel tactu, vel utroque senili patencta, sine syllogismo a possetiori,quia vocato satior namcnaates Averr. aurem utriusque meminit, ut pct tela quoque adstinauit.Quandoquita Σ .... di m principia scicntis caedenaositationis nobis penitus semper notiora, leu pincognata in qu nindiis M Hrio situ ei seisi belli,5: quid si illaesit ,& quod sint:Ideo ipsa praetrissens cognitio sens bilis, quod z , , . . i: eu, de medio termino nobis notiora, ae praecogitito,in natura veto,ptimo, immediato, & priori, ceu de conclusonis causa nota quidem esse est het, ut scientia scibilis cella, ac persectissima ex si . . , ι, ν ri utraque demotis ratioue allata habeatur. Caterum quoniam medium id Vario modo producit :: ζ; tha - Σ passionen .sc igitur etiam vario modo nobis, ut notius quod sit notiscatur: Interdum nanquo 'inediai . p. 41 hocmedium internum est,nec non musa immediata atque . triusque extremi conspicitur, ut est rationalitas, at . tique aquabiliter tum maius extremum. videlicet hominem immediatὸ pr risu habeni a. ducit,ae tune sne xlla demonstratione a posteriori facta quia, uel quod, a Zabatella nuncupa-CTINE ta, immo sensata solum notitia sensati medii subiecto inoen seci,medria ad nobis notius est,quod C ta fit.& quid signiscet, ac praui antissima1n demonstratiociem scientificam parit, a Themistio pininatis. exueitio tissimam nominatam. Proinde ipsa demonstratio medium terminum suhssantialem habet, qui ''
ἡπ-: et tum passionem,nam subiectum aeque parit. Hinc in hae demostratione ambar propositiones oc-suhieno i. ni bi cestariac& immediatae stant ambaeque praedicatum essentiale possidente ut Autiet.ait,& Zaba reli., . la: Vnde ut ait Petreia. Istud medium,quod est notum Iura Datentis causa, ct nobis quatenus sensa inomini. imo tam facitori cognoscatur Diraque quasio, videsi et illud esse est propter quzd ut essectus sit. Vt etiam L. Disaeis aiati, i . sistri Aris assim auli. auandoquident tunc med1us terminus heicie externus est; de caula tantum elimaioris extremi,seu passionis,non autem manoris extremi, quod subiectum est, uim mori pro- a.disti.3μaioli. ostiis a. politione. Ideo tunc cum medium sensatum non sit in subiecio sensato immoratia ad subiectu,
sensata notitia id nitidi in praecognoscere quod sit nequimus: Unde cogimur tune per dem Osira viviis ex suinie tionem a maiori extremo cuius causa est,ad id medium processu factam qilia, et quod appellaram,id quod si, ut notius nobis praecognosceter Ac medium hoc modo causalam demonstrati nui itii mna proptir quid vocatam producit, ut terr* nuerpositio inter Solem, & Lunam se habet, cuius m au. 6i meminit Arist. quς Lunae extrinseca est,producitque luminis Lunae desectum,non autem Luna 2--.Aria producit. Hinc nobis is sata notitia nota quod sit, non est,cum sensata non siti immo rationalis, ae per sensum des. eius luminis Lundia syllogismo a poster soli quia, seu quod appessato, nobis D: 22. notior vitteris facta est. Quate demonsitatio ipsa re vera maiorem tantum propositionem imm .
itorii, sati, est. Mediatam, pri dicatum essentiale possidentem Obtinet: minorem vero mediatam pridicatu in
2 n. αἰ accidentale habentem tenet,cum tetiae interposito de Lunae cuidem essentia non sit neque dei sit 'az: Luna pridicetur,nisi mediante luminis Luns desectu ut ait Zabat cita; Nilulosum ipse ait,ea , . P his quoq; potiis mam esse, cum satis sit in maiori propositione maius extremum, quod sim per me in
D m si iure dium te spicit, ut primum eri renium, At medium ipsum reciprocabilia, ac neces 4ria, Sinim sit. .i,od tibi. . clata unt,& in minora propositione subiectuna sit uniuerIale, ac proprium maioris allius extremi
ita ceu i ionis demonstrandi; Idec qie Zabarella depromit quoddcm stratione propterquad 1,iata mis i. a . nulla demonstratio potior detur e luco mnem dc monstrationem propter quid etiam potissi Ll .ι- -
se,arida . nulla demonstratio potior detur e ld. o mnem demonstationem propter quid etiam potiss-mana eiles latuit. Eanique salie oti causam Peuela deceptus est subliuiens demonstrationern po- φω - mrem tissimam ab alia propter quid specie differre: m re vera non nisi gradu differant he diis dcmon ', d. ivi T. frationes scientifice. Ambgnanque propter quid sunt, non tamen gemin*potis suam inueniun- P I tur. I lao Zabarella non minus decipitur alicuerans utranq; potiti ima esse, cum ea causalis p non e st. Disa a non sit.Cumque etiam potissima longe certiorena, quqad nostram cogititionem scientia prodii
40쪽
A proqueat, quam alia scientisca propter quid'. pariter autem duas inuenio esse artiseialas de-mmi strationes rerum artificialium per se sensibilium rerum miterialium nihil speculabiliti inta demo' 'o iv per sei quarum prior communitetsclantisca ess,quia tua est sciendi gradus potissimus, di certus ut scietitiscus communis etiam scientiis speculatiuis: & cum rerum sit secundum naturam non caducarum, neque hominum industria inuentatum aut sactatum,ae :psa uniuersalium est, s Σ': is letiam potissimae v. ut suo loco dicam, seu ut latius di eam eandem certitudinis vim possidet,qua :uziata etiam demon stratio pori illina possidet, vel continet re medio lationali subiecto iuncto ac in pti Hae ita Nip. m a parte medicii s proprie artificialis antea altari. Vnde morbi, ut passiones propriς artis medice, per causas proprias artis .de locis subicii propiti dena onstrantur hae dimon statione coni munitet scientifica pariente certam cognataonem artificialem harum retum preternaturalium scin per eodem modo in specie pios uelatum, secundum naturam tame contingenter. Et de hae quid in ipsa demonstrationem nime verba sucere praetermisit Hippocrates,cum scientia mediciosi ga rea meminerit uniuersalium pet demonstrati. rationalem viri uel salium artificialem, quam cui
Nilia, , .h. - de sensat is dem In si rationibus pluribus mittitu larium experimentalibus compichare tenemur. Humio Q nux demonstratio vel e proprie latin est κienti fiea,tuna quia a mente speculativa non sit,ium eo, quod tetu in speculabilium non est. Verum tamen quoad certa cognitionem communiter scien-B tiscam artificialcm,quam Elicit ex demon stratione m rns rationalis operatiua , es communiter scientifica rerum in natura humana exissentium. Alia verti dei non stratio particularium sensibia ti,' hum est, quatemis rationabalium, ac uniuersalium potentia: in ars sin stularia dignoscere ne- s
queat nisi vi per praecepta, per regulas , causas proprias illius artis uniueis alia ad se iam finem li- l riis.. Dem,mma mitet. Vnde singularia materialia dignoscit Artifex, ut dependentia ab uniuersali specifico. 'l V ς Hinc Auere omnem artem depromit necesse est certa , ac determinatas causas, ae definitiones. lenita. '
u ..., & non nullas renuas sbi proprias habere; cum artes finem proprium, di ea. riue ad fincm Vt smsunt possidere debeat, ut Aristoteles ait; quibuq sanὰ rebus prius ad erudiendos iuuenes vlimor.
demonstratione artificiali serentis iamduduin posta . niuersalium. Ac deinde ad eos a uir e ,-ciendos in arti opera danda , hac certa ipsa partictitatiuilemon liratione experimcntali xtimuit, Nin i. ut non modo Hippocrates decreuit Verum etiam Aristo eici confirmauit. Vt ηeto praecepta at
I tisci alia sint perpetuae certatu dinis. debent subiecto mellὰ uniueri sali, I ptoprio non autem par,' i I ricularibus, quae in infinitum progrediuntur . Ideoque ipsa secunda demonstratio parti medicia
A ia... ibri . nae ea peramentali inseruit; tamen semper priorem uniuersalium rationalem attis cialem demonec huc. strationem allatam ista experimentalis subseqititur. Ruilis vero semper hin vibali s mul. &exercitati medicin e sunt: Nulli veto aliarum Attium ambae simul deseruiti ut quia sola secundae iis inseruat. Hanc vero demonstrationem regressunt di monstrat tuu artificialem appellauit Ati- ,. R. iri. store es, ut etiam adnotauit Balduinus, cum ab effectu lensbili,causa dignoscati ir , atque etiam 2 . α ά ά- effictus csi caula maxima,S immediata reciprocabilis sit, in subiecto . hiei ali, e proprio, i, iativo. ac ita certissima est: cum ratiocinationem certam atti fietatem patiat, ut Aristoteles, Averroeriae Themistius assit marui di ibi is in locis dicunt, ut in medicina, ex par e terum naturalium,ex quibuq constat exean sic sicienti,& ex causa maletiali habeatur regressus naturalis, & arti licialis demon utativus, ac certus, quod semper iis causae ad subiecta propria via inersalia resem de-lient: alioquin non esset demon urativus, nec certus expertinental l . Per tale enim hiectum cau te rationali opes; naturales esicientes,& m iteriales determinamae certe sunt. His autem hunc in modum con- istutis, Deildetit, medicina genus colligere. Quando ii idem sinis gelicticus medicina nou in cognatione consistit, vetum in usu,& ad Opus externum i Vnde cognitio rertim artis mcdice quq ante operationcm faciendam necessaria est,quae pereas hinas allatas de non irationes artificiales etiam h ibetur, in gratiam operas externi illius faciendi a nobis uiuesti attit. Hinc Galentis ., rei. N . tiam lib. de conu .astis inc dicar c. et . ait. instituentinus omnes partes Medici e Lon suadem exacte dispu/ere sid monstrare a finis notione Oc. Praeterea Medicina sucultas est retia o ratiua ratio. tio a Me. ne. 3c est principium formale ope tandi, ad consi quendi m sucida proprium, nimii iani ad consere 13 uandam sanitatem. Ulterius Medacina est mentis tutioiialis ope citi irae.& quico iud in medicina T visas mei εmolimur, primum mouens, seu primum agens semper u tellcctus praeocus rati a Iis iacitus sa Meri, irimi , seu Dis erat auia sese, in parte vero speculit tua etiam primus motor est, at in ea utatur intelli'ciu spe . pri culatilio, ceu instrumento curationem disponente, . t u stipei toti principia a lutitit, iani defini- - Σὸta, ac demolirata: sicuti in parte motari, intellectu activo quatenus insciti mento statur menso rutitia. In patie vcto diuina seu Metaphysica .ncb liciti di sublinatorianinia diuina, acutimor- ν i, istu em. tali, ut instruuitiato dispositivo p:r aecidens utitur. Ex obiecto autem Medicina vetiatur carramo hi s,& circa causis morboses,qua positi ne esse,& non cite,& idco contingentes sunt, hac de O,l,liuatauin
re. insuper Medicina sun data est in sensu rerum per se tantum sensibilium, ut fundatarum rerum rationabilium,artificialium, medici alium . porto de insitu mentis eli cladis ad suem consultat ...i . . medicus,& inuentionem eorum habet, nee non stenerationem facit eorundem. Rursus Medici. u ''
na ambabus iis demonstrationibus artificialibus . titur non modo adietum medicinalium cc tam seu rectam cognitionem expiscadam, at etiam in gratiam operis certi, ac utilioris ad finc misiana proprium cIecutioni mandandi. Tandem Mens rationalis operativa ad libatum non potest