장음표시 사용
61쪽
infinita corpora adhibita, & praesemm ubi fuerit mixtio substantis selutiuae cum alia subitalia A
alcerativa. Nam Galenus eo in loco duas substantias eomparat leorsum contrarias, duas similis ter qualitates contra ias,de facultates quoque contrarias seotium, nempe dc venit Istoli itiua in . aut lanitivam, atq; simul adstrictoriam in unico mixto corpore, ut in brassica, Ieruic la, ostre M: cels m uis, de gallis veteribus,quorum siseci,aut decocta vim ventiis lenitivam cotinent in or-ζua dacem, aut acrem,seu nil sim, siue salsam facultate ,expultIIccmivirlutem uaturalem excitan-2 - luxi ex Ilenda superuacanea: tibstantia vero earum terrea, austera, mordaci, Wιnitiosar, aut ita sis mi , c seu salsae iacultati commixta venitis adsit inoriam vim obtineti Iu acris autem Asama sicuti du- isti ista het sca questras ua Poque semina facultas ines. ream OadHringit, morccat, quare adHrata ita,
iniim quidem siccatas ulceratarum eamum eicatrice obduxit, moricatisuever) prahumidas coli quas . Quod si latro in corpus famam purgat quidem ventrem,verum non cohiber, vincitarenim ea ad D ngendifacultas ob vim purgatoriam tanquam siti rhusuceum scamonea commisceas. Quocirca L non alloquitur de substantiis qualitates,do facultates alterativas seorsum contrarias habetuitas, cuea, quae contraria sulit genere conueniant, specie vero diste ut . ideoque si ut solutiva mordaciaia, acria, nitrosa,& salsa accipiantur non aIterativa sunt, nec etiam ut alterativa si assumatauravitem,seu adstringenti contraria suntc immo tantum epicerausticis oleosis, dc unctuosis, de pingui bus. Unde statuit Gai contra antiquos adstringentia.de purgatia minime contraria esse. Adltrin sis in. gentia vero,& laxantia contraria inueniuntur: Ideoque ait GaIenus in adstringentibus cum si Blu tiuis commixtis, ut non debeamus fidem adhibere sensus gustus iud: cio; cum medicamento
sa facultas ventris solutiva non a guilii dignosci ualeat. Unde effectui producio a medicamento
intro in corpus assumpto aut per os,aut per anum, tenemur nos incumbere ne decipiantur. tura. dixerit . Sιc autem non pauca purgantium medicamentorum cam carne viati torus hιb Ita, ista
quidem fallantiat effectustio lindviteant commonHrant. Vnde sensu gustus solutiua medicam ta dignosci non pollunt, verum tantum alterat tu cum alterativa alterando iiuguam, Quui es sectum alterationis in linguam im mant,non autem purgantia, ut talia. Nam 3psa meterquaquod proritant virtutem expultricem a Ba propria forma specifica,humorem quoq. attrati ut,
ut quales humores peccent, tales etiam medic Inaento attrahente euacuare valeamus. Caetera
vero medicamenta alterativa, gustabilia,& substantialia certa sunt iudicio gustus,cum ipsa se ii' effectum in linguam imprimant per se, ubique,& semper, ac necessari O. Sapores itaque certi n his sunt cognitione,cum ex substantia elementorum ginabili prodeant,quae sanc sua consis ea tia esse potes crassa, vel tenuis, vel densa,aut rara, aut leuis, aut grauis, vel lenis, seu suauis, vel a
Gm. Memm spera. acris,dc mordax,Sc ex terrea praesertim substantia constat. In qua ac re, ping nersi, dulce, amarum, Usum infou. atenus vero terra pura non est, simio abi ne ab igne; Nanque set arbitror)acre,mordax iitrosum, falsum, de .marum prodit,ab aere vero dus Cλ, ce, Pingue, leo sumque, ab aqua autem laxatiuum, aquosum, de molitivum. 1 terra vero auste- πι- tum, de ad Ilaingens. Acidum a terra stigida emanant: tamen in trita ut in centro aliorum ele n.' d. hisu. mzntorum ut ait Hippoerates ιnes autem in terra acidum, O amarum dulce, Os sum com- ἔ::' nigem ac li detraci pueri ex Corn. f. s. reddit rationem,ut nascentia nutrι re possit. Nam lucco lavis is . ali. Habet emm in se terra omrigenum humorem in quo hi sapores gusta biIcssunt. cum itaque artis messicae gustus ceu proprius secundas. ac tertias qualitates, de iacultates stilis latitiales gusa δ' odiis, inu bile nec non obstantia siplas gustabilis,salubres,de m salubres regentes naturam humana cor-
I: et voleam,aegrotabilem de sanabilem alterativas, de nutrimentales undique dignoscat, iri I causas tia. is S p ι uJas usque ad sua prima principia,& elementa gustabilia cognitione certissima. Alij v I A. -- τοῦ sensus caetri is in artibus eo,quia per causas prunas sensibiles non dignoscunt,neque usque ad: :a: ' principia prima, nec ad elementa sensibilia, nisi superficialiter: ideo neque ita celtam possident Eslin .. v cognivoncm. Quocirca tis Medica ceu tot longe alijs artibus reperitur. Eilicet Arti medicae , iii ii .. non liceat ut ipsa qualitates, de substantias gustabiles cognoscat per primas qualitates totam M ois .ci ut a 'substantiam in mixti generatione transmutantis consili pent , ut per primas, de e lacaces vittit. 'tres, se focul ales ob quas secundae qualitates, atque tertνae sunt, ut Gal. asserat; Cum liae primae e s cme. M.
quaIitates silentiales tantum sint; hitic solum speculativa, ob quas duntaxat clamoi, sirut i culatiuus physicus scientilicus: Nihilominus certa cognitio habetur senstiua certissima iudicio Dgustus, experientiaqtie leniatae a line Io faculta tuu alterativarum, de nutrimentalium gustabi- . lium per tertias, de pur siccimdas' tralitatcsgullabiles, de pet substantias gullabilis cenissimas. Istae autem quatenus facultates alterat tuae tia medicamentis, εc alterabiles in natura humana' corporea, ει vinulti ineia talis in alimentis. de nutribilas in partibus solidis, bc in specie carnosa - . nostri corporis si assumatitur, ut accidentia. qitidi in scin per corpori liibuanta alictu prima: sub , stantiae, ut suo si ibi. cio insunt. Pro ut vero sint gcnetice sensibiloe, a compositione corporis per
se sensibilis generice ex materia de forma eompositi,ceu a pcincipio eLetiuo sensilitatis generice purpetuo pendent. Vt vero gustabit: specificE,ac proprie a lubilautia per se gustabiIi cot- potis mixti gustabit.s ceu a prinio principio est ectivo per se gustabili elementorum , gustabilitates certissimae sena per permanant. Et quatenus tales sunt facultates salubees,& miaIubres roseatς corpus nosti una aegrotabile, de sanabile per se gusta dilas, i Medico Artifice cognoscun-
62쪽
R tur retiae, per substantias gustabiles, & per eas virtutes secundas, ae tertias gustabiles, in quarto modo dieendi per se. A medico vero scientifico, physico per primas virtutes elementorum v Iut i per primum principium essectivum absiolutum, & spem latiuum non modo gustabilitatis, verum etiam omnis sensilitatis rae ita Medicus opife ijs Deilitatibus, operationes eertissimas perpetuo per se, ubiq; &semper possidet, ad sus finem consequendum tertimulum, aerectissimum i ae eo magis,quo Medicus physicus Arti sex etiam est anima speculativa eeu instrumento dispositivo animat factivae utens, in parte speculativa tum in cognitione, tum in curatione agritudinum.
Hippocratis decreto primis elementorum qualitatibus, & sin mixti gene
ratione constituendi maxima vis simpliciter assignata fuerit: attamen ad artem medicam relatis in mixto iam genito minima visa artificiosa inest, cum tantum speculatiuae nihilque sensiles sint. Secundata vero ac tertias qualitates, substantiari; gustabiles in arte medica certam, max
, mamq; Vim continere demonstratur. Quod verificatur tum de materia circa quam, tum de materia cum qua Ars versatur
; Uomam materia siue elata quam sit, siue eum qua ars Medica versaturigemina est. ὲ nimirum, vel artificialis per se secundum naturam, vel speculativa per accide is rΛiqi artificiesis iam illuitiata fuit: Tmq; ex gustabilibiis sensusque gustus iudici ac experientia infinitomm gustahamm ficta, ad uniuersale finitum, centi,
ratronabile,ae demonstratum reuocata, nee non rationibus demonstrativis unuuersalium certam esse iam satis ostensum est. Quoeirca modo aliam partem specu Iatiuam non ita ex primis quaIlitatibus constare certam ostendere teneor, ut ex primo princi pio,& elemento suo sanitatis habeatur: sicuti altera attificiosa certa ex secundis,ae tertiis quai ratibus gustabilibus inuenitur: cum hae qualitates in arte medica maimam vim possideam. Primae vero quallitates si quidem abistute in uniuersa natura assumentur, in quotumque corpore naturali mixto coni inuendo,tune ad scientificum Philosophum pertinent: sin autem hς pti. mae qualitates ad naturam tantum humanam corpoream aegrotabilem, & sanabilem accomo dentur eo modo, ad medicum Physieum scientificum attinent: ait. n.arguinentum capitis qua ti. QMdsitas i ossis remerit da calido, frigio, hinido , lacri in ad totam tu redistin-s'en medi eis ut ad homines. Cum autem primae qualitates primae virtutes sint in mixti generatione, totam eIementorum substantiam trans nutantes, atq; simul mi tum constituentes, ac re in informantes, ut mixtum similare sit. Unde hae primae qualitates quatenus de mixto fimilari di- Icuntur, ceu habeant vim primi modi dicendi per se dici possimi elementorum formae esse sit stantiales. Hine Arist. vi reuera substantra Ies differentiae elementorum sir r, ait driserentias ap- npellati,cum circumscribent nobis proprias sita bstatialesq; elementorum differentias. Ideoq; pri. mae qualitates ut Gal. ait, formae sunt, seu disterenctas emtiunt simpliciuna mixtorum similati ur N. i. . itor unde quodlibet mi tum sim iure ab alio per primamna qualitatum proprium temperamen- ti:
tum disserit proinde Ga l. ait quod nisi essene hae primae qu.ilitates alterat tu aedificaciis m, e cem. Mλ or plicatae simul,see etiam secundae,nec tertia quoq; inuenirentur qua litates, nee etiam subitat iis v. 'i 'i si gustabiles . Si itaq; Ars medica certa est ex ijs, quae a primis qualitatibus, ceu a primis virtutibus,non modo ut alterativis, verum etiam ut tangentibus : hinc etiam sensibilibus, quaed Iste- . initia fili ,
rentiae sunt primae corporiim sensibilium generabilium, atq; corruptibilium,ut prima principia iintrinseca quamor elem emtum,ergo eo magis erunt mam a principia gustabilitatis pereas psi totum tollimu-mas virtutes non Rodo alterativas, verum etiam vi tangibiles, quae ut tales. sunt principia prima sens hilitatis. propter enim unumquodq: tale, Nillud magis tale. Vettim enim vero iraec tria ditaui. i'.
omnia verissima imaeniuntur, si absoluta in naturali speculatiua scientia hae primae virtutes assumantur hoe enim modo ista, primum principium essectivum sunt tam sens litatis, quam a sic atiuitatis corportim mixtorem, ri antea Iasitis sum. Qiiod quidem principium iΑ mixto iam genito, cum nobis connitione certa sensata tale minim Eactu existente, quare potentia reperitur esse,immo potentiale tanti inullatenusq; per se non sit cemim ; neque ideo artificiosum prin- icipium
63쪽
cipium sen Elitatis.At alterativitatis se habete valet. Quo fit quominus ipsς primae qualitates tan- ι
biles,& alterativae,nisi speculatim cognitione a posteriora dignoscantur. Quocirca substantiam mixti geniti iam a primis iis virtutibus constitutam. ae terminatam, esse monuimus quatenus primam causiam per se sensibilem,S: etiam alterativam simul secundum eius sensilitatem in omni mixto genito per se, ubiq; 8e semper talam aditu exilientem, qualem virtute potentiali adaequale se quoq; habet,ut principium primum arcilieiosum, ac undiq; sensata notitia certum sensilitatis, de alteratilitatis simul e tactivum suis tu secundis,tiim tert1js qualitatibus iunciunat 'Quae certae qualitates gustabiles,siue copia siue vi, siue utroq; modo,vatias facultates ibi insitas
natura continent quibus nostrum corpus regunt,de gubernant Hipp. decreto, ita asserente. In
homine nam v inen σamarum, salsum, oedulae ct acidumo acerbum, O insipidum, aliaq;Axcenta, quae pro copia, O viribus varias habent facultates. Et postea ait. Ἐμxe in homine solum verum etiam in corio, ligno,uterisque plerissa tam e longἐ hebetiorem sensum habentibus . Quandoquidem praeter facultatem sensibilem de alteratiuam sensibiliter homini inest, atq; nueritiua,
di augmentativa,& conseruatiua,necnon recreativa, seu restaurativa, ut In materia,cum qaa ΑΙ-tis medicae opifices operantur. Insuper materia, circa quam versatur ars medita, inest hercle saeuitas alterabilis,nutribilis,augmentabilis conseruabilis recreabilis, de restaurabili si unde ait Hipp. Nam neq; sicco, neq; bumido.neq; ealido res frigido,neq; horum quopiam hominem laedi ex fumarum: sed quod in υao ρκους potentius esset, oesupra naturam humanam adia , ut ab ea superari non posset. d laedere censuerunt,ac tollere conati sunt. Nempe Antiquiores familiae Melepiadeae. Re id confirmate intendit Hipp. inquiensse Unum exissens eoactum a calido, frigido, hamido, Oseeo mutata forma, facultate dulce fiat amarum e c. de GaI. in comm. ait, in praesienti dulce apispinassesanguin amaram verὸ flauam bilem. Deinde illico dilucidat quaenam sint ea, quae nocent ae intemperata sunt secundarum qualitatum gustabilium inquietis. Eu autem vilemi fimnm inteν dulcia dulcissimum,inter amara amarissimum, inter Mida acidissimem, O quod in re gurq; summum est. Nam in bomine inesse, eiq; nocere videbant. Ea propter primae qualὶtates tametsi primae tangibiles,& alterativae virtutes sensibiles per se, talesq; actu, quales etiam potentia vit- mali sint,totam elementorum substantiam transmutantes,terminantesq; mixti generationem, atq. etiam mixtum ipsum cum tamen in eadem mixti generatione, hae adeo simul constan-πuntur in earum actione, ire reactione se sum, ut suam sensilitatem, atq; earum alterativam sensibilem vim necessario omiserint una eum actualitate sua. Hine etiam omnem artificiosam, di medicamento am reliquerunt vim. Unde copia, Se virtute substantia carentes, non modo sa cultatem nutritium,augmt Matiuam,conseruatiuam t. de simul testaurativam corporis nostri; di vitium,desiderant. Verum etiam quacunq; facultate alterativa sensibili humores nostros aliquo modo mouente inanes sunt. Unde primae qualitates humores abstergere, ut amarum, i
ridere ut acidum: adstringere ut austerum nequeunt: nee etiam vires, dc mordaces contempe lare ut epiceta uilicum cui etiam eos ducere competite Crassos vero,& viscidos tenuare,mOId re, pungere, ut mordax,acre,dc pungitiuumi duros emollirride Ioare ut emolliens, Ec lazat tu ut
Nullam enim e istis facultatibus obtinent primae qualitates inmixto iam genito. Quod sanE
Hipp. statuere iis vel bis voluisse, manisestunt tibi erit. Neque enim calidum en, quod magna Dimhabet,verum acerbam, inlidum,csteraq; de quitas dixi tum in hominedian extra hominem in iis, aeduntur,aut bibuntur, velforis illinuntur, vel quacunq; forma corporis admouentur. Frigidi Pidem, P calidum inter omnes facultates minimum in eorpore posse has ob ea fas exinimo. uuandis enim calidum, est frigesum inter se permixtafuerint, molestia neu:iqvam assciunt, contemperiationi menim. Oeommoderationem habet frigidum is calido, edi eatidum a1 igido. At ubι alterum ab altero seiunctumfuerit, cogendis vim elementisi em r. Ea propter gustabiles duntaxat qualitates magnam vim salubrem,& insalubrem continent ex rei natura, ut facultates artisciosae seu sibiles ac medicaea Minimam veris primae qualitates: cum nullam per se habeant vi intensibile, aegrotabilem, de sanabilem, nil tribilen ,augmentabilem, conseruabilem, recreabilem , di alicra hilem sensibiliter aerepletibilem,&inambilem. Quocirca nihil queunt ad humores laetiuos, aut iuuati uos constituendos,corpus nostrum an ciose regentes: quippe quod solae gustabit qualitates, facultates inueniuntur esse humorum guberiiatiue Hipp. demeto, ta exarrantis Ma rintll. in te . sol. I tergo pari. 3q. εmptius porrὸ etiam alia quaecum n mala homo 'patitur omnia a
facultatum potentijs proficiscuntur. Nam ibi per facultatum potentias, intelligit gustabiles hu
morum magnam vini habetes in arte Medita, ut etiam partit.39. intelligit, ut patet ex part .a .& Part.27.de ex Aes. Interp. pag. 2 .de M. in fine ait. De humorum autem facultatibus, Demadmodum etiam antea dictum est, quod eorum eiusq; in hominfesticerepost considerandum Fasqne inter se cognationes habeant. Quod eris dulcis humor tv aham Iin mam in Metur, non ex alterans contemperatione Pd ab a*sseparatus, qualis nam plurimum faturus sitama usi salsus, an acerbus, an acidus. Certu omnium humorum,qur assumuntur acidas minimὰ accomodattis fuerito quidem dulcis omnium accomofrtus maximὰ existit. Neque ob,jcias, humores, de corpus nostium regi a calore vi
vido actuali,ae per se sensibi Ii innato suaui,de aereor a calore vero igneo,aai, de mordaci febrili,
Iedi. Nam tunc principaliter calor naturalis a dulci pendet sapore, calor vero igneus a sapore mordach
homitiis ibidem. D. Prisc. me ibidem.
64쪽
oodem ilia p.r de materia cu idem Iah. pae.
morcaei, eum calor non nisi cum qualitate gustabili regente corpus nostrum,aut Iedente, inueniatur. Quam dubitationem quoque soluit Hipp. cum dixerit. At Qqciat aliquisfebre ardente, aut pulmonum inflammatione vel es s vehementibus morbis detentos,qui neq; calare cito liberantur, neq; frigori calorsuccedit: istud veta mibi masno argmento esse videtur, quod neque calidum simpliciter febricitantium, neque ipsum solum assectionis causa, sed est O amarum, calidum, aliaque innumera. Ae rursus frigidaem alijsfacultatibus coniunctum. Deinde vero statuit hac ratione, cal rem febrilem ab acri pendere,vt a facultate humoris febrilis calorem febrilem causantis: a erasso vero obstructi omini ei sectivo, hoc modo. ia ubi cra ora, magis cocta fuerint, η que acrimoniam depositerint, tune iam febres, qua molestia assciebunt,desinuint. ideoq; primae qualitates,& si actuales tales sint,qualos potentiales sunt, ac per se sensibiles, ae alietatiuae sei sibiliter. Attamen quatuor rationibus principaliter, seu propriae inedicamentosae seu medicinales minime sunt : Quandoquidem ipsae quoq; communes alijs artibus sunt. Proeterea ob pimmum principium artificiosum naturale, dc medicamentorum Artis medicae sensibilitatis,& nutrimentalitatis,augmentativitatis, conseruatiuitatissetque alterativitatis eorum, quae eduntur,& bibuntur, necnon eorum,que ut medicamenta intro corpus assumuntur, vel extra corpus admouentur, simulq; sensibilitatis,&nutribilitatis, augmentabilitatis .conseruabilitatis, ac tandealterabilitatis sensibiIis corporis nostri aegrotabilis,de sanabilis;quod fise principium omni corpori mixto dis imitari per se, de primo primitate sensibili ubiq; & semper inest , & quidem tu, itantia est gustabilis iam antea enarrata: Unde qualitates prima actuales allatae, cum non fini in omni corpore mixto,cadente sub arte medica: immo in aliquo tantum, & raro, & communiter,non possunt esse tale principium. QPocirca duntaxat hae primae qualitates ad Atte medicam reduci possunt, quatenus ad id principium redigantur. Insuper facia itates salubres.& insalubres artificiose differentne sunt constituentes corpus mixtum dissimilate salubre, N insalubre, ut sunt gustabiles virtutes. Primae vero qualitates differentias constituunt corporum mixtorum similarium, ut ex Gal.d: Arist. antea patet tam potentiales tantum sint quam etia actua-Ies: Verum corpora mixta artificiosa naturalia duntaxat dissimilaria sunt: similaria vero per se tantum specu labilia ut ex ipso Gal. iam diximus; Si itaque hae differentiae corporum similarium, ad artem medicam referrentur, promi omni dubio, per facultates gustabiles referri debent, di per substantiam gustabilem ut per principium id allatum; cum quibus hae primae qualitates iliciae sunt,ceu perdifferentias constituentes corpora mixta medicinalia artificialia, naturaliaque. Tandem primae qualitates statutae quatenus terminantes, costituentesq; quodlibet corpus mixtum similare, siue actuales, siue potentiales tantum, unum ab alio discrepant, dant esse unicuiq; corpori, de hoc modo,quaelibet disterentia constitutiva de suo corpore praedicatur, tanqua vim habeat primi modi dicendi per se, ut tales facultates, licet prout accidentia in secudo modo dicendi per se sint. Unde primus modus dicendi per se ad speculatiuam scientiam attinet: Pacultates vero gustabiles de corporibus mixtis dissimi latibus,quae constituunt, praedicantur, in sec si-do modo dicendi per se. i. per eam substantiam subiectivam,& persectivam S: habent etiam vim quatit modi dicendi per se,ratione primae causs,qus substantia cit: Si itaque primae qualitates ad artem medicam redigi debeant, per eandem lubitantialia, de per dictum per se in secundo in do dicendi per se, vim habente etiam quarti modi dicendi per se reduci debent. Idem autem devictus ratione salubri, Sc insalubri iam ex Hipp. decreto iamdudum essensum est, cum ex facutitatibus gia stabilibus primam medicinae partem certam inuenerint RHepiadet, ante Hipp. pervicius rationem salubrem ab insalubri brutorum primo siccantes: deinde aliam sanorum rati cinando per methodum rationalem demonstrativam experimeto sensato, & rationali simul faricto comprobatum,ut apertissime patet ex iam sundamentis allatis. Quamobrem ex victus; tione insalubri tum copia,tum vi gignente morbos,dolores,& grauissima accidentia, peroppo situm inuenenuit victus rationem salubrem in facultatibus gustabilibus in existentem, regente que humoralem sanguineam corporis nostri massam, simul atq; partes solidas, ac speciem ca nosam, spiritumq; ac tandem naturam ipsam, quae ut Regina prima est manu tenenda tum eo quia primum agens corporeum salubre est in alte medica, tum etiam quia est permittens omnium pissidiorum adhibendorum: Hinc etiam ad tollenda ea praeternaturalia, quae iὶ5 amplius ad benignum redigi postunt, inuenire medicamenta oportet etiam in fonte pharmace ut Ico, de chirurgico ultra sol temet cinum. Quod etiam alibi exarauit. Omma probo uis natura Oviribus ι ore Uucre rati cibos vilentiores ingestos, quod a naturasuperari naups ni d)tores, v. orbos, O mortem asperre. Eos vero, quia naturasuperemur alimen um,incrementhm, oesariatatem praestare. Qilaenam vero isthaec snt, in seq. cap. dicam.Gustabiles autem qualitat .s, facultates quoq; sunt, quibus magna vis salubris sua insita natura est conseruandi,& curandi corplis nostrum eptota bile, ta lanabile: minimam vero vim continent primae qualitates potentiales inscia sibi lcs Qus dexemplis desumptis ex simplicibus inedicamentis deletentis frigidis,calidis, humidis. & siccus in quarto gradu me dilucidare quaelo deceat. Si etenim resur iis sic se habuerit, eo magis quidede mitioribus verificabitur. Frigida nanq; sua natura in quarto gradu, ut est optuni, mandiag ra:& hyost muni sunt etiam a usi crasso acerba facultatem adstringentem cbtinentia, ut rc or,
65쪽
ti si videatur etiam amarum quoddam iis iuvistum sit venotauit lMatheolus. Nani id ratione Asecitatis; iam enim omnia amara sentiuntur de si stigida sint. Verum illhqcaut austera, vel
acerba sunt. Aeribus anq; sapor est, qui lιngua admodum corpEs desiccat, eo trahit, .m mul- r. aes m mea.
tam profunditatem que illam exasperat. Einenes vero munus λη Etiam in profundum, a Pe se rum quendam,in ualemq; movetsensum, tauquam resccans, O binorem emnem corporum sin si . depascens. Ambo auentulit, cum sint frigidi,ac licci temperamenti,necnon terreae substantisti naturae stipticae,de si magis acerbum adstringat,quam austerum: Cum itaque talem eisectum ks is bitita in linguam inserant hqcopiata; sunt igitur aut acerba, vel austera. Quandoquidem in Opij ge- άneratione frigidum aquae,ac terrae tota ni elementorum substantiam transmutando, constituen- :.- i M'. a.doq; pariterssiccum terrae idem attingendo simul constituunt. Corpus mi Itum smilare,nihil δε-- sensibile, nihilq; alterativum sensibiliter, nec artificialiter secundum naturam. Ex qua trans- zz cibania mutatione,de constituti nessapor acerbus, siue austerus opii sermatur, ut differentia constitutu 8 Ptia eorporis mixti dissimilaris per se sensibilis per seque sensibiliter, deam ficialiter alteratuit. Vc-xumenam vero in eum saporem gignendum ignis, de aeris calidum, Duale , tangibileq; a Itera- Πtiuum sensibiliter demicarunt in re actione contra stigidum quidem aquet, ac terrae, de siccii ter--. Vnde frigidum,& siccum eonfiacta suere adeo,ut nullam vim per telensibilem,nullamque vim alterativam sensibiliter retinuerint . Quocirca tota sensibilitas,totaq; alterativitas sen libiIis in substantia iam transtnutata mansit. Hine etiam in sapore quoq; eo per se sensibili per seque alteratino sensibiliter ab ea substantia corporis mixti dissimilatis emanaure manst . In qua etiam substantia,& in quo sapore ceu in effectu suo, dc ueluti in congeneis suis familiatibus,mortuae sensu, de alterativitate sensibili potestate conseruantur primae qualitates, donec iterum ad suum primum e Iementum in corruptione mixti corporis dissimilaris resoluantur: Ex quo etsi adhuc frigidum,cum sicco originati in opio sua inica cillima vi potentiali, originaIici; seruetur, a qua etiam simpliciter, de speculative sapor ille prodit, attamen ut mortuae secundum sensum artifieiose iuxta naturam per se agere nequeunt sensibiliter in nostrum corpus,nisi per eam substantiam allatam . Hinc nonnisi conditione materiae prima, e est quantitate, stigida tantum Vsmpliciter, Se speculatiuὶ refrigerare valent: atq; hominem interficere, quae sciaida in summo -ωι ait GaI. nullo prorsus genere lethalia esse,nec deleteria, at sola prima materiae conditione allata ita. M. substantiali hominem necare possunt: M vero, quae homini contraria sunt a tota essentia de Ie-teria existunt sine ulla quantitate quidem hominem interficiunt: ae Ideo nihil eorum in alexu rura anti tos videtur. Ideo optata ista suo sapore aere , aut austero,ceu saeuitate substanti si sensibili,de alterativa sens biliter,antequam refrigerent sensibiliter, prius necesse est, ut intra corpus assumptasubstantiam partium solidarum, de speciei carnosae contrahant, exasperent, diconstipent,dc adstrin*ant,& humorem corporum sensibilium depascant, di te siccent etiam co-27- - sequenter,uςcnon etiam refrigerent. Ac ista si eruos, de cerebrum densando ut sensor hac innis stu i m re strumenta sensus,prohibent,quominus animales spiritus sensorii diIabi possint,ae ita etiam ea- Iotis innati substantia su fibeatur cerebri prius,deinde eorgis, S: hoc modo necant homiuem stuto t. pefaciendo ait Gal. Eamq; sane ob causam GaI.nos doeet, ut ob densam ac stypti eam vim, α : 'l;:z: substantiam optatorum cum haec in nostrum corpus permeate nequeant, addenda semper sint, D'
rarefac ient ia,ac tenuantia. Attamen nunquam negandum est ut optata corpora nostra mortifi- -la --.
et , rate possint, stigiditatem immedieabiIem inferendo, ut ait Gal. insens biliter,de speculat tu Elo. quendo, ae simplicitet fine reIatione ad sensum: sieuti etiam depromit isthaec ob suam otigina- ta inditia.
Ieni vim frigidam, de siccam grauem marcorem gignere poster Sin autem ex parte reuera artificiali artis medicς Ioquamur, de qua Hipp. statuere eertitudinem intendit principaliter, res .c.fo . quam debebat Gal. distinguere ab alia parte speculat illa, sicuti modo nos secam ,tunca I era FEMtio fieri debet sensibilis, de operatiue, non autem speculatiue, atq; tune restigeratio, ta es sicca- med. tio ab opto tantum fiunt sensibiliter, ac artificialiter ab acerba, seii austera si ib tantiali vi, ratione quatum, ut actua Iium omnia quae agunt sensibiliter, ad adumi operandi deducuntur. Vnde mirum non ess, si mortuae fuerint virtutes primae actuales,& sensibiles in mixti corporis dissimilaris generation ad tenerandas gustabiles facultates, si iterum a substantia glistabili de fimul ab ipsis et gustabilibus facultatibus, acerbo, aut austero, ceu i suis cffectibus iterum dico si igiditas reuiuiscat, id siccitas, ut in lingus substantia patet,dum accibum, ves austerum optatorum 1a m d. l. eorum incctum imprimunt,etiam consequenter refiigetatio,& reiiccatio percipitur: Sicutice calar & siccitas piper Euphorbij, Sinapis, Zetallore i in lingua miscntitur, subratrio Gem in ni , αει. - Lia: me dacis pungitauigemiis, amariq; saporis rarefaciendo, ae tenuaddo. Quoquidear callida lum ι',ν st. . , .. . mῆsu. caliditἡte immediate hominem vita nunquam priuant, sed quatenus aut putie faciunt, ,
medicamentis vel erodimi. ut Cal. expresse ait,necnon ut mordacia, Ac vi combustiua tantum sint artificia :-,ἡisi ter secundum naturam loquendo. Patitere treme siccum mixtum simplex potentiale, ut didruat, iratis aha milare non est, quin etiam decuret prout v stiunni, ut Gal. aifirmat: Similiter ita de humido sum nie asserendum potentiale proprie est quia humidum nunquam lensibiliter humectare valct, ui νμ de ptiis. nisi prius emolliat,ae emolliendo quoq; humectet. Pari autem modo de extrinsecis adna oris a L. n. luti est sit m abis. Quandoquidem corpora nuxta per se sensibilia, hinc dImmi lana, de alterat ma cuti rasin. admota
66쪽
Liber primus.' 3 sΑ admota priso venas Ingredienta sanguinem sensihi liter secundum gustabilem secultatem ta
lem actu existentem qualem potentia , virtuali se habet: Ideo spiritum, & sanguinem incrassando, ac densando primo deinde refrigerat: tenuando vero, & tarefaciendo caleficit. Ita quoque mollIendo humectat, indutando autem exsiccat . cum omne siccum actuale durum est, de omne durum siccum, sicuti etiam omne humidum actuale est quidem molle, de omne moli humidum. Quas sane ob causas collige,artem medicam certissimam esse tum cognitione, tum operatione certa, ex magna ea iam allata,& eerta sensibili, ut rationabili vi qualitatum gusta bilium,ob quam etiam certa cognitio,& operatio sensibilis ut rationabilis primatum qualitatum ad attem comminiter,dc per accidens relatarum . Verum aduene quod sicuti virtutes gum
nabi Ies his primis qualitatibus certiores sunt ita quoq; Ars medica certior est philosophia naturali; quae ex primis constat qualitatibus nullam sensibilcm habentibus facultatem.
sanitatis sensibilis tenorem certum in facultve gustabili suaui, miteque dulci consistere ostenditur; aegrotationum vero tenorem sensib, Iem, ac certum in caeteris insuavibus,ac insalubribus residete facultatibus, demonstratur.
1 Ateiacta vero hactentis artis medicae certitudine,ex gustabilibus qualitatibus pro
prie emanante genetice; Modo idem specifies mihi dilucidare equum et ii Ex quo sane non modo cibum, de potum,quae a natura superari possitnt,6t quae ali mentum, incrementum,ac salutatem p stare valent, pio hominis mitiara, M vitibus a Deo, de a natura genitat Verum etiam naturam hominis ipsam, de ex ' quibus conitat homo naturaliter,le artificiose fimul, ut grotabilis,de sanabilis, Ze eius sanitatis sensibilis tenorem explorare deuincat. Quae omnia Medico artifici nota tale de ι C hent Hipp. decimo, tanquam ex rei natura pla Methodus demonstrativa artis,inuenta ab Antiquis, etiam nobis acquirenda. Nanqtiis cognitas facilline notum lacere poterimus, quaeriam sint ea,quae a natura minime superando, ut In salubria,& dolores,de morbos,& mortem in ferre possint, ut dissimilaginea, ut euitanda sint; sicuti e contrario similiginea nostrae naturi corporeae, ac tenore sanitatis nostrae sensibilis corporalis amplectenda sunt. Cum autem statuerit 2- -Hip. dulce sepore, pingue ut nutritiuum humoralis massae sanguineae semper,ut meliore esse ei gendum .ut omnibus hominibus accomodatum, ac omnibus nostri corporis partihus ecingruentem: acidum vero minime corpori nostro accomodatum,immo id insaIubre esse ait: ita etiam 3. de mista de alimentis intelligas. C erum quia dulce, ut quale, magis. dc minus quidem suscipit. Vnde Tars P ex quo datia dulce intemperatum quod duleissimum in vi Hipp. ait. Ideo decreuit intemperata omnia euitam tempetata vero qualia dulcia sunt suauia amplecteda; eum dixerit. Ex quiabus quamvis magna copia ingerantur, turbatio, facultarum corporιs secretio minime contingit, sed robur incrementumae r atimentum. Idque nutium aliam ob eausam, quam quod prob/ contemperatam πιιν .. hil habent int peranti, uri: istamentissedomura diu fumo simplex, ct validum. Qtiodia-
nitatem infert. Sanitas autem eo olearac sensibilis sim vinutibus quidem iuncta panibus stalidis,stu spermatitis, di speciei carnose δε spiritibus inest: Quibus sane virium robur partiti omin
nium corporis nostra,ceu sus substatiae mest, ut Gal. nos docet. Principaliter enim in spiritu comdis primogenit ac innati virium unalium appellatarum,nec non in spiritibus cerebri animalisbus viri uni animesium,ac in spiritu virium naturalium, necnon in spiritu cuiuslibet partis metribtalis virium robur perpetuo quidem riget. At in spiritucaloris influentis,sive arteriatum, siue venarum languinis a mese solum genito robur est, ut antea dictum est i veluti sphitus ille alus iam allatis spiritibus cunctis membris complantantur conducat, veluti pabulum nutrimenta Ieatque manutenente calorem actualem,& potentialaa . simul horum membrorum, una Sc uiu carin x.HIN. duini ut munera omnium nostri corporis sani nostrariam operationum einete fiant. At Wero vi riam robur, ac sanitas corporea principaliter m lolidis corporibus re fideli in specie vem ea Hipp.ι. de τιά nosa quatenus partes sanguineε veluti indumentum eateundent partes spermacicas, easque t culcto .. ia bustiores reddant,ac ab externas Iniutijs meantur,praeter alia benenciae In massa vero quoque m P. - sanguinea repetitur ten sanitatis di eiurium robur ut in nutrimento hatum partium, omnium .: P Ir,. enarratarum. Quandoquide robur virium emporis noliri Nincipaliter in parisbus lolidas ades , i si eum natura principaliter eas partes regat secundum vires, fic actiones omnes corporis nos rit ιν LII. Vnde Ual. ait naturam esse protensam in partes selidas conseruandas, ut solidis eor potibus sanisi ἔ i. iι. - crudoru humorum Concoctionem Natura consequatur,quae natura illorum v utus est. Quocirca .mis iap. a. non a partibus earnosis rubeis,at vero ab albis corporibus spematicis pus album,leue, squale, ., i. i. & quam minimὸ 'tidum fit, a quibus coctio celebratur, Scala curari, autem pyrus nequiι, quam napua. Iliam vir intemsolidat a corpora recuperaverint. Hinc iure Conciliator noster asseuerauit quod natura
mii is fuerit aextatissimire M
robur quorum do si sanitia flevitiam a in sola dis eoi poti, quomodo tosti
67쪽
natura postremum suum posse iecit in tonstituendo corpore spermatam, cum uerum regigni Anequeant, ut sanguineae tegenerari possunt. Nam natura, nempe substantia calidi innati, hoc
est, spiritus primogenitus tum cordis,tum omnium membrorum protensa est,ut primus motor corporeus, salubris, cum omnia membra nostri corporis suum robur a spiritu eo emanante , aspiritu seminis inolitico assiiment. Hinc summa cum Dei prouidentia omnia isthaec membreta a seminis substantia suum spirituum exordium rapiunt,sive dicas, quod sicuti spiritus ille prolis- 2: et
os seminis si erit a quaeumque humani corporis parte, ut a spematica parte Proman S, t a Id inet i- .cr.
Hipp. ita etiam partium spei maticarum assinis, & familiatis sit, ut iterum semen prienvitcr 4 in , iis...... quacunque eorporis parte ipsa,& spiritus etiam simul gignatur,& si principaliter a corde dispi
stiue effective fiat persectiuῆ autem a testibus, atque ut preportione respondeat elemento mo- 33 - hili stellatum, t Atis . ait. Ex quo iure Hipp.eum spiritum primogenitum ut salubrem primum tiumque agens corporeum, sens bile,& salubre esse statuit.cui omnia nostrarum internarum actionu ... . . munera tribuit,& caIorem innatum, de naturam ae etiam animam appellauit, ut videbo, siue
diras, quod sicuti spiritus seminis,& spiritus insitus panibus spermaticis speciem humana per- Bpetuam conseruant,ita etiam in quocunque particulari eorum, conseruationem praestent, ut semetipsum quoque conseruet debito atque congruo tempora spatio naturali pro suo possi, i quolibet fingu Iare; Ex iis autem promanat sanitas eoi potis nostri nimirum ex spiritibus patii- Astitati . . hus Elidis,atque ex specie carnosa, concurrente quoque massa humorali sanguinea. qua is haeem a J3. omnia tum copia, tum vi aluntur,augescunt,3c sana conseruantiit. Verum etiam vero sicuti haec
Σ tkidua omnia ad nostram corpoream sanitatem differenter, ae variis modis concurrunt, sic etiam ine Laa sero ' ficiendam eammet sanitatem genere symmetro corporis mixti, simplicis dissimilaris, nec non euerato gustabilis ei scindi graduali actuali haec omnia concurrere debent, ut etiam eodem do, eum victus ratione salubri iis finiuiginea conueniunt,ut isthaee omnia ad eam sensibilem fa-ἔbil' linum- nitatem manutenendam, stodiendamq; semper coeant simul. Quandoquidem tenor sanitatis xx. -- sensibilis ceu fundametri,aut radix eius ereta sapor quidem mite culeas pinguis es,de suauis,asi zi i quo adstrictorio sapori admixto ad virium partium robur effciendum, Quatenus sapor iste ex-2.u: ira' terutum omnium inpotum temperatissimus,& suauissimus, gratissimus, simul atque persectissior dulci tuus est, hinc etiam tum panibus cunetanostri eorporis, ut ait Hipp.tum etiam et , di potui 'α 'nostro salubti,tam suaui,quam sua copia congruissimus est. Non autem principaliter caliditas, , - . - & humidatas GIcem saporem producens renor est sanitatis sensibila,tum oblationes antea an Cis. Iaras,tu m ob alias infra etiam flamedas. Nam tenor sanitatis sensibilis eorporis nouli faIabessest etiam radix,qua partium eorporis nostri viventis,& nutribilis,& augmentabilis, tum sanita
sitiae, di ν is' legumque vitarum to te sensibile & nutriti ερ augumentatio, Se conseruatio fit. Verum eum
et ' eaIis sapor duleis iam statutus, sit ille,qui nutrit,augmentat,& conseruat non autem calor: ergo - sequitur assumptum: scuti enim partes allatae corporis nostri,in quibus velati in substantia, &-1 -4is h. sanitas corporea,& virium robur vigent ;a dulci sapore extrinsecoeth de potu, ceu a fornia ' spee ea obiectiua nutrimentali, lubri,de similionea potentia calidi innati coquentis,& simul
uiae substantiali partis .iuentis, atque nutribilis a Iuntur,augescunt,& conse Bur ita ut sunt m Nutae ita sanitare,de virium robore. Unde Gai .ait: Qui verὸnaturinterse habent, intab 'exere ut Sepia...,.s. iam duri mundi pinguitas. dulcibus libenter νωc Iur. cum antea dixerit. suasolirius naturaliter af -- -- fect sunt acerbis,amar Racutisque ratis selectaruar. Ita quoque a dulci sibi intrinsieo. Be proprio
volet leo di ut salutat gradu consonante,cum dulci priori extrinseco ve a fundamento radi tali nutribilitatis,auginentabiIitatis,eon se tu abditatisque,necnon sanitatis per se sensibilis, illae patres pro ciscuntur,tanquam a radicali fundamento vinulis ealidi innati eoquentis,di formae substanti olis earum viventium, nutribilium, augmentabilium,fit conseruabilium tum in sanitate,tumquὸ in virium robore. Quocirca parees illae,non quidem in temperam to ralido, neque secundum Dimam emporis mixti similaris nutritione ustionem,de conseruationem sanitatis sensibilis, di viri u roboris ingrediuntur. Uerum tantum in faeultate ea dulci substantiali pingui ta vi, qua copia praedita,& secundum se imam e poria mixti dissimilaris, gustabilis, sue nutrimentalis, siue nutribilis. Quam sane ob causam tenor sanitatis naturae humanae corporeae per se sensib:- αἰζώ.ἰ is lis, viriumque robore decoratae admiratus omnino radici formali specιscae obiectivae nutrime--- .e ' tali, augmentaliumconseruatiuae sanitatis sensibi lis, e virium roboris,nil aliud quidem est, nisiis ' vada. quaedam voluptas seu iucianditas,dc gaudium ae suauitas Ee delectatio suavis, dulcisqne me se z.....e: sensibilis cuiuslibet partis corporis nostri antea allata. Qi a reuera corporali, sensibilique la-Σiuitiis rei' nitate gaudio fruimur,si ii etiam fruitio cau sa est,cur omnis pars auidE alimentum dulce sibiis: --. sta'. simile cupiat,attrahat,ae retineaticoncoquat,dc assimilati hinc etiam homo ea corpolea sanita-vadeliri ierita te sibi insita facetus, hilaris,& iucundus se habet, sitisque virtutibus validis, actionibusque prae-πυαι ἡ ditus. Ea propter tandui lanitas corporea sens bilis nostra, viriumque robori annexa persccta conseruari potet cluandiu symmetria eperarum omnium qualitatum suauium suauissima pedi zνi. viis . . durauerit, ceu fundamentum radicaIe istius sanitatis. Hine laesaea sanitate lensibili, necesse est,iatiis ... M ut etiam tenor ιllossiciatur. Quousque etenim lpiritus omnes, de partes solidae,speciesque ea
virum. n simul atque massa humoralia sanguinea suo diacor suaque suauitate naturali euerata , α
68쪽
euchytria mist Eetit,canitas quide etiam nostii eorporis etit semper. Quoniam spiratiis suaves,
ac suauiter dulces aereae substantie, dum acres, de mordaces evadunt, tunc ignei iam facti. kdunt partes solidas, te spectem camosam, de massam humoralem: hine etiam sanitatem luis viribus validis tollunt Massa pariter humoralis ignea tu ue etiam sic se habebit. Hinc non modo calor, febrilis acer, & mordax, quatenus acet. & mordax ab Hippocr. utari fice appellatur, ut antea dictum est. Verum etiam lassitudines secundum sensum tallitudinum ipsarum , prout distant secundum sensum, ab ea suauiuate dulci suum nomen assumpse tunt Galeni sent entia r Lasitudo enim ab humoribus aeribus, ta mordacibus prosciscens et odentibus, & vIcercilis, Gal. vlcerosa appellatur: Quae venturum inoi m. vi spontina denuntiat, cum fi uentius alia phlegmonosa, ac tenilua accidat Iassitudine. Quocirca nullatenus pariss solidae, species carnosa , Be spiritus, ut substantia virium, &sanitatis corporis nostri per se sensibilis l*di possunt, vel calido, aut stigido, aut humido, seu sicco, praeternatu. tali sensibiliter . quin prius necessario mutata suerit ea suauitas eiachyma enai tata, ae in se ultatem transmigrata insalubrem, atque Iaestuani, sub genere qualitatis gustabilis comprehen lana ea cochymam . Quod autem isthaec quae virium botri substantia, di sanitates allatae constent sua natura eo dulce suave iam statuto iapote,ex eoque radicati suntlamcnto suam oti-ginem eapiant, facilῆ mihi erit demonstrare. Dulcis nanque spiritus te peritur, ut hoc argumento deprehendete poterit, cum omne, quod aereae sit antiae est, atque simu I eausa saporis oleosi, leu pit gnis necesse est, ut etiam saporis dulcis sit . Uerum spiritus aereae substantiae, dieausa etiam saporis pinguis seu Oleo fi essi ergo spiritus saporis dulcis est i Maior patis Aristotclis sententia. cum statuerit. Fingvi enim nec terra, nec aqua,nec ignis, se piritissex quo M. De inde ait spiritus autem aer ealidus en . Hine ait spiritum oleum pingue, Sc leue, di liquidum sua natura cilicete eo, quia aer calidus incongelabilis est, & leuis . Quod autem necesse est, eam substantiam aeream pinguem duIeem quoque esse , exi o Aristotele exarante iistelligas . Telm quitur ergo sauum albi quidem esse, quemadmodum pingue est calcis saporis. Ea quibus iii ni se simia est,quod sicuti duo sunt colores e tremi, album. Et nigrum. ex quorum mixtione, &participatione aliis quinque eoIores media prodeunt, puniceum, purpureum, veride, caer leum, de si auum; ex quibus alii mixti colores infiniti oriuntur, ait duos cile saporcs ea tremos, nempe dulcem, de amarum, ea quorum permirtione, α participatione alij quinque medii sopores proficiscuntur,nimirum acer, austerus,acerbus,acidus, de pinguis, & ait. Privis ergosa
por ipsus taleis est. Quocirca pinguis sapor prodit a dulce sapore, ficuti etiam nauus color ab
albo eo re. Minoe vero ex ipso mel ArisL eonspicua est,cum asseuerauerit Per c cursum reum attritumque includita piritus. . si quoque oleum mustum spiritus continet, pingue enim nec temra,nec aquaesed spiritus,ex quo sit , de ait calidum pingue, de in fine capitis habet In animali enim. quod pingue eIi dulce Λriii. namque per ealidum pingue intendit spiritum cordi implantatum,cur multum humidum pingue est, ne fatιle secabile, O ne facile infrigidabile'. ut alibi dilueidat
sicuti etiam spiritum seminis moliticum, antiquorum more calorem innatum appellauit. V tum sensata quoque notitia id pro comperto habetur, ex sanguine ore E vena extracto vivente, de lingua guitato lons dulciori, de liquidiori spiritus permixtione, quam sanguis dulcis mortuus, & coagulatus sentitur. Vnde spiritus, qui languini, inest, non modo cauta est sanguinem caeterorum humorum esse calidissim uni, se liquidum . Verum etiam multo dulciorem sanguine mortuo, dc canae; ut etiam Gal. adnotauit ubi ait At nunc ubi vase quopiam aut rupto, aret aperto astatim residus Illis in lιnguam essunditur datiqὴinus apparet, utiquessec-um naturam Quod vero partes spermatice,& species carnosa sua radice naturali costitutiva.nutrimentali, augum taliua, Sc consertiativa laporis dulcis suauis sint,tam sua insita sanitate, quam virium secundum naturam suo robore clara perspicitur,tum sensu gustus ex assumptione earnis coctae suillae, quae
simillima gustu nost ret est earni, tumque ex eo, quod sanguine dulce sbi simile, hae partes alum
tur , augescunt, Zc cou seruantur, de quia cibo, & potu suauiter dulci sanguis alimentalis oritur. Quocirca per eam corpoream facultatem gustabilem, dulcem, suauem, caeterarum omnium facultatum gustabilium temperatissimain totam, ac integram corporis humani naturam sal brem indagavit Hippocrates in suo habitu, seu statu naturali salubri. sensibili, artificio sim dicinali, ex qua etiam corpus humauum, di eius partes antea allatae in matris utero ex seminis spiricia prolifico dulei, de ex substantia seminis,de ex sanguine menstruo,quae dulcia sunt, gignuntur, constituuntur ine. Vnde haec exsanguine duleissimo nutriuntur,ci sua mole augescunt, ac perficiuntur, reguntur,& guis maturr unde puerperius etiam salubris est,ae felix, sicuti persectio , de maturatio situs sani , validisque viribus ornati, ab eo dulce suaue gubernati, sicuti et virium Mattis, validitas,de sanitas ab eo dulce,sume spirituale gubernaturi e contra vero si α-gantur ab amaro,aut falso,vel acerbo, aut acido,q insuauia sunt, Si cacochyma ; hine insalubria, de noctua humanε naturae corpore* inueniuntur. Propterea quod sapor duleis, suauis per iegu
stabilis, de sub genere iam Italis gustabilis substantialis, 3e corporeae artificiosae, de medicinalis, ut radix, atque tenor sinitatis sensialis salubris tum vi, tum copia regit, de gubernat irat Tomus Quartiss. D gratu
69쪽
tome malis. e. aer corpus notitum
gram nostram naturam duleem corpoream, saltibrem artificiosam.*medicinalem tam ilia a sua mole, quam in sua va , t e sanitate, tum secundum totum, tum secundum quamlibet pagetem, di constituit, atque terminat, & auget. N perficit, nec non conseruat in habitu , ac si Mi in quocunque tempore, & in uniquoque loco, Neque tamen Artifex considerat Ohm dulcem saporem h temperamentum calidum, & himidum originale ς sie; ex quo ad vites su stantiae spiritu una, partium solidarum, di specim carno se manutenendas asimentis salu-hribus, & similigineis; perpetuo tenemur eam substantiam in suo originale temperamento calido, & humido temperatissimci conseruare, aut eam alterando, aut conseruando, cum sccauia effciens subiective, fle petiaci lue prima attificialiter recepta illius Iaporis dulcis suauis via . . eo, quia Attificis non est demotistrare per causam speculatiuam, nec me temperamentui ι calidum,& humidum. Vertim ei latis est demo albare per causim scias,ollivi, de artificiosam primam nempe per substantiam dulcem suavem ii Quamobrim Mς dicus Aitifex cons derat sanguinis coctionem, generationem, disti tionem, apglut viationem, di assimilatim Mnem a natura fictam, quatenus calidum innatum suave sit sub specie saporis dulcis suauis, Ho- ut facultas gustabilis, non nisi etiam tangibilis st. Medaeus vetosinculativus pcr accidenὲν , i se quatenus calidum innatum suave est sub genere iam is dulcis, suanu propter tam plia me tum originale primarum qualitatum spectit at marum dem msitat. Vnde consciuare talem originalem temperaturum medico speculativo est opus. Catetum superest quod ofundamus partes antea allatas dulce ut vitium substatias a dulei sapore suauiae ibo di potu ijs simili
regi, de gubernari, tum secundum coseruatiorem ut an artare solida, aut lacundum auctioncm,& persectionem, ut in puerili aetate usque ad aetatem florentem . Quandoquidam assulue substantia ea itiplex a Galeoo statuta Hippoetatis decreto, in humano corpore conlumitur, tali extra exercitia, quam in exercutiri sue mentalibus, sue eorporalibus. vltra spicitus, qua cxt-, corpus per ambitum corporis totius perpetuo est stiunt. Hinc etiam assidue iacmcnto ecx' i i .mus, ut virium subitantia semper te urciatur reseia tuti simulque recreetur. Proindeque Ga Laat quod cibi & potiones substantiae ratione nutriant a Qua substantia quidem corporea vinλ . . s. a. simili gineam sua natura continere octet, si salubrem vim habuerit. Siquid cindistimatig - Cnea in vim obtinuerit, tune etiam uim insalubrem procul ompi dubio possuli biti Proindo una cum ea subitantia corporea nutrimentali semper esse debet vis passiva similis mea calido tit . de . it -- Imrato coquenti, de naturae distribuenti, agglutinanti , de allimitanti, atquc formae subis 'ρ' ψstantiae virium enarrarae ad squata 1 Ita enim obiectum nutrimentale viniatur, coquitur, ditratis mutatur a calido innato, de in prohum dulcem conuertitur sanguinem . Deinde a pCten. c.ια . a.
tra nutritiua accipi tui, denique vero a potentia finiria subitantialis partium corpolia nouνι . i. nutribalis ulubris capitur, dum ev languine probo secunda haemiditas euadit, & pars rorida, de lolium '
gluten iit,ac tandem in cambium conuellitur, nempe in partem nutriti per iuxta positionem actaris attractio harum secundatum humiditatum,a quacunque corporis parte ad mani si latur per porrositates 1 hine in uniuerso nostio corpore Giratio una confinio Gis cossim ciuitas 3 - σε
omnibus, ait Hippoc. Attiaetici enim per porrositates ut per lici. glutinacio Umcca nihlatio. S Mirr lih de Miuilinii latici insibilantia .irium cerebrariar. Quae omnia comprobare positam Hippocratis vc-ctetas allelierantis ita et autem o iobur infert earnem gignit smilitudinem. O Ouin, Ar,46 36 i. rum /usivatis pro cubi que naIώra indΛxit eu Devitate, quum habet ab rex ιo. Ars νυιὶ auuinem Dpro ami)m induciι. Deinde ait. Ea iovo tempoνe membru oran Assirmiter anni xtim proprium ' - ι ιdem formam producat. Pol ea hab i. .Alι merui veia ras ad os, crenes atrius puries pertin-Iιt ad ne uos, ad venam,ad ι νιerrain ad mustilam ad membranam, ac carnem,pmgurdinem, sum ru 3 Stituem, 'tmIam, me sutrum spinatim. interraneam, ornaesipde uti rura partis, quιn ratam ad cal Oaἰem adspiratum, ε, ad humidixatem Tandi m ait micen diace, desce caltate te M aqua, dia , iacegasu velut me o s m ιι, mrans Glie O in al3s m/xtaras da cereagis,o minas. A qua ta- γ' 'men dulcismliptae, ac mitiuante te habet actu . Verum facultate passiua a calido innatoco. quente, aqua dum in sanguine in dulcem suavillimum transmigratur, duleis fit sere ueluti est mel, ac ita censeo intellistere volnisse Hippocratem exarantem. Framim Padem aqua tum da-rae . tum fragi fere talces euad ι. in ocira alimentum dulce tale smitigauetim, & salutae. sum in pallem nutrita mutatur ι ma distantum mutatur, di si ut ratione corporis composiri aliutinium in aliud transmutatum compos tum specie transiti utetur, ut aqua. panis, vi num, d alia sunt solum p. entia similia partitius eorporis no uri nutribilibus, de Ga l. in . tib. Hippoci. se natura uti ratia te, . I t. ait duci sanguinem, quo nutriuntur omnes pat-tes notia corporis. Forma itaque specifica positive obicctiua nutrimentalis, s mitigineaque.& salubris tegens nostram naturum compotiam salubrem, dulcis, mιtὸ quidem de litauis est. ob adurietoria sucultatem eo admiktam, ad unitim roborem, euiciendunt culia plus de corpori rea substantia, terrea dulci, aut pingui, leui, Ic exhalabili, lcmperatisiima, si liginea,& a. lubri sit, tuam nulla aliarum cpetatum speciatum saporum, qus non misis est; non modo Hip
pocratas uectetis dudtim ullatis, velum etiam Arist. de Ga cottiirmatione: Arist. enim seiuraui
70쪽
specificam obiectivam stu stabilem nutrimentalem smiligineam naturae nostae corporeae, dulcem quidem sepotem esse statuit, co quia plus de corporea substantia terrea, densa, pingui, &suaui, leui, & exhalabili continet. Idem etiam Galenus asseuerauit. Unde Hugula, vim smille in eam possidentia,qu benit nutriunt ex dulcium genere sunt. Un de ait Aristoteles. Qimtau . t item feeundi. quod Itinubile ua quod Qertar omnia enim natνlaniar diaci veis stiri vel muto. Quia r. a. ti a. dulcia & etiam amara, acida, acria, acerba, & austera, quatenus suauia sunt, ac dulcis potis D ς, λparticipent, nutriunt: de ait Cal. dulcis saporis terminum, sed finem esse nutrire, ac summe nu- ρ --, tittite, ut etiam Aristoteles statuit i Assimilatur enim, & attrahitur dulcis sapor j calido innato i, Isaatis. Spro corporis alimento positivo. Amarum vero eum minime pingue, suave, leue, nec exhal, bile sit, eum fiat a calore combustivo attrahente,& extinguente pingue, dulce, suave, leue, exhalabile, ut in cinere patet, ubi exhalatum est, ae humidum extinctum. Hinc amartim, O sum relinquisar propter gratiitatem, ut in cinere combustorum. Ideoq; ait nurrim nitim omnium tam Ad hane rem animalium, tum plantaram, tum herbarum dulce en . Proinde in relatione ad hominem suauissi- .r: I. .: .mum sua natura dulce,suauissim tim nutrimentum est. Csterum ut hanc rem exacte diluamus, mum. septem nobis sese offerunt expendenda. Primum enim es quod Gal. testimonio sapor dulcis mi , ... i. mite,& suauis iam satis enarratus . talis etiam si nutrimentalis Ob quandam substantiam stri- ω. .,4..ii hactoliam, ei sapori admixtam, ne nimia dulcedine esset nimis dissolubilis, seu distribui balis, ut debito temporis spatio in uentriculo morando, concoqui posset, ac in pro hum chylum conuer- i i .eieliti, δι- tetetur, at ut virium robur effoetet. Prsterea cu dulce tale corporeum sit, sic etiam sicuti desum la: ::. est,adstrictoria vi, magis & minus, sic etiam plus, ae minus nutrit. Ea propter victus ratio ter- sit Malue
rea, solida, di scea ad aliam victus rationem a queam, & liquidam comparatam pet decuplum 2:s: -.;I
plus nutrit,quam sorbitio. Hinc tetretantibus magis, & manifestius in morbis acutis te sonem n ix:a eil. infert etiam per decuplum, quam lorbitiones Hipp. decreto,cum lite proportio decupla Ueme 'tis insiti ulterius cibus, & potus, ut hominis alimentum similigineum est sani, & validi simpli- ri, sisti. citer,euehymus esse debet, hoe est, probi suco: sin vero ad hominem agrum reseratur,tune non modo euchynuis esse tenetur, verum etiam facilis concoctionis eo, quia etiam tune minimi excrementi erit. Quamobrem eam suilla euchyma sanὸ est, ae similiginea nostri naturς corporet , di probatissimus cibus nobis validis viribus smpliciter est. Unde primo laudat eatnem allana, secundo ea prillam, tertio vitulinam, cum tamen densa sit, di consilieta, suilla dic sellis digessionis,& maximi ex clementi est. Hinc etiam multum nutrit. Proinde etiam Cal. x .ad Glaue. cap. s. in tertiana exquisita aegris eoncedit pedum, & celebri suillam carnem, carnem paruorum liquefactam, cum denta non sit, neque constrictae hine facilis digellionis, di facilis dissetutionis. simulque distributionis,&m inlini excrementi est. Insuper cibi, potus vicia nutrimentalem vim simul etiam uim medicamentalem resistentem habent qua-dan tenus calido innato coquenti di si non semper appareat sensibiliter vis ea medicamentalis. ou , ut sensibilis & a trificiola natu taliter. & ut medicinalis per se est gustabilis qualitas ii quam sane obeaulam ptimae qualitates artificiost, & medicinales eonsa etentur sensibiles tales tatum qiria tales evadunt gustabili iura ope iacultatum, aut per secundas qualitates, quet ad gustabiles reduci possunt.vnde si eibaria vim habeant refrigerantis, humectandi,calefaciendi,&exsicca li, ut ait Cal. dum assimilantur ealene iunt quidem tenuando,& rarefaciendo,refrigerant ueto inerassando,& densando substantialiteri humectant laxando, & molliendor flacant veto sensibilitet durando, & roborando. Hi ne cibi,& potus patiuntur, & agunt, vi Ga l. inquit. De Nimis autem qualitatibus potentialibus tantum id intelligas. Porro dulce, ut forma specifica obieri uanutrimentalis, tanquam habitus postiuE est. Amarum vero, ut priuatio scuti etiam nigrum priuatio est albi in perspieuo terminator attamen per analogiam talia sunt, & relata ad nuti μtionem formalem, vel ad nutritionis piluationem e Simpliciter veto contraria sunt vi Arist. statuit. speculor autem dulce, vel ut nutrimentale accipitur, ut Atis tot. & etiam Cas. ut pio-ptium linguae sensibile, ut ad naturam humanam dulcem relatum, & ut passiones gii stabilis ponit amaritatem, & dulcedinem, vi extrema contraria, austeritatem uero acerbitatem, actis iis ditatem, salsedinem, & acrimoniam, ut medios sapores r Vnde hoc modo ad terminum passionalem,& ad tetminum nullanientalem considerantur sapores. Alio autem m&lo assumuntur ad terminum medicamentalem,&h de modo certe dulce, ut euchymum contrarium est acri, se mordaci ut ea cochymo, ut resert Cal. Nam acer sapor, ut medicamentum extre- mam passonem in linguam mi priuiit, vi puniitiuum, asperum, acre, di mordax, morsum oris anulum ventriculi pignere potest. Immo ut dulce non modo ut Euchymum acri psi opponitur ca in νιλὰ o.
cohymo ut sucus prisηE, O chondrum, Omnis O per Jovem quoqhe lae , adeps, est bnorum, ciro eum citie. Vetum ut epicemusticum, in quo ne dum Virtus lenitiva, crassa, pinguis, di si evnctuosa reperitur opposta pungit tuae, asperae, acti, & mordaci virtutia at vero etiam sa- ':et; et ncultas ades eductiva ac lenitiva humorum aerium, ut oleum dulcissimum, quod ultra . iii te .simisi ad contemperationem humorum motdacium seras quoque eos educit humores, ae ita os ventriculi 4 morsu liberat. Vnde bilis non sua amaritudine picto cholum faciens . ut amara char- 3M.ec M.
diacam inseri passionem, sed quatenus amarum acie est . Amari enim tenninus abstergere Temtis manus. D et est.