장음표시 사용
121쪽
ctum est, si omnino arbitrarias eas leges feceris: sim conuenientiam aliquam eorum, adeoque non omnimodam indifferentiam, admiseris, cessabit id, quod hic est difficillimum. Non euitabis tamen hoc inconueniens, quod DEUM animae atque corpori perpetuum quali interpretem alliges, qui &pro corpore ad animam loquatur, & animae voluntatem corpori insinuet, hoc est, quod effectuum
naturalium supernaturalem tantum caussam allege S.
g. 8 r. Quodsi autem eo te recipies, ut in iulo ipso velis naturam rerum collocare, aut natura
es vocare eOS estectus, qui sequantur legem a DEO latam , siue iussum illud diuinum, cuius emeaeia nunc omnia peraguntur: tum distingui velim cum I xi AM1Tio cio; . Scilicet diuinum illud beneplacitum , cuius virtute nunc in tuo *stemate animantur corpora & assiciuntur animae, vel extrinsecam rein bus denominationem tribuit, nullam veram & in illis perdurantem vim vel essicaciam iisdem imprimit: vel
eonstantiam igitur in executione obserues & dilaudes profecto; in coordinatione sapientiam difficulter ostenderis. Neque sufficit mihi viarum simplicitas, &effectuum admirabilis varietas, si nullus prae altero effectus naturalem cum hoc vel alio obtinendi mois do cohaesionem habet. Cedam tamen lubentis sine ea obiectione, si luculenta sapientiae specimina in ista suppositione demonstraueris. ros Disiunctio est LEiBxirii inach. erud. l698. m. septa pag. 43O. cui cons. responsa SrvκMu in iisdem asiis 169 s. m. malo p. II 6. λ . t
122쪽
SECTIO IV. DE sYsTEMAN ASSISTENTIAE. 93 vel expressum aliquod siui vesigium in rebus relin
quit, inditam aliquam emcaciam, vim vel formam, a qua deinceps pendent & producuntur esse elus legem istam secuti. Si prius: in eo naturam collocare non licet, quae rebus est intrinseca; neque effectus ratione naturali ab ea consequuntur, sed unice atque immediate pendent a diuina, & repetitis actionibus cri o) operosa virtute, nihil conserentibus rebus naturalibus, adeoque manent miracula ;actionis autem diuinae, siue tum illius nullus est in
corporibus essectus verus, realis, perdurans, nullum apotelesima. Si posterius: concedis in rebus principium , a quo pendent earundem mutationes,
saltim in corporibus principium motus, &inspiritibus perceptionum. Non enim puto, hic cere, si dicas , id vestigium esse purepsisum, uti
FI o Dico, actionibus, non, decretis. ut enim hoc facile concedam. imo urgeam. non posse decreta DEI effectu vacua esse, & sussicere effectibus perennanti
bus decretum eius unicum, perpetuo emcaκ ἶ nego
tamen, id decretum posse veros extra DEVM effectus praestare in rebus naturalibus, nisi vel initio perdurantem in illis potentiam producat, vel actionibus continuo repetitis evicaciam suam obtineat. Non igitur imputo Cartesianis, quod repetita DEO decreta tribuant, sed repetitas semel lati eius decreti generalis executiones effecti uas: neque igitur diuinae voluntatis sue constantia siue emeacia saluam ab hac obiectione thesin praestant. Si dubites: reiponde ad dilemma, & vel alteram eius partem assume , Vel ostende tertiam, a prioribus distinctam : loquere au-τςm, si placet, perspicue , & determinato.
123쪽
videtur voluisse STvRMivs , vir doctissimus, qui habilitatem interpretatur ad ulteriores multivarias& specificas impressiones recipiendas: praeterquam lenim, quod passivum eiusmodi vestigium siue habilitas , producendis actu motibus non sum ciat, exillimo etiam id sequi ex corporum , quatenus
compositorum, estentia, non vero esse effectum diuinae voluntatis beneplacito compositis rebus su
perinductum; quod tamen dici potest de principio
activo in corporibus, utpote quod ex compositio innis ratione, modo ue , atque adeo ex compositi e S-
sentia derivari non potest. g. 82. Et fateor profecto, nisi concesseris, diuino illo & primaeuo iusse efficaciam rebus &principium activum inditum , me non intelligere, 'quid sit id, quod DEVS eo decreto essecerit Z Neque omnino capere possum, quomqdo sine ea in perpetuum essicax sit istud decretum, etsi nulla lao-ua volitio aut nouus conatus accedat, quo DEUS nunc istos motus producat ' Si stuporem hunc pu te S, explica, si potes, illa STvRMit 1 ir), sed diiuncte. , , Vti caussam motus, inquit, de nouo producendi aliam, quam DEVM ipsum agnoscere non possumus: ita necessum haud erit in quibuslibet
communicationibus aut determinationibus motuum& actionibus peculiaribus , DEUM ipsum, tanquam immediate motum quemvis in indiuiduo de
nouo iii V. dist de natura sibi in cassum vindicata c. 3. n. . 3. 6. p. 7I7. & loca ibi allegata ex physica concit.& hypothes. Praecipue s. 6. 7. p. 723. 7a
124쪽
SEGIO IV. DE susTEMATE ASSISΤENTIAE. 9s nouo nunc demum & sine omni medio corporeo . producentem allegare &c. si Sed videor mihi tutus esse, si me LEiBNiTu exemplo tuear, qui&ipse hic suam ignorantiam non semel citet) confessus eis. Manet itaque ex dictis, nisi diuino iussu effectum perdurantem, activumque aliquod principium in
rebus productum concedas: effectuum & mutationum omnium nullum esse principium internum, naturale nullum. Quid ergo i Supernaturale &miraculosum. Atqui id vitium est in physicis, si effectibus naturae specificis , iisdemque singulis
caussa quaeratur extra naturam.
f. 83. R. P. TovRNEMINivs II 3 Cartesianam in hoc negotio responsionem piam putat, sed , an philosophicam esse concedas, ambigit. De priori nihil dicam: saltim de celeberrimo STvRMio satis patet, eum optima mente & voluntate litam defendere, ut passim obtestationes docent. Philosophicam hactenus non concedo, quatenus id philosophicum dicitur , cum naturalia explicantur ex natura. Consentio itaque hac parte cum doct. quem dixi, viro Iesu ita. Sed in eo non postum adili-
6oo. Et pour dire la verite , je ne comprens riendans te sentiment contraire. Cons. adi. eruis. mens.
125쪽
96 SECTIO IV. DE sYsGMATE ASsISNNΤLE.& discipulis ingratum fore, si legitime caussam suam
egisset eorum defensor anonymus , a diuina voluntate derivans id commercium , quod hactenus inter animam & corpus ex eorum mente obtinere diximus: ita enim opera eorum inutilia fleri putat, 8c physicam conuerti in meditationes de voluntate diuina. V erum illa nec quicquamsequi video. Fac, omnia fieri secundum syllema occasionale, omnia DEO unice operoso, creaturis nude patientibus: non tamen eapropter p sicam abolere diceris: quamdiu eam diuinam operationem concesseris sequi leges, arbitrarie quidem a DEO stabilitas, & secundum quas ipse solus operatur, etiam repetitis, si tibi placeat , molitionibus, sed generales tamen,
quae ex naturae obseruatione atque experimentis
possint erui, sic ut intelligas, quamam sint ea, quae DEVS mutuo velit & faciat se inuicem consequi Neque minus laudabile erit, inquirere, quas DEUS suae in naturam actioni leges fecerit, quam inuestigare , quibus legibus prodeant naturae phaenomena ex primaeva rebus a DEO impres avi & emcacia. Meditationes de voluntate diuina. si volitιonum . causilis inuestigare velis, sunt metaphysicae quidem, ex diuinae sapientiae conlideratione eruendae: sed physicae sunt, quatenus ex rerum naturalium ci t s ordine
ma uvais ossico. Tous leurs Ouvrages deviendrotentinutiles: Ia pliylique seroti reduite ades meditations fur la volonte de Dieu.
126쪽
SECTIO IV. DE sHTEMATE AssIsTENTIAE. 97 ordine eruitur, quid velit, aut quibus legibus m chinam suam subiecerit diuini artificis consit
lium. f. 84. Vti vero hic nimis largam ex Cartesianismo consequentiam intra suos limites constrinximus : ita probare institutum non possumus, si communes loquendi formula in Cartesianos vertantur, quasi res penderent ex formulis, iisque popularibus , quibus phaenomena solent exprimi ; non contra formulae sequi deberent rerum veritatem, qualis ratiocinando detegitur. Itaque id nihil ossicere puto Cartesianis cri 6 , quod 1 olem lucere, globum ferire , animam mouere, hominem loqui, scribere&c. dicimus. Quodsi enim ea vera esset sententia, quam viri doctissimi defendunt ; quid in eo foret incommodi, si consequeretur, vulgi voces ex phi
losophorum placitis II emendandas esse t
Ligo Malo id iocum interpretari, quam argumentum, quando TOVRNEMINIus p. ait: votis etes instruit sur ce que pensent les Cartesiens , de ce, qu'iis apis pellent les causis occasionelles. Vous uous fouVe nes, que ce n 'est pas te boulet, qui abbat une mu-raille, mais Dieu, quit' abbat ai' occasion du bouis
ii ) Ita neminem opinor contradicturum DODARDo, qui sonum , aere per contractam plus minus glottidem erumpente genitum, fieri gratum asserit, cum in canitate oris & narium resonare illum contingit; eo forte argumento motum, quod ingratam vocem per nares editam vulgus pronuntiet. Loquatur Enim vero vulgus, ut consueuiti Philosoplii sentiant, ut deis bent; secuturi naturam rei, & fultam experientia
127쪽
ο8 SECTIO IV. DE SYSTEMATE ASSISTENTIAE. f. 8s. Ge autem dc alia, quae urgeantur aduersus hoc, quod prae manibus est, systema, facile videas apud cel. No IvM I i 8). Verum illa supponunt, praemissam esse de mundo tractationem: itaque ab illis in praesentia rerum abstinendum esse reiamur, ne in immensum excrescat oratio. Quem admodum & ab illis temperamus nobis, quae , quantumuis lenita, durius sonant. Cuiusmodi est illud LgissiTii I I9), posse sententiam Cartesianam, sed nimium extensam, etiam non cogitantes ad Spinosismum deducere: quo tamen ipse noluit optimis viris istam maculam inurere, quemadmodum &
alibi, cum id de sententia quadam alia CARTEsn Ia ob
e uicerat, ipsum tamen, atque eius bonam mentem diserrationem l sunt plura huiusmodi exempla in sermone hominum quotidiano: suificiat vero id unum, quia vehementer obuium. Hi stoire de P acad. des sciences Iroo. pag. 26. & memoires p. aa . hist. Iro 6. p. 24. & mem Oires p. II a.
xis) U. journ. des s av. l. c. IIo9. pag. 6o . Si lesentiment contraire eloit outre, it Pourroit nous mener sans y penser a une doctriue dangereuse. Celui qui se utient, que Dieu est te seu lacteur, po urra ai- sement se latifer alter jusqu a dire avec un auteur moderne fori deerie, que Die uesti' unique substance, & queles creatures ne sent que de modifications passageres , car jusqu'ici rien nya mieux marque lasubstance que Ia putisance d' agir. - Saltim LE13NI-Tius elim canonem, quod actiones sint suppositorum. de omni iubstantia singulari reciprocum esse existimat in act. erud. I 694. I 69s'. & I 698.
128쪽
disertis verbis defendit. ' Verum ista hucusque de secundo systemate, quod vocavimus assistentiae. Sequitur
harmoniam esse inter animam & corpus, atque mutationes utriusque. Vidimus, praesupposita utriusque existentia contingenti, tres solum diuersos esse modos, quibus eam explicare liceat.
Vidimus, non admitti posse primum, quod scili-G a cet
64 I. & prolixe a o. aout p. 62 . 62s. Geminus vero prioribus est I. I s. in act. eruit. I 698. m. sept. p. 478. Vbi Sc eadem consequentia de Spino-κtimo ex occasionalitate non limitata occurrit, & clar. quoque STvRMu innocentia simul asseritur.' Exemplum est , quod pauci sequuntur : sed lauda. bile omnino. Si eadem iustitia actum esset in causissa LEiBNiTu , potuisset eruditus orbis carere apologia haud una: & eruditi agere , quod scientiis augendisii seruiisIet. Meminerint vel tandem librifices dictorum: is non quis dicat, & quid dicatur spectandum. ,, Et o quod tibi non vis fieri, ait eri non Aia aeris. Pollulat illud sapientia , hoc iustitia.
129쪽
cet altera pars hominis agat in alteram. Vidimus, non concedi posse secundum, quod DEVS harmoniam illam suis semper operationibus emciat. Itaque consequitur, obtinere tertium, quo substantia utraque ita sibi habet res suas, ut suarum mutationum principium & rationes effectivas in se ipsa contineat , sut perceptiones animae tales & eo tempore ex proprio animae fundo euoluantur, quales &quo tempore conueniunt motibus corpori humano impressis: vique motus corporis tales & eo tempore ex statu corporis antecedaneo motuumque legibus oriantur, quales & quo tempore conueniunt
appetitibus iste volitionibus ab anima libere elicitis.Jg. 87. Intelligitur, quae hucusque diximus, non praeliminaria tantum nostro Φstemati, neque omnino aliena fuisse, aut vagae compilationis aia femtione prodiisse: sed potius primum nostrae sententiae argumentum esse , idemque in nostra comis plicatione satis firmum. Dico in nostra complicatione , qua & existentiam utriusque substantiae inuoluimus, & contingentiam utriusque, atque adeo& omnis diuersia explicationis aut refutationem aut exclusionem : ex hisce enim omnibus simul sumistis ipsa eius actualitas. adeoque & possibilitas aposteriori concluditur, adeo, ut nisi hoc systema sit, nullum sit aut esse possit ciat et unde conseque-
retur vides hie nobis aliam adhuc caussam esse , quare doctissimo, elegantissimoque scriptori, FONTENELLio adstipulemur, cuius in historia academiae sciertiarum
130쪽
retur in datis errorem esse; nullo itaque explicationis modo saluandum. 6. 88. Moneo autem ista in hunc finem, ut, si videas, magnum virum, clar. UoLFIvM ci 22), ipsumque aliquando LEiBNITivM inpossibilitates,
matis eruenda aut asserenda occupari, eius rei ne
cessitatem ad praesentem *. 86. trahere nolis, neque Leibnitianas mihi voces obuertere, quando ille
& hoc desiderat alicubi ci 2 3 in Cartesianis, quod
nonnunquam neglexerint possibilitatem suae definitionis , ita hic ego systematis ostendere. Illud enim eo pertinet, si quid ex rei natura vel definitione a priori debeat concludi: adeoque hactenus a me potuit omitti, inserius sellicite obseruandum ros. &seqq. g. 89. Cetera, cur initio maluerim hane viam sequi, si caussam quaesiveris, hanc habe inter alias, quod & magis naturalem esse crediderim per623.