장음표시 사용
131쪽
in inueniendo suo systemate. Existimo enim. quod intersit rei litterariae, attendere ad modos alisque ordinem, quod magni viri ad sua peruenerint, eosdemque vel in inueniendo, vel & in proponendo, imitari. Verum ista transeamus, ne videamur filum orationis perdidisse , atque ad logicas obseruationes deflectere.
S. 9O. Specialius & magis pro systemate. s res expediri debeat, sciendum est ex Leibnitianae,
locus est , ubi primum LEinruirius in publicum hoc systema edidit, postquam ultra decem annos iam presinserat. V. Pag. 639. Ibi autem As6. refutato prius systemate Cartesiano, inquit: etant done oblige d aecorder, qu il n'est pas possibie. quer ame ou quelque autre veritable substance puisse reςevoir quelque eliose par dehors, si ce n'es pastato ute- puissance divine, te fus conduit insensiblement a unsentiment, qui me surprit, mais qui paroit inevitable , & qui en esset a des avantages tres grands & des beautes tres considerabies. C 'est, qu ii faut donc dire &c. - velim lectores meminerint, scripta haec esse eo termispore, quo primum Prodierant libelli, Leibnitianae scit. philosophiae principia, & metaphysica molfiana. Erant etiam inter praecipuos erγditorum, qui specia-liorem horum principiorum designationem a me petierant. Sine utraque hae ratione , iioluissem adeo longe, & ab ipsis repetere principiis, quae hic dicenda erant. Hodie id minus forte necessarium foret. postquam undique resonant in auditoriis hae contro- uersae. Relinquam vero, ut ante scripsi; quoniam prima vice sic excusae sunt i neque libellum hie donouum, sed emendatum solum.
132쪽
&, quae huic consentit, Nolsianae philosophiae pla- .citis ci a s ) : substantias omnes esse vel simplices vel cinpositas Ia. 6) ; illas ob simplicitatem suam uni-
Ias) Ereuiter ista qnidem, hoc loco : neque enim id
ago, ut rigidis omnia demonstrationibus fulciantur, sed ut ordinem rerum & coagmentationes thesium inistelligas. Cetera, si tempus ferat&occasio, &circumstantiarum, quibus cingimur, internarum ratio
suadeat; dabimus id amicorum monitis & utilitati. saltim commoditati, discentium , inglorius enim ilia te labor est , & praesenti similis,) vi sive eommenta4rium, siue diuinationes in principia philosophia Dib-nitiana , qualia in act. erud. edita conspicimus, suppl. Τ. VII. Sect. XI. P. soo. seqq. publicae eruditorum censurae aliquando exponamus. Interim,
si placet, adi metaphysicas cel. moLpsi institutiones, adhibita' in subsidium praefatione illius ad germ
nicam commercii Leibnitio - Clarkiani translaticiis nem, Lipsiae 372 o. editam ab interprete HENRico ΚΟΕΗLERO. spuit animus, cum ista ederentur, eon. licere in chartam, quae eodem tempore auditorI
bus priuatis exponebantur, secutus filum mona dolopiae, quam hic allego, Leibnitianae. Mutaui id consitalium succedenti tempore, & dilucidationes de DEO.anima , & mundo philosophicas , quas Itidem auditoribus meis exposueram, typis imprimendas curaui. Eas velim, ut huius promissi loco lectores nostri a cipiant , & consulant.JI 16) Memini eorum, quae de compositis admonuit LEI NITIus, tum passim in actis, tum M in collectione saepius citata , T. II. p. 7. I 33. JU des Rav. I 69 s. p. 46 I. Non postulat autem hic luiscus eam subtilitatem; neque ab ista appellatione, qua utimur, LEiBNITius abhorret. V. supplem. actor. T. VII. pag. Soa. n. II.
133쪽
tates dici aut monades. Earum exissentiam nemunem negare , nisi qui numerum & multitudinem sine unitatibus possit concipere. Esse autem illas non perfecte ites: si enim id foret, nullam hinc in compositis varietatem oriri posse, saltim ubi omnia plena credideris: differre autem non figura, mole &e. quibus careant simplicia I et 7 ; di erranon flatu externo, quorsum figura &c. pertineret: igitur in erno, qualis in simplicibus attendi possit. Statum illum internum posse variari ob naturam finitudinis; finita enim dicuntur, quae non omnia simul habent, quae habere possunt, eoque succes- sue illa possunt obtinere. In mutatione successiva omni contineri varietatem & multitudinem; manere enim aliquid, ubi mutatio contingat, & variari
aliquid. Multitudinem igitur esse in simplici, non realem sane & partium proprie dicharum: repraesentatam igitur, & graduum ci 2 8, Repraesentationem
illam multitudinis tanquam extra monadem existenis
tis, factam in simplici, generali quidem vocabulo
Vocari 1 a ) Carent enim partibus, ex definitione simplicium rearent igitur extensione , quae partes extra partes postulat: carent adeo etiam terminis extensionis, i. e. figura. Ut enim finita sint, eoque limitata in essentia, affectionibus, virtute, effectibus suis: non sunt ea propter extensa, eoque nec figurata. Quis
figuram spiritibus determinat, etsi finitis tiar Quid a proprie dictis partibus, totum componentibus, differant gradus: id exemplis vulgo cognitum est. Maior est attentionis gradus, qui duobus, aut pluribus obiectis considerandis susscit, quam ille, qui vix uni eorum sufficiat. Neque tamen attentioni par-
134쪽
Iosvocari perceptionem ci 29 posse. Perceptionem esse
diuersi gradus specifici i3ob: infimplicibus monadibus esse debilem, sine sensu, sine conscientia, &obscuram, qualis est v. g. soni debilioris perceptio
in homine dormiente , non somniante , neque personum euigilante , qualis est luminis manui meae allabentis, cuius aliquam impressionem, sed valde perquam infirmam esse, nemo hodie dubitat, 'etsi neque sensu perceptam, neque conscientia. In G s monates proprie se dictas communiter adseribimus , etsi gradus quoque ad illarum analogiam consideremus
Ias Suspendit de pereeptione sententiam eruditissimus CHR. moisivs in institutionibus metaphysicis: neque minus tamen e suis quoque principiis intulit, statum simplicium internum respicere uniuersum, & pro vario ad uniuersitatem habitu differre. In secunda etiam editione possibilitatem mona dum Leibnitiano sensi perceptiuarum adiunxit. V. s. s9s-s99. 33oJ Ne mireris vocem: quod gradus aliquando suff-eiant differentiis specifieis, non est nolium in meta-lhysicis. Dabo cum exemplis testimonia, si neces. e fuerit. Interim nemo nescit, bonum & malum differre specie, & saepissime a solis gradibus pendere differentiam.J Specificos vero gradus hie illos voeo, cum notius cogitandi modus accedit priori, obscuro clarus, confuso distinctus : & aliam illam substantiae speciem puto, quae tantum obsture percipit; aliam.
quae nonnulla clares aliam , quae eonfuse tantum ἶ& , quae distincte nonnulla, aliam , aliam, quae distincte omnia.
Impetum enim in eorpora Reiunt allabentes radii; Vt V. g. elaterem tendant collecti per eausticam lentem , testibus virorum doctissimorum experimen
135쪽
monadibus corpori organteo iunctis atque in eopra. dominantibus, he. animabus, perceptiones esse
prioribus fortiores & aliquando claras , quales sunt perceptiones sensuum, ut luminis perceptio , cum loculo incidit, atque in subtilioribus nerui optici fibris , illi rei conuenienter dispositis, extantiorem suo nisu impressionem facit: plurimas tamen Scobscuras esse. In spiritibus denique finitis, tertia monadum classe, qualis est anima humana, per ceptiones dari & obscuras plurimas, & claras multas . sed confusas, & distinctis etiam : inde esse
& conscientiam sui & intellectum, & quae inde
131 Existimassem. satis illa perspicue diei, ut intellige
retur, an monades Leibnitianae sint spiritus, an corpora i Quia tamen id sapenumero ex me quassitum est i disertam quaestioni responsionem applicabo. Corpora sunt aggregata simplicium ζ ergo monades non sunt corpora. Sed neque omnes sunt spiritus iquam vocem tertiae demum classi propriam seruamus. Nimirum hallucinamur in distinctione sus flantiarum : quando illas immeriue in corpora &spiritus dispeseere consuevimus. Sunt omnes sane
substantiae aut materiales aut immateriales. Ita monades necessario erunt aut materiales, aut immateriaiales: tertium enim nullum datur. Verum id vitu
um est, si pro substantiis immaterialibus, hoc est, iis,
quae non sunt materia, aut corpus, tanquam perfe
cte aequi pollentes spiritus velis substituere. Vide, ruae in eum errorem . & circa hoc ipsum exemplum. ixit philosophus celeberrimus, I. P. da CRousAΣ lo gique P. I. S. II. c. Iv. s. v. Τom. II. pag. 639.64oo
136쪽
HARMONIAE PIUBSTABILI E. I276. 9 I. Eiusmodi monades nec incipere posse, nisi per creationem s nec interire, nasi per annihilationem a ceteros enim ortus & interitus modos lucincessivos requirere partes in subiecto: simplici igitur momentaneum competere; huiusmodi esse illos , quos diximus. Nihil quoque rerum creata rum S externarum posse agere in interiora mona-dum, quia nihil hic transponi possit, nullus comcipi motus internus, ut in compositis; neque quicquam in haec simplicia possit ingredi, nihil egredi I 3 Σ . Mutari tamen ipso quoque facto monades, uti creata omnia. Mutari ergo oportere non ipsam essentiam, aut id quod perdurans est in substantia, sed limitationes eius, gradum intellige illius perceptionis , quam diximus: mutari autem a principio interno. Principium mutationis huiusmodi omnis generale vim vocari posse, & per conatum explicari , qui quasi medius sit inter nudam potentiam, quae adhuc sui excitationem requirat ad actionem .& ipsam actionem, & cuius haec natura sit, ut nutatur exserere actionem, atque adeo exserat, cum
impedimenta tolluntur , cuiusmodi sit grauitas in lapide suspenso, elaterium in elatere tenso &c. Amonem illius principii in monadibus interni, qua fiat mutatio siue transitus ab una perceptione ad alteram, disici appetitum, generali iterum vocab
1 3s Non subsantiam primo . ne vel duas in simplici
substantias nanciscare . vel nihil retineas: sed neque accidentia, quod transitum illis, e subiecto in subiniectum migraturis, philosophi negent communiter.
137쪽
168 SECTIO V. M sHTEMATES. 92. Ex ista igitur vi & actione pendere
mutationes in substantia simplici naturaliter omnes. Cur autem nunc hoc praecise , nunc alio modo composita siue uniuersum a monadibus repraesenteis tur, siue cur ita nunc determinentur illius perceptiones , id oriri ex determinationibus status anteceis danei, pro legibus naturae rerum conuenientibus. Primam vero perceptionem siue repraesentationem quoad exissentiam suam pendere a diuina voluntate & potentia , quae res possibiles in actum deduxerit : determinationem eius hanc vel istam, in mundi possibilis idea iam tum obuiam , nasci ex eo respectu, quem res alla habeat ad ceteras omnes in uni- uerso coexistentes, aut successione connexas, hoe est, ex spatio & tempore, quae occupet in uniuer se, idealiter in possibili, realiter in existente. Ita determinationem eius monadis, quam dicimus an mam humanam, pendere a situ eorporis cuiusdam organici in uniuerso, ut videlicet anima uniuersum repraesentet eo praecise & tantum modo , qui respondeat positioni corporis nostri in mundo. Comsecutiones autem ipsas diuersorum successivest tmum sequi leges ethico - logicas , ex consideratione caussarum sinalium atque appetituum emendas;
qualis v. g. ilia est respectu Ipirituum, quod voluntas non appetat nisi bonum, & ceteris paribus m ius bonum minori praeterat. 6.93. Ita singulas monades essespeeula uniuersio 3 3),in quibus diuersae & mutuo sibi succedentes,, diuer- i133 Figurata nimirum locutione, euius nequaquam ille
138쪽
rerum & motuum, repraesentationes ex suis ante
cedentibus consequantur, secundum leges appeti- tuum, uti incompositis id accidat ex regulis motuum. uapropter stat, Vt, si quis omnem alicti-
ius monadis perceptionem distincte pernosset 134 , ille uniuersos mundi praesentem & praeteritum &
futu- sensus est, icones obiectorum illabi in interiora monadum , atque ibi demum repraesentari tanquam a speculis ; cum ex aduerse Principium repraesentationis sit unicuique sub l antiae internum. Differunt nimirum a speculo mouades, quod ibi repraesentatiost in extenso. hic in simplici; quod ibi pendeat ab actioue externorum, hic ab interno fiat principio ; &quae sunt plura eius generis. Cui bono illa ' Ne
appellatioue abutaris figurata. Cetera enim vulgaris de influxu sententia animam tuam proprie speculum conssiluit , cui externa rerum obiecta icones
suas aut vestigia , vel species imprimant. Notari illud sollicite velim. Fuerunt enim, qui nescio quid ridiculi voluerunt Leibnitianae sententiae affricare, ex appellatione speculi ad animum translata. Sciant . vero illi , in hypothesi de influxu animam esse speculum, quod ab extra patitur, patitur inquam, non agit in sensationibus suis. Rideant igitur specularem philosophiam, per me licet, rideant, quibus pulmo prurit: sed sciant . nihil illam scenam ad nos per tinere ς pertinere ad ipsos comoediae actores.J3 3 4 Intelligis hinc, quomodo DEPS videat omnia in
omnibus, & quam infinite variis modis eundem mundum cognoscat. Cognoscit enim totum in quacunque monade , totum quidem te ratione spatii δc durationis. Praesens enim status sequitur ex antec dente, de ex praesenti consequens : ergo ut nos concludendo unum eκ altero possumus inferra, ita is
139쪽
Do SECTIO U. DE SYsTEMATE futurum quoque, status in ea posset internostere, quatenus aliquem ad hanc monadem respectum lia.
f. 9 . Quoniam vero speciatim anima nostrae haec natura sit f. 92. vi res omnes siue uniuersum repraesentet pro statu &situ nostri corporis organici in uniuerso: inde fieri, ut aliqua obscure saltim, alia clare quidem, sed confuse tamen, alia distincte, sed inadaequate. percipiat, prout illa plus minusue connexionis habeant ad nostri corporis organa & situm. S i e infinitam esse multitudinem appetituum atque perceptionum obscurarum, quarum tamen non magis conicii simus , quam perceptionum in somno intuendo potest unum in altero intelligere. Cognoscit autem hoc uniuersum toties sub alia ratione, quot sunt huiusmodi monades, siue naturae elementas mundi pro suo situ repraesentativa. De quo plura in metaphys. Wolfian. c. vlt. f. 972. --97 . Ad de inferius notam g. io9. ex theodic. LEIBNITII 3.36o. fAtque dum hic intelligis, quid ego mihi velim, cum dico , DEUS videt omnia in omnibus: quaere etiam ex aliis, quid uti sibi velint, cum dicunt: DEUM esse omnia in omnibus 8 An hoc solum volunt: DEum in se possidere realitates omnes An is ud: omnes rerum reali ales esse a DEO Αn aliquid aliud, & amplius, dc fortasss υπουλον.J' obiter admoneo . si cui id fastuosus videatur, dici ruomnes; fecerit operae pretium, ut de limitationibus cogitet, intra quos coercere istam repraesentationem velit. Atque ubi satisfecerit sibi, ossi iose rogatum velim, ut publice mentem, & di stincte exponat, Ndeterminate: quo possimus & ego & alii proficere
ex ipsius Iaboribus. Si nec sibi satisfaciat; domi
140쪽
HARMONLE PRAESTABILITAE. IIImno insensibilium : illas tamen omnes non minus concurrere ad determinationem perceptionum consequentium, quam res in uniuerso illis respondentes concurrant ad motus in illo consequentes.
l. 9s. Intelligi & pendere hine idearum inter se consecutionem atque euolutionem, quia re
praesentationem aliis plurimis commixtam , atque adeo obscuram, cum vel clara fit vel etiam distincta, quasi euolutam dicere liceat. Sic in corpore quidem luminis vel 1 oni impressiones in faciem meam pluribus aliis aeris commotionibus&impressionibus commixtam non distingui posse ab iisdem, nisi vel oculi vel auris , tanquam organi magis minusue huic vel illi motui recipiendo accommodati, ope fortius haec , quam alia , impresso in istam corporis partem, agat, adeoque ab ea possit discerni. Eiusdemque generis esse in anima perceptiones istarum impressionum, quae discerni non possint , dum adhuc pluribus aliis permixtae sint; sin fortiores fiant, ut dignosci prae aliis atque ab iis secerni possint, inde sensum generari, ideas clariores , aliquando & distinctas.
f. 96. ma' vero ratione mutationes in anima φmnes sui principium habere in anima, e cuius fundo, summa prorsus spontaneitate, nulla alia recreata quicquam effectisse conferente, istae omnes scaturiant, conuenienter tamen legibus metaphy-Mis generalibus; atque, ut ante diximus, appeti tuum ethico-logicis. Vnde conficitur id , quod