Georgii Bernhardi Bilfingeri De harmonia animi et corporis humani maxime præstabilita, ex mente illustris Leibnitii, commentatio hypotetica

141쪽

ita SECTIO V. DE sYsTEMATELEIANITIus figurata locutione non male edisseruit fpraesens grauidum es futuro i 3 s .f. 97. Eadem & similia de corporibus dici audies : composita nimirum esse aggregata exsimpliciabus , tanquam elementis naturae, non similaribus tamen aut uniformibus, sed inter se differentibus; id nisi foret, nullam in composito differentiam ob tineri posse, saltim in hypothesi, quae vacuum neget ; utcunque enim partes moueantur vel transisponantur, succedere similaria; substitutis autem aequivalentibus non obtineri diuersitatem. Iisdem substantiis, quia res creatae sint, mutationes competeret

t; ς Nimirum hoc est, quod eommuniter supponimus,

etiam non attendentes, cum rationem reddere de

praesenti rerum conditione iubemur; quis enim ne- scit, ex anteeedaneo illam statu peti communiterὶ Ea possumus id sane, quotiescunque rerum aut appeti- tuum, in praesentem statum influentium, curiosi fui mus, aut esse potuimus ν potuimus vero , quoties idem satis clarae aut distinctae sunt, ut earum conscii ' esse possimusti meminisse. Sin obscurae fuerint, raωtionem in antecedaneo quaerimus sine, neque inuenianius tamen specificam; etsi, dari illam, negari ex ea caussa non pollit. Illud solum hoc loco, si placet, attende: nihil aduersus libertatem moliri eam regu lam. Pariunt grauidae naturaliser: necessario non item. Sequitur adeo praesens ex antecedaneo status naturaliter: neeessario non sequitur ex ista comparatione. ΓΤum vero, sicubi naturalis consecutio oppo nitur libera: scias, nos de sensationibus loqui hae viisee, in quas non homini maius imperium est, quam es sceminis in partum.J Uerum ista prolixius cum ex instituto. Cons. dicenda inferius, inter obiectio. nes Lamianas , s. I73. - 187ι

142쪽

II 3 terer mutationem compositorum, qua talium,fieri motu; scilicet partium vel additione , vel detractio.

ne, vel transpositione. Itaque requiriprancipium motus, siue vim motricem. 6.98. illam motricem non consequi ex eo, quod geometricum sit in materia , non ex illius extensione vel impenetrabilitate, vel modo compositionis partium: ex quibus passiua materiae attribuista pendeant, mensurabilitas, diuisibilitas . mobiliatas &c. Itaque altius hicprincipium requiri, &metaphusicum , vim a DEO corporibus inditam,

quam naturam dicas: in corpore enim tria considerari posse, id quod aggregetur, materiam siue mutilitudinem , modum aggregationis siue essentiam compositi ut talis, & principium mutationum, siue

naturam , quatenus ab ea corporum motus pendeant.

f. 99. Eam tam originalem, sue primitivam, esse in singulis corporibus varie determinaram: determinationem illam pendere a situ reliquorum in uniuerso corporum, quorum respectu DEUS vim primitivam in quolibet corpore limitauerit, ut habeant in sese vires derivati uas, mirifice quidem inter se diuersas, sed harmonicas. illam vero vim deriuatiuam exserere se producendo motus corporum non utcunque, sed prMemus motus a DEo constituris; libere quidem . quatenus eas non esse ge-Pmetrice necessarias, per Leibnitiana inuenta Ig6 constet, sed non tamen omnino arbitrarie & indines feren-

δ 3 6 Paragrapho demum sῖ. inticata obiter, peculiari .

143쪽

ti SECΤΙΟ V. DE sYsTEMATE serenter, ut aliis visium fuerit, verum pro ratione sapientiae suae, quae conuenientiam sectetur & oris dinem, atque inter plura possibilia seligat optu

mum.

6. I Go. Eas leges obseruatione & experimen iis detectas, ipso facto Vendere, quod corporum motus & mutationes cohareant,quoniam secundum

illas & explicari S praedici possint. Huiusmodi este illas, quod caussa s essectus aequipolleant, quod in

uniuerso eademstvtrium motricium s actionism ιrieis quantitas s directionis totalis ratioperassar, quod reactiosit aequalismeontraria actioni se. R gi autem corpora legibus suis physico-mechanieis ita, ut alter ex altero motus secundum illas prodeat runde fiat, ut machina sit hic mundus I37 : m chinam enim diei corpus aliquod , quando varii eiusdem motus pro diuersa partium connexione secundum leges motus ex statu & motu eius antecedaneo determinantur & consequuntur.

6. Ioris quam de dura ea vir Ingeniosissimus meditabatur. seientiae sundamenta. De qua , si placet, conferasreeueu de diverses pieces T. II. p. 7. 2 O. I 33. 134. a I. a 32. 233. Theodicee s. v. seqq. Iournal des s lavans I 69 s. pag. 4s. I 697. p. 26 Ia1692. p. 3o . & 368. Itemque in actis erud. ad

I 3 Cons. CHR. Wou. in metaphys. s. &quae inride eonsectaria fluant, vide omnino s. Io37.& Io38. Similia dabimus ipsi quoque in dissertatione de origine I permissione mali; namque de ibi usus est hais

Tum obseruationum non contemn ndus.

144쪽

HARMONDE PRAESTABILITAE. It sI I. Sic rationes mutationum contineri iuxorporibus, eorumque essentia & natura: neque

ordinarie cI38 quicquam fieri in uniuerse corporeo, quod sui caussam non agnoscat in corpore. Ver. ho: satum consequentem vilegum, quibus aguntur

corpora eterminari ex statu antecedentio caussamque adeo motuum neque externam esse corporibus,

neque supematuralem tantum; esse internam & n turalem 139).6. Ioa. Eandemque hic rationem esse corporum animatorum, etiam humani, quorum tanto eX- tantior cum reliquis uniuersi corporibus connexio

sit, quanto subtilioribus partibus artificiosius sint contexta. Ita sensuum ope perfici, ut, quae ceteroquin debiles forent corporum impressiones, fomtius deinde feriant; ut v. g. radii luminis dioptrico oculi artificio collecti notabiliorem in neruos im-

i38 Dico ordinarie: ne existimes , adeo sanctas nobis esse leges M. Ioo. memoratas , ut neque DEO integrum sit, suadente sapientia aliquid extraordinarium& miraculosum perficere. Neque enim identitas vi rium motrietum aut directionis totalis, Deo opponitur, sed scholasticis illa , ista etiam CARTEsio, viriSque pro tuenda incognita illa , Sc incomperta & inexplicabili actione animae in corpus suum, turbaturis Ie. Res corporum, diuinitus impressas, & experimentis aeque ac fundato illis calculo cognitas. 139 Vides, me loqui non de prima motuum origine, quam DEO transscribimus I. 98. sed de proximis motuum, quos in corporibus naturalibus obserua mus, principio.

145쪽

1 16 SECTIO V. DE susTEMATE pressionem faciant, quam sane eo facturi essent, aut hodieque in alia corporis organa faciant. 6. IO3. Omne tamen illud, &quicquid hine consequitur, mechanicis subesse legibus, atque motu mediante confieri; quod etiam satis obuium &palpabile sit hisce casibus , ubi nulla interueniente

animae opera sensibili, v. g. in terrore subito, motus in neruo auditorio excitatus, mediante cerebro in exteriora corporis membra transeat io o) ; itemque cum turbato eo oris, maxime neruorum &suidorum , statu, nihil motus ex animae imperio consequatur, quia scilicet leges hic cessent mech nicae , & quae sint plura huius generis. g. IC4. Quibus omnibus hoc obtineatur, ut&in nostro corpore agnoscendum sit, consequentia pendere ex antecedentibus, atque adeo & horum respectu verum esse illud LEiBNirii : praesens grauia dum es futuro. g. ios. Q madmodum autem ista declarant, quid in singulis fiat, anima & corpore nostro: ita . iami ηο cons cel. cHR. moLv. metaphys. s. 778. x e pende, utrum eo casu conuenientius sit, ex motu organi unius ad cerebrum communicato mediantibus neruis immediate consequi motum organi alterius: an mediante demum perceptione animae & appeti- tu, ita ut motus prior corporis faciat in anima perinceptionem, perceptio animae faciat appetitum animae, appetitus animae demum faciat in corpore motum, reducendo quasi postliminio in corpus, quod - eo diffugerat in aciniam.

146쪽

iam videamus , unde harmonia O i) pendeat Scilicet id experientiae testimonio nouimuS, concoris dare hasce duas hominis partes ; atque eatenus id assumimus & ab initio & modo etiam s. 87. 88. Nunc vero , cum a priori instituitur nostra discept tio, eius rei possibilitas ex nostro systemate ostendenda est: id 6. 88. promisimus.

io 6. Videas autem, hic eo prouocari, ut dicatur : DEVM utriusque consecutionis scientem, itapraeparasse corpus atque animo aptasse, ut mutationes motuum in illo consequantur eo ordine, quo perceptiones f& appetitusJ animae: animam eo instruxisse modo, ut repraesentet mutationes sui corporis, atque aliorum, quatenus cum isto connectuntur. Factumque id esse semel atque simul, non quasi necessum fuisset, singulis uniuersi mutationibus sigillatim accommodare perceptiones sim-

H 3 gulas,

I4i Obiter moneo , quam ego harmoniam dicam, ex paragrapho statim primo intelligi. Neque eit negotio praesenti simile accommodum, quod auordis ad uniaionum reductis sumitur. Ut enim tactae alteri ait ra consonet, aliquo sensu ex influxu est , dum motus, vibrationum impulsu, aer chordae tactae conterin minus, tremorem suum transfert ad alteram quoque similiter aut proportionaliter tensam , eoque vibrationibus etiam similibus & oscillationibus sui aeque velocibus idoneam. Dixi tamen, aliquo sensu : neque enim ab impulsu illo harmonia est, est a tensionis ratione; nimirum i aec essicit similitudinem& excitabilitatem sessi, excitat impulsus. Uerum de illo nolim ego laborare anxius: tu , si placet , noli id

simile rectius, illud dissimile ad rem praesentem

transferre , aut ex illo arguere.

147쪽

gulas. & singulis animae appetitibus singulos eos. poris motus: sed quod sumiat, utrumque semel conspirare, & pollea suum ordinem sequi ; ita

enim fieri, ut, nisi alterutrum ab ordine desciscat suo, nunquam amplius discordare possint. g. IOT. Nempe quales leges uniuersi struct ra sequatur, eiusmodi regulas sequi eius repraesentationem quoque, esse conuenientissimum. Quos si enim in uniuerso plus ea se sit, ut effectus hae vel illa ratione consequatur, dubitari non posse , quin in repraesentatione plus caussa sit, cur effectus hoc vel illo modo consequi intelligatur. In utro

que nihil fieri sine ratione sum cienti: quod si igi

tur res rei caustam contineat sufficientem, etiam reis praesentation repraesentationis lassicientem contunere.

' velim animaduertant lectores mei, quoties de animaeorpori harmonica loquor, solas appellari perceptiones, repraesentationes, ac sensationes. Quoties de corpore, ut animae harmonico, loqui me de perceptionibus & appetitu seu volitionibus animae. Potest haec res magno esse usui et ita enim intelligitur. quod suo loco disertius memorabo, quaestionen d: Iibortate, hoc est, illam de consecutione appetituum ex perceptionibus esse ab hoc instituto alienam; non illam pertinere ad negotium harmoniae praestabilitae. Possae de appetituum ex pereeptionibus consequentia,

hoc est de libertate dici, quicquid velis, & consistere tamen systema harmoniae praestabilitae. Id nisi planissimum fecero in sequentibus' consentiam sane, venaea omnia vel ob stuporein ingenii aquis, vel ob malae voluntatis crimen flammis destruant.

148쪽

6. Io 8. Hoc nisi fuerit, de primo repra se talionis statu dici non posse, quod uniuersi naturam satis exprimat aut repraesentet ; non enim omnia exhiberi, quae in eo diilingui possunt. Sin primus animae status ita uniuersum exprimat, ut ex eius facta repraesentatione consequatur, secun dum quoque eadem ratione exprimere statum uniuersi secundum: sequi iam, omnia sic exprimi in repraesentationibus consequentibus, uti reuera sese habeant in uniuerso. 6. IO9. Atque adeo & hic barmoniam priorem eontinere in se caussam harmoniae consequentis, &sc onmium subsequentium: esse igitur & in hoe capite verum illud generale: praesens grauidum es

futuro cr42 .f. IIo. I a quidem hactenus ex philosophia

LEIANITiI atque Uouit , celeberrimorum in reitauin

randis metaphysicis duumvirorum, saluis tamen, si qui de meo accesserunt, erroribus. Vnum hic addidero , prioribus siue supplementum siue explic tionem, in eorum gratiam , si qui sunt, qui m

I x verba G1aNirii in theodie. 3. 3 6o. - C'est une des regles de mon systeme de l' harmoni e generale, queu presens es eras is P avenir . & que celui qui volti ut ι volt dans ce, qui est, ee qui sera. Qui plus est. i'ay elabii d una maniere demonstrauive . que D eu volt dans chaque partie I' univers tout eniter . a cause de la parfaite eonnexion des choses. Il est infiniment plus penetrant, que PYTHAGORE, qui jugeade la tallte d' macvLκ par la mesere du vestige deson pied. δε

149쪽

tuam utriusque harmoniam secundum diuersas iautroque leges obtentam fortasse specialius pauloci 43 expositam vellent. Scilicet id non sum cit, dianes generis res ab initio conspirare, & tum suis quamque legibus regi, ut postea quoque conspirare

credantur , nisi simul aut supposueris aut ostenderis, leas leges inter se esse harmonicas. lj. III. Non dubito, id in genere sequi ex iis, quae S. IO6- IIo. dicta sunt : sed tentabo tamen , num aliquid in eam rem dici possit magis specialiter. Equidem si disciplinam, quam hodie desideramus, eo ologicam viri do Eli excolerent, non dubito, quin hoc negotium felicius procederet. Ea enim doctrina, sit, quod titulus I ) pro

mittit, legitime praestaret, generales nobis leges exhiberet , quibus & corpora regantur, &spiritus, siue uniuersim monades. Exhiberet porro legeς cuique generi proprias , ut quemadmodum de legi- bus motus plurima hodie UALLIsti,HvGENIr, URE Ni, LEIANiΤIi, NEWTONH,MARIOTTI, la Him & alio

a 43 Quid promittam, videas 3 Non sane plenam R

valde specificam rerum eκpositionem : sed speci . liorem paullo. quam sit ista altera I. Io6. - IIo. eπ- posita.

x Non enim de elibelli eo titulo insignes. qui, ve

cetera boni sint. & omnino egregii, non tamen id institutum habent, aut perficiunt, cuius hoc paragrapho mentionem feci. Nolim igitur, existimes, i sultari hoc loco viro longe praestantissimo , NEHEM. GREM , Anglo, cuius inter cetera. quae aetatem ferunt, scripta eo oloriam quoque praedicant eruditi. a nostro tamen instituto abludentem.

150쪽

rum opera innotuerunt, ita & de legibus cr4 ap- Petituum, quas sequuntur monades, constaret paulo specialius. f. II a. Meminit eius negotii de mundo in uniuersum es. Nouius ν 46 , atque aliquas simul regulas generales, alibi & de corpore S de spiritibus, v. g. anima humana , nonnullas exhibet. Duas alias generales vide apud LEinNietivM i4 b, cui plenasque debemus. Speciminis loco hae sunto: na-H s turam

x D Quod id hucusque factum non sit, inde ortum puto, quoniam libertati noxium id esse existimatum fuerit , si & spiritus in suis volitionibus alicui ordini aut regulae generali adstringantur, quod utique verum esset, si leges istae forent absolute necessariae, &pellendo agentes , quales olim creditae sunt Ieges me chanicae, & obtrusae spiritibus ab extrinseco. Sed contrarium obtinere, in nostro casu, inferius doce-himus. Cetera quis nescit, receptam undique reguis iam animarum, ut non appetant nisi bonum, aut sub

specie boni' Quae, ut constans sit, libertati tamen electionis inter plura non ossicit. I 6 Metaphys. I. 7o9. habentur generales: de corpoiaribus vide I. 66s.&seqq. de anima g. 847.1 Novell. de la republ. des lettres 168 . luili. p. 7 s. seqq. Rogo autem lectores meos, praecipue illos , quibus placet ad DEUM referre studia selen

tiarum, ut hunc quidem locum euoluant, & repetita lectione examinent. Videbunt, quomodo LEi 3ΝiTius etiam abstractissima philosophiae capita referat ad pietatem; ipsas scit. mechanicas corporum leges ediuinis repetens attributis. Longior locus est, quam ut hue describi debeat: longiorem tamen Optabunt,

quicunque legent, & intelligent.J