장음표시 사용
91쪽
posse effectum quemcunque praestare; corpus et, am cingi aliis corporibus , quae saltui resillant: saltum concedit utique ad quamcunque altitudinem futurum in vacuo , non item nostro casu, quo anima possideat corpus innumerabilibus aliis motibus & corporibus motis circumscriptum atque
obstipatum; ait, paralogismum illi similem esse, si dicas: se principium corporis humani motori-um quodcunque tandem fingatur) potesst corpus
hoc per liberum aerem sine multo aut quantocunque tandem labore aut impedimento, cursu per aliquot centenos passus, quasi raptim propellere; ergo debet illud etiam eadem ratione per prosundum aquarum, imo per transuersum murum prO-
pellere & transpellere. Mf. s 8. Sunt illa huiusmodi, ut nisi caueas, possint initio videri tollere difficultatem: examen accuratius, ita arbitror, non sustinebunt. Veniamus in rem praesentem, & agamus per dialogos. Ita enim & pressius sequi dicta virorum , & rem breuius licebit omnem expedire. J Anima nquii s ens itum: quis negauerit Z finitum esse, iucit limitationem e rectet Eeto illius agendi vis non es ictimitata, statimitatae concedami cs determinatae distinguo. de tei minata hactenus. ut non possit omnia, sed quaedam, ita opinor; sed quaerimus, unde sit determinatio , non generaliter sumta , sed specialiter, imo singulariter, cur hic hoc, tantum, tale agit anima Z Cur 1altat ad dimidii pedis altitudinem, cum antea ad pedem integrum 3 Cur non saltat quoque ad tres t septem Z decem Θ Anima non potin
92쪽
sECUO III. DE sYsTEMATE INFLUXVs. est imprimere gradum motus,nis qui dispositioni corporis quadret: atqui omni corpori quadrat omnis motus, Omnis celeritas, omnis direetio ; hoc mechanici norunt, & qui physicam discunt. Corpori per se, s absolute, vel in vacuo, si pectetur: at
non ubi circumscriptum obstipatum corporibus ambientibus , elasica'incumbente siua virtute magnum illud oportet corpori nostro imponentibus. Atqui etiam stipato corpori, saltim cohaerenti & firmo, omnis quadrat, Variato tantum impulsu mouentis. Sin certus est motoris impetus ; dicis vera sane: sed fateris, determinationem motus esse ex corporis dispositione, impetum illum limitante , dirigente, consumente, pro legibus mechanicis, quibus ipsum aeque ac reliqua corpora, subiectum est. Perinde, aesi diceres: motus corporis reguntur, limitantur, determinantur, impediuntur, promouentur, finiuntur legibus mechanicis , sed incipiunt tamen & perficiuntur ab anima. Non omnino: proportio illa, secundum quam determinatur, relata est ad gubernationem motus, i conuenientem,qius propo rioni corporis, quod motu sci debet, respondentem.
Consideranda sunt non selum leges mechanica, sed υ quam maxime ad finem reflexae. Quasi scilicet haec quaestio sit, an proportio esse debeat in actionibus animae, si motus pendeant ab iisdem,& cui fini Z non potius, a quo principioi quo medio ' quo modo fiant illae determinationes Θ itaque hoc primum, atque integer discursus p. 84. aliena videntur ab instituto. Quoad alterum, cedo quaest proportio corporis nostri atque ambientium, dis-
93쪽
ς SECTIO III. DE sYsTEMATE INFLUXVs. positionisque nostri corporis ad actionem antis
g. s9. Essentialis conditio animas, esse Gram. Negatur ergo ab hac ratione, quod nulla proportio si inter animam corpus: sed potius omniano anima habeat proportionem cum corpore commuis nem. An a finitudine rerum sequatur earum proporritio , & quidem duarum praecise rerum proportio communis, iudicium esto illorum, qui finitum auri pondus cum finita hominis duratione, finitum intellectum cum finita viae, Berolino Lipsiam ducentis, longitudine possunt contendere. Essentialis conditio anima humana nedum aliarum γ es, ut ad V minimum aliquando s aliquamHu sit in corpore. Negatur itaque s ab hac ratione, quod nulla sit proportio inter corpus s animam: cum societas supponat proportionem. Nouum est, a societate proportionem consequi aut praesupponi,saltim inferri posse: motus & extensio, locus atque tempus, superficies& linea,quoties sociata sunt: an igitur eorum est inter
se proportio ' Illud autem de linea s superficie, ad
proportionem inter motumjextensionem; locum stempus, s multa huiusmodi, cumsocietate absoluta agentis S patientis, formabier ad Nnum idemque reducere, ad triarias, imo subsidiarias cohortes transmittendum es. Dic sodes, quis ad unum reduxit formaliteri A societate argumentum erat et a societate est instantia. Sed argumentum erat a societate absoluta: an ab omnit Societas est, nisi
fallor 7 3 , absoluta inter extensionem & diuisibili
73J Dixi, ni fallor. Quid enim societas absoluta sit.
94쪽
tatem materiae, in motu inter spatium & tempus. Fortassis tantum a societate absoluta agentis & patientis Θ An omnis agentis & patientis DEUS agit in mundum , etsi nulla hic proportio intercedat. Sed hic non est mundo sectatus, ut anima corpori: recte id quidem; sed vide, quid fecerim i Dixisti primo: societatem, sine additor
extorsit illam LEIANITius tibi. Iam dicis: societatem absolutam: sed eadem eXempla eandem, si quae est, excutiunt tibi. Rationem agentis spatientis alia extorquet tibi instantia. Iam quid superest Q cietas absoluta agentis & patientis coniunctim, talis enim est animae & corporis. Proba, si placet, ex hoc medio termino sequi, vel si tua malis verba p. 84. obvia , societatem supponere proportionem : sed proba , ut intelligant etiam illi, qui
rici 1DEM amant, atque adeoproportionem Interrain
rionem & motum assequi se posse hactenus negant. 6. 6o. stationem simpliciter esse motum, imo formaliter, aut vicissim, ego non crediderim, vitam Φominem esse, qui dixerit, nedum ut ego illesim. At vero, quodproportio nulla esstpossit aut debeat inter rationemWmotum in bubstrata materia , ego ingenue fateor, a nullo homine audire sperauissem. Atqui
omnes Euclidet tirones 74 dicunt, inter hetero-Ε genea
non satis as quor. Mihi QMetas relationem dicit
' inter membra unam, aliam ad finem, actiones, officia, normam, Originem, &c. Transeant autem haec leuiora cum ceteris.
7 Sunt vero &hDpsi, qui mirantur dictum viri celeri
95쪽
SECTIO III. DE sYsTEMATE IspL Vsis genea non esse proportionem. Substitue voci rationis lineam, motus vocabulo numerum, & pro substrata materia sume agrimensoriam artem : in stantia erit soror discursus tui, sed fratricida. Neque enim hoc metuo, Vt quisquam sit, qui maiorem inter illa similitudinem, aut homogeneitatem demonstret, quam inter haec obtinet: neque diffido
tenacitati geometrarum, quibus nunquam hoc extorseris, ut heterogeneis rationem siue proportio nem adscribant. De philosophis autem hoc credo, terreri istos, cum dixeris: ratiocinationem, coisgitationemo c. in motu confisere; omnemque
actionem , tam 76 moralem S intentionalem quam
berrimi, tun pag. di q. ait: si posse easdem sine ea- uillatione proportiones manere, auctis quantumuis magnitudinibus; quae verba erant LEAENITu p. IIO. Obiicientis nouum est edictumi is Edictum enim hoc illi norunt ex quinto magistri sui elemento, quo statutum est, aeque multipliciaIer re proportionem simplietum ; magnitudines autem ea multiplicatione, augeri qumtumuis posse nemo dubitat. Neque est profecto quisquam arithmeticae vel geometriae initia tus, qui Leibnitianam vocem alio sensu acceperit. 7s Verba sunt pag. 99. A Si ratiocinationem, cogitationem, contemplationem, intellectum, diiudicationem, collectionem, aestimationem, electionem, amorem, odium, metum, desiderium, &c. 5cc. quocunisque modo & intuitu perpendamus: quo alio modob: medio haec peraguntur, imo in quonam Proprie consistunt generaliter, nisi in motu is Q Verba haec sunt ea d. pag. ti Adeo, ut omnis actio. tam moralis atque intentionalis, quam physica . quatenus actio est, δέ ab uno num ro ad alterum . ab
96쪽
uam physicam, certis equeris e esse motum
motum quomodocunque consideretur esse ens incorporeum, rem incorpoream ), imo immaterialem , non accidens purum 78 : eredo etiam, illos impense miraturos esse , si dixero, disputare magnum virum contra haec LEIANiTII verba : is omnem actum esse motum, loe
uno modo essendi ad diuersum cui obiecta) proebdit , certissime & verissime sit generico motus. δετ Vid. pag. 39 I. ubi: si quod autem anima habeat
facultatem motus exercendi, ego quidem semper exustimo, planum esse posse intellectui ex eo , quod moistus, quomodocunque etiam in materia , sed tamen non ipsi materia consideretur , sit ens incorporeum; eo i pio, quia nemo contradicit, quod, licet etiam reputetur alligatus materiae, tamen non ipse sit materia. Quo intuitu, cum in toto uniuerso valeat, quod, qualis est effectus, talis etiam sit caussa, motum, tanquam rem incorpoream, non possum ab alia caussa efficiente expectare, qtiam ab anima , tanquam ipsa quoque incorporea. ,, . & p. 98. idem : interim motus ita quasi materialiter considerando incomporeum ens , & tanquam formaliter) perpetuo transitu agens, habet utique exquisitissimam potestatem in corporeas res. Habet, inquam, activitatem incorpora, ut patientia: ipse ut res incorporea, imo Immaterialis r siquidem lain a corporis materiati, quam ipsius materiae, affectionibus intrinsecis seu e
sentialibus , in solidum distat atque differt. ,. Ea quae sunt sequentia. γ V. p. I; 9. sub fin. ibi : si unde absona illa commentatio ortum duxit , a qua etiam noster auctor sibi temperare non potuit, a quod motus si purum accidens; nempe, ut apertius noster infra eloquitur, plane nihil. ,. Cons. s placet S. nostr. 34. ν9 verba sunt pag. a c. & oppostion pag. III. II a.
97쪽
lem scit. non dixerim : actiones internae anima. rum sunt in substantia partibus carente. Ne quidiam de actionibus DEI immanentibus dicam. Ag. 61. Prouexerunt nos ista longius , quam postulare videbantur obiectas . Sed redeamus ad instantiam ibi allegatam, tantoque minus hic negligendam , quod priora iam inter virum
doelum & LEiBNiTivM maximam partem ventilata sunt ; hanc vltimae demum exceptiones protulerunt, LEiBNietio dudum vivis erepto 8o). Nimirum
Fateor autem, me pihil earum intelligere, neque per uidere, quo colline ent. Nihil enim hoc loco LEiani. rius dixit . nisi quod uno ore omnes dicunt phi Iosephi ; quodque omnino euidens esse quiuis videt. Curiosis igitur, & subtilioribus meo ingeniis id disputationis relinquo.J Locus est prolixior, quam ve& hunc transscribere, & lectoris per se ipsum iudicaturi oculis subiicere hic liceat.
po) Nimirum animaduersionibus LEi3NITiI enodationes opinposuit vir celeberrimus, communicatas LEiBNITIO, Qui
ex interuallo deinceps breuibus illas exceptionibus denuo ventilauit, interquiescente negotio, dum ab amicis moneretur STAΗMus, & typis vulgari acta permitte- ret; replicationem eo casu additurus ad exceptione memoratas. Prodiit libellus Halae Magd. Irao. De pretio illius nihil statuo : Mahlianam mentem, exti tuto negotii otiosi, satis inferas; si mimis, ex verbis p. lys. MEgo certe primus agnosco; nedum conissentio, quod tam tota haec disceptatio . quam methodus in ipsa obseritata, nihil eximii momenti ad totam solidarum scientiarum illustrationem afferre, censeri
positi. - Si qui tamen philosophiae Leibuitianae fri
tiati eius viri monita pag. I. -- I9. I7 . I 83. a
x. tente legant, facturos operae pretium existimo.
98쪽
SECTIO III. DE sYSTEMATE INFLUXUS. mirum eo equens est absurdum: sed consequentia non es Leibnitiana similis. Audi primo LEiBNiTivM: si determinatio saltus atque adeo & altitudinis, ad
quam corpus nostrum saltando attollitur, non dependet a potestate fluidi exercentis explosionem determinatae virtutis & praecise tantae, quanta impenditur ad eleuandam corporis, ad hanc praecise altitudinem attollendi, grauitatem ; sed potius ab actione & vi animae, cui nulla grauitatis aut comporeae reactionis vis esse potest proportionalis, minus aequalis: causta non est, cur, volente & nitente anima, corpus non attollatur ad altitudinem quamcunque, decem potius, quam Vnius, pedum: in uniuerso saltim corporeo , atque omni eius resistentia nihil est , quod in illam animae vim possit reagere, atque adeo eandem limitare. Itaque perinde est hoc casu, num in vacuo corpus moueatur, ubi resistentia non est, an a vi animae, cui nulla corporum resistentia proportionari, & quae adeo per nullam ambientium corporum actionem limitari, circumscribi, aut determinari potest; quam tumuis enim magna corpori mouendo resistentia fiat ab ambientibus, non aget illa in animam, ade
que nihil illa detrahet estectui nitentis animae, si quem habere fingitur. Intelligis, nisi fallor, qus
neruo LUBNiTius a minori saltu ad maiorem, imo quantumcunque, potuerit concludere ξ Nune vide& instantiam s. s7. Illa unicum hoc habet, non licere a minori progredi ad amrmandum maius. Atque ita est profecto, ut non dubitem asserere, illam hypothesin esse rerum naturae aduersam, ex
99쪽
N SECΤΙΟ III. DE sYSTEMATE INFLUXUS. . qua hoc sequitur : is principium corporis moti .uum potest corpus promouere in fluido parum re
mente , ergo & transpellere id potest per solida
dissicillime locum concedentia. Consequitur autem id non in Leibnitiana, sed aduersa potius θ-pothesi. De priori post enarrata nemo quisquam dubitet: posterius sic habe. si principium corporis motorium non est mechanicum, quod corporum resistentiis proportionale, adeoque maius, minus aut aequale est; sed est vis & facultas inhabitantis animae, cui nulla corporum resistentia potest conferri, ut proportionem siue aequalitatis habeat, siue inaequalitatis: sequitur, eam non minus superare posse resistentiam muri, quam aeris, atque adeo ceteris 8ia paribus corpus suum pertransuersum murum propellere. Universa itaque res denuo huc deuoluitur, ut reactionem corporis contra actionem animae, adeoque & resistentiam virtuti huius motrici proportionalem, si fieri posseis
si Dieo, eeteris paribus, ne texturam eorporis, muro molliorem, opponas: abstrahimus enim hic ab eo. quid in corpore futurum esset, dc hoc unum quaeri mus, num isti effectui praestando, hoc est, muri resistentiae superandae sussiceret vis animae 3 Quapropter si te id male habeat, quod texturam corporis hie non attendendam dico, substituas pro transitu peernuros, saltum in aere tantum, quantus eandem vim requireret, quae disrumpendo isti transuerso muro sufficeret: ex eo enim intelliges, ut haec instantia pro posita quadret, solam muri firmitatem, non corpori texturam delicatiorem, Me respiciendam esse.
100쪽
SECDO III. DE sYsTEMATE INFLUXUS. 7 Iset, ostenderes. Sed finiamus ista tandem, atque
otiosioribus relinquamus.1. 62. Existimo, per hactenus disputata intelligi, quare actionem corporis in animam, atque animae in corpus repugnare censeam veritatibus, aliunde cognitis, communiterque approbatis, scilicet his: quod esseclus non possit esse potior sua caussa; quod nihil sit sine caussa sui; quod inessei libus determinatis debeat esse ratio determinationis; quod proportio non sit inter heterogenea;& quae sunt plura huiusmodi. Neque adeo id vel
temerarium dici posse confido, neque inepte noua turiens, si, saluo meliori iudicio, ab ista, quantumuis recepta&populari sententia recedam, maxime post tot exempla virorum undique doctissimorum, quos si nominare omnes c82 oporteret istumerum , credo, extimesceres.
f. 63. Erat hoc primum, quod in mentem venire poterat hominibus, cistema influxus dictum,
vulgato quidem vocabulo , etsi minus accura E 4- , tota Nimirum Cartesianos ex hac parte omnes stare quis nescit Μagnos viros. theologos aeque ae philosophos, ex omni genere cultuum & regionum. Stare Cartesianirantes eclecticos, Somio similes: stare isNmvM, MOLNvMque, cum sequacibus: accedere etiam illos, qui inexplicabilem nodum caussati, nul iam apprehendunt partem, omnes aeque impetunt obiectionibus. Et quis dubitet, esse etiam, de quibus repetere illa Morraei liceat, approbata CRosAE in log. P. I. S. I. c. VI. T. I. p. 23 o. - Ie pourrois deceter ci plusievrs eo lises de mes sentimens, qui nute de ourase, en deviendroni pe uteire te censeur . ,s