장음표시 사용
161쪽
OBIECTIONES VIRORUM DOCTIS SIMORUM EXPENSAE.
IRimus, qui suam de hoc systemate sententiam H publice, quantum scio, exposuit, est idemst ille, cui primum id LEiΗNnius si s 8 inscripsit A. I 60s. M. S. F. ovcΗΞRivs) is 9 canoniacus tum Diuionensis. Extant eius obseruata in diario eruditorum gallico, eodem anno i CO)ς quibus respondit sequenti anno ci6I LEiBNiΤius. Conferamus huc , quae pertinent ad harmoniam . praestabilitam: & singulis obiectionum momentis responsa interseramus. lj. l23. Concedetur tibi, inquit FovcMERivs MLEIBN TiVM, quod magnus uniuersa artifex DEVs corporis organapossit adeo apte disponere, ut omnes illos
162쪽
FoVCHERIANIS. I 3 Iillos motus producere queant, quos anima, isti coniuncta corpori, per omnem suam vitam produ ei volet, etiamsi ipsa nullas motuum mutationes 4 'aut modificationes efficiendi facultatem habeat: &vice versa, quod DEVS possis eam animae constructionem largiri siue illa sit noui generis machina, siue non sit, cuius ope omnes cogitationes earuminque modificationes motibus corporis respondentes Becessive enasci possint, eo praecise tempore, quo corpus suas functiones exserit: quodque id non m ge repugnet fieri, quam ut duo sibi mutuo horologia sic accommodentur, ut quo momento horO- Iogium A. meridiem indicat, eodem id & alterum
B. praestet, ita ut eodem pondere aut elatere mota . videantur. Dg. I 24. Accipimus vero ista liberaliter conre , '& grata mente z machinam noui generis per nos dicas , si machinam voces omne id, ubi ordine sibi mutationes succedunt, singulae ex antecedentibus suo ordine & modo determinatae: quo sensu &LE isvrtius ci62 eam vocavit automatum spirituale vel formale, &, quoniam rationale est, liberum.
IIourn. des s av. I 69 p. 4. iuili. pag. D. & con- fer infer. s. I 4. & memento , animam sensu propriissimo esse automaton ; machinas eo nomine apinpellari solitas , sensu minus proprio: norunt id, quicunque graeca callent, & mechanicam. Absint suspieiones & odiosa omnial Habeatur hoc pro exemplo , quomodo fieri possit, ut boni viri palpabiliter fallantur. Dubium nemini esse potest, quin praesens nota eo fine ab me addita fit, ut ostendam. automati vocabulum aliter sumi de anima, quam de
163쪽
134 SECTIO VI. DE OBIECTI Ninus Memineris saltim, partes hoe sensu nullas requiti
in ipsa re, ut est in machinis corporeis: hic enim, quia res expediri debet per caussas evicientes veras
S reales , & a se inuicem distinctas, partes esse
eorpore. Illam propriissime, hoc improprie automatum dixi. Differt autem ab impropria significatione propria , quidni & propriissima Z Redie. inquis, differunt, sed quo momento Potest ipsa hae differentia nocere catissae tuae. Ego vero differe tiam indieaui, prouocans ad mechanicam, & graecumidioma. De his silentium est in obiectione; alleg tur locus meus , & excerpitur, sed finitur verbis eisinemento. animam sensu propriissimo esse automaton &e. Scilicet ita incautis approbatur ineo. quasi testimonio, quod ibi dixerat disputator ; ποI-fianam philosophiam facere ex anima horologium . subiicere illam necessitati brutae. mechanicae. inel
Non dicam, id studiose factum esse, quia nemini dolum aut insidias nisi coactus unquam adscribere eonstitui. Potuit vir clariss falli festinatione, potuit ex rptis aliorum. Ne tamen id innocenti noceat diutius; nocuit enim ab initio , dum & alius in publico str to . me non audito, nec Visi commentatione mea, aduersus me disputare fide auctoris sustinuit:) dedi in dilucidationibus expositionem his verbis r Explicabo hoc loco, quis sensus sit verborum eonsequentium. Prouocaui ad linguam praeam. Jcmaehanicam, atque ex illis dixi patere, quod animaaster, quam machinae dici automatum possit. & quidem anima proprie, machinae improprie. Αντο ματον descendere per lexicographos,v. g. MARTINi in texieo etymologico, SurcRRm in graeco . existim
164쪽
oportet, quarum altera agat in alteram; ibi autem, quia per caussis finales omnia consequuntur, sum-cit, ut diuersitas adsit repraesentationum, siue rerum a simplici repraesentatarum, ut altera alterius ratio-
tur ab αυτες & μ α ω , vel & ματεω , inquiro , desidero, vehementer appeto. Est igitur oei'οματον ens se ipso desiderativum , siue cuius mutationes ab
ipso appetita sunt. Id animae competit propriissima. quicquid in illa fit, fit per principium internum, siue per appetitum suum. Cons. definitionem appetitus in eodem tractatu meo β. 9 I. pag. IOI. -- uina omnes, per doctrinam mechanicam , habent principium motus sui externum et igitur non mouentur seipsis, multo minus ex appetitu interno. Quod igitur αυτοματα dicantur , est ab ignorantia philologorum antiqui temporis , eademque per philologos nostri aeui dudum agnita & emendata. svrCERus
in lexico : αυτώματα , vel αυτοματοι μη sunt opera mechanicorum , quae per se in inueri videntur , ut sunt horologia. Non igitur sine argumento credidi per notulam istam praeaueri possie interpretationes vocabuli sinistras e postquam id Temedium per experientiam cognosto fuisse insuffieiens;
adhibebo aliud. Abstine a vocabulo automati, cum de anima sermocinaris: abstinebo enim&ero. Abiastinui antehae ubique alias. inum illum locum i terserui, ut moneret, non assimilari animam machi. nis. Sine eo non exhibuissem id vocabuli. Siquid in sententia ipsa, ut eam enarraui, censendum existimas, audiam illud verbis non- ambiguis propositum libenter. ,, Ista in in temporis , quibus nihil addo hac vice. cons. tamen locus GiENIDI ininfra allegatus ad F. Is a. not. I 84.J
165쪽
i; 6 SECTIO M. DE OBIECTIONIBone fieri possit & finis & medium, atque sic reprae
sentatio medii sit ob repraesentationem finis intenis tam : quae, ut facile videtur, spiritui nec quicquam contradicunt ; cum multitudo non sit in ipsa re, sed limitationibus eius, vel in termino, ad quem
eius repraesentatio refertur, eXterno.
f. 2 s. se Verum, cui tandem rei, ita pergit FO 'CHERIus, inseruire potest magnum id substantiarum artificium, nisi huic scopo, ut videantur in se mutuo agere, etsi id non facianti Certe non videtur hoc systema praestare Carte no , & si satis caussae est, ut hoc eapropter reiiciamus, quia inutiliter supponit, D EVM, considerando motus, quos ipse in corporibus emcit, producere etiam ideas animae motibus respondentes, quasi id non esset
DEO dignius, ipsas statim ideas & animae modi
ficationes producere, sine corporibus, quae sint ipsi regulae loco, atque ut sic loquar, quid agendum sit, commonefaciant: an non & merito ex te orirarere licet, quare DEO non sum ciat, ut omnes animae ideas atque modificationes essiciat, siue id immediate malit, siue, quod tu probas, per artifi-eium , sine corporum illorum inutilium quae spiritus neque mouere possit, neque cognoscere ' Vsque adeo quidem, ut si nullus in corporibus motus esset, anima nihilominus eum esse iudiearet; eodem modo, quo dormientes credunt, semouere membra, & ambulare, etsi illa quiescant& omnino nihil moueatur. Sic&dum vigilamus, ani ae constanter sibi persuaderent, moueri corpus ex voluntate sua, etsi vanae & inutiles illae machinae
166쪽
chinae in ipsa inactione essent, &perenni tu argo
f. I 26. Fateor, me non intelligere hie omniaritaque in nonnullis disiunctive respondebimus, in aliis per modum prouisionis. Si quaeras, cui bono istud artificium t Dulpeae sensus est: vel de sententia quaeris, vel de re ipsa. Si primum: cui bono ista hetpothesis excogitata sit a LEiENimio 8 Accipe sequentia: ubi arbitrariae sunt hypotheses, quaeri i re potest, cui bono excogitentur vel supponantur ZSi non sint arbitrariae, sed ex principiis ante stabulitis consequantur , pro examinanda sententiae alicuius veritate, inutilis haec disquisitio est, saltim non necessaria, minus etiam illi, utcunque res cadat, praeiudicans. Quis unquam EvcLiDI opposuit, cui bono sit illa angulorum in triangulo rectilineo cum duobus rectis aequalitas Θ Cui bono incomensurabi- ,
litas ct 63 lateris & diagonalis in quadrato Θ Deinde
vero id difficile non est, dicere: cui bono. Ad euitandas in systemate antiquo specierum emissiones retransmissiones & transmutationes & transcreationes,& entitates uniti uas,& intermedia inter spiritum atque corpus vehicula, &scholasticorum figme
ta, & figmentorum supplementa omnia: in systemate I s Cartein
Exemplum est LEiaviris, quod nolim sic intelligas. quasi rem rei, adeoque necessitatem harmoniae conis ferat necessitati geometricae. Comparat conclusionem conclusioni, sue necessitatem theorematis, τι illati ex antecedentibus , adeoque id asserit, quod necessitatem consequentiae dicimus, inserentes legitimo nexu veritatem aliam ex alia. Prius coSnita.
167쪽
1 8 SE IO VI. DE OBIECTIONIllus 'Cariolano ad praecauenda perpetua miracula, la
legum naturalium. turbas, & θstematis hiatus quos inducerent, res, leges & statuta plane arbutraria: in tertio denique, ad distinctos rerum conceptus formandos, ad reddendam rationem effectui homogeneam, & sussicientem & domesticam, in utroque substantiarum genere, & quae sunt huiusmodi. Si denique et systematis hic recenseri
posse admittas, cogita ex nostra explicatione exsum gentem animae a corporibus independentiam, atque adeo nouam libertatis & immortalitatis illustrationem, demonstrationem nouam existentiae diuinae r
& summum sapientiae diuinae specimen &c. f. ia . Si de re ipsa sermo sit, cur DEO
non semeiat facere, spiritus sine materia ' Meminetis primo: id non este nostrum contra Cartesianosi argumentum, quo hic nititur lin. FovcAEluus. De inde responsionem in promtu esse : maioris id sapientiae specimen est, si plura sint creata cr64 , e demque natura quidem sua inter se disserentia, in
Is Argumentum est, quo&vara tine mundo LEIBNμrivs exesust. Sic ille in suppl. ep. ad SAM. CLAR-κivM quartae: isje pose, que toute perfection, que Dieu a psi metire dans Ies choles sans iarure auxautres persections, qui y sent, yaete misi. Ors-gurons nous une es ace eniterement v vide, Dieu ypouvolt metire quelque nratiere sans deroger ea riena toutes les autres ehoses: done il l'y a mise: doneil n y a pollit d' espace eniterement uvide e domto ut est plein. ,, V. recueti T. I. pag. 6 I. 62. Uidetur tamen, aliquid amplius innuere LEIENITIVS , v eibus sans deroger, de quo ego nihil asseuerate dicam.
168쪽
mutationibus tamen suis harmonice conspirantia. Ita enim plus perfectionis est in uniuerso, quam si omisisset DEVS illum rerum a se diuersarum ordinem tam mire, sed & tam eleganter consentientem. Atqui hoc DEO dignum est, agere & producere id, quod est perfectissimum, miscere maximum cum optimo, combinare adeo corpora cum
piritibus. Tum vero inutilia corpora non sunt, quam diu & finibus modo enarratis inseruiunt, &rationem in se continent determinationis repraesentationum in spiritibus, quod ante asseruimus. Di-Cerem potius eum casum , quem vir doctissimus nostro substituit, fore incommodum, si corpora remoueas. Cui bono enim spirituum repraesentationes limitabuntur ex situ corporum in uniuerso , si corpora non existunt i Dico autem, cui bono 'Quoniam ita)FovCHER ius disputauit. ne putes, me his alieno misceri negotio, atque aduersus id r-
Id eertum videtur mihi, si additamento illo maior in uniuerso exsurgat perfectio : DEVM illud non negligere. Num autem de omni supposito vacuo dicere liceat, id impleri posse sine detrimento perfectionis in toto 3 imo etiam eum illius accessione noua Z id
non ante determinavero, quam ostenderis, compleri posse vacuum sic, ut illae nouae substantiae eum antiis quis , stilua etiam eorundem antecedanea perfectione omni, consentiant. Nostrum vero argumentum ferre eam limitationem in textu vides.
16ς Nihili enim est id argumentum, si ideabsam e velis ratiocinio expugnare, quod ineptum flaret, repraesentari corpora extra nos, si nulla existerent, aut quod in errorem auctor naturae duceret, si animam evice-
169쪽
i o SECTIO VI. DE OBIECTIONIBVs f. I 28. Ad reliqua paragraphi I a s. haee habe:
corpora sunt inutilia, quatenus physice non i fluunt : sed non sunt inutilia , quatenus in se comtinent rationem limitationis & determinationis re
praesentationum m spiritibus. Etsi igitur physii ca
cesset connexio, non cessat tamen metaphysica.
Deinde corpora vigilantibus nobis quieta supponi non possunt, cum moueri videntur: alioqui cessaret
harmonia corporis & spiritus. Quod autem porro, somniantibus aliter eueniat, id est ex discrimine sen sationum & imaginationum: ut enim id fiat, quod imagineris fieri, non postulat harmonia, imo nequidem admittit ; nullis enim id legibus obtineri potest. Quare autem somniantes non distinguant
ret eiusmodi, ut quas eorpora videre sibi videretur. etsi eorpora eiusni odi nulla existerent. Vt enim itilud consequatur, necessum est, antea dein onste ν, posse finitos existere spiritus, eosdemque cogitantes varia, etsi illa obiecta non repraesentent sibi ut extra se eristentia; itemque posse illos finitos esse, confusis adeo& obscuris praeditos ideis ' neque tamen eo facto naniscisci notionum corporis . aut materiae. Scilicet illud est . quod ili. Lgiamrivs in theodicaea monet S. I 24. ex quo necessitatem corporis in spiritibus finitis eruit, alia fortassis occasione distinctius tradendum& profusius. Alterum autem non mage stringit hoc. sipposito, quam si errorem vulgi de coloribus corpori inhaerentibus, de realitate iridis, de cruribus eius solo insistentibus, de rotunditate viserum e longinquo turrium angulatarum, de motu solis diurno. de calore cellarum subterranearum hyberno aestiuum excedente, de attractione aquae in siphonibus sectoria,&c. tueri isto arsumento susciperet.
170쪽
phantasmata & sensationes, adeoque id fieri putent, quod fabulantur , id cel. No rivs I66 docere
potest. Postea vero inactionem, vanas massas, per
ennem Iethargum philosephia Leibnitiana nullibi
admiserit: nullum corpus est, quod non moueatur; saltim intestino motu: nulla substantia, quin agat; sed in se ipsa. Sin praeterea actiones alterius in alteram urgeas, distinguo: si actionem definias, mutationem , cuius principium sit in re ipsa ε passionem , cuius aliqua ratio si extra hanc rem in alia: concedam mutuas actiones & passiones I67 . In anima enim est ratio, cur haec percipiat, est aliqua etiam in corpore, pro cuius situ animae repraesentationes limitatae sunt. Idemque dico de corpore; est enim in corpore motus ratio em ciens ; est in anima ratio determinationis , quoniam hic motus huic
16Q V. metaphys. g. a 36. seq. atque in uniuersum, quicquid ille de regulis phantasiae, de somnis, sensationibus & imaginatione dicit , quam rem nulli bi sic
367 V. I EmNiTivM journ. des s av. I 696. pag. ,,Jene fuirat pas me me de dire , que ly a me remiis lecorps: & comme un Copernicien parte veritablementdu lever du soleti, un Platomcim de la realite de lamatiere , un Cartesim de celle des qualites sensibi es. poumu qu'on Ι' entende saliaemeni; je crois de me- me , qu 'il est tres vray de dire , que Ies substa ces agissent les unes sur les aut res , po urvd qu onentende , que ly une est cause des changemens dans P autre , en consequence des Ioix de l' harmonte. Cons omnino principia philosophiae saepius citatas, 1 I. sq.