Georgii Bernhardi Bilfingeri De harmonia animi et corporis humani maxime præstabilita, ex mente illustris Leibnitii, commentatio hypotetica

241쪽

ctoribus meis constare, quod phantasia nostra Isagendi modus sit, ut si quas res in quibusdam temtiis conuenire obseruauerimus, illa posthac occasione alterius ideae alteram quoque re producat; id quod in discursibus familiaribus manifestuna est ex transitu, quem facimus, a materia ad materiam. Vbi hoc factum suetit, memoria beneficio ideam

istam veterem denuo agnoscimus. Timuero veterem atque nouam combinando, id, quo conueniunt, detegimus, atque sic ideas generales atque uniuersales formamus : conceptui vero illi generali vocem alligamus, cuius ope deinceps id, quod in rebus specificum & generale est, designamus. Cognitio igitur υ niuersalis iuuatur, & propositiones abstractae pendent a vocibus, vel generaliter signis illis, quibus id, quod in rebus commune est, a proprio secernimus. Itaque mirum non est, reis praesentari illas posse suo quoque modo in corpore. Sed progrediamur ad speciali ora. g. 199. Dum primo rem praesentem percipimus, notum est, in cerebro motum oriri: & continuari illum ad membra, loquelae organa, atque ibi nouum excitari motum. Id origo vocum probat: nisi enim ex rerum aspectu conatus nasceretur ad producendum sonum, nunquam homines loqui incepissent a iob; sed neque infantes inciperent hodiequeacere potest illarum rerum euriosos, quos non omnia latent, quae domi aguntur. a Io Obiter moneo, ne ex isto argumento Ineauti se monem naturalem inferant. Falleretur, qui di ceret rquoniam ex aspectu rerum conatus ad producendum

242쪽

DE OBIECTIONIBVS ΜΥΑNIS. a I 3 dieque. ille sonus auditus nouum in cerebro motum producit: ut adeo bini motus liverebro conis iungantur, alter ex sensu rerum ortus, alter ex sensu soni, seu vocis. Atuue ita fit, ut alter in cerebro

excitatus & alterum excitet: namque & hic nihil video incommodi, quare fieri non possit, ut duorum motuum semel combinatorum aut aliquid commune habentium, altero excitato excitetur alis

ter quoque. Isis vero praemissis, omnia obtinuimus in corpore, quae necessaria sunt cognitioni generati, suo modo repraesentandae. g. 2oO. Excitatur sensu rerum praesentium in corpore, & cerebro meo, motus: habet hic aliquid commune cum alio, qui olim excitatus fuit: itaque & ide excitatur. Iam in motu cerebri praeia

senti habes & id, quod utrique commune est, & id, quod proprium : habes igitur & id. quod idea

generali respondet. Motus iste cerebri. qui utrique hic communis est, non minus influit suo modo iuorgana loquelae, atque singuli hi motus rebus re-

sonum aliquis in homine eooritur; ergo in omnibus idem oritur, ergo sonum omnes eundem edent ad conspectum rei eiusdem. Pendent illa sane ab infinita circumlhantiarum in organis maxime auditui, & iloquelae aptatiς, varietate. Neque hacile plures iisdem rebus eosdem quoque sonos alligarent, nisi auditos antea ab aliis r non sunt igitur certi a natura soni rebus destinati, & hominibus, etiamsi attenderent, obteruabiles. Cetera de sermone philosophiam, id est, grammaticam 'miuersalam, numeramus

in desideratis: prima disciplinae stamina vid. in mera pbys. Wolitana 3. a 'I - 3 1 s.

243쪽

spondentes: itaque & ille coniungitur voei & s

no peculiari atque adeo & nouo in cerebro motui. Ita oritur vox aliquid commune significans,ad quam producendam toties in corpore conatus est, quoties vel obiectorum praesentium vel phantasiae opera motus ille producitur in cerebro : & quae ipsa etiam, quoties audita motum, sono respondentem, cerebro imprimit, alterum illum motum, olim voci coniuncium, reproducit. Id igitur es, quod in corpore accidit, dum vel generales perceptiones eloquimur, vel propositiones generales audiamus atque intelligimus.

g. 2o I. Existimo, non facile quemquam ista negaturum esse, si attenderit ad cognitionem suam generalem & abstractam : vocibus enim conceptis nos meditari quis nescit Z Imo esse etiam, dum meditamur, dum ego hic scribo, aliquem in organis loquelae eonatum ad voces istas edisserendas. id satis disincte in me experior. Ne vero quis existimet, fauere istam deductionem hominibus aliquando profanis, aliquando minus profunde philosophantibus, qui cogitantem in nobis substantiam vertunt in automatum corporeum: isti quidem rei deinceps adhibebimus remedia f. aao. Nunc ad

syllogismos pergemus. g. aca. In spis finis antecedentia res est

facilior. Quicunque attendunt animae suae operationibus, illi deprehendunt, ubi Ollogismum cogitare contingat; incipere se ut plurimum a sensit one, quae minorem constituat stilogismi : ita audio

244쪽

audio nunc horam undecimam. Quin corpori locus sit in hac propositione repraesentanda, nemo dubitauerit; campanae enim sonitus ipso nunc acha aliquam in aure primum, deinde cerebro meo mutationem facit. Ista vero prior propositio, per legemphantasiae 6. I98. allegatam, aliam mihi ideam reuocat, priori olim coniunctam, atque adeo cum illa nonnihil commune habentem, ideam prandii. Inde maior propositio: hora undecima

prandendum est. Sed neque hic quicquam est, quod non possit repraesentari in corpore sine animae influxu e quis enim dubitet, motum istum sonicum motu prandii praeparatorio lapius coniunctum, etiam nunc posse istum excitare in cerebro, atque adeo nunc cum illo coniungi; quod ipsum repraesentat conclusionem et ergo nunc prandendum est. 6. 2o3. Idemque dicas de aliis ratiocinationum formis; sic in enthymemate eadem omnia adesse, hinc inseras, quoniam de veritate illius nunquam certus es, nisi omnes illas propositiones sibi coniungas i id vero hic discrimen est, quod altera

propositio non adeo distincte atque euolute attendatur, ut saltus videri possit, qui reuera non est ; saltim non eo tempore, quo primum eam rem intelligimus. De elocutione existimo nihil hic amplius necessarium esse, postquam circa propositiones generales monui, quod motus ille organorum loquelae, sine animae interueniente Opera, deduci possit a motu cerebri, propositionibus O respon-

245쪽

respondente. Ita autem, opinor, expedivimus quae sunt in corpore dissicillima '.

6. 2o . vltimum cel. LAMII hoe est e non Aposse tribui creaturis vim agentem,a diuina poten- , .lia distinctam. Atqui nos contrarium obtinuimus in antecedentibus, atque in eo sequimur philosophos, si a Cartesianis discessero, communiter omnes. Addam saltim tria LElANITII verba: ,, si nous agissens, nous avons la pulmnce d' tr. Sinous n'agi sons pas,nou ne pestions pas non plus. ,, Aut, si placet, redde rationem, quare illas anima cogitationes producere possit, quas immanentes vocamus, & non tamen habeat potentiam agendi, saltim in se, qualem LEiBNITius postulat. De altera consequentia consentiunt, nisi fallor, auctores; ideo quippe immanentes animae actiones, voliticiis nesque liberas relinquunt, ut peccati rationem in

uenire possint in anima. Atque isa quidem ad obiectiones LAMir, earumque occasione dicta sussiciant l9.2Os. Succedat nunc, quem &superius a diuimus, R. P. TovRNEMINius. Ille duo potissimum opponit LEIBNi IIo atque Cartesianis; neque enim Leibnitiana impugnat, quatenus a Cartesianis distincta, et sit Cartesiana pluribus urgeat. Primo experientiam putat testari influxum, testari actionem animae, qualem ipse concedit. Verum de illo videas

' Conserri tamen possunt, quae in dilucidationibus meis

is , occasione obiectionum migmannianarum, plu

ribus edisserui, & quae postmodum inter nos eo de areumento ventilata sunt, in epistolis amabais.

246쪽

i DE OBIECTIONIBvs ΤΟ ΝΕΜINIANIS. III videas disputata superius, primo in genere. 6. 27. seq. Deinde & in specie aduersus TovRNEMNNI 'M g. 43. g. 2o6. Alterum est, quod ille, velut ex Leib-nitiana mente , Cartessianis opponit, & deinceps

conuertit quoque in LEiBNiTIvM : harmoniam quamcunque non incere unionem realem atque

effectivam. Destrui adeo nostra quoque sententia unionem animae & corporis. Ego autem concedo

quidem, destrui ph sicam illam, influxu nixam rsed nego, destrui metaphssam, qua fit, ut exanima & corpore correspondentibus fiat unumper se , unum suppositum, una persona. Λudi, si placet, LElBNITIvM, II : Aadmitto nihilominus unionem veram inter corpus & animam, quae ex duobus illis faciat suppositum. Sed unio ista mei physica est; unio vero influxus physica esset. si Atisque iterum : multi recentiores nullam inter ani. piam & corpus communicationem physicam agno,

O s uerunt,

arx Loeus prior est in discursit de cons. rat.& sid. g. ς p. Alter in theod. g. 9. edit. gall. & ς 3. Tertius in epistola ad REMONDvM T. II. du recueit p. 33

Quibus omnino conseras cel. dia. CRousAE tystem ede logique P.III. e.II. p. I I6o. Nimirum inter exempla petitionis principii suo quodam iure collocat sequentia: ,si I union de lyame avec te corps ne conmste, que dans une suopte concomitancedes pense es&des mouvemens, c'est correspondance plutot, qu'uniou. Or I ame est veritablement unie au corps. Il.

247쪽

ai 8 SECTIO VI.

uerunt, quamuis subsistat semper communicatio metaphynca, qua sit, ut anima & corpus ponant

unum suppositum, quod persona dicitur. Et alibi: fauve r union metaphysique de rame & de soncorps, qui les fati composer unum per se, un animal , un vivant . g. 2O7. Nimirum, ut harmonia respondentium exacte horologiorum non sum ciat ad unionem veram, aut ad unitatem alicuius suppositi fundandam; quod rectissime eruditi monuerunt: existimo tamen, id non ossicere nobis in hoc negotio, quo non externam tantum in aliqua parte conspirationem tuemur, sed eam utriusque rei harmoniam facimus, qua similiter in utraque determina

tum sit, quicquid in illis unquam deprehendi aut distingui possit. Cum enim individuum sit, quod

ex omni parte determinatum est : nescio, quid praepediaἰ, quo minus unum illud individuum

com obiter, & ad retundendas solum insultationes aliorum monebo lectores nostros et qui de unione me. taphysica tanquam de re tenui vel ridie uia sermocinantur, eos nescire, quid reprehendant. Impossibile est, ut vere physica relatio, aut unio intercedat inter anmam & corpus nothrum, nisi & anima sit corpus;

ro physicum non pertinet nisi ad corpora. Dic, quid sit physica Z Quicquid autem animae & eorpori comis mune est, id eo ipso est metaphysicum : igitur de unio, quae illis communis est, est metaphysica. Metaphysica stil. sola est, quae supra spiritus & corpora extenditur. Scilicet ita fieri solet, ut, qui nos rident, re profundius expensa se ipsos praestent risibile .

248쪽

DE OBIECTIONIBUS TOVR MINIANIS. 2I9eompositum dixero, ubi duarum rerum, quarum altera ad alteram ordinata esst, determinationes in uniuersum omnes consentiant, sic ut in neutro possis quicquam deprehendere , cuius simile non ob tineas in altero. Dabimus igitur fane, non omnem harmoniam facere unionem veram, aut arguere

unitatem supposti : illud tuebimur, harmoniam, qualem diximus, plenariam sufficere unitati indiuidui alicuius compositi. Cetera de unione, quae Iraesentiam postulat localem, & actionem requirit physicam, tua, si fieri potest, pace reseruabimus, donec distinctos mage actionis illius & in spiritibus praesentiae conceptus vigere inter philo

sophos contigerit cata .

Ia) Addo unicum t3men. Accepimus, esse philosophos. quibus videatur, unius eiusdem clite hominis animam posse esse Parisiis, dum Constantinopoli corpus existat. Manifestum est, unitatem eo casu omnem absolui harmonia rerum : sed & no stro systemate id obtinere diximus, neque localem aliquam animae in corpore adessentiam postulauimus. Igitur quaesitum est, numinLeoniliana quoquesententia eiusdem hominis anima esse alibi locorum queat, ξύ alibi corpus existere Neque videntur illam declinare consequentiam posse philosophi; nihil enim animae natura immutatur, siue in hae, siue illa spatii parte existat . potest utroque loeo consentire suis repraesentationibus cum corpore,& organorum motibus. Recte id quidem consequitur, si spatium tuearis absolutum, & a rebus ipsis distinctum, receptaculum quasi aliquod in seipso in determinatum.& independenter a rebus existens : neque enim intelligo, quid eo casu impediat, quo minus altera hominis pars in eo spatio absoluto existat, cui Lutetias inς

249쪽

didio SECTIO VI. DE OBIECTIONIBVS VARIORVN. g. 2o8. PARENTIi meditationes sigillatim pe stare non licet, quod de illis mihi nihil innotuerit, praeter illa LEi BNiTII, exhibita ad 6.iao. Eandem vero mentem suspicor tuisse & domino de MA1s V x flere sipponamus, altera in eo, quod Constantinopoli repletum hodie admittimus. Verum alia est rerum facies in philosophia LEIENITII , quem constat abnegare spatium absolutum, & a rebus locatis omniano distinctum; cum enim LEi mospatium nihil aliust sit, quam ordo coexistentium, atque adeo spatium neque a corporibus seiunctum detur, neque ordo coexistendi fine rebus coexistentibus esse aut cogitari debeat : inde translata insermonem Leibnitianum quaestioni hic sensus et i an eadem illa anima, cuius diiti ictae & clarae repraesentationes sequuntur statum corporis organici vi Constantinopoli existentis, posse eodem tempore & simul suis illis repraesentationibus exhibere statum eorporis,ut existentis Lutetiis 3 Quarenus enim supponitur anima & corpus eiusdem holitiis ni ,,supponuntur inter se harmonica: quatentis corpus Constantinopoli supponitur, ob harmoniam animae repraesentationes exhibebunt mutationes,quae fiunt in corpore,ab ambientibus Constantinopoli corporibus: quatenus anima supponitur Lutetiae, repraesentationes eius exhibebunt statum Lutetiarum; ira enim conis suevimus iudicare. Eo sane loco dicimus existere animam nostram, cuius illa statum exprimit suis sensati nibus; adeo quidem, ut insomnio, cum a sensatione imaginationem non discernimus, eo quoque loco eri sere nobis videamur, quem phantasiae luius exprimit.

Leibnitiana igitur in uniuerso tuo complexu sententia paradoxum illud philosophicum non admittit . aimitteret fortassis recepto de spatiis conceptui copulata. Verum hic locus de stario commentarium non capit.

250쪽

SECT. VI.DE OBIICTIONIBUS NEWTONIANIS. 22ISEAvx, ex responsione Leibnitiana et i 3 : imo &aliis quibusdam viris doctis, ex recensione eiusdem LxiENiTu 2I4 . Verum illa exposuimus occasione per LAMivM fac' a g. I 6. seqq. g. . O9 Accedamus ad IsAACm NEWTONvM, maximum illud Anglicae gentis decus atque Ornamentum. Illius haec sunt de LEiENirio verba ai s): posset ollendi, harmoniam ipsius praestabilitam

esse verum miraculum, eandemque contrariam

experientia omnium hominum ; cum Vnum quod- ,,que individuum habeat in se potentiam videndi, suis oculis & mouendi corpus suum pro arbitrio. Durum est profecto. aduersari NEWTONo, incomparabili viro, cuius in mathesin merita uniuersus eruditorum orbis impense veneratur. Vtinam ille eandem rebus cluoque metaph cis operam im

pendisset, idemque in his iudicium exercuisset; eredo, & in hisce i, atque LEiBNITio, eadem aut ilia

scripta. -Αii reste, vo us aves raison, Mons eur, de ,,m ait biter datisce fragment, tin regie de Cartem.