장음표시 사용
261쪽
α; et SECTIO VI. DE OBIECTIOMBUS CLARRIAms. Cur iana, quoniam illi maius periculum est a d, scipulis metaphysicae Ochian qua dubium relim quitur, num fieri non possit, saltim diuina acce. dente opera, ut materia possit cogitare fg. 22 I. ,, Porro: quam di cultatem euitamus hypothesi adeo singulari Z Nullam scilicet, praeter eam, quod concipi non possit, quomodo substantia immaterialis agat in materiam i ,, Euitamus illam sane: sed non tamen negamus, posse spiritum agere in corpora. Quare haesitemus de anima, aliam supra caussam allegauimus , quam generaliter naturam spiritus. Quales autem, re quantas. de cetero dissicultates ea hypothesi decli,
nemus, id legas licet in S. Ia6. Sc.
22. A Deinde an di ilius es concipere,
quod substantia immaterialis agat in materiam, quam concipere, quod materia in materiam 8,, Ita videtur sanet Concedes tu quidem, corpu4 posse concipi pellere aliud, percutere, contingere, adeoque impetum a reactione limitatum imprimere, potest vis impressa alicuius corporis concipi a con. cursu aliorum varie modificata, determinata, dire
cta: de substantia immateriali nihil simile possum
eoncipere. Cetera notum est, quid LEiBNietiva de communicatione motus corporum censuerit.
f. 223. Annon eadem facilitas est concipiendi , quod certar materiae portiones possint esse obli . satae, cita Gallus interpres: peuvent eire obli- gees 3
It emque illam. LE NirivM in principiis philosophiae s. 17. & passim alibi.
262쪽
SECTIO VI. DE OBigcTIONIBUS CI ARRIANIS. 23 3Lees; Germanicus: veraniasset Anglicanum vero CLARRu discursum videre non licuit) ut sequantur motus, & inclinationes animae, sine impressione corporea I quam, Niod certae materiae portiones obligatae sint ad sequendos motus suos reciprocos, vi unionis aut adhaesionis suarum partium, quam nullo mechanismo explicare licet: aut quod radii luminis reflectantur regulariter a superficie, quam nunquam contingunt ' Cuius quidem rei plura ipsis Oculis experimenta exhibuit in ortica sua IsAAcus
pus sequi possit inclinationes animae sine impremne
in corpus facta, aut sine organis in corpore aptatis, quorum ope, mechanica consecutione, motus succedant. Praesares vero rem laude dignissimam,
qui res huiusmodi faceret intelligibiles, si fieri tales possint. Num adhaesio particularum in corporibus nullo possit mechanismo explicari, id fortasse liberalius dictum est in re nondum deducta ad liquidum. Neque puto, impossibilitatem deducenis di ex rationibus mechanicis firmitatem, unionem Scadhaesionem corporum siue demonstratam, siue demonstratu facilem esse in posterum. Sin historice dictum est, de nostris artibus, quatenus hucuSque id susscienter & exquisite nemo praestitum dedit: omnino id fatendum puto. Illud autem de acti
263쪽
et 34 SECTIO VI. DE OBIECTIONIBUS CLARRIANIs restituta, LEIBNletio hactenus opponi non potest,qui. suum in ea re dissensum a 28 antea testatus fuit. Neque illa sane omni exceptione experimen ista putem, si isti rei inhaerere liceat aas . f. et as. Atque ista quidem breuiter dicta sunto ad argumenta magni in Anglia theologi atque philosophi, quae tanto specialius hic edisserere placuit , quod nuperus LεiBNiTiI defensor, vir clar. LvDov. PHiL TMvMMi Givs generali admisianas metaphysicae institutiones prouocatione hic acquieue rit, atque alias potius Clarhianae responsionis partes examinauerit. Cetera non miror, maximis
illis atque illustribus viris, LEIANiTio hinc, atque illinc NEWTONO & CLARRio conuenire in theorema tis metaphysticis non potuisse; diffident enim in principiis.
g. 226. Idemque accidit eidem LEIBNITIO quando animaduersiones fecit in theoriam medicam veram , iisdemque suam de harmonia praestabilita sententiam immiscuit. Videas enim, viros doctis
principiis discordare, ut aliquoties uterque fateaturaret g Discours sur Ia eonformite de la raison & da Ia i g. I9. 29 Insexionem sane luminis a FRANG. MARIA GRI MALDo obseruatam primo, deinde amplius ab illustr. NE-oNo confirmatam, & pluribus hodie philosophis, nuperrime etiam CHR.πOLFIO in exper. phys T. II, p. 487. seqq. probatam, non negauero: ne- quo tamen, eo facto demonstratam corporum indi-uans actionem, aut attractionem mutuam, concessero.
264쪽
SECTIO VI. Dr OBIICTIONIBVs STANLIANI 3. 23stur, se non intelligere, quid alter velit P vi sarpenumero uterque miretur, qui sat, ut haec talia alter eloquatur ' Ego quidem videor mihi intelligere Leibnitianae de Stahlianis idem non diΣero asleuerate; nihil aegre laturus, si quis, Statilianae philo- phiae innutritus, contrariam meae declarationem publicauerit; gratias etiam habiturus, ubi illam de motu theoriam tradiderit explicite. 6. 227. LEiBNITius quidem in animaduersionibus suis nro. 26. ait: Mad quaestionena, quidnam sub actionum vitalium organicarum administratione tribuendum sit animae, ex mes harmoniae praestabilitae spemate respondebitur, tribuenda ei ominnia , si corporis obsequium ex consensu spectes:
tribuendum vero nihil, si quid reluctanti imperaretur. Miraculi quoddam genus foret, si anima
in corpore aliquid emceret praeter eius naturam.
Unius hoc DEI proprium est, aliquid rebus inducere posse, praeter earum lege S.,,9. a 28. Ad ista vir doctissimus in enodationibus suis p. II S. , Quantum ex iis, quae hie afferuntur, hariolari pollum, puto harmoniam praestabilitam nihil aliud esse , nisi naturam illo sensu acceptam, quo de lege quasi positiva diuina accipi sobet, secundum quam omnia sant, Uilfiunt. HIn consequentibus hinc infert, considerationem illius nullam patere nisi a posteriori: magnum vero esse postulatum & nullam excusationem admittens, veram harmoniam a posteriori ad priora formare velle &c. Iterumque rem ita concipit, quasi aut hoc diceret LEUNilivs , aut hoc saltim intcnderet,
265쪽
uis SECTIO VI. DE OBIECTIONIBUS STANLIANIt esse harmoniam inter agens & patiens, quatenus agens agat secundum receptiuitatem patientis. g. 229. Equidem non est haec mens LEi BNiTiI in verbis allegatis, quod anima efiicienter agere possit in corpore, quae non excedant receptiuitatem corporis , cetera autem non possit: quemviro doctissimo conceptum ex eo subnatum esse suspicor, quod LEiBNiΤIus contrarium suae decissionis muraculum dixerit, atque id DEO soli adscripserit. In philosophia enim Stabliana, cum anima possit agere in corpus, sed proportionaliter, ut ille vult, dispositioni corporis atque functionibus eius: ver bo, secundum receptiuitatem eiusdem naturalem; hine illi id unum est miraculum DEO proprium. si ultra receptiuitatem corporis naturalem aliquid fiat. Sed meminisse poterat, in philosophia Leibnitiana rem secus habere, L nec admitti, quod anima physico innuxu corpus moueat J . ago. Verba itaque Leibnitiana hoc dicunt,
animae omnes corporis actiones vitales organicas
posse tribui, si respectum saltim illum metaphysicum attendas, qui ad mutuas & harmonicas corporis & animae determinationes pertineat, quatenus corporis mechanismus, ita, non aliter, a DEO dispositus est, ut animae suis motibuS com
sentiat. Nihil posse tribui, si influxum physicum, si realem actionem intelligas, cuius principium activum & productivum non ante fuerit in ipso corpore. Quid utrumque hoc sibi velit, puto manifestum esse ex antecedentibu . s. a II.
266쪽
sECTIO VI. DE OBIECTIONIBvs STΑHI IANIq. 23 7 f. 23 I. Vnde autem harmoniam istam intelliσamus, non difficile est ostendere: harmoniam motuum Voluntariorum cum perceptionibus distinctis, assectuum corporeorum cum consulis, evertentia cognoscimus: quis enim est, qui non in se deprehendat, moueri brachium, cum id cogitat, aestuare sanguinem, cum irascitur Z Ceterorum in corpore motuum cum perceptionibus animae obscuris harmoniam colligimus ratione. Sed non' repetam ista denuo: vide, si placet g. 94. 9s.&passim. 3. 232. Pergit porro vir doctissimus: is eum
autem liberum agens etiam possit, si non persicere , tamen audere, quod fieri non possit: & hoe maxime familiare sit humana animae, ita uti hodie est ------ ubi hic manet harmonia illa praesarilita unice a posteriori ad prius 8 An ergo illa, quae fiunt cum summa contentione clicet effectu non potiantur) non fiunt, non exsunt, non vere
funi t Aut est aliquid, imo plurimum, quod sit &fiat, nihil olulante ulla harmonia praeflabitita, sed extra i ami ab alio plane principio & secandum plane aliud, & quonam referendum Z An ad positivam dis harmoniam, etiam praefabilitam' Cero te enim & hoc, aut ab alio principio, autsecundum aliud principium, contraria harmonia fieri necesse
est. vj. 233. Posses mirari, quid vir doctus impugnet, nisi ex ante dictis constaret, ipsum sic intelligere LEIBNITivM , quasi a posteriori voluisset concludere, tantam esse inter animam R corpus Q harmo
267쪽
harmoniam, ut in actione animae in corpus illa
nunquam agat, neque agere moliatur ultra recepti.
uitatem eorporis. Isti sane sententiae opponi possunt conatus eiusmodi, qui intentum finem atque effectum non consequuntur. Verum illa non dicimus: neque adeo nobis ista possunt obiici. f. 234. Si tamen forte quaesieris, quomodo in conatibus eiusmodi, quos vocamus 23o irritis, inter se anima & corpus consentianti Breuiter ita habe: in corpore v. g. BESNAERI , BERNONI, & alio ἀ 'rum est impetus volandi, resiliunt autem isti conatui nisus corporum ambientium contrarii, eoque fit, quoad hunc effectum viribus adhibitis maiorem, irritus: in anima est nisus ad repraesentationem siue sensationem istam volatus; resistunt autem isti appetitui repraesentationes contrariae, re spondentes illi corporum ambientium nisui contrario : itaque fit, ut appetitus ille ad nouam hane repraesentationem careat hoc suo effectu. Ita vides , quomodo & in hoc casu maneat animae &corporis harmonia. Memineris Veso, me, dum
reprae Ego Dicor vocamus. proprie enim. & philosophice
loquendo, nullus conatus irritus est: quoniam unia cuique causae actioni respondet effectus aequipollens viribus ad eum praestandum adhibitis, etsi via res aliquando minores esse possint, quam ut resiis stentiae omni superandae sussiciant. & destinatum a te effectum sed viribus maiorem) obtinere possint; quo sensu communiter conatus irritos vocamus, qui insumetentes sunt effectui, cui destinantur, obtinendo, etsi effectum sibi aequipollentem semper obtineant. Verum de illo nolim hic anxie disserere.
268쪽
SECTO VI. DE OBIEoioNIBVS sΤΑΗLIANIS. repraesentationes dico, aut perceptiones nisus contrarii in corporibus ambientibus, non loqui de pereeptionibus distinctis, neque de clarιs, quarum possumus esse conscii: sed de obscuris, quarum etsi conscii non simus, existentiam in anima superius adstruximus, & facile pluribus ostendere possemus.
g. 23s. Neque nunc erit dissicilis responsio ad quastiones viri celeb. Velim tamen, inquit, ut monstretur, annon anima multa possi, imo soleat
tentare, machinari, moliri, contendere, maxime omnium autem velle, & sperare, ultra receptiuitatem corporis & rerum corporearum 8 Anausus hi, appetitus, tentamina etiam organica , nihil sint;
licet effectu inania sint 8 Unde hoc habeat corpus,
ut anima multum, imo plurimum etiam pro talibus ausibus obsequatur, citra ullam realam propor-eionem ad propositos impossibiles finest An etiam hoc obsequium corporis ab harmonia aliqua pra-sabilita iniunctum & inditum sit, ut frustra obsequatur Z rig. 236. Supponunt etiam haec interpretationem priorem e sed respondeamus tamen ex vero fustemate. Velle animam multa, quae fieri non possint, compertum est. Auis & appetitus isti, sunt ali- quid in anima: sunt etiam aliquid in corpore, quatenus & in illo conatus quidam illis respondent ;non consentirent alioquin anima & corpus. Non rarent tamen omni effectu: etsi enim non consequantur effectum omnem intentum; eatenus tamen in subsequentes animae & corporis deteritana. tiones coinctuint, quatenus aliquoties diximus, statum
269쪽
statum utriusque consequentem determinari ex antecedente : unde hos habeat corpus, ut & in illo sit aliquis conatus , etsi ille perfici non possit, facile determinabitur. Habet eum conatum ex illis inmundo corporeo caussis, ex quarum repraesentatione in anima enata est illa voluntas, spes aut appe- ltitus. Denique is in corpore conatus neque, Ut diximus, omnino est frustraneus, etsi respectu huius praecise intenti finis sit insum ciens; neque id corpori magis incongruum est, esse in illo impetus, quibus resistitur, quam animae, ut appetat ista, quae non pol sit assequi. Nihil igitur in hisce quaestionibus soluendis requiritur, quod harmoniae praestabilitae, reclius intellectae, aduersetur. g. 237. Alter viri celeberrimi locus, quem δε- teor mihi adhuc obscuriorem visum fuisse, contine tur in responsione eius ad exceptionem LEIBNITil quartam p. 143. I 44. de quo, ut faciliorem illum lectori exhibeam, ita mihi videtur, opponi hicharmoniae praestabilitae, siue legibus naturae duo potissimum; excludi istis ortum rerum omnium a prima quadam caussa, & directionem atque prouidentiam diuinam. Audiamus verba lilius. , , Quod harmoniam illam praestabilitam attinet, quibus vocabulis, seu mero sono variante dom. auctor nominat illud, quod alii siue diserte vocabulis, siue discrete sensu locutionum, leges natura vocauerunt, aut supposuerunt; secundum quas, cum omnia, & quidem immutabiliter & perpetuo fieri& impetrari dn. auctor cum asseclis harum opinionum credi velit, quid aliud expectare potest, quam
270쪽
SE . VI. DE OBIECTIONIBUS SI AMMANIS. 2 Iut in infinitum procurrenti atque nullum finem habenti, numero corporum λ & pariter infinito, nullum sinem habenti numero, activarum incorporea. rum motricium facultatum, seu entelechiarum, etiam respondere possit infinitas ortus, seu nullus terminus praesa tuendae suae harmoniae, unde inc perint. Quemadmodum infra, in exceptione vigesima prima, etiam edicitur, quod entelechiae illae etiam nunquam cesseturasint, aut abolitum iri, credi debeant. Ex quibus omnibus implicationibus,
nunquam certe ullatenus, nedum fortius .,mens
humana, vera aliqua scientia pertingere poterit ad apodictice stabiliendum primae causa actum, pro
ortu harum rerum undique infinitarum.
g. 238. Velim autem hic notes ci), harmo niam praestabilitam non esse idem cum legibus natu Rrae; leges vero natura e semedium id, quo DEVS harmoniam illam obtineat. a. Fieri omnia secundum leges naturae non immutabiliter ; namque& ipsa sunt DEO mutabilos. Sin hoc saltim velis, omnia, quae a natura fiant, fieri secundum illas leges, id adeo certum est, ut oppositum inuoluat contradictionem. 3. Opponere hic virum doctissimum non soI LEiBNirio, sed omnibus philosophis non Epicureis, hoc esst, qui leges naturae statu ant, quibus mundum DEVS regat: quicunque enim casus negant, illi leges naturae tenent. 4.ὶ Si
quis eorum stituat leges immutabiles atque necessa rias, transigat ille cum viro celeberrimo. A Leib-nitiana philosophia id adeo alienum est, ut potius ille primus suerit, qui veram legum illarum origi-