장음표시 사용
371쪽
Ac τυs III. SCENA V. 327sT. Me occidet 3 PA. an quippiam ad te attinet 3 ST. valitPA. quid cum ea negotii Tibi est 3 Si. peccavi: illuc dicere villicum volebam. PA. sciens o De via in semitam degredere. ST. nunquid mihi minatur 3PA. Tibi infesta soli est plus, quam quoiquam. ST. quamobrem λ PA. quia se desinorem Olympioni: neque se tuam , nec se
Neque viri vitam sinet in crastinum protolli. id huc missa sum Tibi ut dicerem, ab ea ut caveas tibi. ST. perii herese miseriqJ Neque est, neque suit me senex quilquam amator adaeque miser. PA. Ludo ego hunc facete. nam quae secta dixi, omnia huic Falla dixi, hera, atque haec dolum ex proxumo hunc
Ego huc missa sum ludere. ST. heus Pardalis a. PA. quid est 3ST. est. PA. quid ξST. Est quod volo exquirere a te. PA. moram offers mihi. ST. At tu mihi So Offers moerorem . sed etiamne habet & nunc Casina Gladium 3 PA. habet, sed duos. ST. quid duos ZPA. altero te occisurum ait,
Altero villicum hodie. Sc occisil sumus sum omnium qui via
Loricam induam mihi, optumum esse opinor. quid uxor Mea Z non adiit atque ademit Z PA. nemo audet prope a
39. Sciens rivia in semitam.' Id est, prudens de via rata dc recta degrederis in viam angustam di impeditam, hoe est, sciens dc prudens te impedis. Latior igitur via; angustior semita. Lam
3. Vitam saetinerastinum. J Lipsius sinere. sed optimus Camerarianus vitam ' crastinum. Hi ne pepererunt librarii vulgares, sinet in. sed in ipso codice nota erat το S supervacuum esse. Scribe igitur r Neque viri vitam in crastinum pro tolli. Per miamico lucrifacit τὸ pas 'ram. Quod mihi latis commodum vis
7. Hac ex proximo. t Notetur sermo Comicus, Hacex proximo, id est, Murrhina vicina. ita fine Fab. casua filia huju/ e proximo. Lambin. s 2. Occisissimus sum. 4 superlativum hunc finxit plautus ad exprimendam senis formidinem. Lamb.
372쪽
318 CAs IN A. 3 3 ST. Exoret. PA. orat. negat ponere alio modo ullo profecto, Nise sciat villico non datum iri. ST. atque in- 22ωζ 2:gratiis, quia Non volt, nubet hodie. nam cur non ego id perpetrem quod coepi, Ut nubat mihi 3 illud quidem volebam, non, sed nostro
villico. PA. Saepicule peccas. ST. timor praepedit verba.
Obsecro, dic me uxorem orare, ut exoret illam, gladium Ut ponat, & redire me intro ut liceat. PA nunciabo. ST. Et tu orato. PA. & ego orabo. ST. at blandς orato, ut
soles. sed audin' Si effexis, soleas tibi dabo, & anulum in digito Aureum, & bona plurima. A. operam dabo. ST, facς ut
63 PA. Eo nunc jam, nisi quippiam remorare me. ST. abi, &
PA. Redit, eccum, tandem obsonatu ejus adjutor. pompam ducit.
t. Illud quidem volabam. J Debuerat dicere: nolebam ; sed prae immoderata libidine fortasse sciens peccat , dc dicit, volebam. mox tamen se ipse re-PIehendens , Non, inquit, mihi volebam dicere, sed vitico. Talς s. e est il- Iud Cicer . pro M. Caelio: nis intercederent mihi ιnimicitia ciam Ur- mulier is viro; sta ira volui diuerer semper hic erro. Lambin. 63. Soleas tibi daso, se anulum, Oe. JNon temere hoc ancillae pollicetur. nam ingenuorum duntaxat erant solere dc anuli isti : servi ancillηque sculponeas accipiebant, de pio aureis serreos. De sculpaneu clarum ex Catone de Re Rust. cap. Sy. ubi,quae Ec quoties familiae vestis menta procuranda sint, tradit. Scu's-
nem bonaa alternu annu dare oportet. De
anulis notissimum est : de habere quisdem aureos in peculio suo illis licebat. non vero gestare. Inde ait, se in digit
66. Pompam. J Pampa, de coquis instrumento culinario. item de obson tu, Bacchi d. Lambin.
V Ide sur, ut senteis sub signis ducas. Co qui vero stat
scindunt,sub signis ducas: ne huc atque illue distracti vagentur. Milites enim iubsignis non poterant evagari, surari, lati ei uari. Gruter.
3. Duli. g, C Fnt is με Ana . J Metaphora mi- I litati : Quali dicat .vide tu ; ut ministros tuos, qui sunt quasi sentes, quia 'μ qqid tangunt, secum auserunt aut
373쪽
Α e et u s III. S c E N A VI. 329 O L. Quia quod tetigere, ilico rapiunt: si eas ereptum, ilico
Ita quoquo adveniunt, ubiubi sint, duplici damno dominos
Co. Eja. OL. atat cello magnifice, patriceque, amiceque ita hero S Meo ire advortum. ST. bone vir, salve. OL. fateor. ST. quid fit 3 OL. tu amaS. Ego esurio de sitio. ST. lepide excuratus incessisti. OL. Alia hodiel ST. mane vero, quamquam fastidis. OL. ei, ei: Atet Tuus mi hi sermo. ST. quae res 3 OL. haec res. ST. etiamne astas Z OL. enim vero II γλοπιι μοι παρέUς. ST. dabo μέγα κακο , ut ego opinor,
i o Nisi resistis. OL. d bist potiti' a me abeas, niti
Hodie λ ST. mane. OL. quid est 3 quis hic homo est Z ST. Ite rus sum. OL. qui herus ZST. Quojus tu servos esὶ OL. servos ego ξ ST. atque me . OL. non sum ego liber ZMemento, mementot ST. mane, atque asta. OL. Omitte. ST. servos sum tuus.
OL. Optume est. ST. obsecro Olympisce mi, mi pater, mi
. Patriceque. J Idem quod patricis, id est, patriciorum do nobilium in in rem. Turneb. Conjicio legendum patr. amiciri , atque. Ut significet sortunas suas supra votum fluentes superbiam decere,eoque sibi convenientius videri. ut floriose ae basilice amictu composito,
ero suo advorsus incedat. mouet .s . Excurat. . t Non ad cutis curationem,
uti Lambinus vult, qua prorsus expers erat Olympio; ut patet ex praecedentibus, verum ad obsonium,cum quo ipsum nimis lepide excuratum incedere, gratulatur sibi nequam senex. Doti a.
pertinere eenseo ad impudicas illas attrectationes & im in undissimas osculationes. Quo etiam reserendus fretor ille, quo senilem sermonem olere, mox palam Heto in os 1 villico exprobratum: item : et ἀθυοντά μι - ρεχ i. item ἄζευ, potiri a me abem, nisi me vis vomere hodie. Dout. Sedeaussam nullam video cur mutari debeat omnium codicumscriptura ; vab hodie. subintellige autem, lepide scilicet excuratus sum, dum mihi tecum, sene foetido, res ac sermo est.
v. Πρά κατα suaei. J Hoe passim in ore hominibus superbis, & reii quos s stidientibus fuit. Is Cafatib. Io .Re Iu. Resistas, manes. Capt. a. a. X s ii. Ebria
374쪽
33o C As IN A. I 3OL. Hem sapis sane. ST. tuus sum equidem. OL. quid mihi
servo opus est tam nequam λST. Quid nunc Z quam mox recreas meὶ OL. coena modo
ST. Intro ergo abeant. OL. propere, cito introite, &cito deproperate. ST. Ego jam intus ero, facite coenam mihi, ut ebria sit. Cornare lepide nitideque volo. nihil moror barbarico ritu
2o Sane esse jam. i, sis : ego hic habito nunc quidem gla
Ancilla Casinam intus habere ait, qui me atque te
OL. Scio. sic sine habere. nugas agunt. novi ego illas malas
Quin tu i modo mecum domum. ST. at pol malum metuo. i tu modo, Perspicito prius, quid intus agatur. OL. tam mihi mea vita, quam tua
as Tibi cara est. Sc verum modo. OL. si tu jubes, inibitur
tecum. it. Ebria sit. l opipara, eopiosa: tra-
Iatione ab ebriis ducta, ut quidem Lam-hinus explicat, nec recte, nec salis Plautine,sententia quidem Doneta, qui, ebriast, interpretatur, madeat & percocta sit probe. I s. Barbarico ritu. J Transi ribunt ex Lambino: vel Persico vel Romano, quasi dicat : Satis est mihi eleganter potius ac munde quam sumtuose coenare. Immo vult & munde & sumtuose coenare. Qisre reiicit & fastidit iae barbarico risu, hoc est, ut frugi patresfamilias in Italia solent: nolo me nunc pultipharum esse barbarum, ut alibi loquitur.
nex Olvmpioni monstret, ubi habitet. Ausim quovis pignore contendere scritum fuisse: L ps: ego haud bito e aut si versus requirit, ego huc haud bιto nune quidem glarium, e. Huc autem siquidem retinendum) ea forma ponitur,qua Bacchid. act. 4. g. sine me ira Hue intro.& Menaech. neque hodia hue intro tetuli pedem. &Mil. act. 3. 2. Μercat. act. 3. 2. Jubet senex, ut Olympio introeat: te enim nunc non ire , ob metum gladii. Atque ita convenit, quod mox subiicit Olympio : 2uin tu i modo domum me eum. Dixerat igitur senex, jam se non iturum. Pisoris.
C pol ego Nemeae credo, neque ego Olympiae, Neque usquam ludos tam festivos fieri, Quam
375쪽
Ac Tus IV. SCENAL 331 Quam hic intus fiunt ludi ludificabiles Seni nostro, & nostro Olympioni villico ;3 Omnes festinant intus totis aedibus:
Senex in culina clamat, hortatur cocos:
Quin agitis hodie ὶ quin datis, si quid datis 3
Properate: coenam jam esse coctam oportuit. Villicus hic autem cum corona, candide 1 o Vestitus, laute exornatusque ambulat. Illae autem in cubiculo armigerum ornant, Quem dent pro Casina nuptum nostra.
Sed nimium lepide dissimulant Fore hujus quod futurum est, digne autem coqui
13 Nimis lepide ei rei dant operam , ne coenet senex. Aulas pervortunt, ignem restingunt aqua. Illarum oratu faciunt. illae autem senem
Cupiunt extrudere in mem ex aedibus I cam incoenarum.
Ut ipla solae ventres distendant suos. ao Novi ego illas ambas estrices: corbitam cibi Comelle pollinit. sed aperitur ostium.
Io.r Mute. J Ad lotionem pertinet.
I . Fore hujuι quod. J HUM regitura quod, hoc modo: quod hujus , id est, hoc quod hujus. Lamb. . I 6. uim pervortunt. J ollas dejiciunt, percellunt. Lamb.eto. Esricer. J Talia sunt, ton' , ad-s frix, pu estris. Nonius. Corvitant tibi.JLego: corbitam cibi, id est, onerariam cibo resertam : ut Cicero navem auridc paleae dixit. Tiarnebus. Omnino scribendum , corvitam tibi Comesse possunt. Nihili est illud eorvitant. corvita vel eorbita, ut jam alii viderunt, navis erat oneraria sive frumentaria , quam Graeci σΠηγν appellant. Tantas estrices eas esse υεθ' et ερζολῶν dicit, ut corbitam cibis oneratam possent comedere. Sa mas
SI sapitis, uxor, vos tamen coenabitiS,
Coena ubi erit cocta. ego ruri coenaVero. Nam novom maritum & novam nuptam volo Rus prosequi. novi hominum mores maleficos,ue Ne quis eam abripiat. facite vostro animo Volupe. Iamb. Volup.
Sed properate istum atque istam actutum emittere. Tandem
376쪽
Tandem ut veniamus luci: ego cras hic ero. Cras habuero, uxor, ego tamen conviVium.
PA. Fit, quod futurum dixi: in coenatum senemro Foras extrudunt mulieres. ST. quid tu hic agis PA. Ego eo quo me ipsa misit. ST. veron 3 PA. serio. ST. Quid hic speculate 3 PA. nihil equidem speculor. ST. abi. Tu hic cunctas 3 intus alii festinant. PΑ. Co. ST. Abi hinc, sis ergo pessumarum pessuma,
is Jam ne abiit illa: οὶ dicere hic quidvis licet. QUI AMAT, tamen hercle si esurit, nubium esurit, Sed eccum progreditur cum corona & lampade
Meus socerus, compar, commaritus VillicuS. G ut . mens cohaere . . r vci. J Sic dictum ut tempori , id
i , est, antequam polo nox incubet atra. g. Habuero. l diaeri potest, quid sit, Habuero convivium. An praebuero aliis conviviumὶ An, mihi paratum habuero Illud malim. Lamb. ii. Ipsa misit. J Aυτορ de ρκειν sunt voces servorum, quas honoris caussa propriorum nominum loco usurpabant. Sic apud Latinos, Pl. Cas est , quo m. ipsa misit. Ipsa, id est, hera mea. Ter. Hec. sed Pamphilum ipsum video flare ante aris. ubi Donatus, Ipsum , a quo missus sum ; vel Dominum: ut Graeci α τον. Erat & discipulorum vox, cum de praeceptore loquerentur, unde illud, Aυτος φα. Casaub. I 6. Nullum esurit.J Doueta legit; nul. lin. Sed, nullum, constanter habent veteres libri, quae vox corrupta est perscripturae compendium ex , ne hilum. sic enim rescribendum puto. Sententia est; Qui amat, quamlibet esuriat, non tamen esurit. Amans enim videre quod amat , amplecti, osculari, alloqui, pro cibo ha
I 8. Socerus. J Apage illud, socerus. nam Olympio seni, illi servus profecto: non socer. Nisi animi fallor , scriptum fuit
meus socio , die etiκῶς. Sotaenus valet socius. Amphitr. I . I. Aul. 4. q. Iuvat vehementer conjecturam meam Rodieri.
liber, qui secim refert, glossema quasi illius. Li M.
AG E tibicen .dum illam educunt huc novam nuptam seras, Suavi cantu concelebra omnem hanc plateam hymenaeo. Io hymen hymenaeel io hymeni ST. quid agis, mea salus ZOL. Esurio hercle, atque adeo haud sitio. ST. at
ego amo. OL. at ego hercle, P riuu scio.
ex vestigiis receptae lectionis scribendum Putem . Uurio, hercule, atque adeo aυiae sitis. Box horn. Nihil puto mutandum: Qui valde esuriunt, non sitiunt. Dicit ergo olympio se adeo esurire, ut non sitiat. Saepe contra evenit, ut saturi si-itant a
377쪽
ACτus IV. s C E N A UI. 33s Nihil ficio tibi, amor, pericli: mihi inanitate
Jamdti dum intestina murmurant. ST. nam quid illaec nunc Tamdiu intus remoratur, quasi ob industriam rquanto ego Plus propero, tanto illa minus. OL. quid si etiam occentem hymenaeum ΘST. Censeo. & ego te adjutabo in nuptiis communibus.
1 OOL. Hymen hymenaeel io hymeni ST. perii, hercle, ego miser, dirupi Cantando Hymenaeum : licet illo morbo, quo dirumpi
cupio, Non est copia. OL. edepol nae tu, si esses equus, esses ii domabilis. ST. Quo argumento ξ OL. nimis tenax es. ST. Num me expertus uspiam Θ OL. dii melius faciant. 13 Sed crepuit ostium, exitur seras. SΤ. Di hercle me cupiunt iervatum. jam oboluit Casina pro cithtiant, ut illi qui nimium comederunt, &non biberunt. Hoc certe hie vult Olympio , te tantum esurite, ut ipsi non vacet sitire. Alioquin contrarium rerum natu-zalium periti, nempe jejunos citius sitire quam esurire De quo est quae itio in Symposiacis Plutarchi l. vi. c. i. Τὶ ζῶαiri αμί α νε t Oias: s tri νῶ m. Salmas. O tqtie adeo haud sitio. J Unde est, ut qui esuriunt non sitiantὶ contrarium enim testatur Plutarchus. Lege: atque adeo austio. Perinde eii, ac si dicat: atque adeo, quod liceat dicere, sitio. Nam au particula interponitur, quum aliquid dicitur, quod dici nolimus. Terentius Phormione s. I. et . Luid Zdua neu uxores habet PSo. au,obsecro, unam age quidem hanc solam. Ludit autem Olympio sic, tanquam dicturus Iem parum convenientem tempori. nam qui amat, quod amat, habet pro cibo . G nov. s. Nilali facio tibι amor. 1 Id est, At ego hercle, o amor , vim tuam non ex
perior. Ratio est, quia i ejunus sum: dc sine Cerere de Baecho frigent Venus de Cupido. Lamb. s. Octantem bmenaum. J Omnes scripti, de quidam olim editi, essendam.
Quod frustra conantur explicare. legendum enim cum Salinasio ad Pallium Tertulliani clundam. Hoc enim verbo decantu plurimi utuntur. Ovidius ep. M deae: Tibiaque effundit sciatia carmina vo-bu. Cic. r. Tusc. Non integigo, quid metuat, qui tam bonos septenarios fundat ad tiabiam. lib. 2. Latera , fauces, linguam, , ὸ quibus elui vocem O fundi videmus. Lucretius 4. dulcesque querela Tibia qua/fundit , digitu pulsata canentis. Seneca Agamemn. Sacrisca dulces tibia Uliandas
1 i. aeuo dirumpi cupis. J Martialis :Me juvat admissa rumpere luce latus. Gronovius. I S. Tenax es. J Lambino, Tendax es, videtur legendum et ut eum intelligamus equum, qui nimia, de nimis crebra tentigine concitatus frenum mordet, iccalcati non paret: a Tendendo sic appellatum, ut dc Tentigo. Cui apte lenem hinni-bundum comparat villicus. Doua a contra Tenax retinendum censet, eodem significatu .,Tenere enim de Tendere e
dem sensu piis cis illis accepta.
378쪽
SEnsim super attolle limen pedes, nova nupta: sospes Iter incipe hoc, ut viro tuo semper sis superstes, atque Ut potior pollentia sis, vincasque virum , victrixque sies. Superetque tuum imperium: vir te vestiat, tu virum despolietas Noctuque & diu ut viro subdola sies, obsecro, memento. OL. 4 Lalo maxumo suo hercle ilico, ubi tantulum petacassit.
ST. Tace. OL. non taceo. ST. quae res Z OL. mala malae male monstrant.
ST. Periit istae facient hanc rem mihi ex parata imparatam. Id quaerunt : volunt, haec ut insecta faciant. AN. age Olympio,
IO Quando vis, uxorem accipe hanc a nobis. OL. date ergo, daturae Si unquam estis hodie uxorem. ST. abite intro. AN. amabo, integrae atque Imperitae huic impercito. OL. futurum est. valete. SΤ. ite. - AN. Jam valete. ST. jamne abscessit ξ OL. uxor domi est, ne time. ST. evaxi Nunc pol demum ego sum liberi meum corculum, melliculum,
lum non contingebat pedibus limen domus, inquam deducebatur, sed nec ejus qua exibat. Atque illud a multis observatur, hoc non item. Catullus:
Transfer omine eum bono Limen aureolos pedes.
Onrinosum autem putabatur vel ingrediendo vel egrediendo limen tangere. Praecipue autem id in novis nuptiis religioni habebant. Ovid.
cautius, atque alte sobria ferre pedem. Turnis. s. ut viro subdola. J venustas omnis Iatet in pronuntiatione, qua dubium esse Poterat, an dicerent ancillae, ut vera sub--lasies . anucio ; ut viro sedulasiei. Vix enim inter pronuntiandum subdola de se-diata discernuntur. Et ita iocos captasse Plautum alibi quoque observare est.
2. Impercito. J Parcito Venesti conflictus imperitae. Nam hoc primum Multimum est . quod virginem accipientibus dici solet etiam hodie; clementer ut habeatur integra dc imperita. Gru-
3. ST. Iamne άbsiesiit Z OL. uxor. I bs it p scit. illa ancilla,quam postremam ingredi domum viderat Injicit autem Olympio facete mentionem uxoris, sed ita . ut monear, non esse quod eam amplius vereatur. Taubman.
I . Sum liber. 4 Postquam scit . uxor absces-
379쪽
Acetus IV. SC ENA IV. as Verculum. OL. heus tu: malo, si sapis, cavebis: mea est haec.
ST. scio. Sed meus fructus est prior. OL. tene hanc lampadem. ST. imo ego illam tenebo. Venus multipotens, bonam vitam mihi Dedisti, hujus cum copiam mihi secisti. Corpulculum melliculum. OL. mea uxorcula.
ao ST. Quid est 3 OL. institit plantam. ST. quasi jocabo. Nebula haud est mollis, atque hujus est. OL. Edepol papillam bellulam i hei misero mihil .
ST. Quid est 3 OL. pectus mihi agit nunc cubito. ST. Quid tu ergo hanc quaeso tractas tam ras At mihi, qui belle hanc tracto, non. O L. ValariST. Quid negotii est Z OL. obsecro, ut valentula est Paene exposivit cubito. ST. cubitum ergo ire volt. OL. Quin imus ergo 3 ST. bella bellatula.
abscessit. Melliculum. J I. Gulielm. δε-cit , molliculum , qui a MIC Lang. habent, maeuulum. At ego puto scriptum fuisse moelictilum, pro molliculum, veteribus frequenti, ut oui , pro illi. Sunt autem molia Θmosticulus verba lasciviae plena. Di al
I 6. Fructus. J Ususfructus. Illam. JCasinam. 2 o. Influit plantam. 4 Pedem mihi pede pressit. Lambinu . Deabo. Jaero jocabor. Jocantis speciem praebebo, cum rem seriam agam tamen. Lam kinu . 2I. Atque huj- est. J Haec oratio ge-su expletur. Intellige autem , mamilla, aut quid tale, quod manu tractat petulans senex. BOxhorn. tque hujus est. JSuppleverunt interposito τω cutis sed intelligendum, hoc quod teneo. Grans
a 3. Mihi agit. J aere non solum tangere simpliciter, verum etiam trudere seu tundere potius , & quassi vi quadam propellere , significat. Devo
et . Tractas tam. J Rustice vel nequiter. Vide Notas Milit. 4. a. de v
cubito dejicere & prolternere, elegant ex dicitur, quod sumptum est ab his, quae e navi cxponuntur, vel mercibus quae expositae sunt. Turneb. 28. Lelia bellatura. J Lego, beste betala tu mea. Postquam enim Olympio dixisset , Suin imus ergo ' subjicit senex; Casinae , ut putabat, auriculam vellens blandeque commonefaciens :Belle, hoc eii, placide , pedetentim,de quod supra dixerat ) sensim intra
progedere porro et ne videlicet incurras uspiam , neve ad inserum limen offenso pede impingas. Illud vero , bella tumea, in re parissima usurpatum est Rud.
act. a. sicen. s. Hem tibi aquam, mea rubella. DO a. i
380쪽
ACceptae bene & commode eximus intus Ludos visere huc in via nuptialeis. MV. Nunquam ecastor ullo die risiadaeque, Neque hoc quod reliquom est plus risuram opinor. 1 Lubet, Chalinum, quid agat scire, novom N Uptum cum novo marito, nec fallaciam Astutiorem ullus secit Poeta, atque Ut haec est fabre facta a nobis. obtunis Ore nunc pervelim progrediri senem: I O Quo senex nequior nullus vivit. ne illum Quidem nequiorem arbitror esse, qui locum Pra betilii ' nunc praelidem hic, Pardalisca Esto: qui hinc exeat, eum ut ludibrio habeas. PA. Lubens fecero, & solens. Mυ. spectato hinc vomnia.
11 Intus quid intus agant. PA. pone me, amabo. M . Et illi audacius licet quae vis libere Proloqui. PA. tace: voltra foris crepuit.
vel, obtuns; cum quis spe vel institis. to deiectus , pudore suffunditur. ab iis qui nihil praeterquam in os mem pran
4. Eliqvum.' scit. vita . s. Novom nutum. Ita citat etiam Prisc. non , nuptam: et interpretatur Maritum. Clialinus enim sub speciesceminae ductus erat. g. Obtunso ore. t pugiles stini obtuso ore, propter pugnos quos in ore recipiunt. Unde illud, - os nullum , vel potius pugilis. Proverb. est, Obitis ore,
oLΥMPIO, CLEOSTRATA, MURRHINA.
d Eque quo fugiam, neque ubi lateam, nequo hoc ded
a. Q vperavimu/. Miror interpretes o dicere, superavimuι, nempe, Omπes mortales : nullo lepore, qui tamen hic maximus est. HaIO A. Ru.