M. AccI Plauti Comoediae. Accedit Commentarius ex variorum notis & observationibus, ex recensione Ioh. Frederici Gronovii 1

발행: 1684년

분량: 702페이지

출처: archive.org

분류: 문학

521쪽

Atque hic equus non in arcem, verum in arcam faciet imp

zo Excidium , exitium , exlecebra fiet hic equus hodie auro

senis. .

Nostro seni huic stolido, ei profecto nomen facio ego Ilio. Miles Menelaii' st: ego Agamemnon, idem Ulysscs Laertius, Mnesilochus est Alexander, qui erit exitium rei patriae suae: Is Helenam abduxit, cuja caussa nunc facio obsidium Ilio. I Nam illic eidem audivi Vlyssem, ut ego sum, suilse & audacem& malum. Dolis ego deprensus sum: ille mendicans pene inventus interiit,

Dum sibi exquirit sata Iliorum. assimiliter mihi hodie obtigit. Vinctus sum, sed dolis exemi. item se ille servavit dolis. Ilio tria suisse audivi fata, ' quae illi serent exitio: 3 O Signum ex arce si petisset: alterum etiam cst Troili mors:

Tertium cum portae Scaeae limen superum scinderetur. Paria item tria eis tribus sunt fata nostro huic illo; Nam dudum primo, ut dixeram n ostro seni mendacium

Et de hospite, & de auro, & de lembo ; ibi signum ex arce jam

abstuli. 3 J Jam duo restibant, fata tum, nec magis id ceperam oppidum. Post ubi tabellas ad senem detuli, ibi occidi Troilum. Cum censuit Mnesilochum cum uxore esse dudum militis, Ibi vix me exsolvi. atque id periclum assimulo, Ulyssem ut praedicant Cogni-2o. Exlecebra. J Festus ait, Exterebras

esse dictas argentarias meretrices, ab eliciendo argento. 22. Miles Menelau a ut btene- Iaus Helenam,quam rapuerat Paris, repetebat: ita hie miles Cleomachus Bacchidem suam repetit. 24. Is Helamim abduxi .JMnesilochus Bacchidem. 29. Ilio triafuisse audivisata.' Fata sive Oracula Trojanorkm dicuntur fuisse tria r ala Troilι , Priami omnium natu minimi filii: conservatio Palladii. suod in Μinervae templum coelo delapsum credebant Trojani : Et ut sepulcrMm Laomedontu . quod erat in porta Scaea, servaretur integrum. Secundum alios plura fuerunt. Haec autem sata omnia vicerunt Graeci. Nam Achilles Troilism secum congressum interfecit: Palladitim vero

ab Ulysse & Diomede ablatum es r Porta vero Sesta diruta fuit ab ipsis Trojanis, ut aquas ille satalis introdu

522쪽

47 6 BACCHIDE S. Cognitum ab Helena , esse proditum Hecubae. sed ut olim

ille se

o Blanditiis exemit & persiuasit, se ut amitteret:

ego dolis me illo expuli periculo, & decepi σὲ .slys

senem.

Postea cum magnifico milite, urbes verbis qui inermus capit, Conflixi, atque hominem repuli: delia' pugnam conserui seni:

Ego eum adeo uno mendacio devici, uno ictu extempulo

41 Cepi spolia. is nunc ducentos nummos Philippos militi, Quos dare se promisit, dabit.

Nunc alteris etiam ducentis usus est, qui dispensentur Ilio capto: ut sit mulsum, qui triumphent milites. Sed Priamus hic multo illi praestat. non quinquaginta modo, 3 o Quadringentos filios habet; atque equidem omnes lectos sine probro: Eos ego hodie omnes contruncabo duobus solis ictibus. Nunc Priamo nostro si est quis emptor, coemtionalem senem

Vendam

et . urbet verbis qui in/rmin capit. JNimis urbane dictum: quod genus Mil.

acti. 4. 2. Urbicapos nominat, qui verbis strenui, manu inertes. Si e Theophrast.. ι Λογπιιὶμ , de Famigerarisse :M H δὲ' οἱ πόλεις λόγ ω υ m κροτω πιρῆν ς παρεδρι nii θησαν. 'uibusdam etiam, dum urbes Derba Dii fortiter caperent , cana interea loci periit. urbes igitur capit, qui urbium ἁλάσης narrat. sub. so. Omnes lemulae prebro. Non vitio aut volgivaga Venere conceptos,

quaesitosque , ut spurii solent: verum legitimo latu partuque in lucem editos. eoque potius , quam ad nummos electos di sine vitio sid quod Lambin. autumat

haec metaphorae festivitas accommodan

da. Nam Filii iacti sine probro, sunt legitime nati. Dou . Filios. J Id est. nummos rpilippeos. Lambinuε. 32. Gemptionalem senem. J De senibus coemptionalibus haud scio an quae dicam in tanta rei hujus ac veteris moris obscuritate, alicuius momenti futura sint. Non puto tamen erum esse qliod

docti obletvarunt, omnibus vendino nibus senes fuisse adhibitos, quod essent

maioris auctoritatis ac sapientiae quam juvenes. Certae rei de solemnitate adhiberi tantum solitos, locus Ciceronis Ostendit in Orat. problur. Sacra interire majores noluerunt. Horum Iurisconsultorum J ingenio ad eoemptiones faciendas sa

crorum snterimendorum causa. Hos senes

quos facrorum interimendorum causis adhibuete Jurisconsulit ad coemptiones faciendas, puto proprie coempti ales suisse dictos , nee in aliis emptionibus locum habuisse. veteres habuere sacrarivata, quae magna eum religione coleantur. Ea sacra ad haeredem etiam transibant, adeo ut qui haereditatem alicujus nancisceretur, cogeretur etiam sacra hujus suscipere. Et hoc erat inter onera haereditatis. Hoc autem ideo legibus apud Romanos vetetes institutum fuit, ne sacra interirent. Unde apud Plautum sne sacru haredita/, de bonis quae nullam molestam re morosam habeant appendicem. Festus: Sine siem haeredita , in proverbia dica solet, sine tilia incommoda appendice, quod olim Lacra non solum publica curio sit me admin rabant .sed etiam

523쪽

A C τ υ s IV. S C E N A IX. 477Vendam ego, venalem quem habeo, extemplo ubi oppidum

e X pugnavem.

Sed Priamum astantem eccum ante portam Video. adibo, a que alloquar.

J J NI. Cujanam vox prope me sonat 2 CR. 5 Nicobule.

Ni. quid sit l, quid ,

Quod te misi, ecquid egisti CH. rogas λ congredere.

NI. congredior.

CH. Optumus sum orator. ad lacrumas coegi hominem castu gando,

privata, relictusque heres Aut pecunia

1ta etiam latrorum erat, ut ea diligentis me administrare est necessarium. Cum

igitur pii sco jure ac in ore Romanorum incumberet necessitas haeredi quacunque ex causa instituto, sacra privata ejus, cujus haereditatem erat nactus, suscipere dc administrare, quia sacra privata nole-hant interire veteres, ingenio iurisconsultoruin reperta est ratio, qua illa facta interirent; nae haeres, quem non tangerent illa, alienorum sacrorum cultu, de qui etiam sua propria haberet. tot sacris implieatus esset atque oneratus. Nam contingere poterat, ut unus aliquis cui plures haereditates obvenissent, omnium

eorum quorum illa bona suissent, facta etiam habere de administiate necessario debet et, ne sacra illa interirent. Quod molestissimum sui stet te incommodissi reum. Ideo Iurisconsulti modum ext git arust , quo haereditas sine saetis aditi possit. Senes quosdam decrepitos allegarunt, qui res aliquot linea itatis, ut mancipia, coemerent, ec sic cum vid rentur haereditate in ipsam coemisse, sa-ciis etiam illis , quae cum haereditare conjuncta erant, sic haberentur obnoxii. Sed cum capulares est ent illi senes , quia tales eligebantur, ipsis mortuis sacra illa etiam extinguebantur de interimebantur, nec ad eorum haeredes transibant. De his etiam senibus coemptionalibus capiendus est locus in Epistola Curii ad Ciceronem ex lib. I. Epiitolarum ejus fini illarium : Ergo fructin estum, man cisium illius , quia quidem si inter coem

pti alii venale prosiri erit, egerit non mul m. Mancipia enim si forte hereditaria ab illis senibus coemebantur, qui proprietatem tantum eorum emebant. cum usiis maneret penes ipsum haere- deiii. Per fictionem enim celebrabatut haec venditio, quo haeres sacris testatoris posset liberati, quasi in illum transirent, qui res haereditarias emisset. Quod autem, ut dixi, sen s in extrema jam tegula aetatis constituti eligerentur ad has coempti oncs faciendas, ea re conmpti Onalis senex pro decrepito sumitur. Atqu*ita intelligendum hoc loco apud Pla tum , ubi Priamum coemptionalem senem appellat. Et simul etiam iocatiit Comisecus cum senem coemptionalem se venalem habere servus pronuntiat, cum inter senes coemptionales servi haereditarii v nales proscriberentur. At servus hie n

q uam dominum suum senem coEmptionalem proscribit venalem Salmas rurbat hic de miscet o dimis , quae lunt separatissima. Senes ad coemptiones faciendas sacrorum interimendorum gratia nihil huc pertinent. Neque se e coemptis natis in Epistola Curii quicquam habent commune eum istis. Illi liberi eran t, hi servi. Sed nee senex eremptionatu Plauto dc Curio quivis est decrepitus : sed est mancipium veteranum de attritum,quod per se emptorem non invenit, nee nisi adjiciatur alii mancipio de rei vendibili. quod quaeve non addicatur, nisi cum tali accessione. Vide de pecvn. vet. lib. 6.

524쪽

78 BACCHIDE s. Maleque dictis, quae quidem quivi comminisci. Ni. quid ait

CH. verbum

Nullum fecit: lacrumans tacitus auscultabat, quae ego i quebar: O Tacitus conscripsit tabellas: obsignatas mihi has dedit, Tibi me jussit dare. sed metuo , ne idem cantent quod

priores.

Noste signum. estne ejus Z Ni. novi. libet perlegere has. CH. perizge. Nunc stiperum limen scinditur, nunc adest exitium Ilio. Turbat equus lepide ligneus. NL Chrysale ades, dum ego has perlego. Cis. Quid me tibi adesse opus est Θ NI. volo, ut quod jubebo facias, Ut scias quae hic scripta sient. CR. nihil moror, neque scire

volo.

M tamen ades. CR. quid opus est Z NI. taceas: quod jubeo, id facias. CH. adero. I. Euge literas minutas. CH. qui quidem videat parum: Vcrum, qui satis videat, grandes satis sunt. NI. animum advortito igitur. ηγO CH. Nolo. inquam. Ni . at volo, inquam. CH. quid opus est 3NI. at enim id, quod te jubeo facias. CH. Iustum est, TUUS TIBI servos tuo arbitratu serviat.

Ni. Hoc agesis jam nunc. CR. ubi lubet, recita: aurium mperant tibi dico.

NI. Cerae quidem haud parsit, neque stilo ; sed quicquid est,

Perlegere certum est. Pater. Turbat equin. Vide notas Mosteli.

a. I.

68. lirara minuivi. J In episto- Iis si laeta essent scribenda, utebantur m nere literarum contractiore de accuratio-xe. Sic Nicobulus eum resignasset epit O-lam,quae tamen magnis et at literis conscripta, utpote utilia nuncians, ait exultans tanquam Iaera i et lectivusaoliterare minutaι. Chrysalus autem de misella filii certus subjicit: qui quidem ει- deat parum. Meursias. aeui quidem υideas parum. J Jocus est ex ambiguo. Nam homini, qui parum sapiat, has literas ait eme minutas ι sapienti, satis grandes.

13. cera quidem haud par sit. J significat, literassatis eae longas. Lambis. 76. -

525쪽

A C τ υ s IV. S C E N A IX. Pater ducentos Philippos quaeso Chrysalo 73 Da, si esse salvom vis me, aut vitalem tibi. CH. Malum quidem hercle magnum, tibi dico. Ni. quid cst 3CH. Non prius salutem scripsit Z NI. nusquam sentio.

Cis. Non dabis, si sapies ; verum si das maxume, Nae ille alium gerulum quaerat, si sapiet, sibi: So Nam ego non laturus sum, si jubeas maxume. Sat sic luspectus sum, cum careo noxia. NI. Ausculta porro, dum hoc quod scriptum est, pellego. CH. Inde a principio jam impudens epistola est. NI. Pudet prodire me ad te in conspectum, pater. ε 3 Tantum flagitium te scire audivi meum,

Quod cum peregrini cubui uxore militis. Ni. Pol haud derides. nam ducentis aureis 'I

Philippis redemi vitam ex flagitio ruam. CH. Nihil est illorum, quin ego illi dixerim. so Ni. Stulte secisse fateor. sed quaeso, pater, Ne me in stultitia, si deliqui, deseras. aEgo animo cupido, atque oculis indomitis sui: et Periuasum est facere, cujus nunc me facti pudet.

PRIUS TE CAVISSE ergo quam pudere, aequom

fuit.' s Cit. Eadem istaec verba dudum illi dixi omnia. . NI. Quaeso, ut sat habeas id, pater, quod Chrysalus et Me obiurgavit plurimis verbis malis, Et me meliorem fecit praeceptis suis, Ut te ei habere gratiam aequom sit bonam. Ioo CH. Estne istuc istic scriptum Z Ni. hem specta, Azχῶ r tum scies.

C H. Ut qui deliquit, supplex est ultro omnibus lNi. Nunc si me fas est obsecrare abs te, Pater, Da

6. Tibi dict. J Videtur malum preea tibinesilocho : sed mera simulatio est. mox enim eorrigit: & aversus, Tibi dico, inquit, st. o Nicobule, non Mnesilocho.

526쪽

BACCHIDE MDa mihi ducentos nummos Philippos, te obsecro.

CH. Ne unum quidem hercle , si sapis. Ni. sine peli

gam: rQJ Ego jusjurandum verbis conceptis dedi, Datutum id me hodie mulieri ante vesperum, Priusquam a me abiret. nunc, pater, ne pejerem, Cura, atque abduce me hinc ab hac quantum m. potest, Quam propter tantum damni feci& flagitii. Iro Cave tibi ducenti nummi dividiae suant. Sexcenta tanta reddam, si vivo, tibi. Vale, atque haec cura. Quid nunc censes, Chrysale

Cia. Nihil ego tibi hodie consilii quicquam dabo: Neque ego haud committam, ut si quid peccatum siet, ii 3 Feci illa dicas de mea sententia. Verum ut ego opinor, si ego in istoc siem loco,

Dem potius aurum, quam allum corrumpi sinam. Duae conditiones sunt: utram tu accipias, vide. Vel ut aurum perdas, vel ut amator pejerer.32O Ego neque te jubeo, neque veto, neque suadeo. NI. Mileret me illius. CH. tuus est, non mirum facis.

Si plus perdundum sit, perii ste Bavius est, Quam illud flagitium volgo dispalescere. Ni. Nae ille edepol Epheli multo mavellem foret, a J Dum silvos et Iet, quam revenisset domum. Quin ergo istic, quod perdundum est, propere perdere iBinos ducentos Philippos jam intus efferam: Et militi quos dudum promisi miser, Et rstos. mane istic: jam exeo ad te, Chrysale. 13o CH Fit vasta Troja, scindunt proceres Pergamum.

Ho. Dividia fuant. J A gritudinem

seu moIestiam adserant, supra ε. 6. III. Sexoenta tanta reddam. J Tripto plura reddam. ita Propertius libro

I. s.

st eurarum miria quanta dabis. Lambin. ι . N que in haud. J Duae negationes magis hie negant,more Graecorum Iita Epid. Nequa iee haad obiciet mibi, ine. Lamb. 3. Dissalascere. J Palam fieri. Lam

i 3o. Fit vasta Troua , scindunt praeseres, .d Troja vastatui: Graeciae Plincupes, qui in equo Gant, Trojam exscin dunt.

527쪽

scivi ego jamdudum fore me exitium Pergamo. Edepol qui me esse dicat cruciatu malo Dignum, nae ego cum illo pignus haud ausim dare , Tantas turbellas facio : sed crepuit foris: a 3 I Effertur praeda ex Troja. taceam nunc jam. Ni. Cape hoc tibi aurum, Chrysule. i, set filio. Ego ad forum autem hinc ibo, ut solvam militem. CH. Non equidem accipiam. proin' tu quaeras qui serati . Nolo ego mihi credi. NI. cape vero: odiose secis. I OCH. Non equidem capiam. Ni. at quaeso. CH. dico, ut rea se habet. NI. Morare. CH. nolo inquam aurum concredi mihi. Vel da aliquem, qui me seruet. Ni. Ohe, odiose facis. CH. Cedo, si necesse est. Ni. cura hoc. jam ego huc revenero.

CH. Curatum est, esie te senem miserrumum. i 1 Hoc est inepta efficere pulchre, veluti milii Evenit, tit ovans praeda onustus incederem. Salute nostra atque ut be capta per dolum , Domum reduco integrum Onu,em exercitum. Sed, spectatores, vos nunc ne miremini, rs o Quod non triumpho pervulgatum est, nihil morori Veruntamen accipientur mulso milites, Nunc hanc praedam omnem jam ad quaestorem deseram.

dunt. Intelligit literas in tabella cerata scriptas. Lamb. 136. Tanim turbellas facis s Corrigo, rurbe . . veteres autem dicebant,Turba,inrbela, ut suada, suadela ; Fuga, fugela Jani dc hoc argumentum erepotest, quod veteres consonantes non geminabant. Metisu .

I r. instrar . J Scilicet me alio

I Cisrarum est, es me senem miser- properantem. rimum. Oe. J Ptiora verba sene loquitur audiente posteriora aversus ad spectat

42. quassorem deferam. J Nam praeda ex hostibus iacta ad Quaestores u banos deferebatur.

A CT Us QUARTi s CENA DECIMA. Uam magis in pectore meo foveo, quas meus filius tuitas

528쪽

a B A CCC H I D E S. Quam se ad vitam, & quos ad mores praecipitem inscitus capellat, Magis curae est, magisque afformido, ne is pereat, neu corrum

patur.

Scio. ego sui illa aetate, & seci illa omnia, sed more modEsto. 1 Nequeplacitant mores, quibus video volgo gnatis elie paret

Duxi , habui scortum : potavi , edi, donari. & enim id

raro.

; Ego dare me ludum meo gnato institui. ut animo obli quium Sumere pollit, aequom esse puto: sed nimismolo desidiae

Et dare ludum . nunc Mnesilochum, quod mandavi, viso:i o Ecquid eum ad virtutem aut ad frugem opera sua compulerit: Sicut eum, si convenit, scio sectile: eo est ingenio natus.

ACTUS QUINTI SCENA PRIMA.

'Utcunque ubique sunt, qui fuere , quique suturi sunt

M posthac

Stulti, stolidi, fatui, sungi, bardi, blenni, buccones, Solus ego omnes longe ante leo stultitia, oc moribus indoctis. Periit nidet hoccine me aetatis ludum bis factum esse indignu's Magis quam id reputo, tam magis uror, quae meus filius tu bavit.

a. Tulli. t Isidor. l. Io. Stultin , hebe- tior cerri: sicut quidam Airanius)ait: Ego me ipsium stultum eriam extimo, fatuum essenon opinor: id est, obtusis γidem sensibus, non tamen nustu. Ergo sultus est . qui inepte & imprudenter vel agit vel loquitur. Stolidus, hebes & vecors. Fa QM,qui omnino desipit. Γ i. JU. N. Epid. 3. 3. Bl i. JBλεννα muccus est. βλεννὶς , mu vius, paed rus i di peculiariter de homine ignavo de stulto usurpatur. Buccones Glossarium : Luc-

loquacitate , non sensu e veret. Idem. Iactat. βουκκici. Inde nostrum Bocchenderivo; eum Buccones non tam garruli sint, quam arrogantes, plenisque buccis suas virtutes depraedicantes. Meursus. I3. Per

529쪽

perditus sum, atque etiam eradicatus sum: omnibus exemplis

crucior.

Omnia me mala consectantur, omnibus exitiis interii: Chrysalus me hodie laceravit, Chrysalus me milierum spoli vit: Is me scelus usque attondit dolis doctis indoctum, ut lubitum est. Io Ita miles memorat meretricem esse, quam ille uxorem essi qebat.

eam sibi hunc annum conductam.

Reliquum id auri factum, quod ego ei stultisthmus homo promisissem. Hoc, hoc est, quod peracescit, hoc est demum quod per

crucis,

Me hoc aetatis ludificarit immo edepol sic ludos factum J Cano capite, atque alba barba : miserum me auro esse emut, mi Periit hoc servom meum non nauci facere esse ausum l a que ego, si alibi Plus perdiderim, minus aegre habeam , minusque id mihi da

mno ducam.

PH. Certe hic prope me mihi neficio quis loqui visus est: sed

quem video. Hic quidem pater Mnesilochi. Ni. euge, socium aerumnae de mei mali video. ao Philoxene salve. PM. & tu. unde agis Θ NI. unde homo muser atque infortunatuS. PH. At pol ego ibi sum, esse ubi miserum hominem decet a que in sortunatum. NI. Igitur pari fortuna, aetate ut sumus, utimur. PR. sic estised, tus

Quid tibi est 3 Ni. pol mihi par idem est quod tibi. PH. nui quid nam ad filium

Haec

530쪽

B Α C C H I D E S. Haec aegritudo attinet ξ NI. admodum. PR. idem mihi motabus in pectore est. M. At mihi Chrysalus optumus homo Perdidit filium, me, atque rem Omnem Meam. PH. quid tibi ex filio nam, obsecro, aegre est Ni. scies

id: periit

Cum tuo: atque ambo aeque amicas habent. PH. qui scis 3 Ni. vidi. PH. hei milii, dis erit lN1. Quid dubitamus pultare , atque huc evocare ambos foras λ3OPH. Haud moror. NI. heus Bacchis, jube sis actutum aperiri

Nisi mavoltis fores de postes comminui securibus.

28. Otque ambo, e. l Malim hoc az- cum tus amicam abet, potuisset sic interueipi tanquam correctionem superiorum ligi, Mnesilochum communem cum riscum tuo. Nam cuiu dicturus videretur, stoesero amicam habere. Lambin.

BACCHIDES duae Sorores, NICOBULUS , PHILOXENUS.

QUIS sonitu ac tumultu tanto nomine, nominat Me, atque pultat aedes ξ Ni. ego atque hic. BA. quid hoc est Negotiit nam, amabo, quis has huc oves adegit 3NI. Oves nos vocant pinumae. So. pastor harum 1 Dormit, cum hae eunt sic a pecu palitantes. BΑ. At pol nitent, haud serdidae videntur ambae. So. Attonis hae quidem ambae usque lunt. PM . ut videntur Deridere nos i Ni. sine, suo usque arbitratu. BA. Rerin' ter in anno tu has tonsitari i So. pol hodieio Altera jam bis detonsi certo est. BA. vetulae Sunt

' mus; oves accipiendae sint. Palmer. l ro. Vetula iunt th miana.' Oves vetu-

D, Thymiama, ita enim scribendum inveteribus libris, sunt oves Thymi amo-l te . Thymo oves delectari cellum cli, i & sapidissimas carnes habere , quae eos vescantur. Senes Attici ea heaba etiami liben-4. Her. l Etiam Graeei stolidos

ρατα vocant. Propert. lib. 2. I 3. Et sol dum pleno vestare carpe pec-. PasseratiuS.

s. μι M pali autes.J A grege errantes. nem maxime oves significant, ut hoc cum dicimus, pιι- , neque addi

SEARCH

MENU NAVIGATION