장음표시 사용
281쪽
.. APPENDIX. EX artic. habes primis 1 quumodo rationem
minue conclusionis i erimas haeresim Metamomphissarum diuentium, corpus Christi cum ascendit. tu coelum, platis Deum factum , & omnino Propriei dici debere corpus Christi esse Deum. Ergo Deus secundum istos, ut palet discurrenti, est factus . ergo de Deo secundum istos retest esse scientia practica , cum sit quoddam factibile , sm operabile , contra quod pugnat articuli pνima conci ulio . Secundo h bes: quomodo per rationem ostendas, hanc haeresim merito fuisse damnatam a symbolo Nicaeus I. Consantinopolisano I. sic . Natum , non factum. Item a symbolo Athanasiii per Concilium Florentinum kinox post tractatum de sacramentis S accepto , &compendiosa fidei regata voeato sie . Pater a nulla
es factus. Filius non factus . Sp. sanct. non factus
Haec ibi. Consequenter erilo Deus non est tactus is Item a Conc. Trid. sess. 3. Credo in , E c. Genitum , non factum. Nec mitandum, si, de filio tanqvim dicit Nicaenum, conflammi Trideminum, a pilaemus toti Trinitrii : quoniam , licet ellis gemmium soli filio conveniat , tamen esse non factum mnibus personis competit iuxta sensum illorum Co ciliorum. Tretio haias: quomodo per rationem resepiae ccmclusionis interimas haeresim Perri Abari dic Prat. Arnridi e dicentis, inum nou posse fac Te, nisi qus faria sunt. Cuius contrarium supponit prima pars tertiae conclusionis . Caeterum huius Petri damnationem per Ecclesiam recte factam videbimus ins q. a, r. I. Item habes a quomodo per rationem destruas haeresim AEgax elis c Dimit. Inq. M par. με. J dicentis , Deus non permiriit mala fieri , ut e 1iciat bona , sed mala in mundo proveniunt ex nec itate materiae, veI naturae. Cuius contrarium diacit terris pus tertiae conclusionis. Cetterum & rati nem ampliorem, & damnationem per Ecclesiam factam contra AIgaaelem, vide infra ρ. 22.ar. 2. Pronunc sumiat audire Directorium ipsum universaliter damnare sic . antiqui philosophi ut , &c. Aua ι multos errores , in haereses contra Mem Ilanctam n fram po uerunt, quod patet prosequendo, ut sequitur . Et postea inter alios recitat sententuin Algariis supra dictam. Garto vides: Sta
282쪽
De Iinis , - -s intimis Minya . LPost considerationem de Scientia Dei,. restat con .siderare de Ideis.
Et cirea hoe ει erunt- eris . . iPrimo. An sint Ideae. Secundo. Utrum sint plures, uel una tantum. Tertio a Utrum sint omnimn , quae cognoscuntud a Deo s
ARTICULUS i I. Utruvi Ideae sem. f. q. 64. 3. P I. Q 36. a. a. 2. veri I. AD Primum sic proceditur . videtur , quo' idem non sint . Dicit enim Dionys. 7. cam, de diit. non . med. iact. 3. quod Deus non e nostitres secundum ideamisia ideae ponuntur as aliud , nisi ut pereas cognescantur res. ergo ideae non sunt Let. Praeterea . Deus in seipsis cognoscit omnia , ut supra dictum est : qu. 34. ar. I. sed seipsum noste noscit per ideam. ergo nec alia. 3. Praeterea . Idea ponitur ut principium e noscendi, & operandi : sed essentia divina est suffciens principium cognoscendi, & operandi omnia, non ergo necesse est ponere ideas.
Sed Contra est, quod dicit August. in I. 83. Qu. c q. 46. 'Arum σμ' m. Tanes vis in He is eo strui υν , ut , niF 4 is intelle ris , sapiens esse nemo
Respon leo dieendum , quod neresse es ponere ii rmenre divina Meas. Γδέα enim graece , qatine Forma dieitur. Unde
per ideas intelliguntur formae aliarum rerum praeter ipsas res existentes . Forma autem alicuius rei prae ter ipsem existens ad duo esse potest: ves mi sit e emplar eius, cuius dicitur forma, vel ut sit principium munitionis ipsius , secundum quod formae cognostibilium dicuntur esse in cognoscente. Et quantum ad utrumque est necessir onere ideas. quod sic patet. In omnibus mim , quae non a casu generantur , necesse est semiam esse finem generationis cuiuscunque. Agens autem non ageret prasster
B Mn , nisi in uantum smilitisio formae est b
283쪽
pso. Quod quidem contingit dupliciter . In quibusdam enim Henpibus praeeristit strina rei istendae 1ecundum esse naturale , sicut in his , quae agunt per naturam : sicin homo generat hominem- ω ignis i- Mnem . in quibusdam vero secundum este intelligi tale, ut in his, quae agunt per intellectum : sicut sis militudo domus praeexistit in mente aedificatoris. Et
haec potest dici idea domus, quia artifex intendit domum assimilare formae, quam mente concepit. Quia igitur mundus non est casu factus , sed est factus a Deo per intellectum agente , ut infra patebit , c q. M. ar. I. necesse est, quod in mente divina sit. sorisma , ad similitudinem cuius mundus est dactus . Et in hoc consistit ratio ideae ' , Ad primum ergo dicendum, quod Deus non intelis Iigit res secundum ideam extra se existentem : & sic etiam Aristot. c lib. 3. meta. a tex. IO. usque ad fm ib. tom. 3. improbat opinionem-Platonis de ideis, secundum quod ponebat eas per se existentes , non in intellectu. Ad secundum dicendum, quod, licet Deus per esi sentiam suam se , & alia cognoscat ; tamen essen ita sua est principium operativum aliorum, non autem sui ipsius: ideo habet rationem ideae , secundum
quod ad alia comparatur , non autem secundum quod comparatur ad ipsum Deum.
Ad tertium dicendum , quod Deus secundum e sentiam suam est similitudo omnium rerum . Unde
idea in Deo nihil est aliud , quam Dei essentia. APPENDIX. EX articul. habes primo: quomodo per rationem
interimas haeresim , quae huc reducitur, ArnH- dij arum dicentium , Deum agere ex necessitate naturae . Contra hanc enim pugnat articuu si intellia gant, ut videtur, quod creaturae per quandam resu tantiam, sicut solis radius a sole , emanant a Deo . Tunc siquidem Deum non agere per inteIlectum p nunt, & consequenter ideas in ipso esse negant. Se- eundo habes: quomodo per rationem demonstros recte damnatam fuisse illam haeresim a Sap. 7. omnium es artifex sapientia. & 8- quis horum, quaestant magis , quam illa es artifex . Hic enim Scriptura in
Deo ponit ideam secundum veritatem , licet hoc nomine non utatur. definitur namque: idea est forma
intellectui obiecta intra ipsum existens , ad quam artifex aspiciens operatur . Si ergo Deus est' arti κcicatur m a P -μ voluntatem Agit ,
284쪽
R eonsequenter ideam aspiciens , quae in suo intexlectu est , eas operatur . Unde hanc fidei certitudinem videns beatus Augustinus , ut refert Sanctus Thomas in de veri quaessione tertia, articulo primo , dicit. In elis es, qω negat ideam in mente diυ Ha : & alibi , scilicet libro 83. quaestionum q. quam dragesima sexta idem Augustinus ait . Non esse negandiam aliq- modo, quod in Deo snt sommae , ω rationes omnium rerum producibilium . Idea autem in Graeco est idem, quod forma, ratio , vel species in Latino seundum eundem Augin. ibi. Caeterum, quod certum sit secundum fidem , Deum agere per intellectum, & voluntatem liberam, vide quo. I ar. 8. in appen. Tertis videre licet: &c.
AD Secundum sic proceditur. Videtur, quod non sint plures ideae . Idea enim in Deo est eius essentia : sed essentia Dei est una tantum . ergo. R
& operandi, ita ars , & sapientia; sed in Deo non sunt pluregartes, S sapientiae: ergo nec plures ideae.
respemis ad diversas creaturas : Contra . Pluralitas idearum est ab aeterno . si ergo ideae sunt plures , creaturae autem sunt temporales; ergo temporale e rit causa aeterni.
in creaturis tantum , aut etiam in Deo : si in cre turis tantum , cum creaturae non sint ab aeterno , pluralitas idearum non erit ab aeterno , si multipliacentur solum secundum huiusmodi respectus. Si a tem realiter sunt in Deo , sequitur , quod alia pluralitas realis sit in Deo , quam pluralitas persona-xum, quod est contra Damasci dicentem, c lib., i. Fid. Orthod. eap. 9. Io. ω II. J quod in divinis loninuis unim sums Q praeter ingeneratione- , severationem , practisonem . Sic igitur non sunt plures
Sed Contra est , quod dicit August. in lita 83. --c g. . a med. to.. q. Ideae Junt priveipales ρ- η srma , via r ioma mim staces,atque incommvis dabiles,
285쪽
bius , quia ipsae formatae non f&nt, ac per Me memnae, ac semper eodem modo se habentes , quae divina ntelligemia continemur . Sed etim tua neque oriam tur , neque intereant , fecundum eax tamen formari diacis r omne , q&od oriri, ω interire potes, oe omne , quod oritur , ct interit. Respondeo dicendum , quod necesse est ponere plures ideas . Ad cuius evidentiam constiterandum est, quod in quolibet effectu illud , quod est ultimus finis , proprie est intentum a principali agente et sicut ordo exercitus a duce. Illud autem , quod est mytimum in rebus existens , est bonum ordinis unia versi , ut patet e r Philos. in I a. Metaph. cera. 32. rom. 3. ordo igitur universi est x proprie a Deo insetentus , & non per accidens proveniens secundum successionem agentium : prout quidam dixerunt . quod Deus creavit primum creatum tantum ; quod creatum creavit secundum creatum , & sic inde , qu usque producta est tanta rerum multitudo: secundum quam opinionem Deus non haberet nisi ideam primi creati. Sed, si . ipse Ordo universi, est per se cre ius ab eo , & intentus ab ipso , necesse est, quod haheat ideam ordinis univeris . Ratici autem alicuiust ius haberi non potest , nisi habeantur propriae rationes eorum . ex quibus totum constituitur . Si ut aedificator speciem domus concipere non posset , nisi aqud ipsum esset propria ratio cusaslibet pa tium eius . Sic igitur oportet , quod in mente diviana sint propriae rationes omnium rerum . Unde diaeit Aug. in Il. 83. Q 1 q. 46. misi. med. tom. 4. quod singula propriis. rationib- a Deo ereata sunt; unde sequitur, quod in mento divina sint pliares ideae. - . Hoc autem quomodo divinae simplicitati non rein pugnet , facile est videre , si quis consideret ideam operati in in mente operantis , sicut quod intelligitur , non autem sicut speclas , qua intelligitur , quae est sorma faciens intellectum in actu . Forma enim domus in mente aeuificatoris est aliquid ab eo intellectum : ad cujus similitudinem domum in materia sermat . Non est autem contra simplicitatem divini intellemis , quod multa intelligat : sed cinistra simplieitatem eius esset, si per plures species eius intelimus formaretur . Inde. plures ideae sunt hi mente divina , ut intes. Iectae ab Usan quod hoe:inodo potest videri . Ιpis enim essentiam suam perfecte cognoscit et unde co- iniucii m secundum omnem modum, quo cognΟ- Ibitis est . Potest autem cognosti non selum seiacundium quod in se est, sta lacundum quod est parri
286쪽
QU EST. XV. ARI. II. 23'ticipabilis secundum aliquem modum similitudinis a
creaturis . Unaquaeque autem creatura habet Pr
priam speciem , secundum quod aliquo mcdo parti cipat divinae essentiae similitudinem . Sic igitur ii quantum Deus cognoscit suam essentiam ut sit c imia tabilem a tali creatura , cognoscit eam ut propriam rationem, R idem huius creaturae: Et silmiliter de aliis. Et sic patet, quod Deus intelligit plures rati nes proprias plurium rerum, quae sunt plures ideae. Ad primum ergo dicendum, quod idea non nominat divinam ementiam, inquantum est essentia, sed inquantum est similitudo , vel ratio hujus , vel illius rei. Uude, secundum quod sunt plures rationes intellectae ex una essentia , secundum hoc dicuntur plures ideae.
Ad secundum dicendum , quod sapientia , & ars significantur, ut quo Deus intelligit , sed idea , ut quod Deus intelligit. Deus autem uno intellectu intelligit multa, t . non solum secundum quod in seipsis sinit, sed etiam secundum quod intellecta sunt: quod
est tutelligere plures rationes rerum . Sicut artifex, dum intelligit tirmam dormis in materia, dicitur inritelligere domum: dum autem intelligit firmam d nriis ut a se speculatani, ex eo quod intelligit se ii telligere cam , intelligit ideam , vel rationem d mus . Deus autem non solum tutelligit multas res Per essentiam suam, sed etiam intelligit se intellig re multa per essentiam suam. Sed hoc est intelligere plures rationes rerum, vel plures ideas esse iii intellectu eius, ut intellectas. Ad tertium dicendum , quod huiusmodi respectus, quibus multiplicantur ideae, nou caustuatur a rebus, ria ab intellectu divino comparante elientiam suam ad reS Ad quartum dicendum , quod respectus multiplicantes ideas non sunt in rebus creatis, sed in Deo. nou. tamen sunt reales respectus e sicut illi , quibus disti tiguunt hir personae, sed respectita.intenterii a Deo ..
tam am in radice, interimas hae xtam a. monis βMo dicentis z. .Mundum non osse creatum a Deo Item BaβIidianorum somniantiunt: Μundum non a Deo. factum. Item AIbane iam blasphemantium . Mundum a malo principiis in sua malignitate factum fuisse . Has per rationem direm si vis ex Iod re , Ride 5. alta. 1. sed uocetanguam induecte con
287쪽
tra illas pugnat articulus ; si sunt enim plures ideae in Deo, sequitur, cognito, quid ideae nomine sigill-ficetur , quod ideata fecit Deus . At identa sunt Irines res mundi , seu totus mundus . ergo totum mundum Operatus est Deus. Unde per oppositum adpositionem istorum sequitur , quod non sunt plures ideae in Deo . Secundo habes : quomodo per ratiomem ostendas, has omnes esse iure damnatas a Joan.
Primo: omnia per ipsum facta sunt, oe sine ipso factum es nihil. Quod factum es, in ipso vita eras .
Hunc locum salicii patres exponentes dicunt , per hoc ab Evangelio significari rerum omnium rationes Praeexistere tu mente divina , & Augustin. specialiter inquit , sicut in mente artificis est forma ,sti ratio rei artificiatae producendae , ita res Omnes eroducibiles a Deo habent fuas rationes , in foνmas n intellectu Dei supremi artiseis . Notabis etiam
hic super ly auod factum es , in ipso vita ero ,
quod in responsione ad psimum huius articuli diximus, scilicet, quod idea secundum rem est una tantum , quae est divina ementia existens per se vita , ut Evangelista ait, & secundum formalem rationem sunt plures . Item damnatas ab Apostolo Hebri u decimo . Fide cred tis amata esse sectila υerbo Dei, - ex invisibilibus missibilia serent . Hoc est, ut cominmuniter interpretatione a sanctis patribus recepta metamur. Ut ex invisibilibus rationibus in divina mei te invisibiliter praeexistentibus visibilia haec ad extra fierent. Id eas autem rationes esse, superius audistis. Tertio vides: quomodo, &c.
. ' . Utrum omnium , quae cognoscit Deus, 'ne ideae.
AD Tertium sic proceditur . Videtur , quod. non omnium , quae cognoscit Deus , ni ideae in ipλ. Mali ei tim idea non est in Deo , quia sequeretur malum esse in Deo : sed mala cognoscuntur a Deo. ergo non omnium, quae cognoscuntur a Deo, sunt ideae. 2. Praeterea, . Deus cognoscit ea , quae nec sunt , nec eriint', nec fuerunt, ut supra dictum est: ca. 9.s aec- qu sed horum non sunt ideae , quia dicition. a. ca. de div. Mom. c nou multwm remote ante
288쪽
fneni quod exemplaria sunt diυime voluntates deo
terminativae, Θ eflectivae rerum. ergo non omnium, quae ti Deo; cognoscimtur, sunt idear in ipso. 3. Praeterea . Deus cognoscit materiam primam , quae non potest habere ideam , cum nullam habeat formam. ergo idem , quod Prius . . Praeterea. Constat , quon Deus scit non solum
species, sed etiam genera, & singularia, & accidet tia : sed horum non sunt ideae , secundum positionem Platonis, qui primus ideas introduxit, ut dicit
mnium cognitorum a Deo sunt iὸ eae in ipso. Sed Contra. Ides sunt rationes in mente divina existentes, ut per August. patet. c in cit. quae. 46. posmed. sed omnium , quq cognoscit Deus, habet proprias
rationes. ergo omnium, quae cognoscit, habet ideam.
Respondeo dicendum , quod , cum ideae a Plat ne ponerentur principia cognitionis rerum, & generationis ipsarum , ad utrumque se habet idea, prout in mente ditiina ponitur. Et secundum quod est principium factionis rerum , exemplar dici pinest , &ad practicam cognitionem pertinet. Secundum a tem quod principium cognoscitivum est, proprie dicitur ratio , . N potest etiam ad scietitiam speculativam peletiliere . Secundum ergo quod exemtiar Vt , secundam hoc se habet ad omnia , quae a Deo Pune secundum aliquod tempus. Secundum vero quod principium cognoscitivum es , felhabet ad omnia , quae cognoscuntur a Deo, etiam' nullo tempore sant , &ad Omnia , quae a Deo cognoscuntur 'secundum propriam rationem, & secundum quod cognoscuntur ab ipso per modum speculationis. Ad primum ergo dicendum , quod 'malum cognoscitur a Deo non per propriam rationem , sed per rationem boni . Et ideo malum non habet in Deoideam, neque secundum quod idea est exemplar, neque secundum quod est ratio. Ad secundum dicendum, quod eorum , quae neque sunt, neque erunt, neque fuerunt, Deus non habet practicam cognitionem , nisi virtute tantum . Unde respectu eorum non est idea in Deo, secundum quo1
idea significat exemplar , sed solum secundum quoasgnificat rationem Ad tertium dicendum, quod Plato secundum quosdam posuit materiam non creatam , & ideo non posuit ideam esse materiae, sed materiae concausam. sed quia nos ponimus materiam creatam a Deo , non tamen sine sorma, habet quidem materia ideam
in Deo, non tamen aliam ab idea compossiti . Nam
289쪽
materia secundum se neque esse habet, neque com stibilis est. Ad quartum dicendum , quod genera non possunt habere ideam aliam ab idea speciei, secundum quod idea sistidicat exemplar : quia.nunquam genus fit , nisi in aliqua specie. SimiIiter etiam est de accide tibus, quae inseparabiliter concomitantur subiectum :quia haec simul fiunt cum subiecto . Aecidentia autem , quae superveniunt subiecto , specialem ideam habent . Artifex enim per sormam domus facie ci. mnia accidentia, quae a principio concomitantur do mum. Sed ea, quae superveniunt domui iam factae,nt picturae, vel aliquid aliud , facit per aliquam a- Iiam formam . Individua vero secundum Platonem non habebant aliam idem , quam ideam in iei . Tum quia singularia indiuiduantur per materiam , quam ponebat esse increatam , ut quidam dicimi, See causam ideae. Tum quia intentio naturae consistit
in speciebus , nec particularia producit, nisi ut in eis species talventur. Sed providentia divina non solum se extendit ad species, sed ad singularia, ut infra dicetur. aa. a. a.
EX artic. habes mimo et quomodo per rationem
garrientium; quod Deus non cognoscit lingularia in Hopria scirma . Si enim omnium rerum habet pr priissimam cognitionem , & rationem :, utique omnia cognoscit per cuiusque ideam, Sconsequenter inia in propria forma . Quomodo autem damnetur ab Ecclesia illorum positio et vide Diraeti ubi R. oe a . II. Secundo videre potes: quomodo, &c.
Da minare, in octo mileutis diuisa. Uoniam autem Scientia vemrum est , post con siderationem scientiae Dei , de Ueritate inqui
rendum est. CDea quam quaeruntur octo.
Primo . Utrum veritas sit in re, vel tantum in in tellectu. Secundo . Utrum sit tantum in intellectu componente, & dividente. Tertio. De comparatione veri ad eas.
290쪽
uaris. De comparatione veri ad bonum. Quinto . Utrum Deus sit veritas. Sexto. Utrum omnia sint vera veritate una , vel pluribus. Septimo. De aeternitate veritatis. Octavo. De incommutabilitate ipsius.
. Uerum Veritas si tantum in intellectu .
I. d. I9. q. s. a. I. ad 7. ω veri q. I. a. M
AD Primum sic proceditur. Videtur , quod verrutaspnon sit tantum in intellectu , sed magis in rebus. August. enim in lib. 2. Solitoq.c e. I. to n. I. reprobat hanc notificationem veri et es , id
mod Ni eum: quia fecundum hoc Iapides , qui sunt in ta Misismo, senae sinu , essene veri lapides VPia non υidentur . Reprobad etiam eod. Iib. istam. Vommes, quod ita se habee , ut videatuν c sultori se velit , . missit cognoscere e quia secvndum hoe θρυerettιν, quod nihil eget veru'm , o nu Ius posset eognoseere . Et dηfinit sie verum et Hemmes id , quod es. Et sic videtur , quod veritas sit in
rebus, & non in intellectu. a. Praeterea. Quicquid est verum, veritate verum est . Si igitur ver1tas est in intellectu silo, nihil mrit verum , nisi secundum quod intelligitur et quod est error antiquorum Philosophorum, c tie II. metaph. tex. 6. oe l. a rex. I9. tisque -to. 3. γqui duebant omne, quod videtur , esse verum. Aa quod sequitur contradictoria simul esse vera , eum contradi oria simul a diversis vera esse videantur 3. Praeterea . Propter quod unumquodque , & il lud magis, ut patet I. Posteriorum : I. rom. I. sed ex eo , quod res est , vel non est, est opinio , vel oratio vera , vel falsa , secundum Philosoph. in
Praedicam. c de suboantia, non praeui a sn.
. I. ergo veritas magis est in rebus , quam in intellinu. . 'Sed Contra est , quod Philosoph. dicit 6. metap. c tex. 8. eo. 3. quoa veram, & falsum non sunt iuxebus, sed in intellectu, Respondeo dicendum, quod sicut bonum nominat id , in quod tendit appetitus , ita veram nominat id, in quod tendit intellectus. me autem distat in ter appetitum, & intellectum, sive quamcunque eo-gnitionem quia comitio est , secundum quod c