장음표시 사용
321쪽
rum quaedam habent naturam solum ad utendum alimento, & ad consequentia, quae sunt augmentum,ti generatio : quaedam ulterius ad sentiendum , ut patet in animalibus immobilibus, sicut sunt ostrea, quaedam vero cum his ulterius ad movendum se secundum locum, sicut animalia Urfecta , ut quadrupedia, & volatilia, & hujusmodi: quaedam Vero ulterius ad intelligendum , sicut homines. Ad secundum dicendum , quod opera vitae dicuntur , quorum principia sunt in operantibus , ut seivis inducant in tales operationes. Contingit autem aliquorum operum inesse hominibus non solum principia naturalia, ut sunt potentiae naturales ; sed etiam quaedam superaddita , ut sunt habitus inclina test ad quaedam operationum genera , quasi per m dum naturae , & facientes illas operationes esse deis
Iectabiles . Et ex hoc dicitur , quasi per quandam similitudinem , quod illa operatio , quae est homini deIectabilis, & ad quam inclinatur, & in qua conservatur, t aI. eonversatur Τ & ordinat vitam suam ad ipsam , dicitur vita hominis . Unde quidam dicuntur agere vitam luxuriosam , quidam vitam h nestam .. & per hunc modum vita contemplativa ab activa distinguitur : & per hunc etiam modum co gnoscere Deum dicitur vita aeterna. Unde patet solutio ast Tertium . .
EX artie. habes primo: quomodri per rationem stendas , philolophum a. de anima teT. 37. recte dixisse, visere viventibus es esse vi Item litan no Ethicorum cap. 9. β me es mineipaliter intere Iias , scilicet operationes , sentire , ω intelligere . Seeundo, habes e quomodo ex ratione ipsius Anim stieum dictum de vivere pro esse substantiali, Ethicale Vero pro operatione intelligas , ae sic intellectum bene defendas. Tertio. vides: quor O, S
AD Tertium sic proceditur . . Videtur , quod Deo non conveniat vita. Vivere enim dicuntur alima, secundum. quod movent seipsa, ud dictum est
322쪽
c art. praee. sed Deo non competit moveri : ergo
neque vivere. a. Praeterea . In omnibus , quae vivunt , est accipere aliquod vivendi principium . Unde dicitur in a. de anima, c rex. 36. tom. a. quod anima es υ ventis corporis causa, oe principium et sed Deus non habet aliquod principium . ergo sibi non competit
3. Praeterea. Principium vitae in rebus viventibus, quae apud nos sunt, est anima umerabilis, qus non est nili in rebus co roralibus . ergo rebus incorporalibus non competit vivere. Sed Contra est , quod dicitur in Psalm. 83. Gemetim, in caro mea exuis erunt in Deωm vivum. -- Respondeo dicendum , quod mira maxime proprie
in Deo es . Ad cuius evidentiam considerandum est , quod ,
eum vivere dicantur aliqua , secundum quod ope rantur ex seipsis, &non quasi ab aliis mota, qua to persectius competit hoc alicui , tanto persectius in eo invenitur vita. in moventi autem, & moistis tria per ordinem inveniuntur . Nam primo finis movet agentem , agens vero principale est , quod per suam sormam agit ; & hoc interdum agit per aliquod instrumentum , quod non agit ex virtute suae formae , sed ex virtute principalis agentis , cui instrumento competit sola executio actioniis . Inu niuntur igitur quaedam , quae movent seipsa , non habito reipectu ad formam , vel finem , quae inest eis a natura , sed solum quantum ad executionem motus: sed sorma , per quam agunt, & finis, propter quem Munt , determinantur eis a natura : &huiusmodi sunt plantae , quae secundunt sormam inditam eis a natura, movent seipsas secundum augmentum , S decrementum . Qitaedam vero ulterius movent seipsa , non solum habito respectu ad exeis .cutionem motus , sed etiam quantum ad formam , quae est principium motus, quam per se acquirunt.& hujusmodi sunt animalia , quorum motus Principium est forma non a natura indita , sed per se sum accepta. Unde quanto perfectiorem sensum habent, tanto persectius movent seipsa. nam ea, quet non habent nisi sensum tactus , movent solum seru
tationis, & constrictionis, ut ostrea parum excede tia motum plantae. Quae vero habent virtutem sensitivam persectam, non solum ad cognoscendum comiuncta, & tangentia, sed etiam ad cognoscendum distantia, movent seipsa in remotum motu processivo.
323쪽
Sed quamvis huiuiniodi animalia formam , quae
est principium motus 4 per sensum accipiant , nota tamen per seipsa praestituunt sibi finem suae operationis, vel sui motus , seiu est eis inditus a natura, cuius instinctu ad aliquid agendum moventur per famam sensu apprehensam . Unde supra, talia animalia sunt illa , quae movent seipsa , etiam habito
respectu ad finem , quem sibi praestituunt . .
quidem non fit, nisi per rationem, & intellectum, cujus est cognostere propω tionem finis , R ejus , quod est ad finem, & unum ordinare in alterum. Unde persectior modus vivendi est eorum , quae habent intelimum : haec enim persectius movent seipsa . & huius est signum , quod in uno , & e dem homine virtus intellectiva movet potentias semsitivas , N potentiae sensitivae per suum imperium
movent organa , quae exequuntur motum . Sicut etiam in anibus videmus, quod ars , ad quam pertinet usus navis , scilicet arx gubernatoria , praecipit et , quae inducit sormam navis , & haec praecipit illi , quae habet executionem tantum in disponendo materiam Sed quamvis intellectus noster ad aliqux se agat, tamen aliqua sunt ei praestituta a natura , sicut sunt prima principia , circa quae non potest a-1iter se habere; & ultimus finis , ouem non potest. non veIle . Unde licet quantum ad aliquid moveatis , tamen oportet , quod quantum ad Aiqua ab alio moveatur.
Illud igitur, cuiust sua natura est ipsum eius intelligere , & cui id , quod naturaliter habet , non determinatur ab alio , hoc est , quod obtinet summum gradum vitae . tale autem est Deus : unde ire
Deo maxime est vita. Unde Philos in ra. Metaph. te. 3 I. to. 3. ostenso , quod Deus sit intelligens , concludit , quod habeat vitam persectissimam , α sempitertiam , quia intellectus ejus est perfectissimus, & semper in astu. Ad primum ergo dicendum , quod ,. sicut dicitur in 9. Metaph. c tex. 36. to. eod. 9 duplex est actio
Una es quae transit in exteriorem materiam, ut calefacere , & secare. aenia, quae manet in agente , ut
intelligere, sentire, & velle, quarum haec est dese- Tentia. quia prima actio non est persectio agentis , quod movet, ipsius moti ; secunda autem aiuo est Persectio agentis . Unde , quia motus est aetiis mobilis , secunda actio, inquantum est actus Operantis , dicitur motus eius ex hac similitudine , quod, ficut motus est actus mobilis , ita huius i actio
est actus asentis ; licet motus sit a ta imperfecti s
324쪽
se ilicet existentis in potentia : huiusmodi autem mctio est actus perfecti , idest existentis in actu , ut dicitur in 3. de Mnim. c rex. 28. tom. a. b Hoc igitur modo , quo intelligere est motus , id , quod se intelligit , dicitur se movere . Et per hunc modum etiam Plato posuit , quod Deus movet seipsum non eo modo, quo motus est actus imperfecti. Ad secundum dicendum, quod , sicut Deus est ipsum. suum eme , & suum intelligere ; ita & suum vivere . Et propter hoc sic vivit , quia non habet vivendi principium. Ad tertium dicendum, quod vita in istis inseri ribus recipitur in natura corruptibili , quae indiget& generatione ad conservationem speciei , & alia mento ad conservationem individui. Et propter hoc in istis inferioribus non invenitur vita sine anima vegetabili : sed hoc non habet locum in rebus i corruptibilibus.
EX artici habes primo: quomodo per rationem stendas de Deo esse recte dictum Matth. 16.
ramus in Deum visum, & psal. 83. Cor metim, caro mea exustaverunt in Deum viυum, Se similia. Secundo habes : quomodo per rationem in sensa catholico intelligas huiusmodi loca, intellectaque deinsendas . Tertio vides et quomodo vicissim ex his fi
AD Quartum sic proceditur . Videtur , quod non
omnia sint vita in Deo. Dicitur enim Actuum ae . In info visimus, moυ-υν, ω sumus. sed non omnia in Deo sunt motus. ergo non omnia in ipsa sunt vita. a. Praeterea. Omnia sunt in Deo, sicut in primo exemplari: sed exemplata debent conformati exemplari . cum igitur non omnia vivant in seipsis , via detur, quod non omnia in Deo sint vita. 3. Praeterea . Sicut Aug. dicit in lib. de vera R Iig. c. 29. eirca med. to. I. substantia vivens est
-Iior qualibet substantia non vivente . Si igitul
325쪽
ea , quae in ieipsis non vivunt , in Deo sunt vita
videtur, quod verius sint res in Deo, quam in seipsis. Quod tamen videtur eme falsum, cum, in scipsis. sint in actu , in Deo vero in potentia . . Praeterea . Sicut sciunttire a Deo bona , & ea , quae fiunt secundum aliquod tempus , ita mala , Mea , quae Deus Potest facere , sed nunsuam fiunt .
et aI. feni t Si ergo omnia sunt vita in Deo , i quantum sunt scita ab ipso , videtur , quod etiam mala , & quae ' al. mala , qua f nunquam fiunt , 1int vitae in Deo, inquantum sunt strea ab eo. Quod
Sed Contra est , quod dicitur Ioan. I. 1 ilium es, in ipso vim erat: sea omnia praeter Deum
iacta sunt. ergo omnia in Deo sunt vita.
Respondeo dicendum , quod , sicut dimim est cart. aec. vivere Dei est eius intelligere; in Deo autem est idem intellectus , & quod intelligitur in ipsum intelligere eius. Unde quicquid est in Deo
ut intellectum , est ipsum vivere , vel vita ejus . Unde , cum omnia quae facta sunt a Deo , sint in
ipso , ut intellecta , sequitur , quod omnia in ipso fune ipsa vita disina .
Ad primum ergo dicendum , quod creaturae itimo esse dicuntur dupliciter . Uno modo , inquantum continentur , & conservantur virtute divina sicut dicimus, ea esse in nobis, quae sunt in nost potestate. Et sic creaturae dicuntur esse in Dem etiniam prout sunt in propriis naturis . Et hoc modo intelligendum est verbum Apostoli dicentis: In ipso, vivimus , moυemur fumus , quia etiam nostrum vivere, & nostrum esse, & nostrum moueri causantur a Deo. Alis modo dicuntur res esse in Deo, sicut in cognoscente. Et sic sunt in Deo per proprias rationes , quae nou sunt aliud in Deo ab essentia divina . Unde res , prout sic in Deo sunt , sunt eo sentia divina. Et quia essentia divina est vita, non autem motus , inde est , quod res hoc modo I quendi in Deo non sunt motus, sed vita. Ad secundum dicendum, quod exemplatis oportet conformari exemplari secundum rationem formae , non autem secvnaum modum essendi. Nam alteriusmodi esse habet forma quandoqne in exemplari, &in exemplato : Sicut forma domus in mente artificis habet esse immateriale , & intelligibile οῦ in domo autem, quae est extra animam , habet esse materiale, & sensibile . Unde & rationes rerum , quae in seipsis non vivunt , ita mente divina sunt vita , . ivvia in mente divina habent esse divinum .
326쪽
Ad tertium dicendum , quod , si de ratione re rum naturalium non esset materia, sed tantum so ma , omnibus modis veriori modo essent res nat rates in mente divina per suas ideas, quam in se psis. propter quod & Plato posuit , quod homo separatus erat verus homo : homo autem materialis est homo per participationem. Sed, quia de ratione rerum naturalium est materia, dicendum, quod res naturales verius esse habent simpliciter in mente divina, quam in seipsis , quia in mente divina habent esse increatum, in seipsis autem esse creatum: sed esse hoc, utpoto homo , vel equus , verius h bent in propria natura , quam in mente divina, quia ad veritatem hominis pertinet esse materiale, quod non habent f hadire t in mente divina . Sicut domus nobilius esse habet in mente artificis, quam in materia: sed tamen verius dicitur domus, quae est in materia, uμam quae est in mente , quia
illa ' an hae s est clomus in actu , haec tia ' autem domus in potentia. Ad quartum dicendum , quod licet mala sint i a Dei scientia , inquantum sub Dei scientia comprehenduntur, non tamen sunt in Deo, sicut creata a Deo , vel consemata ab ipso , neque sicut habentia rationem in Deo . Cognoscuntur enim a Deo per rationes bonorum. unde non potest dici, quod .m la sint vita in Deo . Ea vero , quae secundum nullum tempus sunt, possunt dici esse vita in Deo, s eundum quod vivere nominat intelligere tantum , inquantum intelliguntur a Deo : non autem secundum quod vivere importat principium operationis.
APPENDIX. Ex artic. habes riso P quomodo per rationem
demonstres, recie dictum a Ioann. cap. I. guos
fustum es, in ipso vita erat . Hoc est, omnia , qugper ipsum facta sunt , in Deo sunt vita antonom nice dicta , adest vita divina , seu , quod dici seleva scholasticis , omnia creata ii: Deo sunt creatrix essentia. Secimiis consequenter habes: quomodo ex xatione reiicias erroneum sensum circa hoc AEm rita , ut refert Cardinalis Turrecremata , de Ecclesia lib. q. cap. 33. dicentis, sicut riteritas natins nomese Abraham , . alterius Isaac , ses unius , oes dem, se omnia esse unum, oe omnia esse Deum Alium enim sensum , damnabilemque in hoc suo dicto ipsum habuisse tanquam manifestum res inquit Papa Innocen. III. dum extra de sum. Trin. & M.
327쪽
, fid. cathol. Damnamus , dicit sic : prabamur mpiissimum dogma impii Almariet i euius mentem
se patre mendacii excaecavit , tis ejus do tirina nsmram haeretiea , quam hnin sip eensenda . Haec ibi Per ly dogma intellige universam eius doctrinam,
ut supra g. II. ar. 3. declaratum est in notatione ultima. Tertio vides: quomodo, &c-
De Voluntate Dei, in duodecim ortieulas divisa. Post considerationem eorum , quae ad divinam
scientiam pertinent, considerandum est de his, quae pertinent ad Voluntatem divinam , ut sit prima consideratiis de ipsa Dei voluntate : secunda de his , quae ad voluntatem absolute pertinent : tertia de his , quae ad intellectum in Ordine ast volunt . tem pertinent. Cirta ipsam autem voluntatem qumntur Oderim. Primo . Utrum in Deo sit voluntas. Secundo. Utrum Deus velit alia a se. Tertio. Utrum quidquid Deus vult, ex necessitis te velit. Qinrto. Utrum voluntas Dei sit causa rerum Quinto . Utrum voluntatis divinae sit assignare aliquam causam. Sexto . Utrum viam to Divina se ex Imple
Septimo. Utrum voluntas Dei sit mutabilis. ooavo . Utrum voluntas Dei necessitatem rebus volitis imponat. Nono . Utrum in Deo sit voluntas miorum. Decimo. Utrum Deus habeat liberum arbitrium. Undecimo . Utrum sit distinguenda in Deo v luntas signi. Duodecimo . Utrum convenienter eirea divinam soluntatem Ponantur quinque signa -
AD Primum sic proceditur . Videtur , quot is Deo non sit uriuatas . obiectura enim Vo,un . iis
328쪽
tatis est finis, & bonum: sed Dei non ess assignarae
aliquem finem. ergo voluntas non est in Deo. a. Praeterea. Voluntas est appetitus quidam : a petitus autem , cum sit rei non habitae , imperfectionem designat , quae Deo non competit . ergo voluntas non est in Deo. 3. Praeterea . Secundum Philosophum in tertio de anima tem S . νo. a. voluntas est movens motum : sed Deus est primum movens immobile , ut Probatur R Physic. c rex. s. m. a. ergo in Deo non est voluntas. Sed Contra est , quod dicit Apost. Rom. Ia. Ust probetis, quae sit -ωntan Des. Responaeo dicendum , in Deo voluntatem esse , sicut & in eo est intellecius . voluntas enhn interulactum consequitur. Simi enim res naturalis habet esse in actu per suam formam, ita intellectus intelligens actu per suam formam intelligibilem . Quaelitui autem regad suam krmam naruralem hanc habet habitud nem, ut quando non habet ipsam, tendat in eam.& quando habet ipsam, quieiuat in ea: & idem esude qualibet perfectione naturali quod est bonum
Et haec habitudo ad bonum in rebus carenti τε nitione vocatur appetitus naturalis. Unde & na tura intellectualis ad bonum apprehensum per Bri
mam intelligibilem similem habitudinem habet, ut scilicet cum habet ipsum , viestat in illo ; cum vero non habet , quaerat ipsum & utrunque Pertinet ad voluntatem. Unde in qu ilibet habente intellectum est voluntas , sicut in quolibet habente sensum est .appetitus animalis. Et sic ourtet in Deo esse volantatem, eum sit in eo intellerius . Et sicut suum intelligere est sumn esse, ita suum velle. Ad primum ergo dicendum, quoa , licet nihil a- Iiud a Deo sit finis Dei ; tamen ipsemet est finix respectit omnium, quae ab ect fiunt, & hoc per suamgssentiam , cum per suam essentiam sit bonus , ut supra ostensum est. e q. 6. me. 3- Finis enim habet rationem boni iaAd secundum dicendum , quod volumis in nobis pertinet ad appetitivam partem quae , licet ab ap-1 etendo nominetur , non tamen hunc solum habet actam , ut appetat , quar non habet ; seis etiam Mamet, quod habet , & delectetur in illo : & quantum id hoc voIuntas in Deo ponitur , quae sem e
329쪽
illiserens ab eo iecundum essentiam, ut dictam est. c tu eo . an. . . Ad tectium dicendum, quod voluntas , cuius O rectum principale est bonum , quod est extra volu tatem oportet , quod sit imota ab alio : sed objectum divinae voluntatis est bonitas sua , quae est eius essentia . unde , cum voluntas Dei sit eius ensentia, non movetur ab alio a se, sed a se tantum, eo modo loquendi , quo intelligere , ia vel Ie dic μ .ur motus . En secundum hoc Plato dixit , quoa Primum movens movet seipsum.
EX artic. habes primo: quomodo per rationem mstendas, merito poni voluntatem in Deo a scripturis sanctis Rom. I . Ut pol nis , quae si volu tas Dei bona . psal. III. omnia , quscunque vosuit fecit. EZech. I 8. Numquid voluntatis meae es mors impii , dicit dominus , oe non magis , tit couυere tων, ω in ty PsaIm. II salvum me fecit , quoniam voluit me . Hest. I 3. Domine Rex omnipotens , iuditione tua cuia a sunt postea, oe non es, qui ρυ-st resisere moluntati tuae. Seeundo habes: quomodo haec , similiaque dicta in catholico sensu intelligas,ti sic intellecta defendas. Tertio vides : quomodo vicissim ex his , M.
ς 23. ar. . . AD Secundum sic proceditur . Videtur , quod Deus non velit alia a se . Velle enim divinum est eius esse : sed Deus. non est aliud a se . ergo non vult aliud a se
petibile appetitum, ut dicitur in 3. de anima iacte. S . D. a. b Si igitur Deus velit aliquid aliud a se m ebitur ejus voluntas ab aliquo alio , quod est impossibile. ε
volitum, nihil quaerit .extra illud : sed Deo sumcid- bonitas , & voluntas eius ex ea satiatur . ergo Deus non vult aliquid aliud a se Praeterea. Actus voluntatis muItiplicatur secundum volita Si igitur Deus velit se , ἁ alia. R .is. ω
330쪽
I actus voluntatis eius sit multiplex K per eonsequens eius esse , quod est eius velle hoc autem est impowibile. non ergo vult alia a se. Sed Contra est quod Apostolus dicit I. Thes. s. Baee es voluntas Dei , sanctificato issm . Respondeo dicendum , quod Deus non solum se vult , sed etiam aliar a se , quod apparet a simili prius introducto . Res enim naturalis non solum habet naturalem inclinationem respectu proprii boni ut acquirat ipsum, cum non habet vel ut quiescat in illo, cum habet; sed etiam, ut proprium honum in alia diffundat, secundum quod possibile est. Unde videmus , quod omne agens , inquantum est
eiu , & persectum , facit sibi simile . Unde & hoe
Pertinet ad rationem voluntatis ' an bonitatis ' ut bonum, quod quis habet, aliis communicet, secum dum quod polubile est . Et hoc praecipue pertinet M. voluntatem ' al. bonitatem 1 divinam , a qua per quandam similitudinem derivatur omnis perfe-inio . Unde ,. st res naturales , inquantum perfectaae sunt, suum bonum aliis communicant , multo magis pertinet ad voluntatem divivam , ut bonum suum aliis per similitudinem communicet, secundum quos
possibile est . Sic igitur vult & se esse , & alia: sest
se , ut finem : alia vero, ut ad finem , inquantum condecet divinam bonitatem, etiam alia ipsami participare .
Ad primum ergo dicendum, quod , licet divinum velle sit ejus esse secundum rem, tamen differt ratione secundum diversum. modum intelligendi , &significandi, ut ex superioribus patet. c qu. I 3. am . In hoc enim, quod dico, Deum esse, non im-Iortatur habitudo a1 aliquid , sicut in hoc , quod sco , Deum velle . Et ideo ,. licet non sit aliquia aliud a se, vult tamen aliquid aliud a se. Ad secundum dicendum , quod in his , quae U
Iumus propter finem, tota ratio movendi est finis: & hoc est, quod movet voluntatem .. Et hoc maxime apparet in his, quae volumus. tantum propter finem - Qui enim vult sumere potionem: amaram,
nihil in ea vult, nisi sanitatem : & hoc solum eat ,. quod movet eius voluntatem . Secus autem: est in eo , qui sumit potionem dulcem , quam non solum propter sanitatem, sed etiam propter se aliwis velinis potest . unde , cum Deus alia a se non Melit,
nisi propter finem, qur est sua honitas , ut dictum est, c an praee. non sequitur , quod aliquid aliud moveat voluntatem eius, nisi bonitas sua. Et sic sciit alia x se intelligit intelligendo essetulanx suam,