Catalecta rabbinica, in usum scholarum privatarum edita a Davide Millio

271쪽

Veteres Hebraei, praecipue hane adhibuerunt dicendi formam in responsione, cum quis impugnare sententiam studebae argumento, quod tamen illi sententiae non advertari, sed potius convenire videbatur : quod quo facilius intelligi, queat , exemplum quod inveni infra locavi. In Gemara IVayn fol. x. col. l. Gnanjadisserit: in Babylonia preces propter pluviam impetrandam , sexagesima post aequinoctium Septembris die , populo demum esse indictas i R. Huna filius Chin, nomine Samuelis, hanc dicit constitutionem. Gnanjae redolere sententiam. Verum objicitur: Samuelem illam nunquam fovisse sententiam, inde probari: quod in Babylonia degentes ferantur R. Samuelem consuluisse, quo tempore roris & pluviae men- tio esset injicienda scilicet in precibus pluviae ergo fundendis ; quodque responsum tulerint lege sancitum esse , ut hoc, illo tempore fieret, quo ligna in hyemeni parantur. Formesa haec denique adhi- betur di Forte hoc e r id quod Gnano determinaι eadem gaudent temporis menseura: si veidem fuit tempus , Samuelem igitur cum Gnanja fortasse consentire. Uri yzπz Uri yz cI. Nam hoe queat. que illud intelligendum.

272쪽

Modus est dicendi, cum e Doctoribus Talmudicis quaeritur , cur ritum aliquem sive praecipiant sive vetent, qui in lege immen neque jubetur, neque interdicitur ptum enim respondere adsolent: hoc omnino fieri debere, quia Script rete dictum utram inque caeremoniam omnino complectitur :Nam ct hoc in illud intelligendum. Ita in Gemara CT IV. xiv. I. queteri-- tur: cur Doctores Gemarici sententiam pro-- . nunciarint de sacrificiis,in altari holocaustorum offerendis, quod Sacerdotum cogitatione, cum digitos in sanguinem spargendum intingerent, illegitima reddi nequeant rcum in Scriptura Lev. 1 v. 2F. nil quicquam de digitorum intinctione reperiatur Θ Ad quod respondetur: hoc omnino observandum suisse e existimaret enim quis , quia in loco , citato jubetur : 'PIINa np, Deinde aeripiens Sacerdos de sanguine ejus

digito 'o , perinde esse ac si esset Iu

immerget Sacerdos digitum Auum, cujuS meatio injicitur W. I7. ejusdem capitis. Verum ideo in laudato loco non phrasin usurpari VI a , ut utrumque inde deduci queat: neminpe quod Sacerdotum intentio, quam ad digitorum, vel manus in sanguinem immissionem habuerat, sacrificium non abominabile

xeddere queat, quia haec intinctio quoque F s manu

273쪽

Formaila Tat undis manu fieri potuerit , necesse tamen esse . ut digiti sanguini inferantur. mn Nan. uria hoc nobis inde deo

Modus loquendi Gemaricis valde usita tus, cum ritu aliquo in Seriptura jam satis probato, aliud Scripturae dictum adducitur ad eundem ritum fulciendum ; quod ta- men minime illud cuius gratia erat addi

tum, sed aliud quid probat. Ita in Cod. aDLD . r. 2. quidam

υν. v I. c. I. verbis mi 'gra probare student: sacrificia permutare nefas esse, haec vero sententia cum alio scripturae dicto sit 'adstructae respondetur : locum hunc hoe minime demonstrare , ' nam hoc nobis δε- ducitur e Levi III. σὰ r. Formula haec fere semper jungitur cum

a si fili non vero a dissimili dijudicatur. Gemaristae de aliqua sententia disputantes, ubi aliquis illorum exemisso, ad 'Itabiliendam sententiam suam utitur , minus substratae materiae convenienti, formulam hanc in responsione adhibere solent. Ita in m an v r. r. Schammaeani dc Hille

liani de rixari secta cis comparandi,&

274쪽

nrmula Talmudica. ' bu'festivitatis vero uno comparandam fuis, se Siclo. Quod victimarum festo Pentecostes oblatarum exemplo illustrant , tum enim major holocaustorum quam salutarium numerus parabatur, ideoque nran sacrifcii comparandi quod in holocaustum sacrificabatur, majoris fuisse pretii. Schola Hilleliana vero defendit festivitatis vietimas carioris fuisse pretii: Principes Num.

VII. I . enim aItare holocaustorum initiantes, ingentem salutarium, exiguum Veoro holocaustorum numerum immolassent: idcirco festivitatis victimam,quae taris erat,cariori pretio tum venisse. Verum Hilleliani regerunt, exemplum allatum a Schola Schammaeana huc non quadrare,quia

simile a simili non vero a dissoli deducatur; Ideoque privatorum sacrificia privatis sacrificiis illustranda esse , non vero publi . cis , sacrificium autem Pentecostes fuisse publicum , vid. t v fol. LV. 1 . Em n m. I. v m. 2. HDp -a

sunt intelligenda. . -

Observanda est - haec quoque dicendi forma, qua Hebraeorum Sapientes utuntur fgnificaturi, dictum aliquod secundum lio teram tantum esse intelligendum.

275쪽

In Gemara n naisi. LIx. c. 2. R. Jose disputat Exod. xxvis. I. ubi altare Mosaicum describitur,quinque cubitorum longitudine & quinque cubitorum latitudine fuisse, 'verba ad literam esse intelligenda, ideoque hanc mensuram de toto altaris ambitu esse intelligendam. R. Juda contra hanc mensuram ad mediam altaris partem restringit, quoniam vox x an quod quadratum fuerit adponitur , quae quoque E

ch. XLV m. c. 6. usurpatur : ubi altare

quod . ab Ezechiele delineatur quadratum futurum dicitur: quemadmodum igitur media hujus arae pars fuit quadrata , alti tudine & latitudine quinque cubitorum ἐita & altaris Mosaici partem intermediam ejusdem fuisse mensurae arbitratur. Verum R. Jose rejecta sententia R. Judae , totum Altare Mosaicum quinque cubitorum lon- gitudine & latitudine fisisse, hac evicit formula: verba ad uterum seunt intelligenda. apta a mn Q I N . Scriptura loquituria de eo, quod ut plurimum existit. in e. g. in Cod. I naci fol. iI I. dinseritur: Exod. xxo. c. 3o. lege quidem tantum interdictum esse , carnem in gro discerptam comedere, verum & ani uantia in urbe discerpta non esse manducanda, unde constati Respondetur,Sm tura dunta

276쪽

Formula Talmudica. y rit de eo loquitur quod ut plurimum evenit rhinc quia animantia plerumque in agro discerpuntur, de illo casu duntaxat lex scru. pta est. Π xp . Modo compendiso conciso . Cum in Scriptura quaedam brevissime expressa deprehenduntur, & in Gemara roin f tur; quid causae sit quod scriptor Sacer ac, haud vero alia phrasi utatur, sive quod

casum recenseat unum, omittat vero alterum p formula haec in responsione usu ve

nit: Et in Gemara hoc ipso significari putant, Magistri esse, discipulum via bre-

vissima erudire. Ita in Lx II i. 2 . quaestio ponitur cur in scriptura Leυ. XI. ubi de animaliobus mundis & immundis agitur , volucrcs duntaxat impurae, bestiae contra purae memorentur λ ad quod Rabbi respondet et Deus quia scivit plures bestias immundas

esse quam mundas, avium vero purarum majorem numerum atque impurarum esse, idcirco minimum earum numerum expressit.

Id quod Rabii sententiam corroborat, dicentis nomine Meteri, Magistrum quemvis discipulum via breν ima erudire.

Num lam. Num legimus in Misclina

277쪽

δε-- Tatmudico. n. Modus hie frequentissimus a Gemaricis usurpatus est , ubi traditionem adducunt ad ritum aliquem adstruendum facien

tem,

ita in Tract. r, Π μ. x III. e. 2. R. Gnubha filius Chama tradit: unumquemque quamvis non sit Israelita sacrificia posse onferre: nam traditio saaoc probari e GR xxir.' 18. ubi praecipitur a v quoniam igitur vocabulum bis ponitur; , decreverunt Magistri alias gentes aeque ac Israelitas facrificia sive votiva sive spontanea offerre posse. Vid. xxv I I. i. Rup ma

V. I. XLI. 2. LXXXIII. 2. VII. 2. VIII.

ro Magistri ejusdem siementia. Utuntur Doctores Gemarisi hac responsione, quum in Doctoris alicujus Mischnici effatis diversae occurrunt sententiae , quae contradictionem involvere videntur: dum enim illi ideo dubium movent , respondetur: alteram esse, ejus frofriam, alteriam

278쪽

. mero Magistri flententiam cui ille non asissentiatur. Quandoque dicitur: man rariduo Doctares sententia N. favent, vid. num μ. LV. c. a. Ita in Cod. N ina Naa fol. cxv l. e. Jochanan dixisse fertur, summae irae . . Divinae signuin esse certissimum, ubi quis absque haerede diem obiit supremum: alio veto in loco dicit : Summae irae divinae signum csse certissimum, ubi Magistee nullum relinquit discipulum; ac additur priorem Magistri poseriorem vero Hus esse

sententiam.

tus, cum sententia proponitur a Doctoribus cujusdam scholae, uno ore compro

. . .

Ita in nra IasI.xxx I I. I.traditur : voca- bulum quidem deduci a verum a quamvis idem significet. non derivari, quia sint diversa vocabula; cui sententiae opponitur : in Collegis R. Maelis, omnes uvo ore confiteri verba diaversa a se invicem non deduci, modo ean- dem ι

ν uis o Goosis

279쪽

Formula Talamiaea.dem servent significationem. Vid. incr

dra,NI. Ecce Deum testor). Formula hac Doctores Talmudies usi: sunt , cum rem jurejurando affirmarent, ut Graeci μἀ Δια & μα τους Θεους.

Ita in liniri Liv. i. Rabii Jitzchah au ctor est , Quid si bestia mactanda a seris

fuerit vulnerata , inquirendum fuisse an vulnus fuerit lethale : id quod affirmae hac asseverandi forma: Deum testor i Rabhita quoque facere consuevisse.

innκ Hoc illius pronunciarum exprese prolatum non fuit, sed aliunde conclu

ditur. .

Ita v. c. in Radi fol. xxxv I. I. traditur : Rabb dixisse quod si custos qui depositum servandum accepit,illud rursus alisterius curae commisisset, sub cujus custodia deterius factum fuisset, hunc posteriorem custodem nulli culpae esse obnoxium, quan doquidem ille prior, si idem sub ejus cu- stodia accidisset, omni fuerit culpa exemptus. Porro Rabh Chista addit: hoc non Φ- . se I Rabb yranunciarum expresse protot m , sed aliunde concludi, vid. XCIU I.

280쪽

Aliquando formula haec quaestionis vicem gerit, tumque ita occurrit : προρ

expresse prolatum , sin vero aliunde audivisit 'tua NI. Hoc quoque didicimus. Genus loquendi vere Talmudicum , quod in objectione occurrit, cum disputatio quaedam redundare videtur,' alio scilicet loco jam pertractata: & responsum est, disputationem non esse superfluam , quoniam non eodem modo ibi pertractata est. sed aliud quid ea ibi stabilitum , tum alter eodem modo utique jam esse disputatum, idemque stabilitum asserturus utitur hac formula: hoc quoque didicimus.' Ita in Gemara z' I fol. XII. col. I adstruitur: sacrificia Π a excellentiora sub nomine rana ignobiliorum jugulata , ad 'offerendum inepta , hostias contra ignobiliores sub nomine excellentiorum mactatas, idoneas esse. Unde quaeritur , cur. hoc de ritu rursus controvertatur, cum de eo jam in prima Misclina disputatum sit pRel pondetur: in memorato loco equidem de victimis sanctioribus & minus sanctis controvertitur, haud vero de minus san-

' diis, quod etiam inter illa, differentia de- G preo