De ruinis gentium et regnorum aduersus impios politicos libri octo ... Auctore Thoma Bozio Eugubino ..

161쪽

Aduersus imp olit. Lib. II. 13ι

Λ gnoscendu Deum,& amandia, is plurimu iuris habet inter mortales, ac Pontifex ille,qui no potest errare in stabili eda,& imperanda,quae credatur , agnoscatur, ameturq. veritate virtutum,& diuinorum, is plurimum tutis inter uniuerQs mortales,& in illo ipso coetu habebit,ex conclusione Aristotelis , deducta non modo ab ipsa ratione, sed a plurimis experimetis atq; euentis, quae recenset ille toto libro quinctoin siexto,ostendens, in qualibet trium gubernationum specie,gentes, ac regna concidissed temporalibus bonis , ob vitia, qtiae accidere etiam quotidie cognoscimus euentis hominum quorumlibet, qui publicis iu-B diciis mulctantur vita, libertate, honore, opibus,aut omni, aut aliqua ex parte.

Experimentis intimis, quae nemo non percipit in semetipso ingulis maementis bene,aut male operans, concluditur, non esse felicitatem temporalem inter malos, sed inter eos tantum, qui cum Deo sunt coniuncti. Cap. XIV.

Elicitas temporalium posita est in usu rectina, ae licet aliquis ea postideat, nisi tamen re-Zk cte utatur illis, pariunt in selicitatem domit ηδ . nis,& ipsa rediguntur ad nihilum nam seliacitas nihil est aliud, quam perfecta actio, ut supra dicebamus. perficitur autem quodlibet conuenienti bono, quod naturaliter appetitin in quo quiescit habito. actionis enim perfectio collotatur in quiete, per quam fit, ut non interturbetur ab vlla re extrinsecus adueniente quo minus delectetur operando in re concupita Quantum vero quietis huius abest, ac delectationis,la tum similiter abest felicitatis:cu sit hac parte impersectat ita, ut asserant Theologi, summam beatituditiem contemplatione apprehendi perfici aute fruitione. Nisi quis igitur seu ira c piat e bonis temporalibus, sibique illis conuenientem felix non erit,& quodammodo semetipsum simul,& illa discerpet ob id peccans aliqua in re protinus conscientia sceleris punitur,& infelix hac parteaeuadit,variis modis excruciatus. Optia me vero hanc totam rem Peripateticu ς explicauit his verbis ivitum erga se ipsum amicitia siti,nec ne, in με sentia omitte-

162쪽

13a Se Ruinis Genlium Regn.

mus . videtur aute eatenus esse amicitia, quatenus adsunt duo, Λ vel plura ex iis,quae uiximus: nempe ut bene velit,benefaciat,

sibi l concors sit) & quia excelliis amicitiae fini ilis est ei, quae erga se ipsum est. At antedicta videntur inesse etia plerisque, qu uis praui sint. numquid autem,quatenus sibi placent, probos se esse existimant, eatenus participes eorum sunt Z Na ex ijs, qui vehementer sunt praui, &sacinorosi nemini haec insunt . quin

ne videntur quidem. fere autem neque prauis. distentiunt enimanter se, tum alia cupiunt,alia volunt, ut incontinentes,qui, i co eorum, quae sibi bona esse videntur, iucunda quidem eligunt,

sed noxia. alij autem,ob ignauiam,& segnitie, ab age dis iis de- nsistunt, quae sibi esse optima existimant: a qui multa,& grauia scelera perpetrarimi,& ob prauitatem odio habentur, & vitam fugiunt, seque ipsos interficiunt; ac quaerunt quidem improbi huiusnodi alios,quibuscum diem traducant,& seipsos fugiunt,

Propterea quod, quando secum sunt, multoru & grauium s celerum recordantur,atque alia huiusinodi sperant,quorum,quando versentur cum alijs, obliuiscuntur. cum q. nihil in se amabile. habeant,amice erga se ipsos nullo modo assiciuntur.neq; igitur colis tantur, neq; condolent huiusinodi homines secum. seditione enim animo eorum agitatur. pars enim una ob prauitatem Cdolet,& aliquibus abstinet, altera laetatur, & quasi diuellentes illa huc,haec illuc trahit, de , licet fieri nequeat,ut simul doleat laetetur quispiam, sed paulo post tamen dolet, qui laetatus est, nolletque ea sibi iucunda extitisse . paenitentia enim pleni sunt praui . prauus itaque, cum nihil in se habeat amabile, neque erga se ipsum amice esse affectus videtur. quod si ita se habere valde miserum est, enixe fugienda prauitas est. dandaque opeia unicuique, ut probus euadat. Sic enim fiet, ut&erga - se ipse in amice esse assectus,& aliorum esse amicus possit. Haec ille . Atqui, quemadmodum quilibet est erga se ipsum, sic est erga alios, & quae uis alia: ob id, ubi gentes, ac regna huiusinodi hominibus abundant, necesse est , cuncta dissipari. Nam factionibus, dissensionibus, seditionibus omnia pertu

bantur, miscentur,euertuntur. Sic contigit, ubi Romani a re- r dia morum norma deflexerunt post Carthaginem dirutamia, Graeciamque captam, tum Gracchorum dissidio, dein Marii. N Syllae, mox Caesaris,&Pompei j; inde triumuirum contra Brutum, & Cassium, dei a contra se ipsos. ita, ut, Rep. extincta , ac libertate sublata , unus omnia ceperit Romani

163쪽

duersus imp. polit. Lib. II. .

sanguinis; postea, defuncto Nerone,Italici ; denique, post obitum Neronis , Barbarici sanguinis, quibus omnia versantibus aerumnae , caelamitates passim cuncta Italiae loca, populosque prostrabant, ac dilaniabant: ut late prosecuti sumus libris de antiquo, &nouo Italiae statu. Ruinae vero omnes ad tria capita rediguntur. Ob nimiam namque appetitionem lucri, honoris, voluptatumque, vel eorum , qui turbant, vel eorum , aduersus quos turbae, & bella mouentur , nasci solenti. Nam triplex hic finis est humanis actionibus praestitutus . Quod si quis horum iacturam facere Ron curarer , ob bonum commune gentis , ac Regni sui, vel totius humani generis,ut faciunt amici Dei, & sapientes,&ilmsi maiora nanciscerentur , neque gentes, ac regna ruerent,Vt

appareat illud verum, quod , a Salomone dictum toties repetimus , Multitudo sapientum sanitas est orbis terrarum. Ad has autem ruinas quomodo deueniatur, explicat apposite Philosophus, duo principia referens,liis verbis : Maxime cauendum ab eo, quod paulatim repit. latet enim corruptio, quia non tanta simul fit; decipiturque mens ab hiis, ut sophistica illa ratio,Si unumquodque pusillum ,& omnia . hoc vero est: partim verum,partim falsum. totum enim,& omnia non pusillum,sed compositum ex pusillis. vera igitur custodia aduersus hoc principium est opponenda . Deinde, non coufidere his, quae finguntur quodamodo,& adumbrantur propter popuIum. reprobantur enim ex ipsis operibus. Qualia vero dicamus rerum publicarum figmenta, supra est ostensum . Intueri licet, quasdamRespublicas durare non solum ex optimatibus,verum

etiam QN paucorum potentiis,non quia per se ipsae stabiles sint, sed quia hi, qui gubernant, recte se gerunt tam erga eos, qui sunt extra Rempub. quam erga eos, qui in Reip. gubernationei versantur.erga eos quidem, qui non participes sunt gubernationis , non assiciendo ipsos iniuriis,ac praestantiores ipsorum ad participationem Rei p.recipiendo, cupidosque honoris non deprimendo,neque multitudinem suis commodis se dando. erga illos autem, qui socii in gubernanda Reipub. sunt,buma. ne inuicem,ac populariter se gerendo. Haec Aristoteles.

Sic igitur, non sucata, sed genuina ac vera virtute,quae nihil ,vel minimum vitii permittat, & conseruantur genteS, ac regna,ne ruant: ruuntque primum contemptu minorum , dein

simulatione. Ac,sicut quilibet in semetipso dissidijs agitatur ,

164쪽

13 . viduersus impios politicos.

8e vexatur, cum rationi appetitus haud consensit; sic tota uniuer Asitas,quae e singulis huiusmodi cossatur;qui quoties superant, ut maius sit vitium, quam virtus,deletur gens, & Opprimitur ab alia,quς minoribus aliqua do viti js est obnoxia. Diximus autem supra, bonitatis totius mensuram sumi ab eo, qui sit sapiens, Deique amicus,ac proinde huiusmodi,in quo religio cuncta ordinet,ac referat ad Deum contemplandum,& fruendum. E qui-huς patet,malos non modo extrinsecus illatis per alios poenis. astici quoad bona temporalia , sed intestinis etiam protinus asstigi, atque in primis unumquemque I & , quando ex unoquo- que uniuersitas gentium , regnorumque constat, deinde viai- Buersitates totas domesticis discordijs labefactari, & euertit Id vero nascitur a disiunctione nostrae mentis a Deo, qui pervadit intime singula, quique continet , complet oirmia, simulque

coniungit.

m Mali non puniuntur in terris , aut puniri non possunt ab ordinatriis Iudicibus,Deus illos puniι plerumque improuiso , atroci grauiori modo , et appareat , temporalem felicitatem non posse cum riuentibus malis commorari. quod ita esse , concluditur etiam de sententia bisο--Cricorum. Cap. X V -

Vnitur itaque malus simul atque admittit aliquod crimen intimo quodam supplicio

doloris occulti: punitur eodem modo uniuersitas tota, quia discordijs intestinis agitatur, ubi erratis non occurritur, neque cauetur,ne fiant,aut contemnitur eorum cura .

tio. ex quo fit, ut paulatim malu serpens, &excrescens totum corpus gentis interimat, maxime vero , ubi Dsimulatione operitur scelus. est enim veluti latens ulcus, inti meque ad natum ,& corrodens, ac, nisi persecti opem ferant, qui superent virtutibus haec. vitia, tandemque exterminent.

sine dubio corruit huiusmodi gens, ac regnum. Quid igitur, si quis sit bonus in ista gente, aut regno,&opprimatur, inultus ne remanebit λ Quid item. si in maxima gente,ac regno sit c tus aliquis paucorum iustus,ac vexetur 4 flagitiosis, numquid. isti impune abibunt s igitur elucescit admirabilissime, & illi Missime simul diuina prouidentia, & iustitia . Non enim is

165쪽

Aduersus imp . polit. Lib. II. 13s

Α lummodo mali pugnant inter se, mutuisque sese bellis ac seditionibus dilaniant: Sed Deus inusitato modo interdum plectit, tum stingulo um, uniuersoS, atque eripit ex omni rumna bonos,& innocentes. pleni sunt libri huiusmodi euentuum. Necatus est Abel a fratre, ille laudibus aeternis essertur, hic vi uens adhuc punitur timore perpetuo concussus, atque exagitatus,nulli bi consistens,donec & ipse intersectus est, ut perhibet, a Lamechaac nepote suo. progenies vero ipsius tota est aquis diluuij generalis exterminata, ac deleta. Contra vero conti it liberis Seth. ex illo enim prognatus Noe perduxit ad nosn progeniem suam, vivitque adhuc ex illa Enoch, & Elias translati in Paradisum quendam nobis ignotum. Mathusalem sit militer,ab eodem progenitus,omnium diutissime vixit inter mortales annis s69. quam mirabiliter autem seruatus Noe λ Huius imprecatio prosequitiar adhuc poenis posteritatem Cluim mali, complectitur autem bonis eiusdem supplicatio prognatos Sem ,& Iaphet. Ab illo namque ortus Abratiamus quot,lcquanta bonorum temporalium transmisit ad suos φ Ab Ismae-le enim filio ipsius Saraceni exorti,Agareni,& Arabes, b Istac Christus,Christianorum, omniumque rerum Princeps, ac DO-C minus. Ipse vero Abraham,cum Saram coniugem suam sibi raptam videret , cognouit adesse adiutorem Deum, qui Pharao ne ob huiusmodi perpetratum scelus ita mulctauit. v t nulla in Aegypto femina conciperet , donec admonitus ille insomnis Abrahamo uxorem reddidit, ac plurimis eum donis amplificauit. Idemquς contigit Isaaco, cum Rex Abimelech abstulit illi Rebecam. Iam,quid dicemus de lacobo. quoties eum Deus protexit a Laban socero, ab Esau fratre,1 Pal stinis 3 quid do Iosepho,qui venditus a fratribus per lunam una sicelus, deinde.etiam coniectus in carcerem, maiori calumniantium flagitio,

D perductus est diuino,admirabilique consilio ad summum dignitatis fastigium, ut non modo fratribus, sed cunctis Aegyptiis etiam secundo post Pharaonem loco imperaret λ Notissima porro sunt, quibus Aegyptum Deus,quot,& quantis incolas, terram, flumina,aerem,cunctaque illius cladibus afflixerit, ac foedarit φ admirandis autem modis, & numquam ex omni aeuo auditis seruauit Hebraeo Moyse Duce.Sed nimis in re clarissima prolixi sumus. Nihil aliud enim sonant eloquia diuina,qua, scelestis esse fugace quada teporaliu bonoru felicitatem,ac ne

felicitate quide, ut caute loquitur lapius in libris de Ciuitate

166쪽

Deis. Augustinus, qui licet malis attribuat bonorum tempo, λralium copiam, negat ille tamen felicitatem. Bonis autem numquam non in ipsis terris promittitur, atque exhibetur auxilium diuinum, ut supra retulimus . Verum,dicit aliquis, ista quidem contigere Hebraeis, non alijs etiam. Atque non illis modo,sed his praeterea saepius euenere . Numquid enim non omnium Deus λ Audiamus aliqua exempla, ac Ciceronem loquentem. Hic

igitur ita scribit 1 Cum duo quidam Arcades familiares iter

una facerent,& Megaram venissent, alterum ad cauponem diuertisse,ad hospitem alterum. qui, ut cenati quiescerent, con- ncubia nocte visum esse insomnis ei, qui erat in hospitio , illum alterum orare,ut subueniret,quia sibi a caupone interitus pararetur . eum primo perterritum somnio surrexisse,deinde,cust collegisset, idque visit in pro nihilo habendum esse duxisset,

recubuisse. tum ei dormienti eundem illum visum esse rogare,vt,quoniam sibi vivo non siibuenisset, mortem suam ne inultam esse pateretur: se intersectum in plaustrum a caupone esse coniectum,& supra stercus iniectum: petere, ut mane ad portam adesset, priusqua plaustrum ex oppido exiret: hoc vero somnio eum commotum mane subulco praesto ad portam fuissit, quaesis- Cis ex eo, quid esset in plaustro: illum perterritum fugisse,naortuum erutum esse, cauponem re patefacta poenas dedisse. Haec

Cicero.

At Gregorius Nyssenus libris de Philosophia, cum de pro

uidentia sermonem facit , Peccatorum,inquit,sequens supplicium, magis autem scelerum detectio, cum nullus quandoque adsit, qui redarguere possit, ac suerit opus, in apertum prodit. qualium sane historiarum pleni sunt libri, tum Hebraeorum, tum Gentilium .ialis enim est in scriptura nostrae Susannae afflictio. in his autem, quae apud gentiles comperiuntur, Ibyci poe- Diae interitus. Nam, cum necaretur hic a quibusdam, neque haberet ullum vel adiutorem, vel insidiarum testem , grues Erte super volantes intuitus,exclamauit, O Grues vindicate meam necem . Cum vero Ciuitas Corinthiorum latrones perquireret , neque posset comperire,congregato in theatrum popu-Ioac plebe considente,contigit,ut grues superuolarent, quas intuiti homicidae, irridentes, dixere: En xltores Ibyci. Audije

hoc eorum quidam, qui prope assidebant , ac' Principi annuntiauit, illique comprehensi homicidium consessi sunt. plurim

167쪽

A rum porro id gcnus multitudo in veterum libris est descripta

quae sit quis congregare vellet, hunc sermonem in magnitudine prorsus infinitam protenderet. Si vero non omnibus,qui peccant, idem redargutionis, aut manifestationis modus contingit , sed aliqui cffugere videntur, nemo propterea prouidentiam neget. Hucusque Nyssenus.

Bestiis, inquit Plutarchus libris de sera numinis vindicta, clipatrem suum necasset, diuque id scelus clam fuisset , cum post aliquod tempus ad hospites quosdam cenatum isset, nidum quendam hirundinum hasta incussa deiecit, pullosque interse-B cit. cumque ii, qui aderant, quaererent, ut fieri solet, quanam de causa impulsus rem tam insolentem egisset,respondit: Non inquit, auditis, hirundines falso de me vociferari, & testari, me patris mei esse interfectorem λ Mirati qui intererant, hunc sermonem ad Regem detulerunt,reque certis indiri is comperta poenas luit Bessus. Hactenus Plutarchus,qui multa huiusmodi narrat. Atq;ut ait Nyssenus,talium rerum pleni sunt libri histo. rici. nam plerumque ex iis discimus, calamitatum causas reseri in peccata. Hinc Cicero iure dixit, Historia est testis temporum, lux veritatis, vitae memoria, magistra vitae, nuntia v C tustatis. Quid est enim Magistra vitae Annon,quia per eam cognoscimus in hac ipsa,quam uiuimus, vita, pleruq. exeri aduer' sus impios, & iniquos diuinae vitionis gladium ut scilicet hinc discamus, quomodo sit nobis uiuendum. Quocirca passim testantur historici,a superis puniri scelera in terris adhuc uiuentium. Sic namque Herodotus in Melpomene. Ad finem existunt,ait,acres ualde, & inuidiosae ultiones Deoru in homines. Idem repetit in Urania reserens exempla inumera. Eode modo

Thucydides inducit libro primo ita loquentes Corinthios , qui

Lacedaemonios hortabantur ad bellum: Decet cum multis de D causis fidenter uos ire ad bellum, tum Dei responso, qui se quoque adiutorem sere pollicetur, adiutrice etiam reliqua Graecia partim ob metum , partim ob utilitatem. Neque ideo scedera priores rumpetis, quia Deus ipse, qui nos iubet bellare, censet illos uiolasse,sed auxilium Rederibus ruptis potius seretis . Xenophon autem Paedis libro primo tradit,caelites iis esse placabiles, qui in rebus secundis ipsos coluerunt. Cyrumque libro octauo inducit loquentem cum filiis,& monente,ne quid sceleris admittant, quod superi in malos adhuc uiuentes uindictam soleant exercere. Et libro tertio de Cyri minoris expe- S ditione,

168쪽

iby De Ruinis Gentium,s Regn.

ditione,asserit.in primis periuros a Deo castigari, & propter Ainnocentiam solere ipsum ex abiectissimo statu extollere in altum bonos, atque ex altissimo in humilem deprimere impios i& sexto assirmat, Deum uindicem esse in terris arrogantiae, de supebiae. Similiter Diodorus Siculus refert Nicolaum Syracusanum haec dicente : Populus quidem Atheniensis temeritatis, socordiaeque suae dignum utiq; suplicium tulisse uidetur a Diis immortalibus primum,deinde a nobis, quos nefaria iniuria Iaeserant. Numen profecto per se potens,atque paratum stat intenta in eos ira,qui uiolato gentium iure , bellis iniustis diuina, humanaque confundere omnia pergunt,quique suasmet ip. si opes, &fastigia rerum humanarum ferre nesciunt, eorum plerumque audaciam , uerecundiamque inopinis calamitatibus, extremisque malis uel obruunt Dii, uel coercent. Haec ille . Similia plurima colligi possent ex aliis historicis, qui, probe euenta singulorum perperdentes, coguntur in diuinas causas a meritis horum, demeritisue sumptas, ea referre Iam,quis recensere haec omnia pollit,quae aduersus impios,&sacrilegos ab iisdem reseruntur P Sunt enim multo illustri ra,& grauiora λ Et,licet aliqui falsa numina colerent, cum tamen crederent ea uera, peccatum q. sit in uoluntate,ubi statuerit aliquid perpetrare contra id, quod credit, peccabant illi, nimirum sic affecti,ut admissuri essent crimen,etiam si uera so-rent ea numina, luc colebant, quando etiam cuncti, praeter alia, respicerent supremam quandam diuinitatem cui subiicerentur quaecumque essent,sive supera, siue humana r Ob id igitur Deus permittebat, admirabilia plurima consequi in illos, qui scelus aliquod impietatis admisissent Colligit ea proprio capite V Ierius Maximus.non est opus huc transferre. Ad summam, cognoscimus, prauos in terris a Deo sepius speciatim puniri, quod eis inusitatae clades, improuisae, subitae & grauiores,quam bonis,eueniat; omnium uero grauissimae,impiis, quod histori cunctae testificantur, contingunt, quod scilicet temporalia

bona a uirtutibus, di iu. primis a religionO

169쪽

EAduersus imp polit. Lab. II. 13s

dinariis, atque Utaris, Deus solet eos promouere extraordinariis , atque inusitatis. quod probatur inertione historico rum,communi omnium sensu, maximi Philosophi, a Imperatoris . cap. XVI.' T quemadmodum poenae longe maiores diuinitus existunt: in facinorosos, ita bonis admirabilia quaedam solent accidere, propter quae liberatur ab immineti aliquo periculo, aut modis ordinarijs deficientibus, hominibusque per extraordinarios a Deo ad aliqua

- felicitatem perducuntur.Bonus uero dicitur

a nobis respectu alterius, non ita boni cunctis examinatis, quae faciant ad praesentein causiam, Deique iustitiam, ut Caesar re spectu Pompeii uideri posset, quod ille clemens esset, ac parem sibi in rep. pateretur, hic cum suis omnibus crudelior seret , ac neque parem sibi ullum uellet,ut tum Plutarcus in uita illoru , C tum Cicero ipse multis in locis testatur , quamuis Caesaris inimicus. Queti obrem bonus Caesar, Pompeio comparatus, sed

tamen re uera ambo mali,quibus utereturDeus,ait Plutarchus,

tanquam carnificibus aduersus malos, ut se se inuicem consumerent, quasi lupos hyenae. Et quidem nos supra attulimus exempla sumpta e diuinis litteris corum, qui diuinitus erepti sunt e magnis periculis,& collocati in aliquo felicitatis gradu, depressis, aut castigatis iis, a quibus impetebantur. Hic uero agemus tantum de reliquis,quorum mentio nulla habetur in sacris libris, sunt euecti a Deo ad aliquam temporalium bono-D rum partem, propter aliqua merita ipBrum. Nam , si, inquit Cicero, omnibus hominibus, qui ubique sunt, quacumque in

Ora,ac parte terrarum ab huiusce terrae, quam nos incolimus, continuatione distantium Deos consulere censemus,ob eas causas,quas ante diximus,liis quom hominibus eosulunt, qui quasi

magnam quandam insulam incolunt,quam nos orbem terrς uocamus, etiam illis cosulunt,qui partes eius insulae tenent, Europam , Asam , Asricam, ergo, & earum partes diligunt, ut Romam, Athenas, Spartam , Rhodum, & earum urbium separatim ab uniuersia singulos diligunt, Pyrrhi bello Curium, S , Fabria

170쪽

. i o De Euinis Gentium, Regn.

Fabricium . Coruncam luna ; primo bello Punico Calatia Anum, Duillium, Metellum, Lutatium; Secundo Maximum, Marcellum, Africanum; post hos, Paulum , Gracchum, Catonem I patrum q. memoria, Scipionem, Laelium, multosq. praeterea, & nostra Ciuitas, & Graecia tulit singulares viros, quorum neminem, nisi iuuante Deo a talem suisse , credendum est. quae ratio Poetas, maximeq. Homerum, impulit, ut Principiutius Heroum, Vlyxi, Diomedi, Agamemnoni, Achilli, certos Deos discriminum, & periculorum comites adiungerent. Haec ille : Qui rursus eodem libro scriptum reliquit: Nemo vir ma gnus sitne aliquo afflatu diuino umquam fuit. Ita Cicero: Ex. Bcellentes non sola probitate, sed etiam prudentia viros a Deo,& datos hominibus, & amplificatos aliqua felicitato decernes. Uerum nos,quae stingulorum videntur esse, persequamur. Nota sest historia Virginis illius Vestalis, quae, salis insimulata, quod pudicitiam violasset,ad innocentiam suo miraculo comprobandam cribro hausit,& gestauit aquam. Quis hic ignorat, quae de Socratis genio scripta sunt, ut illo ab hoc saepius fuerit ex impendentibus malis liberatus Haud disputo hic, bonusne, an malus fuerit genius. Nam & h mine malo uti Deus ad bonum potest. Nota est historia Sinam Cnidis: nota huiusmodi multorum. Antiqui certe,cum viderent innumera conturgere,ad inset, citatem , felicitatemq. facientia, praeter essicientiam nostram, sertunae, & casui solebant illa adscribere. Nam fortuna dictitur causa eorum , quae contingunt in alijs. Sed, quando haec causa est per accidens, quod enim contingit, non oritur ab actione humana, ut humana est, ac procedens ab electione,&scientia, alioquin semper, aut plerumque contingeret hominibus, vel altis rebus efficientibus, atque ob eandem rationem ab alia causa, quae sit in hominis potestate iccirco Phi- DA. losophi iure hanc causam per accidens, siue per aliud, reu carunt ad causam , quae per se est causa euentus fortunati , ac fortuiti. Omne namque, quod est per aliud, non per sonecessario, ut apparet, reduci debet ad illud , per quod est. NH. G.et. Atque haec est causa. Ac iure Aristoteles dixit, hanc cau- si i i vel naturam , vel 'intelle e tum . Et , quando intel- ζ' lectus Cmnis depcndet una cum natura a Deo , qui est pri-' mus intellectus , secunda namque a primis , non prima

a secundis pendent,ribe ne idem scripsit, ob id Deus est causa