장음표시 사용
321쪽
520 τngo LOGIA NATTRALI slosophorum, qui physicam praemotionem admittunt, dicendum
Est, Deus Enim , secundum ipsos , voluntatem prae movet ad uinctionem pravam, non quidem ut Prava est, Sod ut actio est.
179. Providentia duo complectitur, scilicet rerum ordinem in Divina Menae,atque ipsius ordinis porcorta m dia executionem . Si prima signiscatione accipiatur, definitur a Boetio a ipsa Divina ratio in summo omnium Principe constituta,quae cuncta di PODit a ; nempe singula ad proprios sines , et omnia ad finem universalem. Sin altona, est, ut ait Nemesius , et Dei Voluntas, Per quam Omnia, quae sunt, apte gubernantur v. 130. Nulla mundum Divina Providentia regi non desuere qui dixerint. Sane praetcr Mistotelem φ, Divinam Providentiam sustulerunt omnes ii, qui vel sortuitae atomorum concursioni ea omnia tribuebant, quac in inundo contingunt ', vel, ut resori Eusebius , opinabamur et stellis non exteriora solum, Verum e iam Voluntates nostras cogiq a, sive e Omnia fato seri ys. Ex r centioribus alii Cudworthum ' secuti ad ex Ilentium tantum Mid, quod minus est, quia talis motus delicium,atque peccatum est 3; Cons, lib. Xll, e. Il, n. II. ὶ ε Ad Providentiam duo pertinent, scilicet ratio ordinis rerum provisarum in finem, et executio huius ordinis, quae gubernatio dicitur ;l, q. XXli,a.1 c. De ConsoL, lib. IV, pr . 6. 1 De natura hontiniae, e. 43.εὶ S. Bonaventura in Sem. vl maeam. observavit Aristotelem, quoniam dixemplaria rerum in Mente Divina denegavit, inde adduelum fuisse , ut Providentiam Divinam tolleret, praemiorum, et poenarum distribulionem non admitteret, aeterni lalemque mundi, et, qui ab ipsa oritur, latalismum traderet.
Fi e Quia putant, inquit Nemesius, hoe universum Casu, Et temere es B eonis Milulum, merito dicunt omnia vacare providentia. Quorum enim nomo creator est,eorum quis est procurator' Est enim evidens temere debere ferri,quas a prinei pio temere proereata sunt 3; ibi , e. 44. φὶ Praep. Mans. , lib. VI, e. s. 3 Ibid. Haee suit Sloleorum sententia. Nomino autem fati intelligebant ne4 Eessariam, et invariabilem causarum inter se nexarum Seriem , ac successi nem. Nonnulli autem ex reeentioribus Stoicis,cum sanxissent omnia fato steri. in eo velis, ramisque nil laborarunt ut una in ab hac lege humanam voluntatem exeiperent Plut . , De stoic. reptv ., lib. I, C. ροὶ, alque ita libertatem saris iam ieelam relinquerent. Ast eos frustra id Bggressos fuisse Tullio visum est. a Qui introducunt, ait, causarum Seriem sempiternam, ii mentem hominis, v Iunia te libera spoliatam, neeessitate devinciunt I; De Fato, c.4.' cud.orihus, eum censeret Deum dedocere Singulas res suis manibus sa. hricare, eiusque sine ullo administro invigilare, Statuit esse in mundo qua in
322쪽
THEOLOGIA NArva cis Surum Divinam Providentiam coarctant ; alii, nempo mistae ', atque omnes Pantheistae ), et Materialistae ' Providontiam Divinam Omnii Io Iamarunt.
131. Prop. l. ' Necesse est admittere Providentiam prout SA scat ii sum rationem ordinis in mente Divina.
Probatur. Omne bonum, quod naturaliter in robus invenitur, a Deo creatum sit oportet, siquidem Deus est causa prima universalissima. Atqui et in rebus invenitur non solum bonum, quan luna ad sui stantiam rerum, sed etiam quantum ad ordinem earum
in sinem, ut praecipue in Mem ultimum , qui est Bonitas Divi
na , . Hoc igitur bonum Oidinis in rebus cuculis ixi flens a Deo Creatum est. Λt qui Deus est causa rerum por suum intoli Ctum, ac proinde oporici in Ipso rationem cuiusliliet sui essectus pra eLStere. Ergo necesse est, ut ratio Ordinis rerum in sinem in Memis Divina praeexistat .
l32. Prop. 2.' Admittenda est Disina Providentia, Prout
1aec rerum gubemationem significat. Probatur. 4 Duicumque 1acit aliquid propter finem. utitur illo ad sinem. Ostcnsum est autem quod Omnia, quae habent esse quo inque modo, sunt essectus Dei, et quod Deus omnia facit pirapter sinem,qui est ipse. Ipse igitur utitur omnibus, dirigcndo ea in finem. Hoc aut in est gubernare. Est igitur Deus per suam Providentium omnium gubernator v. 135. Aliud argumentum ex BODituto et Sapientia Dei petitur, atque ita a s. Damasceno exhibetur: ε Natura bolaus Ost et sapiens Deusin. Igitur,quatenus est bonus provido t. Qui otii in non providet, non est bonus. Nam et homines, t l, si tuo propriorum s tuum pluvidentiam habent, naturali quodam instinctu; et qui Non pluvidet, vituperari solet. Quatenus auton Sapicias CSt, in ptime prospicit ' a.
clam genetriem,seu procron tricem naturam, quae Deo ad singulas res corporeas emetendas, gubernandasque, tamquam instrumentum, inservi l. LI Dissertis
ad ea p. li System. Diteli., De natura genetrice, i l α. is) Ηi in quorumdam veterum, quorum meminit s.Thomas l, q. XXII, a. 2 , sententiam iverunt. De istae dieiani ur, qui omnem Religionem supernaturalem, vel uli sigmentum Pontificum, aut Principum respuunt, aliaque capitalia ipsius Religionis naturalis dogmata impugnant. Varias delymi formas exposuit Samuel clar hoin suo opere, Traiιε ae e eaeissente, et des attributa cla Uteu, t. II, c. 2. J Cs cosmol. . c. VI, art. 6, p. I 33, D. I. - s it M., P. t 34, n I. ηὶ 1. q. XXII, a. e. -εὶ conir. Gem. , lib. III, e. M. , D De Fide orth. , lib. II, e. 29. Eadem ratione argumentatur s. Thomax; a Non convonil sunmiae Dei Bonitali, quod res prodire los ad perscclum non per dueat. vllima aulem persectio est uniuscuiusque in consecutione liuis. Viide
323쪽
222 en Eo LOGIA NATVRALIs M. Id, quod ex ipsa Dei natura demonstravimus, o mi
stanti rerum ordine, earumque stabili in suis agendis motibus
harmonia,atque consensu Constranatur.Profecto omnos res ad SUOS
ordinantur fines, atque inter eas extat nexus plane mirabilis, ita ut una alteri inserviat, et in omnibus apte connexis consurgat
Universi pulcritudo. Atqui ex hae rerum ordinatione, sive dis spositione Divina Providentia ostenditur l. Ergo 185. Idipsum ex perpetua, atque manifesta omnium gentium
Consensione Mincitur. 4 Homines, ait Nemesius, necessitate ali
qua compulsi statim ad Numen Divinum, et preces coniugiunt; velut natura eos ad Dei opem perducente . . . In repentinis per turbationibus, et timoribus, sine electione, neque deliberate,Dei Nomen invocamus. Quidquid autem naturaliter quamque rem insequitur, in eo tanta vis est ad demonstrandum, ut contra di
136. Denique, sublata Dei Providentis,omnis religio est Peli cienda. a Quis honos, ait Lactantius, deberi potest nihil curanti, et ingrato p An aliqua ratione obstricti osse possumus Ei, qui nihil habeat commune nobiseum y ' , Nulla quoque virius, PthoneStas, neque proinde Societas, quae nonnisi in iustitia in Dititur, esse posset. ε Quid erit, inquit idem Lactantius, homino
ruculentius quid immitius,si, demto metu superiore, vim legum aut sallere potuerit, aut contemnere t Multum refraenat hominos conscientia, si Credamus nos in Conspectu Dei vivere. si non tan-
ad Divinam Bonitatemi pertinet, ut sicut produxit res in esso, ita etiam Eas ad nnem perducat, quod est gubernare 3; l, q. Cul, a. I e. Aiue Laetanlius contra Epiturum rem ag ns, inquit: e Si est Deus, utique providens est, ut Deus; ne aliter Ei potest Divinitas altribui, nisi et praeterita toneat, et praesentia Seiat, et sutura prospieiat. Cum igitur Providentiam sustulit sui main, etiam Deum negavit esse. Cum autem Deum esse professus est, et Providentiam simul essero exsil. Alterum enim sine altero nee esse prorsus, nee intelligi potest 3; mira Dei, e. s. εὶ ε Ipse ordo terius rerum manifeste demonstrat gubernalionem mundi; flevi si quia intraret domum bene ordinatam, ex ipsa domus ordinatione, ordinatoris rationem perpenderet 2; I, DE. eis. Rine aiebat g. Ioan. Chrysostomus: g Si navigium sine gubernante non por- aisteret, sed laeile submergeretur, quomodo subsisteret mundux lanium lem poris, gubernatore nemine mia. X ad populum anιi henum. CI La- tan ., Div. Bul. , lib. I, e. 3.βὲ De naI. δε-., e. 44. η Da ira Dei, e. 8. et Si Dei Providentia, aiebat Eliam s. Augustinus, non praesidet rebus humanis, nihil est de religione satagendum tiliaiι. e dendi, e. Is, n. M . Minavero, ε si, inquit Salvianus, negligit Deus in hoc famevis genus humanum, Cur ad coelum quotidie manus tendimus cur aine a Diaria supplieamus DE Gubern. Dei, lib. I.
324쪽
Tugo LOGIA NAT una Os 323tum, quae gerimus, Videri desuper, sint etiam quae cogitamus,aut loquimur, audiri a Deo putamus s. 1llT. Ρrop. I.' Dei Providentia ad Omnes res singulareS,M-smus quoque, atque vilissimas, se Porrigit.
Probatur. Ideo Deus est gubernator rerum, quia est Causa ea rum, nam et eiusdem est rem producere,et ei persectioncm dare.
quoci ad gubernantem pertinet v. Atqui nihil potest esse, quini Don sit a Deo creatum. Ergo nihil potest esse, quod Dei gube nationi non subiiciatur 183. Praeterea, quanam ex causa Deo administratio harum rerum esset deneganda P Num quod res Eum lateant 8 At quom do eas creasset, nisi cognovisset y An quia non potcst; aut providendo satigatur Z Nihil profecto minus, Deus enim est infinito omnipotens; atque simplici voluntatis nutu Oinnia peragit. N
que uici potest, nolle Eum res gubernare, aut res creatas incapaces esse gubernationis; nam et Dei voluntas est omnis boni, cum sit ipsa sonitas; bonum autem eorum, quae gubernantur, in O dine gubernationis maxime consistit 3. Non sunt autem res Creatae incapaces gubernationis: reipsa enim ordinantur ad invicem, earumque multae gubernantur etiam humanae rationis industria'.
c Nulla igitur, concludimus cum Eusebio, mundi particula Dei Providentiam effugit ' , .lm. Olaservaticium autem est singulas res diversimode gubemnari a Deo secundum earum diversitatem. Hinc creaturae rati nates, Cum Sint Per se agentes, tamquam habentes dominitim sui actus, peculiari quodam modo a Deo gubernantur, nempe . ab Eo inducuntur ad bonum, et retrahuntur a malo per Pin Cepta, et prohibitiones, et praemia, et poenas. HOC autem modo
non gubernantur a Deo creaturae irrationales, quae tantum aguntur, et non agunt 3.190. Obiic. I.' Manifestum experientia est impios prosperam
I, q. cul, a. 5 e. Eadem ratione 'rgumentatur g. Ambrosius: et uuls operator, ait, negligat operis sui curam Quis deserat et destituat, quod ipso eon. dendum putavii ' Si iniuria est regere, non est maior iniuria Deissa' eum ali quid non fecisse nulla iniustitia sit, non eurare quod lateris, summa inclememtia s; De Ostis., lib. I. e. 3. contr. Gent.. Iib. ll, e. π.-εὶ De praep. M., lib. XII, e. 28. l, q. Cul, a. 1 ad 2. Hae significatione, ut idem sanetus Doeloe advertit, intelligendum est illud Apostoli I ad Cor. , e. X. v.9: Numquid de hobiis eum eri Deo' Nempe r Apostolus non totaliter gubtrahit hoves a cura gubernationis Divinae, sed solum in quantum ad modum, qui proprie eompetit rationali ero iurae 3; uid. - Obieeliones petitas ex malis, quBB sunt in mundo. partim
alibi ipp. 264, 265ὶ praeOeeupavimus, partim in sequenti Capite refellemus.
325쪽
224 vn Eo Loc IA NATURALIS in hoc mundo vitam agere , E contrario iustos innumeris amigi calamitatibus. Atqui id repugnat Divinae Providentiae , quae
Prosecto iusta esse deberet. Ergo 3.191. Resp. Transeat maior; neg. min. ἰ n g. cons. Diximus trameat maior, tum quia non semper sit, ut boni in aurumnis, impii vero in prosperitate versentur; tum quia sulsum est, laetos
sorore impios, dum suis deliciis, ac corporeis vuluptatibus seu untur, et vexari pios , dum miseriis assii guntur ; potius enim illi Perpetuis conscientiae stimulis, et curis dilacerantur; hi vero in
suis miseriis maxima voluptate Perfruuntur. Ceterum ex eo, quod
mala in bonos, et bona in malos proveniant, tantum abest , ut vel iniustitiast accusari Deus possit , vel Illius negari Providentia, quin potius et summe iustus,et maxime providus hinc Deus ipse appareat. Exinde enim ostenditur Providentiam Divitiaructiam ultra huius vitae terminos protendi, ita ut Deus utrisque, Sive honis, sive maliti, in vita altera pro meritis vel praemia, Vel poenas impertiatur . Quoniam vero nullus est tam botius , qui non aliquando delinquat, neque iam malus, qui aliquod bonuru morale quandoque non agat, aequum est, ut boni aliqua poenat inporaria plectantur , et mali aliquod temporarium praemium recipiant . Accedit, quod si nunc virius sine praemio, et Scotus sine Supplicio numquam relinquerelator, homines servili affectu
Virtutes solum propter praemia sectarentur , et u vitiis solo p nae metu se abstinerent; unde d bilus moralium actionum sinis
abesset ε. Nec omittendum quod Deus impios florem permittit ,
ut ex bonorum a Deo meoptorum consideratione , et Piorum exemplo ad meliorem frugem revocentur; v Xari autem pios , ut in vi nutum Oxercitio magis confirmoritur ἰ quam bona, et mala huius vitae rationem mediorum ad suturam adquirendam felicitatem habere diccnda sunt .
3ὶ Bayleus summa audacia asseruit huie dissieullati in hnne usque diem responso nullo satisfieri potuisse. ) ε Si nune, ait s. Augustinus, omne peeeatum manifeste Heeteret Dotis poena, nihil ultimo iudieio servari pularetur 3; De civ. Dei, lib. I, c. 8. Bumiliter eogitantes, quamvis longe absint a lacinorosis. llagitiosis, ni-que impiis, tamen non usque adeo se delictis depulant alienos, ut nec trinporalia pro eis mala perpeti se iudicent dignos 1; Ibid. , e. s. Ei c. 8: a Plaeuii Divinae Providentiae praeparare in posterum bona iustis, qui hus non fruentur iniusti, et mala impiis, quibus non excruciabuntur boni a. 9 e Si, inquit idem sancius Melor, omnibus eas frea Meundas petentibus darei, nonnisi propter talia praemia serviendum illi arbitraremur, nee pios nos laceret talis servitus, sed potius eupidos, et avaros I; Ibid., c.8.
et Patientia Dei ad poenitentiam invitat malos, stetit nagellum Dei ad patientiam erudit honos 3; Diu. ,e. S.
326쪽
T II E D L o G I NATun Lis 325192. Obile. 2. ' Plura fortuito eveniunt in mundo. Ergo non Omnia Dei Providentia reguntur. 195. Resp., dist. ant. , quatenus sunt extra ordinem Cainarum Particularium, conc. ant. , quatenus Praeter ordinem Diarinae gulernationis contingunt, neg. ant. οῦ ως. Cons. ReSPOn Sio est s. Thomae: et Dicendum quod aliqua dicuntur esse Causalia in rebus per ordinem ad causas particularcs, extra quarum
ordinem sunt; sed quantum ad Divinam Ρrovidentiam pertinet, nihil sit c u in mundo ε 3. Sane fieri potest , et interdum sit ,
ut quidquam, si ad causas inferiores reseratur, sit fortuitum, non Vero, si ad aliquam causam ipsis superiorem. e Sicut,ait idem sanctus Doctor, si duo servi alicuius domini mittantur ab eo ad eumdem Iocum, uno de altero ignorante , concursus duorum Sem rum, si ad ipsos servos reseratur, casualis est, quia accidit pru ter utriusque intentionem; si autem reseratur ad dominum , qui hoc praeordinavit, non est casuale, sed per se intentum a. Iam Vum ita so res habet circa ea, piae sortuito evenire in mundo dicuntur; nempe et praeter ordinem alicuius particularis causae aliquis essectus evenire potest, non autem praeter Ordinem Cau 2 universalis. Cuius ratio Est, quia praeber ordinem particularis causae nihil pi venit , nisi ex aliqua alia causa im diente , quam
quidem causam Decesse ret roducere in primam Causam unive
salem. Sicut indigestio contingit propter ordinem virtutis nutri tivae ex aliquo impedimento, puta, ex grossitie cibi , quam ne CCMe est reducere in aliam causam, et sic usque ad Causam frimam universalem. Cum igitur Deus sit prima Causa universalis Non unius generis tantum, sed totius entis, impossibile est,quod
aliquid contingat praeter ordinem Divinae gubernationis. Sed ex hoc ipso, quod aliquid ex una parte videtur exire ab ordine Di-Vinae Providentino, qui consideratur secundum aliquam partieularem Causam, nec Me ret , quod in eumdem ordinem relabatur Secundum aliam causam ) x. Itaque nihil sortuiti in hac rerum universi tute Ovenit, quippe quod et ea, quast hic per accidenS aguntur sive in rebus naturalibus , sive humanis, reducuntur in utiquam Pausum praeordinaritona no est Providentia Divina 3
194. Ohile. 3.' Si Pm videntia Dot ad omnes , Pt singulos EDfectus portiti ut, Divitiae Voluntati iniuriosus ost, qui in gerendis negotiis et suam , et aliorum curam interponit ; qui morbo laborans sanitatem in remediis quaerit ; haec enim omnia Deo
327쪽
326 et u EOLOGIA NATURALIS summo provido committenda sunt. Atqui salsum Consequens. Ergo et antecedenS. 195. Resp., neg. mai. Et Sane et Divina operatio non exes dii causas secundas x; atque e mus unicuique rei ordinavit MCtiones smundum proprietatem Suae naturae 3, quapropter et ex
pectam a Deo subsidium, in quibus se aliquis potest per propriam actionem iuvare, praetermissa propria actione, est insipientis, et Deum tintantis. Hoc enim ad Divinam Bonitatem pertinet , ut rubus provideat , non immediate Omnia iaciendo , sed alia m vendo ad proprias actiones. Non est igitur expectandum a Deo, ut omni actione propria, qua sibi aliquis subvenire potest, Pru tormiissa, Deus ei subveniat; hoc enim Divinae ordinationi repugnat, et Bonitati Ipsius a. Id unum postulatur ab eo, qui Divitiam Providentiam agnoscit , ut scilicet totum sui Iaboris evem tum Deo permittat, et reserat, I iusque voluntatem in omnibus animo submisso veneretur. ε Η , subdit idem sanctus Doctor, dispositioni Divinae subiacet, quid cuique ex actione sua P VL-niat. Praecipit ergo Domitius nos non dchem esse sol licitos de eo, quod ad nos non pertinet, scilicci de eventibus nostrarum acti num non autem prohibuit nos esse sollicitos de eo , quod ad nos rtinet, scilicet de nostro opere 3 3. 196. Obiic. d.' Admissa Dei Ρmvidentia, cuius decreta Certe frustrari non possunt, actum est de nostra libertate; nec ulla erit Contingentia. sed omnia ita erunt, ut non possint non esse, Iam aliter esse. ENO. 197. Resp., neg. me. , Dei Pmvidentia neque a nobis liberistatem, neque a rebus contingentibus contingensium excludi iam docuit s. I homas. Non excluditur quidem libertas. et Cuin eniim Divinae Pmvidentiae non solum subdantur effectus , sed etiam caussan et modi essendi, non sequitur, quod si omnia Dei Pr Videntia aguntur, quod nihil sit in nobis; sic enim sunt a Deo Provisa, ut per nos libere fiant ' a. Idem dicendum de continis gentibus; Deus enim ipse p vidit, ut quaedam ne Mario, quae dum contingenter evenirent. eQuibusdam effectibus praeparavit
Caussas necessarias,ut necessario Evenirent,quibusdam vero muS-MS Contingentes, ut evenirent contingentor secundum conditi
nem proximarum caussarum M. Non ergo frustrantur divina de creta; nam et si Deus providit hoc futurum,hoc erit, scd sic crit,
328쪽
sicut Deus revidit illud esso suturum, 'vidit autem illud esse futurum contingenter, sequitur ergo insallibiliter, quod erit comtingenter, non necessario ' .
ART. I. Refutarur Polytheumtis lim. Ex ipsa Dei natura, huc usque secundum intelligentia
nοStrau angustias explicata, Ipsius unitas manifestissime demon- Stratur. Turpissimus ille e r, quo plures admittuntur Dii, arpellatur Polyesuram . Prop. Deus ita unus est, ut Pliares esse Deos absolute reρο-
Probatur primo ex summa Eius simplicitate : Sane e illud , unde aliquid singular est hoc aliquid , nullo modo est multis communicabile s. E. g. , illud, unde Socrates est homo, multis Communicari potest, sed id, undo mi luc homo, non potest CDm municari , nisi uni tantum s. Λtqui, cum Deus ex sui natura sit ipsum Esse subsistolis, et ipse sinis est sua nutum p ac Proinde et secutidum idem cst Deus, et hie Deus x. Ergo, sicut si So- Crates Fr id esset homo , per quod est hic homo, non possent me Plures homines, ueque ac non possent esse Plures S intra ita impossibile est plures esse deos Ll99. Secundo demonstratur ex infinita Dei perfectione , Ens Craim summe persectum non nisi unum esse potest. Siquidem si Pluru essent , certo quodam discrimine inter se distinguerentur palioquin, si eadem prorsus natura singulis illis communis esset , non multiplex, sed unicum ens Summe Perfretum admitteretur. Iam vero illud , in quo disserrent, immiscetis esse non potere , quippe repugnat in Eute suinine persecto imperfectionem aliquam csse. Disserrunt igitur aliqua persectione, quae uni inesset, atque
3ὶ contr. Gent. , ibis., e. si. Hinc sanctus Doetor monet admitti posse faetim, si eius nomine intelligatur ipsa Divina Providentia,omnia,qua E sunt in inundo, iuxtat naturam, et conditionem causarum, a quibus proveniunt, idest libera li. here, et necessaria necessario disponens; quamvis non debeamus hoe nomino iii, quia non convenit ealholieos habere nomina eum paganis communia .s Θω- lib. XII. a. 4. ε Prorsus, inquit Eliam s. Augustiuus, divina providentia regnaeotistituuntur humana; quae si propterea quisquam salo tribuit, quia ipsam Delvoluntalem, vel potestatem fati nomine Bppellat, sententiam teneat, et linguam
329쪽
328 rugo LOGIA NATURALIS nitori non conveniret: ideo nullum ex cutibus diis infinite perinsectum erit. Itaque Ens summe persectum non nisi unum esse Potest. Deus ergo ita est Summe unus, ut Omnino repugnet plures csse deos t.
200. Tertio : Idipsum ex notione Ensis necessarii luculenter evincitur, Ens enim necessarium hoc sibi vindicat, ut sui non
existentia repugnet; ergo si plura miSterent entia necessaria, eorum non-existuntia repugnaret. Rureum , Cum ens necessarium ex Sui natura a nulla pendeat, sibique ad existendum sussiciat , posset unumquodque eorum existere, quin alia existant, ex quis sit ut eorum non-xistentia non repugnaret. Itaque, pluribus admissis entibus necessariis, eorum non-existentia repugnaret Simul, et non repugnaret. Ergo Vel unum tantum est Eus necessarium,
vel nullum. 201. Quarto denique , cum Deus Supremus rerum Omnium cotiditor sit, atque inoderator non nisi unus esse potest. Si enim quidquid creatur, ab uni co solum Deo creari potest, iam potuit mundus siue aliorum subsidio existere. Quis autem eum apρου laverit Deum , sine quo mundus creari potuit 2 Sin vero quidquid a pluribus illis ossicitur,ab unoquoque corum praestari non polost, nullus corum Deus cssut 3. Ilium Ordinata rerum omnium disi, vsitio , et apta totius mundi per leges constantes gubernatio supremae Caussae intelligentis unitatem manifeste exhibet. Si mnim plures hau causae essent, et tamen in unitatem Ordinis , et dispositionis convenirent, una ab ultum Penderet , nec proinde essent, Dii; si Vero non convenirent, non existeret ordo ).202. Errore autem tenentur, qui Polytheismum ubique obtinuisse arbitrantur. Etenim omnes illi, qui primis Christianae B ligionis temporibus adversus Gentiles scripserunt, hoc sibi pr handum susceperunt, maximi nominis Philosophos unum rerum omnium parcia bona, ac Deum ProseMOS ESSE '. Quoad alibi in psepulorum sidem, iuverit haec observare: 1' Α mundi origine u que ad diluvium, hoc est, per duo millia annorum circiter, unius Dei cultus in terris viguit. 2' Polycliuismus aut paullo ante dilu-n Ibid.
Neque artisseem, ad rem inquit s. Athanasius, inter homines absolutum dixeris, sed imbecillum, si nou solus, sed eum multis utrum opus expediat 1;aan. Gem. , n. 38. ε Si plures, ait idem sanctus Doctor, mundo praeefisent, edo ista servari non posset, sed omnia confusione plena essent, dum uniusquisqtie omnia adguum arbitrium traherol, ri adversus alium puguaret 1; Ibid. , n. M.
330쪽
viuIn, aut, quod probabilius est , post diluvii tempora primum
apparuit .S' Florentissima gens hebrum unum, erumque Deum luit; et, si quando ab institutis suis desiciens , salsa numina coluit, illico per Prophetarum admonitiones ab impio hoc cultu se revocavit. 4' Ex certis veteris historiae documentis novimus apud antiquos Indos , Sinas , Argyptios, Persas, antiquissimos Gramos, Romanos, nec non apud Germaniae , et Scandi naviae populos vestigia primitivae Revelationis circa unitatem Dei reperiri '. 5' Post Evangelii promulgationem cultus idolorum sensim Concidit , et tandem nonnisi penes quosdam immanes populos Pera eravit , atque adhuc viget. Ex quibus ossicitur polythei-
limum neque perpetuum, neque universalem fuisse. His tamquam
cumulus accedit, quod plurium deorum cultores valde inter se diissidebant, neque, teste Tullio in alia re , quam in quadamnatura Divina admittenda consentiebant, ita ut consensio ethni- eorum in eo potius versata sit, quod quaedam Divina natura sit,
quam quod plures Dii sunt. Neque illud omittendum, quod ii
mines et tum superstitioso morum cultu implicati, cum , impellente natura loquebantur , non mos , sed Deum inclamabant. a Cum iurant, inquit Lactantius, et cum gratias agunt, non I Vem, aut multos Deos, sed Deum nominant. Adeo ipsa veritas , Cogente natura, Etiam ab invitis pretoribus crumpit ' s.
T. II. Rosulasvr Manichrismus 205. Resellendus hic venit error turpissimus de duobus principiis, bono altero. ultero malo ; quorum illud omnium in hoc
orbe bonorum, alterum malorum caussa sit. Opinionis huius ab surdae originem cruditi a Zoroastro vetustissimo Persarum doci re repetunt. Persarum vestigiis institere haeretici Manichaei , ita dicti a Manete insanissimae huius sectae auctore. In recenti a late Manichaeorum patrocinium Petrus Nyleus suscepit , nullumque non movit lapidem , ut eam impietatem tot prostratam vicibus renovaret F. Sintuit nempe Manichaeorum hypothesim rationibus a Priori absurdam demonstrari, sed a ρωιeriori Consideratam approbatione esse dignam.