장음표시 사용
331쪽
Debet etiam dominus potissimum curam ge- I.T s.
rere,ut famuli bonς sint fidei &vit . Qui enim
suorum,&maxime domesticorum cutam non
habet, fidem negauit, dc est infideli deterior. Confi/enter dicebat ille bonus paterfamilias: Psal zzG. Non habitabit in medio domus meae qui facit superbiam qui loquitur iniqua, non direxit in
conspectu oculorum meorum. ambulans in Gen.r .
via immaculata, hic mihi ministrabat. Et pater noster Abraham omnes viros domus suae, tam vernaculos quam emptitios dc alienigenas,secum tanquam unius religionis & fidei, pariter Gemis. eo dc in die circuncidit: praecipiebatque domui suae, utcnstodiret viam domini. De honorando Principe cr m agistratu.
Uonia Principis & magistratus ossicium ess , tranquilitatem publicam csis ruare, corpora, Uxores, liberos, dc diuitias ab iniquis inuasoribus de sendere, utiles leges condere, suum cuique ius reddere, siue iustitiam administrare,noxios supplicio, bene meritos gratia assicere 'merito, propter tam ingentia beneficia debetur eis a subditis cultus,& in primis honor: sicut Apostolus Petrus nos admonet dicens: Regem honorificate. Quocirca grauiter offendunt Deu qui principem vel magistratum contumeliis, maledictis aut detractionib' persequutur, qui eorum sententias atque iudicia calumniantur. Contra quae omnia consueta vitia diligenter
inuigilans lex domini: Diis ait, non detrahea:
332쪽
hoc est principibus de iudicibus populi tui ho
maledices. Et iterum: Non iudices contra iudicem, quoniam secundum quod iustum est, iudicat . sicut enim ait I osaphat, non hominis iudicium exercent iudices,sed Domini. Debetur quoque obedientia principibus. quia vid licetDei vicarij sunt,& quod mandant, id vice Dei praecipiunt: sicut docet Apostolus, Romanis scribens: Omnis anima, inquit, potestatibu, sublimioribus subdita sit. no est enim potestas nisi a Deo .quae autem sunt, a Deo ordinatae sunt.Itaque qui resistit potestati, Dei ordinationi resistit. Et iterum: Dei minister est. bene facienti, in bonum: & vindex in iram, ei qui male agit.Tito quoque mandat, Vt admoneat Christianos principibus& potestatibus subditos esse, dicto obedire. Et Apostolus Petrus inquit,Subiecti estote omni humanae creaturae propter Doum : siue regi, quasi praecelleti me ducibus tanquam ab ea missis ad vindi-inam malefactorum , laudem vero bonorum: l quia sic est voluntas Dei . Et ne quis imaginetur nos coram Deo nullum incurrere reatum,
siciam principibus vel magistratibus leges eorum violemus: pronunciat aperte Apostolus, quis d qui resistit potestati, Dei ordinationi res stit. qui autem resistunt, ipsi sibi damnatione acquirunt. Ac ne id intelligas de ciuili damnatione , apertius subdit : Ideo snimirum quia princeps Dei minister est & vicarius necessitate subditi estote non solum propter iram, hoc est, poenam huius temporis sed etiam propter
333쪽
conscientiam. Hec autem obedientia complectitur omnia ea officia, quae ad utilitatem reipub. a principibus & magistratibus imperantur: ut, militare, tributa persoluere. haec enim iuste exiguntur, tum ut stipendia laborii quos pro repub. subeunt, tum ut necellaria ad conseruatione reipub. Vnde Christus in euagelio: Mat. 11. Reddite,ait, quae sunt Caesaris,Caesari:& Apostolus, Reddite omnibus debita: cui tributum, tributu: cui vectigal, vectigal cui timore timore: cui honore, honore. nemini quid qua deb-tis, nisi ut inuicem diligatis. Verum quide est, T..is. quod iniquis legibus regum parere no teneamur, nec iniquas impositiones soluere ut vidua non cogitur obedire legi ciuili, ne secundo nubat ante expletum annum a imorte sui patoris mariti. Attamen si certus non sit subdi- Dere
tus, iniquam esse legem vel exactionem prin- cipis, obligatur obedire quia non licet alteri id subtrahere , de quo dubitatur an ei debeam Aet.li. 1 tur. Exempli gratia: ordo ille naturalis, ino contra F-- talium paci accommodatus hoc poscit, ut sus-y- p 7ycipiendi belli aut horitas atque consilium penes principem sit: exequendi autem iusIa bellica ministerium , milites debeant paci falutique communi. Vir igitur iustus, constitutus
etiam sub rege sacrilego, potest, & debet illo
iubente bellare, ciuicae pacis ordinem seruans: cui quod iubetur, vel non este contra Dei prς-ceptum certum est, vel utrum sit, certum non est. ita ut fortasIe reum regem faciat iniquitas imperandi, innocentem autem militem osten-
334쪽
dat ordo seruiendi. Imo si cotingant principes, qui tyrannice in suas libidines expilent plebem enihilominus propter principatum honorandi sunt & s timeatur ex negatione tributorum reipub. perturbatio, etiam eis tributa persoluenda sunt , 5e impositiones iniquae, orandusque est Deus,ut eis det saniorem men- κ;δε Misa tem Cum autem tales contingit praeesse, cocis, Papa gitandum tunc venit illud prophetae Iob ilaeus regnare facit hypocritam propter peccata populi. Pro meritis enim subditorum disponi vitam Pr sidentium, manifestum est hinc, quod furor domini iratus est contra populum Israel, eo quod inciratus fuisset Dati id ad superbe numerandum populum. Ob hoc enim peccatum peste perierunt septuaginta octo millia subditorum. Quia vero princeps rid . - pacifice gubernans populum, multum adiu- Dei λε- menti praestat Christiant pietati: ideo subditi debent ei peculiarem beneuolentiam, qua a denti amore ei a Deo precentur succcssus foe-. lices& verum Dei timorem , etiam si ipse sit infidelis aut prauus: Sicut Apostolus Timotheo episcopo in primis mandat , ut hoc. subditis suis proponat. Obsecro, inquiens, primum omni hi fieri obsecrationes, oratione S, postulationes, gratiarum actiones pro omnibus hominibus , pro regibus, & omnibus qui in sublimitate constituti sunt , Ut quietam Miranquillam vitam agamus, in pietate & castitate. Haec, inquit Hieremias, dicit dominus exercituum omni transmigrationi quam
335쪽
transtuli de Hierusalem in Babylonem: Quae rite pacem ciuitatis ad quam transmigrare vos feci, & orate pro ea ad dominum, quia in p. de illius erit pax vobis. Et Baruch. Os xς pro Ba . i. vita Nabuchodonosor Babylonis pro vita Balthasar filij eius, ut sint dies illorum sicut
dies caeli super terram, de ut det dominus virtutem nobis, & illuminet oculos nostros, ut vivamus sub umbra Nabuchodonosor .regis
Babylonis,& sub umbra Balthasarsiij eius, A
serviamus illis multis diebus , &inueniamus gratiam in conspectu eorum. D of icio Principis. CAP. ΣχΣ. Rincipis est ante omnia fundatu est e in timore Dei,sicut admonet nobiat lis rex. Et nuc rester intelligite erudi- .
Varini quota dicatis terra. Seruite domi no in timore,& cxultate ei cu tremore. Apprehendite disciplina, ne quando irascatur dominus, & pereatis de via iusta. Vnde & in .lege Moγli iubebatur regi, ut omnibus diebus vit legeret Deuteron omium,sumpto eae emplaria Dem. I . Sacerdotibus , ut disceret timere dominum Deu suum,& custodire precepta Domini. Hoc piissimus David moriens diligentissime filium suum admonuit. Sicut enim manifeste patuit 3.'. in regibus Iuda, quandocuque timent dominum , & sperant in eo , diriguntur ab eo, dc prospere cum eis agitur per omnia. Et ut peculiarius explicetur ossicium principis, cauer; debet sibi stim in opere, ne eleuetur cor eius in luperbiam super fratres suos, quemadmoda
336쪽
mandat lex domini, & Sapiens eius mandatu repetens: Rectorem, inquit, te posuerunt Z noli extolli: esto in illis quasi unus ex ipsis. Sedes ducum superborum destruxit Deus, & sedere fecit mites pro eis. Radices gentium superbarum arefecit Deus,& plantavit humiles ex ipsis gentibus. Memoriam superborum perdidit Deus, & reliquit memoriam humilium sensu. Deinde ab omni intemperantia pr teris debet esse alienus. Vnde Salomon : Noli regibus o Lamuel, noli regibus dare vinum: quia nullum secretum est ubi regnat ebrietas. ne forte bibant ,& obliviscantur iudiciorum, & mutent causam filiorum pauperis. Et iterum: Vae tibi terra,cuius rex puer est, & cuius principes
mane comedunt. Beata terra, cuius rex nobilis
est,&cuius principes vescuntur in tempore suo, ad reficiendum, & non ad luxuriam. Euhinc Esaias propheta conqueritur de iudicibus 5: principibus bellatoribus : Hi quoque,
inquiens, prae vino nescierunt, & prae ebrietate errauerunt.Si vero tantopere praecipitur regi sobrietas,quanto magis pudicitia ξ sicut ait mater Salomonis regis:Ne dederis mulieribus substantiam tuam,& vias tuas ad delendos reges.Tertio,& pr cipue prςcipitur a Deo principibus , ut iustitiam administrent: uti mater Salomoni ait, Aperi os tuum muto, de causis omnium filiorum qui pertranseunt. Aperi os tuum, decerne quod iustum est, & vindica inopem &pauperem .Et alibi: Aufer rubiginem de argento, & egredietur vas purissimum. Aufer
337쪽
Auser impietatem de vultu regis, de firmabitur iustitia thronus eius. Quamobrem, pios reges semper diligentes sui sic circa iudicia, exscripturis clarissimum est, ob que neglectum aut peruersum iudicium increpantur ad hunc modum apud Esaiam impij: Principes tui in- 'fideles, socij furum: omnes diligunt munera, sequuntur retributiones. Pupillo non iudicat: dc causia viduae non ingreditur ad illos. Vς qui iustificatis impium pro muneribus, & iustitia iusti aufertis ab eo. Vae qui condunt leges: &scribentes, iniustitiam scripserunt, ut oppri- Hμ ις' merent in iudicio pauperes, &vim facerent cause humilium populi mei: ut essent viduae praeda eorum dc pupillos diriperent. Quid facietis in die visitationis &calamitatis de longe
venientis ξ ad cuius confugietis auxilium ξα ubi derelinquetis gloriam vestra, ne incuru mini sub vinculo, de cum interfectis cadatis3 Regnum inquit Sapiens,a gente in gente trans re)Lib. fertur,propter iniustitias,& iniurias,& contumelias,& diuersos dolos. Quas virtutes si principes hebeant, tunc eos suesices dicemus. ii iusti inquit Augustinus) imperant, si inter lin- Lib. 1-HuLguas sublimiter honorantium.& obsequia ni- De3 cm. mis humiliter se lutantium non extolluntur, sed se homines esse meminerunt: si suam potestatem ad Dei cultum maxime dilatandum, maiestate eius famula faciunt: iiDeum timenr, diligunt, colunt: si tardius vindicant, facile ignoscunt. si eandem vindictam pro necessitate regendae tuendaeque reipublicae non pro la
338쪽
iurandis inimicitiarum odiis exerunt: si ean- idem veniam non ad impunitatem iniquitatis, sed ad spem correctionis indulgent: si quod spere coguntur plerunque decernere, miseri ordiae lenitate, & beneficiorum largitate co- ensent: si luxuria tanto eis est castigatior, qu to posset esse liberior: si malunt cupiditatibus prauis, quam quibuslibet gentibus imperare. Et si haec omnia faciunt, non propter ardorem inanis gloriae , sed propter charitatem foeticitatis aeternae: si pro suis peccatis, humilitatis, &miserationis, S orationis sacrificium Deo suo vero immolare non negligunt Tales Christianos imperatores dicimus esse foetices. interim spe, postea re ipsa futuros, cum id quod expectamus aduenerit. Denique Christianorii regum est, non cum Herode de nobilibus eius spernere seruos Dei , neque cum sociis Iehu praedicatores veritatis reputare insanos vel mendaces, nec cum quinquagenariis Ochozi et improperare tanquam conuitium Dei seruitutem: sed contra, honorare Dei sacerdotes, atque fouere orthodoxos doctores, amplificare muneribus Dei cultum,legesque ferre pro ve- ut burea ritate Christianae fidei contra haereses & schis Crescon. Gra mala. In hoc enim reges, sicut eis diuinitus pret i SI' cipitur, Deo seruiunt inquantum reges sunt, si in regno tuo bona iubeant, mala prohibeant,
339쪽
Deo seruit vivendo fideliter: quia vero etiam rex est , seruit leges iusta praecipientes & contraria prohibentes, conuenienti vigore sancie-do Sicut seruiuit Ezechias , lucos re templa i idolorum, & illa excelsa quae contra praecepta Dei fuerant constructa destruendo : Sicut seruiuit Iosias, talia & ipse faciendo i Sicut sei ui--s emuit rex Nini uitarum , uniuersam ciuitatem ad diplacandum dominum compelle do : Sicut scr' --,ibis. uiuit Darius, idolum frangendum in potesta- ωna specie. tem Danieli dando, & inimicos eius leonibus ingerendo, mandando quoque uniuersis populis,ut in uniuerso imperio suo paueret Deu Danielis : Sicut seruiuit Nabuchodonosor, 'omnes in regno suo positos a blasphemando Deo Ananiae, Arariae,& Misaelis, lege terribili prohibendo. Sicut seruiuit Iudas Masha - . barus , etiam huius rei causa declinans in terta alienigenarum, ut dirueret aras eoru in ,& sculptilia deorum ipsorum succederet igni. I. Macha. I. Sicut denique seruiuit Artaxerxes : qui
apud Esdram sic loquitur. Omnis qui non se- - , cecit legem Dei tui, & legem regis diligenter, iudicium erit de eo, siue in morte, siue in exilium , siue in condemnationem substantiae
eius, vel certe in carcerem. Et continuo collaudans hanc regis ordinationem scriptura: Benedictus , ait dominus Deus patrum nostro rurn,
qui dedit hoc in corde regis, ut glorificaret doinum domini,&c. H. ec exempla secuti sunt Theodosius & alij Omnes pij princire; usciae ad rei em nostii .ui:
340쪽
cum contra haereticos varias tulerunt leges. Et
sanE Apostolus Paulus, dum Caesaris Romani non Christiani poposcit auxilium , ne Iudaeis traderetur, cum interimere molientibus: satis ostendit quid postea facere deberent Christi dispensatores, quando Imperatores Christia-εω .adj s . nos periclitante Ecclesia reperiret. Qujs enim mente sobrius regibus Christianis dicat:Noli-rbide paulo te curare in regno vestro, a quo tueatur velit oppugnetur Ecclesia Domini vestri: non ad vos pertineat in regno vestro , quis quid velit esse, siue religiosus, siue sacrilegusὶ quibus dici non potest: Non ad vos pertineat in regno i vestro, quis pudicus esse velit, quis impudicus3. Ob liaec tamen non est secularium Principum diseernere seu iudicare de dignitate religionis; sed hoc Epii coporum est,quos dedit Christus rufuοώρ- pastores & Docto es usque ad diem iudicii.
poma acri.3. ut iam non simus paruuli fluctuantes , & cir- ira ost-W-- cum seramur omni vento doctrinς. Sicut enim
V V sapiens quidam rex, & inter reges facile be s. . ,. sp tissimus dicere solebat, ita & quisque veω di-ignatis adf- xerit: Maxima dona, quae a Deo hominibusn met/s μή data simi, sacerdotii dignitatem & imperium sim existimaui: Illa enim, caelcstia curat & dispensat: hoc autem , legibus aequis & iustis omnia quae in terris fiunt,procurat.Valde autem mo- uere debet principes, imo omnes superiores ad sedulo exequendum osticium suum veris. Eriss Io, sima sententia Sapientis: Secundum iudicena
populi sic & ministri eius: & qualis rector ciuitatis, tales & inhabitantes in ea. Rex inspica