장음표시 사용
131쪽
Nam secundum quod omnis cicatura condita ad Deute consertur, pecuina & bruta est , ct siccundum hoc etiata ipsae supernae virtutes dicuntur oves. At si ad alias rationales creaturas conserantur, dicuntur amici & vicini irriangelicarum virtutum chori.
I Amicos istos & vicinos suos Christus conuocauit qua-63. do illis humanae redemptionis mysterivm manifestalii: interrogantibus. Quis es is equi venit de Edom, tinctis vestibus de Bosra3 Isie sormosus in stola sua, gradicias in multitudine fortitudinis suae Quibus respondit.Egoquilos uor iustitiam,& propugnator sum ad saluandum, nos
igitur amicos & vicinos vi sibi super oue inuenta cos tulentur,id est, conlaetentur inuita dicens: Congratulamini mihi Ruia inueni ovem meam quae perierat. Gregor. Et notandu est,quod non dicit: Congratulamini inue- cur Chri- tae Cui,sed: mihi: quia videlicet eius est gaudium vita no- ο eou- st a,& quum nos ad coelum reducimur,solennitalcm l aratulam titiae cius implemus.Scd & alia ratione congratulandum diam. est sibi,vidclicci,quia non incassum ipse in Oue requircnda laborauit, nec frustra mortuus est qui ouem perditam tandem inuenit. Oui vero congratulandum non cst,quae
mullis suis meritis est inuenta.. Clica quartum, quod est dominicae parab
lae conueniens applicati o,consequenter dicitur: tire vobis quod ita gausum erit in caelo super iso peceatore paenitentiam agente, quam super nonaginta uem suessu qui nou,odigent paenitentia.
Dico vobis, inquit, Phari is & Scribis de eo quod
peccatores rccipio murmuratib*s, quod ita gaudium est in coelo non solum super salute uniuersorum, sed etiam super uno peccatore poenitentiam agente. Quasi dicat:
Nemo succenset pastori de inuenta quae perierat pecude gaudenti, nec do ipsius gaudio quisquam vel inuidia vel admiratione mouetur,quid igitur indisnamini mihi pe et geo's. catores recipientiὸ Nam si in ove una irrationali, & quae ad imaginem Dei facta non est clim errauerit &suerit inuenta tantum sit gaudium, quantum gaudium verisimile
est fieri de recuperato homine rationali ad imaginem'
132쪽
Dei condito λ Quam super nonagintanouem iustis , qui Don indigent poenitentia. Si enim poenitentia & conuersione non indigent,nullum potest esse gaudium super ipsorum poenitentia, nihilominus tamen est gaudium in
Quod si quaeras quid causae sit ut maius sit gaudiu desilute animae dosperatae, quam de ea cuius sena cr suit spes salutis,sic enim esse multis apparet testimoniis. Respondetur secundum Augustinu per similitudines: Triu-phat victor imperator, & tanto maius est gaudium victoriae,quanto maius sucrat periculum in praelio. Rursus tε-pestate nauem iactante,quum tranquillum iam marc sarium fuerit & coelum serenum , omnes nimis exultant, quia nimis timuerunt.Ad haec.Quum charus quispia grauiter aegrotans co sequutus suerit sanitatem,talo hi gaudiu quale no suit quu esset incolumis.Non ulli sitis molesia salsamentis sibi adscisculivi deL ctabilior sit potatio. Generalis horum & similium causa est, quia gaudium
nascitur ex amore praesentiae rci amatae: quum autem res amata aut periit,aut periclitatur,pro non habita reputatur. Quum vero rursum recuperatur, tanto amplius de
ipsius in recuperatione gaudium,quanto magis nunc diligitur,quam prius quum haberctur. Vnde Gregorius: Si quaeras cur Dominus plus de conuersis peccatoriabus quam de stantibus iustis in coelo saudium esse satetur,hoc utique respondemu , quod ipsi per quotidianum eorum quae videmus cxpcrimentum nouimus. Quia pi runque ni qui nullis se oppressos peccatorum molibus sciunt, stant quidem in via iustitiae, nulla illicita perpetrant, sed tamen ad coelestem patriam anxie non anse- Iant, & plerunque pigri remanent ad cxercenda bona praecipua, uia valde sibi securi sunt, quod nulla conunia ferunt mala grauiora. At contra nonnunquam, hi qui se aliqua illicita egisse
meminerunt, ex ipso suo dolore compuncti inardeseunt in amore Dei, sese luc in magnis virtutibus exercent,dis sicilia cuncta sancti certaminis appetunt, omnia mundi derclinquunt, acceptis contumesiis texantur, flagrati desiderio ad coelestem patriam anhelant. Et quia sc a Deo Crrasse consederant,dana praecedentia lucris consequentibus recompensant. Maius ergo de peccatore conuerso
quam de stante iusto saudium fit in coelo, quia & dux ia
133쪽
praelio plus eum militem diligit, qui post fusam reuerse sus hostem sortiter premit, suam illum qui nunquam terga praebui di nunquam aliquid sortiter gessit. Sic a gricola illam amplius terram amat, quae post spinas su-
ciuS uberes proser quam eanYquae nunquam spinas habuit, α nunquam sertilem messem produxit. Huiusmodi stat illa pi ecatrix,cui ad Domini pedes lachWmanti dia missa sunt peccata multa,quoniam dilexit multum. ser. .dE Vnde Ambrosius: Fidelior iactus est Petrus postquam De Petri. fidem se perdidisse defleuit,& ideo maiorem gratiam re- Rom.F. perit quam amisit. Vbi enim superabundauit delictum, superabundatiit & gratia. L Sed iliter haec sciendum est secundum Gregoriu, quia
Non om sunt plerioue iusti in quorum vita tantum cu gaudium, rem pae- ut eis quaelibet peccatorum poenitentia praeponi nullamitentem tenus possit. Non enim putandum et' sanctos angelosissis ρω- amplius gaudere de cuiusibet poenitentia peccatoris , serendum super innocentia atque iustitia Ioanius Baptistae ex ni tris utero sanctificati,aut puritate virginum sanctarum. Mulii etenim nullorum sibi malorum sunt conscij, &' tame64n tanti ardoris amictione se exercent,ac si a peccatis omnibus angustentur.Licere sibi nolui omne quollicet,contemnunt visibilia, inuisibilibus accenduntur,i mentis gaudent,in cunctis semctipsos humiliant,& sicut nonnulli peccata operum, sic ipsi peccata cogitationum deplorant. Quid itaque istos,nifi & iustos dixerim &poe nitentes,qui 1e & in poenitentia & de peccato cogitationis huminant,& recti semper in opere perseuerant Hinc ergo colligendum est,quantum Deo gaudium s
ciat quando humiliter plangit iustus,si tacit in coelo gaudium quando hoc quod male gessit per poenitentiam d
Ruiat iniustuLCirca tertium principale dicitudi sit qua muli/ν habent drachmas decem , siperdiderit draA
rit Aligenter donec inueniat hi Hic iterum adstruitur de recuperatis errantibus ange lorum exultatio. Vbi duo sunt notanda. Vnum est, per parabolana priori consimilem adsertionis confirmatio.
Alterum es, parabolixae sisnificauonis gratiosa conclu
134쪽
Circa primum aduerte secundum Cyrillum,quod per Caecudentem parabolam in qua genus humanum diceatur ovis erratica, docebamur nos esse creaturam se
Iimis Dei qui secit nos &non ipsi nos,cuius pascuae oves sumus: per hane autem parabolam in qua humanum genus comparatur dtachmae quae periit, ostendit nos ad D militiidinem & imaginem regia sectos essessicilicet,summi Dci. Nam drachma nummus est impressam habens regiam fisuram. Ait ergo: Quae mulier habens drachmas
decem. Qui signatur per pap orem,ipse & per mulierem. Ipse enim Deus, ipse & Dei sapientia. Et quia imago in
drachma exprimitur,mulier drachma perdidit, quado homo qui ad Dei imaginem conditus sucrat,a siti conditoris similitudine peccando recessit. Sed mulier lucernam accendit,quia Dei sapientia in humanitate apparuit.Hae accendi lucernam inuentedae drachmae perditae necessarium erat, quonia homo qui iam proprium lumen amiserat,inueniri non potuit nisi lumine alieno. Acteta au- e lucerna domus euerritur,quia Dei latientia Christus inter Iudaeos lumine suae praedicationis numani generis quod perierat salute quetres Iudaica synagogam euerriti Porrb lumen quod accendit super candelabrum p suit, quando ipse ut omnibus esset conspicuus in crucem ascendit.Fuerant ante pones gentes ignorantiae tenebret, umbra legis apud Iudaeos. Utrisque autem, id est, & I dris & Gentibus recuperandis atq; salvandis, euangeliacae doctrinae lucem CHRIsTus accendit.Vnde in Eu
gelio scriptu est: Lex per Mosen data est,gratia & veritas per Iesum Christum facta est.
i QR0d voxo in nonnullis codicibus legitur:Euerit,pro
uo Gregorius alternando ponit, emundat,ab hac signucatione non discrepat, quia nimirum recepta luce vel fatis praua mens a vitiis suis & delictis euerritur & em datur: tuncque ea quae petierat drachma inlacnitur,quum
videlicet detersis humanae mentis vitiis reparatur in homine similitudo conditoris. Et quaerit diligenter donec inueniat.Nimirum dilige ter quaeritur quod impense diligitur CHRIsTus autum. hominem perditum sic dilexit, ut pro cius recuperatio uc animam suam posuerit, diligenter quaerens donec inueniat. Quaesiuit sane usque ad contumelias,us'; ad mina .
135쪽
νι quum niueuerit,eonuocat amicas ct vietuas,dicens Cona Detulamus mius quia inuens drachmam quam perdiaeram.
N Et quum inuenerit,inquit. No mirum si drachma pe ditam inuenit, quam tam diligenter ubique etiam vique ad inferna cum ardenti diuinitatis suae lucerna quaesiuit. 'niceo Conuocat amicas & vicinas. Secundum Theophythctum,supernae virtutes amicae cius & vicinae sunt. Amicae quidem,quia voluntatem eius faciunt: vicinae verb, quia incorporeae. Vel ut idem dicit amicae sunt omnes supernae virtutes vicinae aurem, sunt propinquiores, ut Tluont,& Chc rubin,& Seraphin. Itaque conuocatis amicis &vicinis quid Dei sapientia dicat audiamus: Congr tui mini mihi,inquit,qMia inueni drachmam quam perdideram. Quum Deus aeternum in se gaudium habeat,& an- poli ipsi gaudeant in illo , gaudet tamen etiam de resipialcentium conuersione quando iam id quod praedestinauit impletur. Nec tamen gaudium illud Deo nouum est. claudium aut temporale,sed aeternum. Angeli vero,quibus effectus auget s. praedestinationis innotescit, de nostra conuersione temporaliter gaudent. Gaudent etiam hinc angeli, quia ad peccantium convcrsionem ipsi suerant suis mutis et iis
Drachma Inuent,inquit,drachmam, quam perdideram. Drach- quid. mae huius sis nificationem paulo altius attendς.Angelorum & hominum naturam ad cognoscendum se Dominus condidit, quam dum colistere ad aeternitatem voluit, eam proculdubio ad suam similitudinem creauit. Decem vero drachmas mulier habuit, quia noue sunt ordines angelorum. Scit ut compleretur electorum ni merus, homo decimus cst creatus, qui conditori suo nec post culpam periit,quia hunc aeterna sapietia per carnem. miraculis coruscans ex luminc teste reparauit.
Circa secundum, quod est parabolicae significationis grata conclusio, subditur:
Dis dico vobis . gaudium gru coram angelis Peloper uno c-
O Gaudium, inquit, erit coram angelis Dei, qui ut iam. dictiun cithyiaeuii sunt de amici Cluisti, super uno pζcca
136쪽
=ore poenitentiam agente, & tamen per Prophetam D
minus dicit: Quia quacunque die iustus puccauerit, omnes iustitiae cius in obliuionena erunt coram me. Vbi est attendore dispensionem supernae pietatis. Stantibus si ceciderint minatur poena, lapsis vcro ut resurgere appetat promittit inisericordiam. Illos terret, ne praesumant in bonis istos rc solici,ne desiperciat in malis. Iustus cs,iram pertimesce ne corruas. Dcccator es,pra sume de misericordia ut resurgas. Ecce autum iam lapsi sumus,llare nequaquam voluimus,in prauis nostris dc sideriis iacemus. Sed qui nos rectos condidit, adhuc expectat & prouocat ut resurgamus. Sinum suae pietatis aperit , nos quoque ad se recipere per poenitentiam quaerit. Sed poenitcntiam agere digne no possiimus, nisi modum quoque eiusdem poenitentiae cognoscamus. Poenitentiam quippe agere est,& perpetrata mala plangere plangenda non perpetrare. Nam qui sic alia dcplorat ut tamen alia committat, adhuc poenitentiam agere
aut ignorat,aut dissimulat. Quid enim prodest si peccata quis luxuriae defleat,& tamen adhuc auaritiς ritibus anhelao Aut quid prodest si auaritis culpas iam lugeat,& t men inuidiae facibus tabescatλDictarum itaque parabolarum sinis & scopus hic est, ut
pharisaeoru S scribaru obmurmurantiu Christo,st co versos ia peccatores ad se recipere consutctur iniquitas.Ac
si illis dicat: Si is qui ouem una e grege perdidit, hanc diligenter quaerat, & tande inuentam libenter,imo gaudeterrecipit,nequaqua mihi debetis indignari, si peccatores &simplices iam resipiscentes & humiliatos recipio ad piae nitentiam,qui iamdudum aberrantes perierant per culpam. Rursum : Si drachmam unam amissam tanta cum dilia gentia mulier quaerit, ut accensa lucerna totam scrutetur S euertat domum, & plurimum gaudeat de inuenta, nec ob hoc gaudium quisqua ei vel indignetur vel succenseat. iniquam manifestum cst vestram aduersum me esse indignationem qui homi ncs ad Dei imaginem factos&a peccatis suis ad me conuersos admitto. Quum auic in hinc sit angelis gaudium,unde vobis cst indignationis Rinuidiae tormentum,vobiiipsis testes vos osse palam est, quia illorum nequaqua estis digni consortio, a quorum clementia & benignitate vestra & vos tanto interuallo separauit inuidia. Verum illius vos potius satellitinna
137쪽
r .a . satellitium esse probatis,de quo scriptum est: Inuidia di malobo boli mors intrauit in orbem terrarum. Siquidem inuidsa terit m diaboli mortem,Dei charitas vitam homini peperit & s
PMrifici. Iule . Denique tandem pernoscatis quia venit filius h minis quaerere & silvum facere quod perierat. Congam. deant super inuenta quae perierat oue amici vel vicini amico panori manimes, inuideant ei recuperatam ouem inimici inuidia sua tabescentes. Congratulentur mulieri super inuenta quae amissa fuerat drachma pretiosa vicinae& amicae: quae autem huic indignantur & cruciantur inuidia, aemulas se esse produnt & inimicas. Qui eiusmodi sunt,in futuro cum saeuis daemonibus:qui vero clementes& misericordes,cum benignis angelis sunt deputandi. 8. can. lium unus ille erat qui haec quae dicta sunt domini verba ε pia mentis attentione con*derans,ait: Nos cum magna exultatione audiuimus quod exultantis pastoris humeris reportetur ollis quae errauerat,& drachma reinuenta r seratur in thesauros tuos Domine congratulantibus via cinis mulieri quae inuenit eam,&lachrymas excutit gau- Mn dium solennitatis domus tuae. Itaque unusquisque incitetur ad probitatem , si conuersationem sim gratam esse voluerit coetibus angelorum, quorum debet vel patrocianium adsedare,vel vereri offensam.
comprehenduntur. Primum est,de impendenda proximis misericordia generale mandatum. Secundum,quibus in operibus potissimum sit proximo miserandum,ibi:Nolite iudicare. Τertium quo omdine sit ad proximi delinquentis correctionem procedenrdum.ibi: Dicebat autem illis & similitudinem. Circa
138쪽
Circa primum dicitur:Estote misericordes,sicut &pa- A ter vester misericors est. Ecce do impendenda proximia misericordia mandatum generale. Quia enim nemo regnum coelorum quasi suis meritis debitum , sed per gratiam & Dei misericordia accipit,legem hanc Deus iustus homini praestituit, ut si Deu sibi vult misereri,& ipse statri faciat misericordia,dicente Domino vicati misericordes,quonia ipsi misericordia consequetur. Cotra verb,iudiciu sine misericordia fiet ei qui no secit misericordiam. Est quiem misericordia, animi condolens aflectus,cum Misericor additamento bencscij, ut compatiamur proximo,& Iar- dia 'uid. piamur de proprio. Ma 'num autem est praeconium mi- Brat. fericordiae leu pietatis. Reddit enim haec virtus nos Deo consorines, & quasi quaedam signa stiblimis naturae no-sris imprimit animabus. Sicut pater vester, inquit, misericors est. Ecce misericordiae exemilium & forma. Si a formica prudentiam discere iubetur piper, quis a Deo mise d e m ricordiam discere recuset λ Ipse est enim creator & pater serico noster, cui dicimus: Pater noster qui os in coelix, de quo clam per Mosen dicitur: Nunquid non ipse est pater tuus qui Devt. I 2. possedit,secit,& creauit te λ Huius patris sunt miserati
'nes super omnia opera eius.Bonus est enim etiam sit per Matib. X.
malos & ingratos, & solcm ipsum oriri facit super bonos S malos,& pluit super iustos & iniustos. Excluduntur igitur a numero filiorum Dei, qui hunc
in operibus miselicordiar nolui imitariIpse perProphe merem. I, tam loquitur, dicens: Patrem vocabis me,& post me non ubes. s.cessabis ingredi. Et Apostolus:Imitatorcs,inquit, Dei estote sicut filij charissimi,& ambulate in dilectione,sicut& Chistus dilexit nos,& tradidit semetipsum pro nobis.
Apparet autem nobis & assidue probatur coelestis p. Riris imitada nobis misericordia in multis. Primum in eo quod peccatem hominem loganimiter expectat,& sustinet patietcr. Peccamus enim,&ipse dissimulat. non cotinemus a sceleribus, & ipse continet a verberibus: multo tepore prologamus iniquitatem,& ipse benignus dilatat pietatem.Vnde per Apostolum Petrum dicitur Deus pa a. te .s. taeter agit propter vos,nolcs aliquem perire, sed omnes ad pinnitetiam reuerti. Magna planc inquit Bernardus misericordia Domini in expectatione cst. Non enim peccatem angelum expediauit,sed praecipitauit: primum homine peccante no distulit,sed protinus expulit paradiso.
139쪽
Nunc aute plerosque sustinet, dissimulat,& patienter utachie in senectam expectat & senium. Haec est cnim gratia Christi & virtus crucis ipsius. Vivo ego inquit nolis
mortem peccatoris,sed ut conuertatur & vivat. Secundo
patet hoc ipsum in eo qubd auersum a se peccatore & ita perditionem suam sponte properante multipliciter reuocat Denique in eo quod ingrato peccatori ad usum vitae creaturam suaru indulget adminicula.Non enim dignus est peccator pane quo vescitur. Ait paterfamilias de ficulnea sterili: Ecce anni tros sunt ex quo venio quaeres fructu in ficulnea hac,& no inuenio. Succide ergo illam. Vcquid etiam terra occupat3Magna ergo & benigna est e ga malos & ingratos Dei clementia,admiranda gratuitae exhibitio pietatis, qua beneficia sua largiri non desinit, non solum ubi nulla inuenit meritum,sed ubi etiam pleruque abudat peccatum. Quin & in eo mira Dei elucet misericordia,qubd peccatore vel sero redeute,paterna recipit benignitate. Siquide misericordia mot' sup prodigii filiu redeute,obuiis nuc vinis recipies amplexatur patet. Itaque tu quisquis es qui tanti patris csse vis imit tor, ad exemplum ipsius,lustine onerosum seatrem ipsiuxonera patienter portando, ut sic adimpleas legem Christis Rursus stude illum si potes ab erroribus suis reuocare& lucrifacere Deo,& reparare iii ipsis charitate.Denique, si esurierit inimicus tuus, ciba illum : & si sitit, potum da illi Vnde & ipse Domihus in Evangelio: Diligite,inquit, inimicos vestros, & orate pro pcrsequentibus & calumniantibus vos,& benefacite his qui oderunt vos. Grande sane & arduum, sed ingens & omni maius mstimatione praemium, videlicet ut sitis filij patris vestri. Magnum eu enim imitari Delim,& adhuc longe maius, adstitum esse ab co gratiam adoptionis filiorum. Na qui filii,& haeredes. Denique ad ciusdem summi patris imia rationem qui recipit vel sero ad se redeuntes,& tu ctiam si septies in die peccauerit in te,& septics in die conuersus fuerit ad te, licens: Poenitet me, limitte illi. Est & alia eiusdem summi patris crga nos misericordia quae omnes praedictas confirmat,& complet. Quum cnim si quae sint) nostrae iustitiae non sint condignae ad suturam gloriam , nequaquam ex operibus iustitiae quae fecimus nos,sed secundum miscricordiam suam saluos nos
140쪽
Circa secundum principale dicitur.
. Nolite iud eare, non iudicabiminimolite condemnare, nocondemnabimini.
Hic ostenditur in quibus potissimu operibus sit proxi Dmo miserandu.Vbi duo sunt consyderanda.Vnum est,ile Triplis misericordiae erga fratrem exercitio.Alter u est, te condi- miserico gno impune misericordiar praemio,ibi: Mensii ram bonam. dia. Circa primum dicitur: Nolite iudicare,& non iudicabimini. Ubi est notandum, triplicem erga proximum exercendam esse misericordiam, videlicet, inisericordiam Daternalis sipportationis, benignae condonationis, temporalis subuentionis. Harum prima notatur in eo quod dictum est : Nolite iudicare,& non iudicabimini: nolite condemnare,& non condemnabimini. Hanc Domini sententiam Apostolus sequutus,ait: Alter alterius onera portate,& sic adimple- Galebitis legem Christi. Vbi tamen nequaquam prohibetur iudicium iustitiae, quo malenti Iegibus plectantur & absoluuntur insontes, licente domino in Evangelio: Nolite uo miudicare secundum faciem, sed iustum iudicium iudicate. Et unde per Psalmistam dicitur: Iudicate egeno & pupillo. Sed temerario tantum nobis iudicio interdicto iube murea facta quae dubium cst quo animo fiant in meli rem partem interpretari. Quod enim scriptum est: Ex fructibus corum cogno- Maribstetis eos, se manifestis dictum est quae non possunt bo- Iud. no animo fieri,sicuti sunt stupra, blasphemiae, iuria, & si- temeraria milia, de quibus nobis iudicare permittitur. De genere probo autem ciborum quia possunt bono animo &fimplici cor- raride sine vitio concupistentiae quicunque humani cibi indifferenter sumi,prohibet Apostolus iudicari eos qui carnibus vescebantur & vinum bibebant ab eis qui se ab huiusmodi alimentis temperabant. Qui manducat,inquit, Rom. ranon manducantem non spernat. Et qui non manducat, '
Ad hoe etiam pertinet quod alio loco dicit: Nolite an i. ori te tempus iudicare, quoadusque vcniat Dominus qui &1lluminabit abscondita tenebrarum,& manifestabit consilia cordium. Sunt autem qu*dam facta media,qiue ignoramus quo animo fiant bt iam dictum est quae & bono animo & malo fieri pollunt,de quibus temerarium est iu Royard.tona. a. h dicara