장음표시 사용
151쪽
I. non reprehendamus neque obiurgemus, sed congem
camus,& non illum ad obtemperandum nobis, d ad paeriter conandum inuitemus.
P Raro tamen & magna necessitate obiurgationes ad obiurga-ihibendae sunt, & ita ut etiam in his ipsis non nobis , sed rio fratris Deo ut scrutamus,instemus. Ipse est enim finis ut nihil temperan duplici corde tactamus, auferentes trabem de oculo no- ἀι. stro inuidetiae,vel malitiae,i vel simulationis, ut videamus eiicere sestuca de oculo fratris. Quia licet iudex sit,& ὶ- rior aut horitate regiminis, stater tin est paritate fidei &vocaticiis ac ideo n6 hostiliter,sed staterne corrigi debet. filius. Sane in his omnibus con*derandum est quantae sit difficultatis alios iudicare. Oportet enim ut primo ta-
. psos conspiciant& emendent,quod omnium videtur graeitissimum,quia quum oculus cuncta videat exteriora, sit per se tamen visu non utitur, ita & noster intellectus, quum alienum velociter coniectet peccatum , lentus est tamen proprios pervidere desectus.. .
. d. V Et quoniani in correctione proximi agitur de saltite vel periculo rei pretiosae videlicet animar, & frequenteretia nominis & famae, diligentius attendendum est quae in ea sinit obseruanda & quemadmodum fieri debeat. in Debet ergo fieri primo cum lenitate, eo quod delin-Fraterna quentes sunt quasi dolentibus membris aegri blande le-
correritio- nitoque tractandi, e si cum impetu correctis fiat & iurnis modus. gio in iranor exasperara ex malis deteriores efficiantur. c-m leu. Nam si quis ollam fictilem nimia voluerit violentia a co-ratri cretis sordibus radendo mundare,franget eam.Vnde Gal α postolus : Fratres,inquit, & si praeoccunatus fuerit homo
in aliquo delicto , vos qui spiritales eliis huiusmodi in-
stulte in spiritu lenitatis. 'r' Haec tamen intelligenda sunt da ex correctione proximi quae est actus charitatis,& cuiq; competit,non autem de ea quae est actus iustitiae,quae non cuicunque,sed legitimis' tantum competi diudicibus. Per illa enim quaeritur emendatio delinquentis proxim per istam vero reipublicet ni os consulitur,quam ei qui punitur cum rem Secundo debet fieri cum animi compassione.Nam ve-paμο- ra iustitia compassione habet, falsa vero dedignationem. Gram Vnde per Psalmistam dicitur: Corripiet me iustus in misericordia. Et Boetius : Vis aptam meritis vicem reserr
Dilige iure bonos,& Icrcste malis. Sane miserendu est
152쪽
malis quasi phraeneticis, lenientiae morbo correptis quos saeuietes in medicum & percutientes,ille non rcpercutit. Tertio debet fieri cum discretione. Alitre enim corrita Gm 4 sendi sunt maiorcs,aliter minore aliter palos, aliter pe- Ic Don riti, aliter idiotae, aliter grauia delicta, aliter levia, aliter
occulta, aliter manifesta. In omnibus obseritanda sunt modus, locus, & oportunitas temporis. Quae non obse uantes,& si Dei aemulationem habent, non tamen secun- RMN. 1 o. dum scientiam. Itaque Zelum tuum reficitet scientia inquit Bemardus id est, discretio.
Quarto debet fieri cuna moderamine. No quemadmo- cum modum plerique lacilint qui docti sunt in aliorum culpis ad- deramine. grauandis.Docet Apostolus esse debere seruum Dei cum Rmodestia corripientem, id est,ilebito modo.Est autem hic m. a. modus t potius alleuietur culpa quam exaggeretur. Stultum est ovo seangendo capere securim, & ut muscam extinguas quaerere gladium- Quinto vel maxime est in huiusmodi correctione hu- Cum λι- militas obseruanda,& ut nonnulla ex iam dictis repeten- μοι te. do perstringam,recogitet proximum correcturus,primnia
si sorsan & ipse fuerit aliquando in defectu consimili vel maiori culpabilis : quod si non, d stare se existimat, via deat ne cadat,& meminerit se posse labi. Quod si confidat per Dei gratiam se sore praeseruandum, recogitet quia is quem parat arguere,iametsi in hoc vel illo sit vitiosus,in aliis tamen est ipso correctore fortasse perfectior.
Quod si adeo vitiis omnibus sit corruptus, ut nullum in moribus eius bonum appareat, non tamen hominem contemna quandoquidcin ignoret ne forsan in Dei conspectu ille praedestinatus sit & saluandus,& corructor ipse reprobandus. Potest enim suscitare mortuos Deus, qui vocat ea quae non sunt, sicut ea quae sunt, de lapidibus potens est suscitare filios Abrahae. Solet pictor quispiam insignis egregiam iacturus ima- reparari per poenitentiam, potest & qui iustus cst per negligentiam ruere,& per superbiam damnari.
153쪽
V V M turba irruerent in Iesum,ut audireut die bum Dei,s ipse stabat secus patium Oeneaarci
In hac lectione quatuor a lancto Euangelista describuntur. Primuni est, turbaria erga Christum deuotio. Secundum,coelestis dostrinae gratiosa exhibitio. Tertium, ingentis miraculi perpetratio. Quartum de viso miraculo stupentium admiratio. Se cundum ibi:Ascendens autem in unam. Tertium ibi: Vicessauit autem loqui. Quartum ibi: Quod quum videret Simon Petrus. cA Circa primum dicit: Quum turbet irruerent in letum. Luc. a. Premiserat Euangelista quemadmodum Dominus quum multos impositione manuum sanasset infirmos , eiecissetque ab obsessis doemonia quae consulto non sinebat loqui, ac perhibere quod ipse esset Christus , postridie e ressus ibat in desertum locum , ac turbis cum requi- TM,55 rentibus venientibusque ad illum & detinentibus eum ne distederet ab eis, ipse respondit: Quia & aliis diu tatibus oportet me euangelizare regnum Dei. Fugit sane dominus gloriam hominum , quae tamen ipsum comagis sequebatur. Est enim gloria quae accipitur ab ho- moria H minibus velut umbra,quae se insequentem fugit, & sequin
f --. ''Itaq pi nisi con*deranda est magna populi erga Chria
Torbasia stum deuotio,& desiderium audiendi verbum Dei, id eli,eina Chri Dei filium incarnatu coelestis doctrinae verba eatenus m- sum δε- audita promentem.Irruebant enim in eum,id est,undique uotis. ad ipsum concurrebant,eumq; comprimebant, ut audiret inquit verbum Dei,ut per hoc eos distinguat ab illis qui ipsum alias ob causas nonnunquam sequebantur, quales
erant berbi gratia) curiosi quidam qui sequebantur ut signa atq; mirabilia ipsius viderenti inuidi.ut ipsum caperet
154쪽
in sermone:infrini ac languidi,ut ab eo sanarenturmon- Quare nulli vero quia comederant de panibus per ipsum mira- Christumhiliter multiplicatis. Quidam etiam ut auaritiae suae quae- pleriique suique constiterent,de quorum numero fuit ille qui ait: seq-bau
Magister sequar te quocunque ieris. Ad cuius intentio- tur. nem fallacem Dominus respondens ait: Vulpes foueas Ioan. habent,& volucres coeli nidos, filius autem hominis non Matib. r. habet ubi caput suum reclinet. Porro eorum de quibus hic agitur,pia erat intentio. Irruebant enim in eum, ut audirent verbii Dci.Nun- B quam enim sic loquutus cst homo. Virtutem verborum Ioa . . eius sensit qui ait: Domine verba vitae aeternae habes. Si- Iranii. s.
quidem dolirina eius lex Domini est immaculata con- Visim douertens animas. Unde & per Apostolum dicitur: Vivus ctrina est sermo Dei & cssicax,&penetrabilior omni gladio an- Christi. cipiti Et quia verbum Dei conuertit animas,recte surcu- Hebr. . Io optimae arboris adsimilatur, qui insertus arbori sterili Sismis. hanc in sui naturam conuertit, ita ut folia, flores,& stuctus longe alios quam prius,producat. Sic nempe Dei verbum hominem immutat totum a sensu & amore terrenorum, ad desideria coelestium & aeternorum,ut longe
Ita quam ante cogitet,desideret, loquatur & faciat. Quis ergo miretur si verbi coelestis audiendi desiderio turbae irruebant in Iesum3 De Salomone scriptum est,quod o- s. mminis terra desiderabat videre faciem cius & ipsius audi- io. re sapientiatii. Et utique plus quam Salomon hic. Vnde Marii et . Chrysostomus: Erant ei connexi,diligentes eum & mirantes,& tene' Christus re cupientes. Quis enim discessistet dum miracula facie- ωt desidebatὸ Quis non voluisset illam prolpicere faciem,& os ta- rabios.lia loquens λ Neque enim in agendo miracula solum ad- imirabilis erat,sed & visus cius abundabat plurima gratia. Vnde & loquentem cum audiunt in silentio, scriem loquutionis non interrumpentes. Fulgor enim diuinitatis . occultae relucebat in humana ipsius lacie , ut etiam solo
aspectu hominis mentem assiceret,iraheretque.Nec mu . .
rum. Si enim lapis magnes inuisibili virture ad se ferrum simile. trahit, S arcana quadam ad serri naturam similitudine: qu id ni creator omnipotens qui ad suam imaginem hominem codidit, propter hominum salutem homo factus, hunc vel Elo aspectu trahat ad sc3 Sequitur: mis stabat secus paguunt Geneῖauti Stagnum
155쪽
Stagnum Genezareth ide esse dicitur quod mare Ga lilaeae ab adiacente prouincia , quod etiam mare Tyber .
riadis a proxima ciuitate vocatur.
Porro Genezareth a laci ipsius natura quae crispantibus aquis de seipso sibi excitare auram perhibetur Graeco vocabulo,quasi generans sibi auram,dicitur.Neque enim in stasni morem sternitur aqua,sed frequentibus auris spirantibus agitatur.Haustu dulcis & ad potandum habilis, authore Iosepho. Vocatur autem mare, Hebraico Ioquendi more , quo magnae congregationes aquarum appellantur maria.Fit autem lacus ille ex diffusione Iosedanis per ipsum transeuntis.
Caeterum quia non solum sancti Euangelij verba, sed
&quae illic narrantur facta cosiderare nos condecet, aduertamus per stagnu seu mare recte mundum hunc de-i
signari,nimiru st sicut mare fluit & refluit,sursum deo sumque iactatur & fluctuat,eiicitur in littus, quin & periaculosum est & monstra habens , tepestuosum insuper Mamaru ta pia e in hoc mundo nihil est stabile,eerpetua nihil Hoc enascitur,illud deperit hic euehitur, ille deiicitur. Evomit uiro'ue hic mu diis atque explodit suis moribus non c5sentientes,curis & aerumnis est plenus,peri culosus,totusque lactucis resertus, ab udas mostris,id est, malignis ta damaonibus quam hominibus. Itaque secus hoc mare stat nuc Iesus,no aute in ipso mari seu stagno, quia non ia in carne passibili deque te in mortem, sed iii carne incorruptibili perpetuae quietis stabilitatem adiit. Quinetiam,stagnum Genezareth diuitiarii seculi huius abundantiam moraliter hac ratione significat, quod auras inanis gloriar,superbiae,rixae,& discordiae generant, propter quod Apostolus Timotheo scribens dicit: Pra cipe diuitibus non sublime sapere,nec sperare in incerto diuitiarum Sane vermis diuitiarum,superbia. Et recte quidςm hoc seculum mari co paratur, propter
eam quae seculi huius fallaces diuitias comitatur amara-.tudinem. Na & cum labore acquiruntur, iuxta ouod per Salomone dicit tir:Vnus est & sccundum non habet noni fratrem non tamen laborare non cessat,nec sati . tur oculi eius diuitiis. Vnde etiam per quondam dictu est: . Impiger extremos currit mercator ad Indos, Per mare pauperiem fugiens,per saXa,per ignes. .
156쪽
lob: Sonitus terroris semper in auribus eius, & quu pax sit, ille semper insidias suspicatur. Si potentem conspexerit,praedone putat: si pauperem, iurem hunc esse suspicatur.Denique cu dolore ceseruntur,iuxta illud : Est ins initas pessima qua vidi sub sole, diuitiae congregatae in malum Domini sui,pereunt enim in afflictione pessima. Porro, moraliter secus hoc stagnum, id est, mundum hunc stare debet etia praedicator. Nam qui carnalibus actibus adhuc incubat, vita aliorum spiritualiter instruere necesse est erubestat Nemo enim militans Deo implicat se negotiis secularibus,yt illi placcat cui se probauit. Praeterea non in hoc stagno quod aura & ventum gemnerat, stare debet praedicator, sed secus illud & seorsum. Na quid aura nisi inanis gloria 3 Quid aquae nomine nisi scientia3iuxta illud: A qua sapientiae sal utaris potauit il- tu. Aqua illa generat auram,& scientia vanitatem, iuxta illud Apostoli: Scientia inflat. Haec aura excutere solet fructus immaturos de arboribus. Sunt enim plerique a quibus inanis gloria bonoru operu fructus decutere solet. Alias cnim nec praedicaret, neq; docerent,iuxta illud: Excitat auditor studium, laudataque virtus Crescit,& immensum gloria calcar habet. Sunt,inquam,qui absente hac aura,nec ieiunarent nee eleemosynas largirentur Et hi similes sunt molendino ad ventu. Na scut illud cessat molere vento cessante , sic &isti desinunt benefacere ubi coeperint laudes cessare. Porro boni & synceri quibus studiu no est huiuscemodi vanitatis auras capta-xc,sed placere Deo, similes sunt mole lino fluuiali, quod perpetuas habet aquas. Iuxta quod de illo qui confidit in domino,&cuius fiducia dominus est,per Ieremia dicitur: Erit tanqualignu quod transplantatur super aquas,quod ad humore mittit radices suas, & erit folium eius viride, id est, sermo utilis, nec aliquando desinet sacere fructum. Scriptu est: Sermo Dei crat pretiosus videlicet,quando erat rarus. Nunc parvipenditur quod a ta multis virlsatur. Currebant inquit Dominus de pseudoprophetisoquens & non misi cos. Impellit itaquς plerosque non veritas sed vanitas: non charitas, sed cupiditas. Et quasi vento vanitatis comouete fructus proiiciunt,qui ob inane gloria docere aut praedicare sestinant. Sed quemadmodum poma immatura quae vento decutiuntur grata Royard. om. 2. i non D M.
157쪽
nec ea quisquam solet amico apponere,sed quq sunt manu collecta,nc nec huiusmodi opera placent Deo, sed ea duntaxat quae non humani fauoris gratia,sed pie sunt Min veritate. Et sicut huiusmodi decussa ventis poma in e-icam porcis relinquuntur, ita & istorum opera immu . dos spiritus oblectant,& pascunt. Sequitur in litera:
Et vidit ditiis naues suntes secus stagnum. Piscatores autem δε-
G Harum nauium altera erat Simonis Petri, altera Zebedaei & filiorum eius Ioannis & Iacobi. Hi tota noctu piscando fatigati nihil ceperant. Lavabant itaque retiavi lota conuoluerent & vacarent.
Mystice CHRIsTus veniens ad mare huius seculi duas naues vidit,id est, praeputium & circuncisone, quas ideo perhibetur vidisse,quia in utroque populo nouit qui sunt eius,eorumque corda a fluctibus seculi huius ad futurae vitae tranquillitatem , quasi ad soliditatem littoris, videndo,id est,misericorditer visitando prouehit. Itaque duae naues,duae sunt ecclesiae, una ex Iudaeis Petro commissa,altera ex Gentibus Paulo delegata,vel certe duos istos in una ecclesia unitos populos,Iudaeorum scilicet &Gentium. Et quia ad portum cunctis optatae beatitudinis venire propriis viribus nemo unquam posset, nauem .muis du Deus humano generi sua benignitate prouidit. Et eau viris quidem fuit in paradiso innocentia, quam Heva fregit. Deinde nauiculam nobis dedit ecclesiam,in quam con-
gresati sunt ut iam dictum est Iudaei atque Gentiles.
Gata. Qua enim operatus est Petro in apostolatum circunct- sonis,oeeratus cst & Paulo inter Gentcs. Et quidem quas piscatoria nauis est ecclesia. Piscatores autem sent doctores & praedicatores, dicente ad eos Mat. . Christo quado eos in hoc opus acciuit: Venite post nac, laciam vos fieri piscatores hominu. De quibus per Iere-Iere L mia loquente Domino diciturn Mitta eis piscatores mul tos,& piscabuntur eos.Et post haec mittam eis multos vesiώιρι- natores,& venabuntur eos.Vbi distinguiturinter primos Fatores, ecclesiae praedicatores & posteriores , quod illi propterces multitudinem eoru quos Deo ceperunt pistatores ap- . rasaro. pellantur,isti propter paucitate eorum quos praedicando
lucrantur venatores.Itaque nauis ecclesia,mare mullus,
piscator est praedicator. Re te aute est verbu Dei.Vndo ex
158쪽
Petri persona per quendam dictum est: . Ecclesiam pro naue lego,mihi climata mundi Sunt mare,scripturae retia,piscis homo. Pistatores isti sumptis ex sacra papina sententiaru con- Η nexionibus tanqua retibus, de mari nutus seculi & de profundo vitiorum nomines efferunt,& terrae viventiu quasi pisces littoribus consignant. Retia lauae quasi retinentia Resia, vocantur non amittunt pisces quos capiunt,& verbi do- m si cumenta quos ad melioris vitae conuersationem trahunt, non perdunt,sed ad perennem vitam reseruant. Quod autem piscatores descenderant,humilitatem de- PH signat praedicatorum, ut cx praedicationis ossicio non superbsant, sed iustae consederationis oculo descendant ab eo quod sunt per gratiam , ad id quod sunt per naturam, id est, de statu vitae eminentioris, ad propriae Dagilitatis
Caeterum circa illud quod dictum est piscatores lauiso
retia sua,attendendum quemadmodum naec retia,lauai tur,rcsciuntur,extricantur,plicantur, rumpuntur.
Mundandum sane est rete praedicationis ab omni au . Haritia,inani gloria, ες adulatione,sicut de seipso dicit Apo- Lia rissolus: Neque enim fuimus aliquando in sermone adula- LN tionis, sicut scitis,neque in occasione auaritiae,Deus testi, ' est,nec quaerentes ab hominibus gloriam, neque a vobis,
neque ab aliis,quum possemus vobis oneri esse, ut Christi Apostoli. Reficiuntur haec retia, quando id quod vel obliuione Resia, suppressum , vel minus plene vel minus dilucide dictum Kk- --.fuerat,diligentius suppletur. /Extricantur autem, quum sententiae quae inter se coΠ- Res Horitrariae videri poterant concordantur, dissicultatesque & nisi obscuritates aperiuntur & enodantur, licente ipsa dei sapientia: Qui elucidant me,vitam aeternam habebunt. HAPlicantur haec retia,quando vel arcana quae palam pro- A. serre non expedit,vel quae capacitatem auditorum e ce- Δ- dunt, erudenter & discrete sublicentur, vel absconduntur indignis dicente Domino. Nolite sanctum dare canibus, neque mittatis margaritas vestras ante porcos. Rumpuntur retia,quando scripturae diuinae vel opinioniabus scindutur,vel ad salsum sensum trahuntur reclamantes,quod Apostolus seri cauens deprecatur,dicens: Obsesso aute vos statres per nomen domini nostri IesuChristi.
159쪽
ut idipsum dicatis omnes, & non sint in vobis schisin adit. Sitis autem persecti in eodem sensu & in eadem senteti Rumpuntur ergo quando sicut dictum est ad extra-ν tr. neum sensu na interpretatione praua ato; peruersa deto suis Dei. quentur,quod utiq; haereticorum est.Et noc est adulter aea. Coria verbii det,quod a se alienu esse idem Apostolus testatur dicens:Non sumus sicut quida adulterantes verbum Dei. Deniq; rumpuntur dum transgressionibus exceduntur, sero a clamante Domino & dicente: A Leculo constegisti iugum, rupisti vincula mea,dixisti Non serviam. aris. De daemoniaco legitur in Evangelio, neque cathenis iam quisquam poterat eum ligare,quoniam saepe cathenis& compedibus vinctus dirupisset cathenas,& nemo pol
rat cum domare, qν ales & nunc occurrunt non pauci.
g Circa secundum principale dicitur:
prendens autem in nam navim qua erat simonis a rogauia eum M a terra reduceret pusum.
T Hic ponitur coelestis doctrinae gratiosa exhibitio. Vbi non otiose dicitur, quod Dominus videns duas naues in eam intrauit quae crat Simonis Petri. Haec enim est E inclesia quam illi primum commendauit regendam,quq ve- re vita est & indiscissa,iuxta illud: Multitudinis enim cre- risu's . ι dcntium erat cor unum & anima una. Et licet plures sinee si ilico ecclesiae quasi nauiculae plures , R earum complures sint co ni et rectore omnes tamen illi in unam tantum singuli solici- μγ. tudinis partem vocati sunt. Petrus autem totius ecclesiae curam a Christo suscepit. Itaque Dominus ut nobis sancta ac necessariam commendaret ecclesiae catholicae unitatem, ascendit in unam nauem quae erat Simonis Petri. Haec igitur est ecclesia sancta catholica quae a spiritu sancto vivificatur, sanctificatur & regitur,extra quam nemini salus, nemini est remissio peccatorum, quomodo & cataclismi tempore,ex- reris tra arcam Noe unam,salus erat nulli. Vna est inquit sponsus columba mea, persecta mea. Itaque laustra Sc vanae sperant haeretici spiritum sanctum eorum nauem gube nare,quae rupta atque discissa tot fatiscit rimis,quot erroribus etiam inter se pugnantibus lacerata est.Huius con- stactae nauis impulsor diabolus est,qui non colligit sed dispergit, qui hanc in omnium scelerum atque errorum syrtes seducit & scopulos,ut hanc tandem perpetuae damnationis nauseagio demergat. Quid itaque insani atque peritur,
160쪽
perituri in eam nauem ruitis , quam tot scissuris ac rimis videtis esse confracta, in qua nil aliud quam certam dam- Nationem operamini3
Ascendit itaq; Chrillus in Petri nauim unam,id est,e Lesesiam sanctam,catholicam,indiscitiam, qua ci gubernandam commundauit, licens: Pasce oves meas Palce agnos io v. o.
meos, Rogauit,inquit,eum reducere navim pusillia a ter- CAmen ra.Attenae clementia humilitatemq; Domini fatua toris. ita Gre Ecce Deus hominem, creator rogat creaturam,dominus Iti. seruum, magister discipulum, Dominus coeli di terrae excreatura sua tantillum non imperat sed rogat obsequij,ut abducatur nauis pauli sper a terra, ut neminem a terso sed omnes ante se, & in se intentos haberet, cumque licvniuersi commodius postent audire. In quo praelatis formam sectandae humilitatis praebuit, Ex 'lavi libentius rogent quam praecipiant, magis'; amari sit, rataris deant quam timeri. Generosus est enim hominis animus, senitam. facilius sequitur quam trahatur. Rogauit itaque cum re- dum ducere nauem pusillum a terra: Tanta fuit illi promouendae salutis humanae solicitudo, simul ostendens eos qui suam sequi cuperent doctinam, abstrahere sese debere ab omni auaritia & appetentia carnalium voluptatum,& caeteris affectibus terrenis. Quod autem Dominus ascendens in naue rogat Simo T myoranem a terra reducere pusillu, mystice significat temper , e qς-- te utendum verbo ad turbas, nec terrena cis prqcipian- errtur, nec a terrenis in prosunda sacramentoruni recedatur. bo ad D in Nauim igitur praelati ducunt a terra pusillum, quado do- bas.cent auditorum animos terrena cotemnere, quorum thmen usum pro necessitate vitae praesentis cis permittunt. Quis enim latae dexteritatis est praedicator, tui statim &quasi primo impetu possit a leb homines a terrenis rQbus reuoca e,ut mundum hunc prorsus relinquat Quin ipse Paulus Apostolus id se non potuisse indica qui icit CO ACor. L.
rinthiis:No potui vobis locaui quasi stiritualibus, sed quasi
carnalibus.Taquam paruulis in Christo lac vobis potum dedi non escam,nondu enim poteratis, sed nec nunc quia dum potestis,adhuc enim carnales estis. Qui etia terronis uti licere fidelibus ostendit alio loco dicens: Scio & abundare & penuriam pati. Na pusillanimitatis foret,non posse Phil. . sustinere diuitias: mpatientiae, no posse sustinere pauper-εatcm.Itaque pcdcicutam paulatimq; praedicator abducat