장음표시 사용
141쪽
dicare, maxime ut condemnemus. Horum enim veniet
tempus ut iudicentur,quum dominus illuminabit abst6dita tenebrarum,& manifesta lacici consilia cordiis Vnde & B. Augustinus haec tracta is dicit: , E In conuersati ne humana sunt aliqua quae rationabiliter reprehenduntur, sunt vero quae non sine I cccato i, dicantur. Aperti enim mala& iudicari & argui debent, illa vero quae virum bono an malo animo fiant scire non possumus,iudicare penitus non debemus.Vcrbi gratia: Qua non Vides hoptinem frequentius ieiunare, congaude,& nota cabis. li nimis lauda c,quia potest hoc quod sacit pro humana gloria fieti.Sed & noli vituperare, quia potest Spio Dco
S pro animae remedio ieiunarc.
Vidisti alium indicto ieiunio publice velle prandere,. cum dilectioine admone. Si dix crit se pro stomachi lassitudine ieiunare non posse,crede,& noli iudicare, quia Vtrunque potest fieri, ut pro gula vel luxuria prati dere ve- lit,& prae infirmitate ieiunare non possit. Vidisti alterum subditis suis cuin s ut itate disciplina
impol re,& indulgentiam tarditis dare,noli iudicare cru deletri, quia sorsitan non fit morbo iracundiae, sed dilaiplinae Zelo & amore iustitiae . . '. Forte viciniis aliquis aut amicus tuus, dum animum suum habet in rebus sibi satis necessariis occupatia, aut tardius te salutauerit,aut tardi' occurrerit quam debuit, ' noli eum superbum iudicare,noli malignum credcre,sed
magis hoc aut per obliuione ita aut per negligoia quam per dejectum aut per superbiam factum crede,quia somte & tibi hoc et est humana fragilitas frequentercuenit
ut in rebus aliiς nimis iniciat is aliquid minus caute, aut minus sollicite secisse videaris , dc tamen noluisti te pro hac re malo animo iudicari.
pie ludia In istis ergo & similibus,quae virum bono ut diciu est,
candum. an malo animo fiant,scire non possumus, melius est ut aciparte ni dexteram animum nostrum declinemus: lilia tolerabilius est nos in hoc praeue iuri vi eos qui mali sunt bonos csse credamus,quam ut coiisuetusine iudicandicta Q - 1- tiam de bonis quod malum cst susesccmur. De illis vero dicare b- quae aperta sunt & publica mala iudicare & arguere Meci'reri charitate tanae,ut iam dictu cu)R possumus &debem iis odio habetes no homine sed peccatu, no vitiosum sed vitiu, morbiimq; potius xi grotu dc testantes. Na publicus
142쪽
cidulte raptor assidue ebriosus,proditor,ni perbus,si itidicati vel calligati non fuerint, implebitur in eis illud quod beatissimus martyr Cyprianus de talibus dixit: Qui peccantem verbis adulatibus palpat,peccati semitem ubiuia
instrat.Verum a temerario nos coercet iudicio,qui ait: Cave serve Dei alienae couersitionis aut curiosus csse explorator, aut temerarius iudex, & si perperam. actum quid deprehendas, nec sic iudices proximum, satagis autem excusa.Excusa intentionem, si opus non potes, puta ignorantiam,puta surreptionem. Quod si omnem omnino dissimulationem rei certitudo recusa suade nihilo minus ipse tibi & apud temetipsum dicito:Vchemens nimis suit illa tentatio, quid de me illa secisset si accepisiet iii me similiter potestatem Porro variis ex caussis contingit alium iudicare,videlicet, Primo ex cuidentia patrati sceleris,& hoc non imputatur ad peccatum,habent enim homines iudicare de his quae soris patent,ut dictum est. Secundo,ex cui lentibus signis. Verbi gratia : Quum quis furem esse iudicat eum quem deprehendit per noctem pariete persosso domnm intrasse. Et se etiam non ' peccatum in co qui iudicat, scd in eo qui tale scanda- Ium alteri praestitit. Tertio contingit iudicare ex signis leuibus,in quo iudiario triplex gradus atteditur. Primus,quadb ex ipsis sis nisleuibus incipit quis dubitare de alterius integritate: auod - , mana infirmitate procedit,nec proprie iudieiiicit lud sulpicio tantum,peccatum veniale centetur.
Porrd suspicionis huiusce causa seu radix triplex est. I'rima est,propria malitia.Is enim qui in seipso malus est, facile de aliis malu suspicatur. Vnde per sapientersi dicituri In via stultus ambulans,quum ipse sit inspias, omnes 1tultos aestimat. Sicut enim dissiculter aliquem suspicatur malum qui bonus est, ita & vix quenquam credit bonum esse qua malus est. Secunda suspicionum radix cst odium aut invidia. Faciliter enim quis malum de illo suspicatur
siue odi vel cui irascitur,aut inuidet. Tertia est frequens experientia. Pronus cnim est quisq; ad supplaeandum aut credendum , quod ipsum multi temporis experientia docui iuxta illud In mult' tempore cst prudcntia.Hinc cst
quod is qui frequenter alienis siaudibus circumuentus ii,citius dolum suspicatur,iuxta quod ait quidam: ih et Tetretur Iob. IM
143쪽
Terretur minimo pennae stridore colo niba Vnguibus accipitris saucia secta semel Qui semel est capxus fallaci piscis ab hamo Omnibus unca cibis aera subesse putat.
Et hinc est quod senes plerunque sunt magis sispicios,
quia dolos saepenum oro sunt cxpexti. Harum trium cauta sarum duae pertinent ad peruersitatem affectus.Tertia vero. ratione suspicionis accedit ad certitudinem,inqua tum experi nita ad fidem faciendam proscit. Verum si quis ex signis leuibus alicuius pn certo malitiaberi tiam inima in culpam ruit temerarie lucicantis. Quod O eois si ex lituusmodi fgnis non solum prqdicto modo iudicat, Hruaui. μ' etiam procedit ad Iunitionem fratris,is no solum te- mei h fratrem sudicat, d ctiam con emnat, dignus profecto qui di iud cetur & condemnetur,iuxta quod Dauid
imprecatur in Psalmo,dicens: Quu iudicatur exeat condemnatus.Itaque nolite condet inare,iisquit,&non condemnabimini. Proinde non tantum ille temere damnat, .
qui eo quo dictum .est modo,contra fratrem procedit ad punitionum,sed & is qui hunc siue detractionis siue contumeliae verbis assirmat habere culpam,ac per hoc etiam, poenae cile o DXium. r. Mai. Est autem detracti contaiminatio alienae famae per vesci eoui ba occula .Pψrr. detractionis mater inuidia est. Contu--lia. multa vero est in manifesto,quando videlicet contra alterius honorem quispiam aliquid ei unde confundatur improperat.Et est contumelia detractione grauior,quod maiorem habςt proximi contemptum, Secundo exercenda est erga proximum misericordia benignae condonationis,undo subditur in litera:
,Δ, Ergo in jnanibus nostris &in nostro arbitrio posuitia; Disura undς suuζmur , Dimittite, inquiens, & dimittetur uia ..uduia vobis. Incitabili4 est dei clementia quae neminem vult .uis perire,Viamqης breuem ad salutem veniendi ostendit.Et turpis aut nulla in die iudicii exit excusatio,quum secundum tuam sententiam, quod feceris ipse patieris. Itaque e.l. a. donate vobismetipsis, inquit Apostolus, si quis aduersus aliquem habet querelam ., sicut & dominus donauit vo bism ita vos. . . Porro qui vi se delinquenti fratri non dimitti non putet sibi a Deo peccata dumitti.Vnde per Sapiente dicitur
144쪽
Homo homini seruat iram,& a deo quaerit medelam. In Esitan hostilinem sibi simile non habet misericordiam,& de peccatis suis deprecatur. Ipse dum caro sit reseruat iram, &propitiationem quaerit a deo. Quis exorabit pro delictis illius Paulo ante praemiserat, dicens: Qui vindicari vult, a domino inueniet vindictam , & peccata illius seruans seruabit. Et continuo subiecit: Relinque proximo tuo nocenti ic , & tunc deprecanti tibi peccata solutatur. , t Quum enim multa sint genera eleeniosynarunt quibus Agὰ iadiuvamur ut dimittantur nobis pcccata nostra, nihil ta- . . men est maius illa qua ex corde dimittimus quod in nos quis peccauit. Tertio exercenda est erga proximum misericordia temporalis subuentionis. Vnde subditur: '
Dimittere ini urias,dare beneficia subet,ut & nobis pec- Η cata dimittantur, & vita detur aeterna. Qua sciat latia Becti. breui sed eximia, culicta quae latissi me de conuersando Miseri se cum inimicis ante mandauerat, comprehendendo con- dia se cludit: Duo igitur sunt opera misericordiae quae nos li- uenuom berant. Primum , ad ignoscendum pertinet: secundum M Me.
ad praestandum beneficium. Et siunt quasi ali duae, qui bus hominis oratio ad' deum usque conscen sit,si videlicet quod in ipsum committitur ignoscit delinquenti, & donat egenti. Vnde Leo papa. In sumnio illicio tanti aestimabitur ver largitatis benignitas,vel tenacitatis impietas,ut pro plenitudine omniuvirtutum & pro sum si in omnium commissorum reputctur, S per unum malum illi in ignem mittuntur aeternum, & per unum bon sim isti introducentur in rean una. Vndie etiam per Salomonem dicitur: Facere misericol iam ma Prau. aligis placet Deo quam victimae. Et in Oseu Dum inus lo- Osis. s. quitur,dicens: Misericordiam volo & riun sacrificium. Circa secundum,quod est de superabundanti impensae patu icordiae praeivio, sabditur:
Quum ad ossa cia pietatis prouocasset, mox etiam sum rae retributionis moduni in nuat, ut tant' magis pietatimIerviamus, quo securi sumus de plenturma retributione. oiv cnim : Me uraru boaam i ct caetera quae sequuntur.
145쪽
Quum dicit mensuram , utique insinuat aeternae beast
ditiis praemium iuxta mensuram meritorum esse redden-
MOr. dum.Vnde Gregorius : Quae iis electis in hac vita est di Meratis ut scretio operum, in alia quoque vita proculdubio erit di- pr mium scretio dignitatum , ut quo hic alius alium superat, illicrson-- alius alium retributionς transtendat. Et licet illa retri-λι. butionis dignitas aequalis non si , una tamen omnibus
Mensura Mensuram bonam,inquit. Siquide aeternae beatitudinis bona. pr*mium i 06 haodo bonum cit,sed etiam omni u summa Boetius. & plenitudo bonorum,cunctaq; intra is continens bona: cui si quid ab rei boni, summum bonum esse no posset, quoniam relinqueretur exti insecus quod posset optari.' Est citam beatitudo status Gnidiu bὀnoru aggregationae
perfectus,quo quis adepto nihil ulterius desiderare queat. x. oria. Vnde & per Apostolum dicituri Nec oculus vidit,nec auris audiui nec in cor hominis ascendit, quod praeparauit Deus his qui ditisunt illum .pccc mensura bona. Mensura Et co fiferram,id est,plenam, Pleἡa nanque coelesti beaconferta. titudine erit anima, ita ut nillil animae,aut mentis,aut indiraal. tellectus, aut sensuum , vacuum sit a gloria. Inebriabuntur, inquit, at, ubertate domus tuae, & torrente voluptatis tuae potabis eos. Et iterum : Replebimur, inquit, in bonis domus tuae. Mensura Ec coagitatam,id est,firmam, quae enim firma esse volu agitata. mus coagitamus. Tale beatitudinis erit praemium,stabili- De vita tum videlices & securum. Vnde Prosperi Furura vita ibi crecolirem- ditur esse,ubi est certa securitas, secura traquillitas,aeterna platium felicitas,ubi amor perfectus,timor nullus,dies aeternus,&vnus omnium spiritus. Coagitata etiam ese dicitur illa mensura prop'cr gaudium de mutua inter se fractorum : omnium beatitud e, ubi uniuscuiusque beatitudo alteri coagitabatur Vnde Theoph. Non parce remetietur Dominus, sed opulente. Sicut enim mensurus farinam adcά-
mulas,c cutis,exundareque facis siquidem absq; ha smonia metiri vis ita & dominus niensuram magnam,
S exundantem dabit tibi A. . .X Et impereffluentem. Superessiuens dicitur,quia merita Monsura excedita edimus temporalia pro aeternis, mundana pro superes diuinis,terrena pro coelestibus.Vel ideo superefflues,quia fluens. plenitudo beatitudinis animae, etiam in corpus redulia
.Ad Diosc. bit.Vnde Augustinus: Tam pq tute m fecit Deus animam,
146쪽
vi de eius plenistim beatitudine quae in fine te porum sanctis promittitur redundet in inferiorem nat iram,quq cst corpus , non quidem beatitudo quae intelligciatis iasi uentis cst propria,sedit corruptionis vigor. Dabunt, inquit in sinum xustrum. Quia per illorum μὴ ' merita quibus vel calicent aquae frigidet in nomine disci- de quυ-puli dederunt, morς cssem coelestςm recipere merebun- euang. tur. T le est & illud quod de pauperibus veritas dicit Fa- Lucae ἔν cite vobis amicos de mammona iniquitatis, ut quilin deseceritis recipiant vos in aeterna tabernacula.Non enim
in crus ipsi mercedem reddet iis qui eleemosynas illis
ni elargiti. Sed Cuάi s v s,pro cuius hoc secerut dilecti liae. Quam tame': ipsi dare dicuntur,quia prome- BGLMrendar illius occasioneni dedere, quum vel egentes mi sere,vel improbe saeuientes sortiorum sunt & tolerati patientia,& senescentia sustentati, & ad ipsam aliquoties iidem dulci gratia prouocati. xliiiii quippe malorum hominum contra bosos sarnientes corum aut patientia aut . . . se uolentia ad rectitudine 'a charitatis sunt x oςati. Dicitur autem haec mens ira in sinu dari, luda ea quq In sinum in sinit habemus, onidenius securi. Bene ergo mensura irum. haec in sinu dari dicitur,ut cum quanta sit securitate polia sidendavi uantaque retinenda cnaritate,monstretur. Ni-hyl enim secimus at amabili is est eo quod in si collocamus. Porro cau sana retributionis istuis stibili dices: F. dem quippe mensura quit mensi fueritis,remetietur vobis.
Ji 'ogabit fortas is hic aliquis: Si super uenter L
redditur, qu o modo earum est mensura Ad quod dici- Theoph. mus, quod non dixit, tan ta mensura remetietur vobi sed eaden , selli cni' benefacit,hune fiet ei, quod est eadem me si ra remetiri. Sed ideo superessi uentem dixit, quiantilies bςh fiet ei qhi Mneseςςrit. Sic etiam in iudica do. Qui enim iudicalis deinde iudicatur,accipit eandem naen sim ada: qui autem plus condemnatur quam codem nauit,supci cmuentem rccipit ipse mensuram, Iuxta hoc S her Apostoli ini dicitu Qui parce seminat,hoς est,mo I. Cor. dice & manu tenaci,p arce & metet:&qui seminat in benedictionibus, in belle dis'i' inus & metet, hi est,copio-Le. Itaque mensurae nomine ipsam tu cij repulam signi- ς x isti' ςyp ' Π Euai a' apς lius Uscatur : Ιn qtio iudicio iudicaueritis , ui. Sed nunquid si utas tomere & inique iudicaucrjm's, si a r
147쪽
etiam temere Deus ipse qui iustus iudex est, iudicabit Aut si iniqua mensura mensi fuerimus, nunquid & apud
Deum iniqua mensura est, qua iiobis remetieturλSed hoc ideo dictum est, quia temeritas qua noces alij, ipsa tibi noceat necesse est,& iustitia qua alium iuuas,rcstat etiam ut ipsa te adiuuet. Vnde Chrysostomus : Vediligentius peccata tua examinentur, legem primus ipse posuisti de his seuerius quae proximus peccauerit iudi-Nota. cando. Sunt enim eae diabolicae tentationis insidiae. Nam . qui seuere di cutit aliena, nunquam propriorum veniam m. d. proincrcbitur, licente Apostolo : Inexcusabilis es o homo omnis qui iudicas. Potest cliain haec mensurae seu retributionis aequitas Basilius. de quibtiscunque nostris operibus generaliter intelligi. Nam qua unusquisque mensura aut peccat, aut bene a git, eadem praemia feret aut pcarnas. Quod cnim poena reddatur secundum mensuram culpae, lex ipsa perhibet Drau. 2 F. quae dicit: Secundum mensuram delicti erit & plasarum oc. 18. modus. Et unde rursus in Apocalypsi dicitur: Quantui
glorificauit se & in delitiis suit,tantum date illi torme
tum & luctu in. Cur me- Sed dicat aliquis : Non videtur quod secundum ean- calum a- dem mensuram malum qu* perpetratum est puniatur,omo pu- nam non nisi temporaliter homo peccat ,& aeternaliternituri punitur. Ad quod dicitur,quod idcirco peccatum tempO
raliter commissum sine fine post hanc vitam iusth punitur , quia hoc per temporalem delere poenitentiam ho
Gregor. Rursus , quia homo snaliter impoenitens quantum in se hst artem aliter peccar, qui s post et sine fine vivere,eligeret& fine fine peccare. Et quia Deus in retributione operiana voluntatem magis ye sat quam facultatem, ideo iure aeternaliter punitur,qui si potuisset, voluisset utique aeternaliter pcccare. Adhaec,quia infinitum & aeternu bonum peccando contempsit, hoc bono iure priuatus, per petuis malis&suppliciis addicitur. .
Circa tertium principale dicitur:
Disebat autem eis G similitudinem Nunquid potes eacus enaducere'Nonne ambo in foveom cadunt Non es dijcipulus Iuper ma
148쪽
Hic ostenditur quo ordine ad delinquentis correcti nem sit procedendum. Vbi duo sunt cons*derada.Vnum est, propriae cmcndationis necessaria ratio. Alterum,eiusdem rationis exhortativa conclusio,ibi: Hypocrita eiice primum. Circa primum , attende quod hoc ordine tandem est proximus a te cbrrigendus,videlicet, ut temetipsum primum correxeris, iuxta quod monet qui ait: Misciere animae tuae placens Deo. Sensus huius sententiae pendet ex stiperioribus ubi de danda eleemosyna & iniuria dimitteda praecipitur. Quasi dicat: Si te ira contra violentum,& contra petetem psy- largiria caecauerit,nun lyid tua me te vitiata, vitium eius curare poteris3 aut ille solus qui iniuriam fecit,& non tu etiam qui ferre nesciebas reus deputaberis 3 At si mitem te tranquillique pectoris eius improbitas inuenerit,& ille ad poenitentiam mouebitur , & tu patientiae praemio donaberis, quia caecum vidente oculo hoc est, corde se- 'reno duccre curabas ad lumen. Vbi Theophylactus: Dic quaeso,Nonne alterum iudiacans,&ipse cadem peccans, comparatus es caeco caecumducenti3Nam si alium condemnas,& ipse in eadem incudis peccata, uterque caeci estis: & videris quidem illi dux esse ad bonum,eo quod condemnas, non es autem dux. Quomodo enim ille a te ad bonum inducetur quilin &tu labaris λ Non est enim discipulus super magistrum. Si iagitur tu qui doctor videris cste &dux,laberis,omnino cadet citam qui docetur ac ducitur. Elabolatus enim discipulus laoc est persectus erit, si sit sicut magister eius.Hqc dixit etiam , ut ne condemnentur hi qui sunt inferiores nobis si videantur peccare. Vel sic expone : Non est discipulus super magistrum. Magister coetustis Si omnium pie viventium Dominus, Christus est.Discipuli eius omnes sui quos titulus Christia uitatis exornat,iuxta quod ad eos ipse dicit: Magister
vester unus est Christus. Hic ergo tantus tantaeque singularitatis magister homo factus quum csset Deus, iniurias assus,lqsionis vicem non retribuit,quii tamen solo nuta ire voluntatis obtrectatores suos punire valuit.Denique ipsam etiam subire mortem non est dedignatus qui vitae a ternar auctor extitit. Si ergo is qui Deus erat illatas si
149쪽
puri homines sunt & peccatores,quique multa rimari,&parua implere valent contumelias perserre dedignentur Si enim vere eius esse discipuli volumus, necesse est ut persectionis quam ab eo didicimus norma tenere su-dcamus. Alioqui,quasi super magistrum discipulus erigitur, quum Christianus quilibet iniurias audire dedigna Beda. tur. Si crgo magister, qui utique quasi Deus potuit non suas vitum ire iniurias, sed ipsos maluit insequutores patiendo reddere mitiores , candem necesse est discipuli qui puri homines sunt, regulam persectionis sequantur. Sequitur:
Quid auteni vides festucam in ocula fratris tui, trabem autem quac ι ν oculo tuo es non cof deras ' -t quo modo potes diceraestatri tuo : Frater, siue eueraunisi eam de oculo iuri ipse in oc ratuo trabem non idem s ,
N Inducit aliam parabolam ad idem quod supra dem Theopb. strandum dicens : Quid autem vides festucam , hoc est
paruum peccatum fratris tui, trabem autem , id est magnum peccatum tuum non aduertis Hoc omnibus dici
potest,& maxime doctoribus & principibus, qui subdit a
rum peccata quan uis parua puniunt, sua autem etia in xima,impunita praetcreunt.
Beda. Itaque haec dicens,ad superiora Dominus respicit, ubi τrabem caecum a caeco duci,id est,peccantem a peccante castiga babent in ri non posse praemonuit .Multi enim superbia, et odio,vi colo. auaritia , vel alio quolibet crimine praeuenti, leuia h'caut nulla iudicantes, acerrime corripiunt cos quos su ita viderint ira turbatos,oculum mentis a solito puritati, statu quasi festuca irruentu mutast e,atoue immemores dominici praecepti quo ait: Nolite condemnare S non condemnabimini, magis amant vituperare & damnare, iram emendare atque corrigere. Aut quomodo potesicere fratri tuo: Frater, sine eliciam festucam de oculo tuo pse in oculo tuo trabem non videns
Festu a Haec cu fratre agis,si verbi gratia) quod ille ira pecca
O trabe . est,tu odio reprehendis. Quantu autem inter stilucam est & trabem,quasi tantu inter iram distat & odium. Odiu enim,ira cis inueterata,quas quae vetustate ipsa in Nota. tu acceperit,ut merito trabes appelletur.Fieri autem po
test vis irascuis bomini velli eum corrigi. Si gute ode-
150쪽
ris hominem, non potes eum velle corrigere. Et ideo Inter kr impostabile dicitur, ut festucam statris oculo demat, qui oe odium suo trabem gestat in oculo. Et quidem non irasci impossia distis. bile est quia homo irascibilis naturae est. Unde & Apo- υ, .seolica indulgentia irasci permittitur, ita tame ut ira ipsa
breui coarctata compendio, modum non excedat. Quum
enim dixisset: Irascimini,continuo addidit: Et nolite pescare.Inter odium vero & homicidium nihil distat, Ioanne Apostolo attestante qui ait: Qui odit fratrem suum I.Ie . s. homicida est. Circa secundum,quod est dictae rationis e hortativa conclusio,subditur:
poerita,eiice primum trabem de oculo tua, o tune perspia cies ut educas fesucam de oculo fratris tui.
Hypocritas vocat qui alij apparent esse dum aliorum peccata Maniunt, nempe iusti, alij autem sunt ex eo quδd O S ipsi grauius illis peccant. Omnis enim hypocrita simu 'ne
lator est .Et re vera peccator peccatorem puniens hypo- M. crita est,quia quum ipse peccator sit,correctionis actu se quasi a peccato cmunem ostendit. Itaque o hypocrita lice primum trabem de sculo tuo.Hoc est, Primum abs- te expelle odium,& deinceps poteris cum quem iam di Beda. ligis emendare. Euce pria. Et est vere multu cauendu& molestum hypocritam mum.
id est, simulatoru) gqnus. Qui quum omnium vitiorum
accusationes Odio & liuores uicipiant,etia consultores vi deri se volunt. Et ideo pie cauteq; vigilandum est,ut quum aliquem reprehendere vel obiurgare necessitas coegerit, Ata ea primo cogitemus utrum tale sit vitium quod nunquam ha rectumsibuimus,uel quo iam caruimus. bac π- Etsi nunquam habuimus , colitemus & nos homines M. . esse,& habere potuisse. Si vero habuimus,& non habemus , tangat memoriam communis infirmitas, ut illam reprehensionem aut obiurgationem non odium, sed mia scricordia praecedat. Vt siue ad correctione cius propter
quem id facimus, siue ad peruersionem valuerit nam in- , certus est exitus nos tamen de simplicitate oculi nostri
securi simus. Si autem cogitantes nosmetipsὀs inuenerimus in eo