장음표시 사용
171쪽
Stupor,inquit, circundederat eum, &quasi totam elui occupauerat mentem, & hinc excusatur quod cum esset ipse peccator & Domini misericordia opus haberet, nihilominus dixerat Domino,Exi a me. Ideoque non hic eum corripuit Dominus uti alibi,sed potius confirmauit. Adhuc enim neophilus erat in fide, cuiusmodi homines lenius semper sunt tractandi. Vnde sequitur: Et ait ad Simonem Iesus: Noli timere, ex Me iam semines eris
Petri humilitas tametsi esset erronea , quia tamen ex pio timore processit ut dictum est)meretur benigna domini consolationem. Dic & tu inquit Ambro deri a me domine, quia homo peccator sum,ut respondeat tibi dominus. Noli timere indulgenti domino peccatum fateri, Simile quid discipulis in mari timentibus dixit :Habete fiduciam, ego suim,nolite timere. Ipse enim Dominus qui superbos terret,humiles confirmat, Noli timere,inquit,ex hoc iam cris homines capiens
Exponit ei Dominus quid haec piscium captura signuficet,videlicet,quod sicut ipla iuuac per retia pisces,sic a
Iiquando per verba sit capturus homines.Eris,inquit,homines capiens: Hinc discant Praedicatores non auru,non argentum,non praebendas opimas,non hominum laudes
capere,std homines,Apostoli exemplo,qui ait: No enim quaero quae vestra sunt,sed vos. Ex noc, inquit, iam oris homines capiens,hoc est,ex hoc quod factum est signifiscatur,qudd homines deo capies. Vel certe sic intestige: Ex hoc quod te sic humiliasti,quod te mea praesentia indignum & peccatorcm consessus es, ossicium habebis c piendi & lucrifaciendi Deo homines, Aduerte quod ccclesiae principatus triplici ratione Petro collatus est. Primo,ratione suae humilitatis,ut hic.Dignu est enim,ut illi aliis praesint,qui in potestate nesciui extolli.Vnde dictum cst Sauli a Domino: Nonne quum paruulus esses in oculis tuis,caput in tribubus Isiael f
Secundo, ratione consessionis constantis fidei. Nam quum dixisset: Tu es Christus filius Dei vivi, respondit ei D minus : Tu es Petrus, S super hanc retram aedificabo ecclesiam meam, & tibi dabo claues regni coeloru Tertio,collatus ei est hic principatus,ratione ardentis pd Christum dilectionis. Quum enim tersuissςt interro-Royard. tom. a. v satus
cur re rem principatum accepit.
172쪽
v. a . satus a Christo: Sinion Ioannis amas me, & respondis ser: Tu scis Domine, quia amo te. Dixit ei Dominus: Pasce agnos meos. Sequitur: Et subductis ad terra nandus,rebctis omnibus equulisunt eis. o Con*dera corum fidem εἰ obedientiam. Habentes e- ρυ nim prae manibus Opus appctibilis piscationis,quum au-FiiDCta ditient mandantem, non distulerunt, sed rclictis retibus os Q, is sequebantur. Τalem cnim obcdientiam requirit a nobis Dae exe- Christus, ut eam non praetermittamus, etiam si aliquiditam. valde neccslarium urgeat.
Subductis,inquit,ad terram nauibus, nepe quibus a huc uti volebant. Post istam enim vocationem adhuc adpi opria redierunt. Quod autem sequituriRelictis omnibus sequuta sunt eum , non iam , sed in aha vocavione, quam describunt Matthaeus & Marcus,suit impletum. v leae Triplex autem reperitur in sacris Euangeliis horu A- ιο-u ο postolo tum vocatio. Nam secundum Ioanem,Primo vo Oiιο. cata sunt ad Christi notitiam,quando iuxta Iordanem se-Dan.ι quuti sunt eu Petrus & Andreas,&alij nonnulli,qui tueti l cum venisse apud Ioannem leguntur,non tamen ut iaxi inseparabiliter cohaererent,sed ut quis csset cognoscerent. Quem quum sui siciat mirati,ad propria rem carunt. Secundo,uocati suerunt prout hic B. Lucas commeminit ad Chrilli familiaritate. Vocati,inqua,non iubentis domini imperio, sed ingentis capturae signo,ubi tamen loli Petro praedicitur,quod Mici homines capturus,non itidem quod exinde non esset pilces capturus. Nani blictu est ad capturam piscium postea redierunt, ut fieret Postea quod Matthaeus & Marcus narrant Et hec est eo-xu tertia vocatio. Tunc enim non subductis ad terra navibus,taquam esset cura redeudi,sed eu sequuti sunt ta- quam vocantem aut iubente. Nam relictis tunc retibus
εἰ naui,sequuti sunt eu, non amplius ad propria reditu A. Tvc igitur impletum est quod hic dicitui :Relictis omnibus sequuti sunt cu.Aliter cnim no possent eu sequi,nisi Luca ε . oia reliquisent,sicut ipse perhabet, dices: Qui no renutiauerit Oibus quae possidet,n5 potest meus esse discipulus. P Duplici de causa relinquunt omnia qui dominum se-
r. r. v. quuntur.Primb,ut in eo omne cilc lassicientia ostendat,4 est omnia in olbus. Diues enim est Christiana religio,
173쪽
vivae in omnium possessore omnia possideti Non ergo est Pr pte inutilis commutatio pro Christo omnia reliquisse , nam 'cum eo donantur omnia, & ubi apprehenderis eum, erit 'μ t o ipse unus omnia in omnibus. ωπια Secundo,relinquunt omnia ut ei vicem repεdant, quia spse suo modo omnia reliquit propter eos,iuxta illud:Re- Hic tr. Iiqui domum meam, limili haereditatem meam, dilectam animam meam dedi in manus inimicorum. Porrb disti uti ex hoc magis dominum sequebantur, quod propterisum omnia relinquebat,quam ex eo quod Passii corporis post ipsum incedebant. Reuocat sane quam Chri plurimos ab imitatione Christi temporales diuitiae, cam vere nates delitiae,& huius seculi vanae disnitates. Eos,inqua, haec retrahunt,qui tantu praesentia diligentes, nec futura timent supplicia,nec sperat praemia sutura,de quibus striartu est:Dixeruntiinpij apud se cogitantes non rccte:Exi- p.a suum & cu taedio est tempus vitae nostrae,&non est refria gerium in fine hominis, & no est qui agnitus sit reuersus ab inseris, quia ex nihilo nati sumus, & post hoc erimus tanqua non fuerimus.Venite ergo & fruamur bonis quae sunt, & caetera quae sequuntur. Cui simile est illud apud Esaia Comedamus & bibamus,cras enim moriemur. Escia
Pharificorum,non intrabιtis in regnum c lomm.
In hac lectione tria traduntur. Primum est, edictum generale. Secundum , supplementum Deciale. Tertium est, praeceptum salutare. Secundum,
ibi: Audistis quia dictum est antiquis. Τeitium, ibi: Si
Circa primu dicit:Nis abundauerit iustitia vestra plus. quam Scribaru & Pharisaeorum,non intrabitis in regnumen lorum. Accipitur hic iustitia non specialiter, prout est, v a ab aliis
174쪽
χcrinarum & Pharisaeorum iustitia sussicere ad salutem
lam ostendens quod sua iustitia coelorum regnum no ac
ltae opinione vuleari praediti erant, sed multa deerant a. 'run austiti',eratque insuffciens propter multa. '
B Primo quia fuit tantum iustitia humana Ontie arinom
ustim humanum aditu regni coelestis aperire non porst sicut
-- eu Deus tuus dederit tibi terram hac optimam in possessio Οὐγbbam nem Omnis enim humana iustitia p ccato coinquinari,ac Cst,iuXta quod per Esaia dicitur: Pacti sumus ut immuri mundi. pn'De nos,&quasi Pannus menstruatae uniuersae iustitiae a.ς --Op0xteb-t igitur abundantiorem reperiri iustiatiam In qua saluaremur,& haec est iustitia Iesu C; h. i. iii Dei,qui set dicit Apostolus) factus est nota; saesentia iustitia,& sanctificatio,& redemptio. R ' x, , De qua iustitia ad Romanos scribens,dicit: Nuc autem c IA MO 'ζge iustitia dei manifestata est, testificata a leste Mis. o. prophς Et quae sit illa iustitia ostendit consequeter di-
per fide Iesu Christi in omnes &super omnes,qui credat an eum.Omnes enim peccauerunt & egent klChia de iii
vificati gratis per gratiam ingue riose seri ' est in Christo Iesu,quem propositiit deus propitiatore per sdem in sanguine ipsius, ad ostetionem iustitiae suae propter remissionem praecedentium delictorum,in sustenta-
ii qui, ' ostensionem iustitiae eius in hoc tepore,ut sie pse iustus, & iustificans evin qui est ex fide Iesu Christi
175쪽
POST PENTECOST MDoria iustitian hanc Scribi & Pharitat nec crediderunt
nec cognouerunt, quia cognoscere noluerunt, sed magis
suam iustitia quae scilicet erat e operibus legis volentes statuere, iustitiae dei non fuere subiecti, quum tamen ex operibus legis non iustificaretur quis quam coram Deo. Secundi , iustitia illorum saluare eos non potuit, quia suit impersecta. Nihil enim ad persectum adduxit lex, &hoc ideo,quia solum cohibebat manum,non animum opus malum,sed non voluntatem malam. unde miru non
est,neminem in ea fuisse saluatum, nam salus & beatitudo nostra interius est, in corde est, ubi iustificari oportet primum, iuxta quod Dominus ait: Beati mundo corde quoniam ipsi Deum videbunt. Ideo aute putabat Iudari per lege tantummodo exte num oeus mala vetari,st in lege poena posita non erat iis quae quisq; animo suo peccata patrabat, is enim qui leget
hanc tulerat homo purus erat,qui hominum cogitationes cognostere non poterat,Vnde nec punire. Euangeliu autem peccatum omne restringit,punitq; tam cordis quam
operis,quonia is qui illud tulit, verus Deus & homo est. Porro Iudaei ut dictum est sibi persuasum habebant se
nequaqua animo & cogitatione peccare,si peccatum opore non implerent.Dicebant enim: Occidere homine peccatum est, velle occidere, non, nisi occidas facto testatur
idipsum Iosephus,qui quum scribit de morte Anthiochi, quem Polybius historicus ideo refert calamitose mortuu, quod in Perside templum deae Naneae spoliare voluerit, idipsum resutans id e Iosephus dicitiQui nullatenus egit
peccatum,sed tantum cogitaui nullo reatu tenetur. Conceptam itaque hac vanam Iudaeorum persuasionem Dominus refellit,quoniam non opere tantum, sed & animo& cosit tione grauiter homo peccare potest. Et ideo dicit:Nisi abundauerit iustitia vestra plus quani Scribarum& Pharisaeorum.
Terti iustitia illoru non libera suit, sed seruilis,& e
torta timore poenae.Haec enim est differetia legis & euangelij,timor & amor.Nemo autem timore coactus &4nui tus bene facit, cui facere malum in votis est.' Quomod ocnim benefacere posset:qui per timorem refugit Saluatorem,Hoc in datione legis ovesum fuit,quando filii Israel. perterriti ac timore preculsi, procul a monte steterunt. Abundatior autem debet esse nostra iustitia in charitate. dis Nam
176쪽
et Nam praecepta legis per charitate impleta sunt,quae per
. timorem impleri non poterant. 4 si Quarto,illoru iustitia mercenaria erat,temporale Praemerce mium expectans,iuxta quod eis per Esaiam Dominus ta quitur,dicens: Si volueritis & audieritis me, bona terrae comedetis.Vnde obseruatores legis nescierunt sacrame- ' ta dei,nec sperauerunt mercedem iustitiae. Hinc nauu noest, si regnum coelorum no sunt assequuti. Oporter igitur iustitiam credentium illorum iustitia esse abundantiorem, L na, propter abundantius praemium,de quo scriptum est: Nec oculus vidit,nec auris audiuit, nec in cor hominis ascei
dit,quae praeparauit Deus his qui diligui illum. Praemium
Mnt s. hoc Christus proponit.dicens Poenitentiam agite,appr pinquabit enim regnum coelorum.
M o Quinto,iustitia Sribatu & Pharisaeorum erat vana &ventosa,quia de sua iustitia hominu laudes quaerebat. Ie-itinabat enim, orabat, Celeemosinas croSabat,ut videre
tur ab hominibus.Vnde miru non est,si hac iustitia salua MAEAC ti no sunt,qui receperunt mercedem suam. Nobis autem dicitur:Attudite ne iustitia vestram faciatis cora hominiabus,ut videamini ab eis. Alioquin, mercedem non hab H em. bitis.apud patrem vestrum qui in coblis est. Illi extermin bant facies suas ut apparerent hominibus ieiunantes,nobis dicituriQuu ieiunatis,nolite fieri sicut hypocritae tristes.Sed quid8 Vnge,inquit,caput tuum,& faciem tua lana,ne videaris hominibus ieiunans , sed patri tuo qui est in abscodito.Et pater tuus qui videt in abscondito,reddet
tibi. Illi erogantes eleemo*na eanebant tuba ante scin bis dicitur: Te autem faciente eleemosynam, nesciat sinistra tua quid faciat dextera tua.
Iustitia Sex id, iustitia Pharisaeorum erat plena praesumptionis,
- arrogantiae & contempus.Nam & seipsos magnifaciebat,a η . & caeteros omnes contemnebant. Confidebant in se tanquam iusti,&aspernabatur caeteros. Vnde quidam eorum L M. M. Orans dicebat: Dcus gratias tibi aso, quia non sum sicut caeteri homines,raptores,iniusti,aculteri.Ieiuno bis in sabbato,decimas do omnium quae possideo: Velut etiam hic publicanus. G Septim ,,iustitia Pharisaeorum erat severadia lege ta- Iustitia tionis exigebant animam pro anima,oculium pro oculo,seMera. dentem pro dente.Unde nec mirum si illis coelorum re-- . . Inum per dei misericordiam non patebat, qui non habebant
177쪽
ant misericordiam. Oportet igitur fidelium iustitiam
er concomitantem misericordiam esse abundantiorem, i Dei misericordiam promereatur.
Octaub,iustitia eorum erat tota deforis non ab intus, I stitia ligni qui audirent: Vae vobis Scribae & Pharis ad hip extri se tritae, quia similes estis sepulchris dealbatis , quae a so- cs L is apparent hominibus speciosa, intus vero plena fluit stibus mortuorum & omni spurcitia: sic & vos a foris
Praemisera; dicens : Vae vobis Scribae & Pharisaei hy- uia mi ocritae, qui in udatis quod desoris est calicis & paropi iis la tus autem pleni estis rapina scimmuditia.Pharisaee caece munda prius quod intus est calicis & paropsidis,utiat & id quod de solis est mullum. De anima sancta per psalmista dicitur: Omnis gloria eius filiae regis ab intus. Ad quod etia Apostolus hortatur,dices: Renovamini spi ερον .
itu mutis vestrae,& induite nouum hominem qui secundum Deum creatus est, in iustitia& sanctitate veritatis. Ea sane est dii serentia inter operationem hypocrisis & Differt gratiae,qualis est inter operationem artis & naturae. Ars ιvere Operatur extrinsecus tantum, ut patet in arte sculpturae. sis AH Natura vero primum operatur intrinsecus , sicut in ania ti . mantium generatione manifestum est , ubi primum cor&caetera membra vitalia formantur. Porro gratia intrinsecus primum sanat & resormat mentem per Dei & pr ximi dilemonem,exinde linguam, mores, vitamque eo
Nono, Phalis aeorum atque Scribarum iustitia in ves- .arbo erat non in opere,teste eo qui ait: Dicunt enim,& n5 Iuni faciunt. Alligant autem onera grauia re importabilia,& - δε imponunt ea in humeros hominum, digito autem sua
nolunt ea mouere.Docere autem absque operibus con- M tu
demnat docentem.Quum itaque primum se aliquis ipsu C Is
correxerit, tunc eunaem etiam erga alios congruit effodiligentem,sicut & Lucas de domino loquens operati nem verbo pra Posuit,dicens: Coepit IE s v s facere & d a Macere. Alioqui ut dicit Hieronymus: Magistri eruditio,cria si non nisi paruo peccato ipse obnoxius sit, deducit eum de gradu maximo,nec prodest ei docere iustitiam,quam ver minima culpa deseruit. Beatitudo persecta est, quae quis sermone docuerit opere complere.
178쪽
t ex πο- Quum itaque lex euangelica Mosaica sit lege praesta . sol tior uIque in multis donis Domini n sacramenti in si
pro-- cerdotio,in remissione peccatorum, in apertione coeli,otur Q tique & ecclesiae capita,Apostoli, Euangelistae, martyrescere. S doctores sanctimoniam habuere maiorem, quam veteris testamenti patriarchae & prophetae, Abraham, Noe, F Moses,David,Eraias & caeteri. Nec minus caeteri Chria
Maisri stiani iniustitia superant & excedunt Iudaeos, plebs ple- iuxtitia. bem. Nec mirum,quandoquidem illi doctorem illa uoc- mereri dum excepissent videlicet spiritum sanctum quem suis minori Christus misit discipulis qui eos omnem docuisset verbratem. Proinde,quoniam nobis amplior promula est re- , muneratio quam in veteri lege Iudaeis, abundantior esse debet nostra iustitia. Non enim iam nobis terra manan; lacte & melle promittitur,non senectus uberior, nec numerositas filior ii,non stumenti copia nec vini, non otiin, non armctorum greges,sed coelum & ea quae sunt in co lo bona, adoptio filioru Dei,ac cum unigenito iuncta Daternitas & societas haereditatis, conglorificari & conregnare,& praemia illa quae promittuntur innumera.
Iure igitur debet abundare iustitia nostra plusquari Scribarum & Pharisaeorum. Alioqui non intrabitis,ia Regnum quit,in regnum coelorum. Nescio, inquit August. virum caelorum quisquam in illis libris veteris testameti inuenit nomea
qua aeda regni coelorum,quod ta crebro nominat Dominus. Hoc reuelm enim proprie pertinet ad reuelationem noui testamenti, tuo. quod ori eius nominandum seruabatur, quem regem ad
resendos , & sacerdotem ad sanctificandum fideles χος uniuersus ille apparatus veteris instrumenti parturiebata Sed nec illud temere dictum est quod ait: Non intrabitis. Vult enim Dominus fideles suos semper ire atque Iroficere & crescere in operibus bonis, dicente Psalmiaa:Benedictione dabit legislator, ibunt de virtute in vise Bera re. tutem. Porrd in via Dei non progredi, regredi est,qua doquidem adhuc nihil in codem statu permanet.
Α istis quia dictum es antiquis: Non occides,qui autem ste Ga, derit,reus erit iussicio.
In hac parte euangelicae lectionis duo sunt tractanda.
179쪽
quorum unum est, antiquae Icgis supplementum speci te. Alterum est,sidelibus ad salutem praeceptum salutare, Ibii Si ergo offers. Circa primum duo secit. Primo ostendit quid lex v tus prohibuerit. Secundo , quid noua lex super addiderit :Ibi.Ego autem dico vobis. Circa primum dicit:Audistis quia dictum est antiquis. Quo verbo declarat iam multum temporis abiisse, quo praeceptum hoc datum sit per Mosen. Orditur autem de antiquis dicere ut discipulos faciat attentiores, audiantque diligentius quid deinceps cis sepse esset dicturus. Antiquos autem appellat obseruatores veteris legis: Non occides. Praeceptum hoc in Exodo scriptum est, & est secundum praeceptum secundae tabula: primum tamen in inter praecepta negativa. Hoc praeceirto secundum Augustinum non prohibetur occisio animalium ratione carentiunt,quorum vita&mors creatoris ordinatione nostris usibus subditur,prout in Genesi legitur. Sed isto Dei praecepto occisio hominis quae est homicidium, prohibetur, ut nemo vel se vel alium hominem occidat. Cuius ratio est, quoniam homo & quoad corpus pariter & animam,opus Dei est. Corpus enim cius forma-iiit de limo terrae,&animam creauit de nihilo ad suam inraginem & corpori insedit quando inspirauit in faciem eius spiraculum vitae.Ad haec,quoniam homo immediate Deo subiicitur, Deus circa ipsum hominem vitae necisque sibi reseruat potestatem, quam potestatem super caetera animantia diuinitus homo accepit, sicut iam dictu est.Itaque soli Deo reseruatur & vita pariter & mors hominis,ut non liceat homini hominem occidere,&ideo Petro dictum est occidere volenti: Converte gladium tuum iniqca suum. Omnes enim qui acceperint gladiu, gladio peribunt.Et in lege veteri dictum fuerat: Qui effrderit humanum sanguinem,effundetur & sanguis cius. Nec tamen putandum est eos huic praecepto contraire qui aut iusta bella gerunt, vel qui personam publicae pomtestatis gerentes, sceleratos morte puniunt,quia non te' mere, sed mandato Iesis huiusmodi interficiunt,quae dicit: Maleficos non patieris vivere. Quinimo peccaret iumdex si malefactores vivere sineret.
180쪽
Pecco non occiderat peccatores Amalech.Et rurium quum tra Mi Q didisset Dominus Benadab regem Syriae in manus Α- ορ- est chab regis Istaei,ipsumque inito pacto ille dimisset vennon οπμ nit ad eum in sermone Domini quidam ex Prophe di . . cens: Quia dimisisti virum dignum morte de manu tua, in Re . erit anima tua pro anima eius & populus tuus pro populo eius,quod &factiim est.Nam postmodum pugnans contra Syros interfectus est.Quo patet eos grauiter peccare, qui palam criminossis punire dissimulant, quum in hoc ipitini sint constituti. Π Quin etiam eoram Deo praemium laudemque mersetur iudex qui legis iustitiam aduersum c iminoses exemExod ιβ. cens, occulit. Vnde & his qui iussi occiderant idolatras, Moses ait:Hodie consecrastis manus vestras domino, v- nusquisq; in filio & fratre suo, ut detur vobi, benedictio. Pιν res Perpetuam laudem promeruit Phinees filius Elea-ι- Iur zari sacerdos,quod vitum E filiis Israel principem tribus Vachar in opere nefario cum scorto Madianitide depreliensum una cum illa pugione confodit. Dixit enim ad Numas. Mosen Dominus : Phinees auertit iram meam a filiis Israel,quia zelo meo commotus est contra eos,ut non ipse delerem filios Israel zelo meo. Hinc canitur in P Nino: Stetit Phinees &placauit,& cessauit quassatio.Et reputatum est ei ad iustitiam in generatione & generati nem usque in sempiternum. Sed ad literam redeamus.
Qui occiderit,inquit videlicet temern reus crit iudicio. Sic enim habet lex : Qui percusserit & occiderit homi
Circa secundum,videlice quid 'eteii legi
noua lex superaddidei it dicit: s auram dico vobis. Cmnis qui irascitur fratri suo, reus eris
Ecce quid legi veteri lex noua superaddiditi Illa cohibet manum ab homicidio, euangeliu etiam iram intemdicit,prohibes homicidium non in opere solum, sed etiain sua radice atque origine. Ego,inquit,dico robis Omnis qui irascitur fratri suo,reus erit iudicio. Vidisti, inquit Cli aι Chrysost.persectam utique potestate, vidissi dignitatem P in quae latorς legis deceret. Quis enim Prophetarum vn--πι--M qua ita locutus estλquis iustorumλquis patriarcharumul -- lus omnino. Na illi per singula saepius inserebant: Η c dicit domiti', sed iid ita loquitur & filius. Illi enim domini verba