장음표시 사용
231쪽
viam,cogitationes,desideria,curas,ad trasitoria transsert& vana,aut certe haec omnia pcrpetradis accomodat sceleribus.Ob haec itaq; & caetera huiusmodi,distamatur iste rerum domini sui dissipator ante illum.
Accusatur autem a multis.Primu a diabolo,qui de sce- EIere quod suggessit quum perpetratum fuerit, accusat pec Areu catorem.Vnde & accusator fratru dicitur, qui accusat illos fur . motante conspectum dei die ac nocte.Vnde August. Astabut iis ocea- omnes ante tribunal Christi,& prassio crit diabolus,& re ire. citabit verba professionis nostrae,& in seciem nobis obii- istoc. 1 t.
ciet quicquid secerimus, & in quo peccauimus,& quid sa-
cere debebamus. Dicturus enim cuille aduersarius no-
Rem AEquissime iude iudica istum esse meum ob culpa, qui tuus esse noluit per gratiam. . Secundo,accusabit propria conscientia,quae seipsam velit nolit coram omnibus prodet,iuxta quod Apostolus perhibet,dicens:Testimonium reddente illis conscientia ip- Rom.1.sorum & inter se inuicem cogitationum accusantium, aut etiam defendentium,in die quum iudicabit Deus occulta hominum. Unusquiq; enim propriam conscientiam secum fert ad iudiciunt, non secus ac librum vnitieila quae pessit scelera continentem.Vnde in Apocalypsi dicitur: Iudicium sedit,& libri aperti sunt,& iudicati sunt mortui πιοι. ari ex his quae scripta erant in libris , secundum opera ipso- . rum. Quisquis ergo formidat iudicium,propriam ut securius speret corrigat conscientiam. Tertio, accusat facti euidentia. Siquide euidentia patrati sceleris,no eget clamore accusatoris. Nec potest quic- am Deum latere,quandoquide omnia nuda & aperta sunt oculis eius. Tunc opera suu sequentur autore, ut in Hes .. operibus manuum suarum peccator comprehendatur. Quarto,accusat angelica cura.Angeli enim qui semper Marat videt faciem Patris qui in coelis est, oninia opera nostra annuntiant,eos nimiru accusaturi,qui corii costia & instinctus contemnentes, sub sua custodia peccauerunt. Quinto,accuBbit omnis creatura. Vnde scriptum est
vicente Domino:Inuocabo contra vos coelum & terram. DeuLya.
Et rursima alibi:Reuelabunt coeli iniquitate eius, & terra Iob ao. consurget aduersus cum, Si quariis ergo o peccator quis Greg. te accusabit,utiq; totus mutidus. Nam offenso creatore, offenditur omnis creatura. Qua cnim cuncta Deus crea
uerit ad hominis ministerium & utilitatem, & illa Deo
232쪽
obedierint homini ministrando,ipse vero inobediens se rit creatori, mirandum non est si hunc accusabunt quasi Deo ingratum,& qui creaturarum ministerio in dei contumeliam sit abusus. Itaque tot testibus villicus iste conuictus non habiturus quid respondeat, illud quod scimio ἔν- ptum est dicere poterit:Instauras testes tuos contra me. Multis igitur accusantibus de bonorum domini sui dissi patione diffamatus, ad reddendam rationem euocatur. Vnde sequitur, ει - - irum,ct ali illi: Quid hes audio de te redde rati
o nem viaicanonu tuae tam enim non poteris viricare.
Tria magni terroris verba villicus iste audire copellitur F Primum est verbum rigidet increpationis,scilicet: Quia risu in hoc audio de te λ Hoe est: Quare talia audio de te De te,
Wrvatio- inquam,sic meis ditato,incrassato,ac elato bonis,priuen-nu. to in benedictionibus, rerum mearum constituto dispe satore S deprehenso dissipatore. Quare audio clamorem tanta de te lcelera resonantem, tam antiqua, tam longi temporis vitia accusantem. Dissipasti bona mea tenae
ratia , corpus inquinasti, animam peccatis sordidasti Sccorrupisti. . orbum Secundum est verbum tremendar discussionis, scilicet. --μο- Redde rationem villicationis tuae. Sane verbum anxium. nu. verbum durum,uerbum iugiter praemeditandu, & sunt me pauendum, totius vitae & omnium quae cogitatione, loquutione,& operibus gessisti,redde rationem. Verbum Tertium,est verbum amarissimae diuulsionis,videlicet, auulsio- ab hac vita,scilicet,Iam enim non poteris villicare.In moriso. te enim omnis ab homine aufertur villicatio,ita ut exinde nec bene nec male possit operari. Et quis posset verbis consequi quantus irruat animae dolor,quantae hanc prae mant angustiae, quum instante iam hora mortis intelligit sibi dici qui, d ulterius villicare non possit 3 quum iam spatium poenitendi non datur vllum, quia iam tunc tempus reddendae rationis est non villicationis exercendae. A diamus igitur nunc consilium salutis dum precibus & Eec ιδ. gendae poenitensae locus datur,audiamus dicentem: Ante indicium para iustitiam. Fidelis dispensator qui de propria disipensatione contichov. dit,desiderat cum Paulo dissolui & esse cum Christo. Is autem cuius sunt vota terrena in exitu grauiter anxiatur. Et vo
233쪽
Et vocavit illum.Multis modis vocat Deus peccatore. Vocat enim hunc per internas inspirationes, uti qua se peccator constituit ante Deum,& discutit qualiter vixerit in hoc mundo.vocat etiam per coelestis verbi praedicationem, vocat assiduis beneficiis, vocat multiplicibus flagellis ocat incutiendo timorem damnationis , vocat mortis contemplatione.Vnde Chrysost. Quotidie nobi qtalia per enectus exclamat dominus, ostendens nobis seu entem in meridie sospitalc,ptiusquam vesperascit exanimem,& alium inter prandia expirantem,& diuersimode ab hac villicatione discedimus. Docet etiam nos dominus huius patrisfamilias exemplo , ut don temere fidem demus rumoribus sinistris de proximo auditis.Non enim iudicare voluit villicum diffamatum, nisi hunc prius ad se vocatum interrogatione discuisisset,quod praecipue iudices decet imitari,ut neminem iudicent non auditum.
Simile quid legimus secisse Deum priusquam Sodomam & Gomorrham iudicaret Clamor, inquit, Sodomorum & Gomorrhaeorum multiplicatus est , & peccatum eorum aggravatum est nimis. Descendam & videbo utrum clamorem qui vςnit ad me opere compleuerint, an non est ita, ut sciam. Non qubd Deum aliquid latere possit, sed ut nos doceat, humano more loquitur. Prius enim probare voluit missis eo duobus angelis, qui incolarum explorarent impietatem quam iudicaret, quam nefarias urbes una cum scelerata gente ccelesti incendio crematas subuerteret. Constituerat primum hominem inparadiso voluptatis eius loci colonum,utiq; villicum & dispensatorem,sed domini mandata praeuaricatus,ipsius bona & ipse dissipauit. Et suum veniret ipse disculsionem iacturus & exacturus rationem ipsumq; vocaret, licens: Adam ubi es,ille c6territus fugit ad latebras, tametsi frustra, tuum Deu latere non posset. Demum villicationis suae exactus rationem, culpam omnem reiecit in mulierem,& illa itidem in se pentem,& crimen quod humiliter consit edo expiare debebant, excusatione friuola exaggerabant. Quamobrum a villicatione illa deiecti,in mundum hunc ad multas chlamitates & ad mortem quasi in quoddam ergastulum tota sua posteritate detrusi sunt.
Caeterum,& nobis hoc ipsum dici intelligamiis: Quid
234쪽
,. Gris hoc audio de toredde rationem villicationis tuae. Opo tui enim nos manifestari ante tribunal Chrisi, ut recipiat unusquisque prout gessit in corpore. Nec solum demasnis peccatis rationem exigemur, sed etiam de paruis,ipso iudice testante,quod de omni verbo otioso quod loquuti fuerint homines, de ipso reddet rationem in die iudicij,imb R de ipsis suis operio' bonis, qua scilicet in Psal. ictione fuerint peracta. Quum accepero tempus,inquit, ego iustitias iudicabo. Quod si iudicaturus est iustitias, quanto magis iudicabit iniquitates Vnderam Nouerimus itaque nos rationem reddituros. Primon,ise e- prout iam dictum est de nostro co pote qualiter illud custodierimus, testim enim est Dei, dicente Apostolo: ι. C. .s Nescitis quia corpora vestra temptu sunt spiritus sancti Si quis aute ic inplu dci violauerit, disperdet illu Deus. Secundo, de anima quam Dei filius pretiosa morte
sua redemit & abluit. . - Tertio, de variis ac multiplicibus coelestis gratiae donis,qualiter his usi succimus,unde commonefacit nos A- , GHs postolus,ricens: Hortamur vos ne in vacuum gratia Dei recipiatis. Quarto,de bonis tEporalibus districte requiretur qua iis ei, ea liter acquisiuisti, qualiter retinuisti, qualiter expendisti. δ ia, Lis Male acquirunt raptores,furcs,sintomach usurari j, dec inlis, ptores & fraudulenti. Male retinet nolentes aliena restia' tuere , nolentcs de sua abundantia egenorum inopia le-
uare, sed multo magis ij qui in pecunia totam spem sua
constituentes,& eam inuidentes aliis,in terram morituri defodiunt.Male cxpendunt, qui bona huiusmodi,gula, lea,superbiae pompa,delitiis carnis,uel quibus uis aliis superfluitatibus inutiliter turpiterque dilapidant. Restituit Lucas Zachaeus quondam publicanus in quadruplu quae staude sustulerat:de suis autem,dimidium dabat pauperibus. De deti- Quinto,requiretur ratio de delitiis,& quidem gratiis, riis praescribente voce de coelo & dicente: Quantum glorin-
cauit se & in delitiis suit,tantu date citormetu & Iuctu. 1 Sext de praelatione & subditorum regimine ratio grave pra- uis & metu eda requiretur,perhibente scriptura & diccntitisne. te:Iudiciu durissimu has qui praesunt sch&potentes po-so. teter tormeta patientur. Au 'turus est quisq; coru: Ami 31 .ae cc quomodo huc intrassi λ per Chrisium lac, an per num-' Marias tuumὸ Sed & illud: Amice ad quid venisist ad onus ne, an
235쪽
ad honores3ad delitias, an ad laborem ad aedificatione, an ad subuersion cinλPer quam intrasti portam, charitatis ne an cupiditatis3 Requiretur: Quomodo vixissiZvt pastorian vi praedo3vt sacerdos,an ut facrilegus 3vt prqlatus, an ut PilatusΘ ut doctor, an ut seductor3 Nec dari poterit ad huiusmodi digna responsio,iuxta quod scriptum est Si Iob. . repente interroget,quis respondebit ei
Interrogabitur item quibus in pascuis id est,doctrinis)grcgem meum pauistiλquonaodo nunc a lupis & latronibus custodisti3quos labores, quas vigilias pro salute gregis mei sustinuisti λ Vbi est grex qui datus est tibi, pc- Ierri r s.cus inclytum tuum3 Quid respondebis o pastor & idoluὸ Zaeb. 1ι.
Illud certe: Non possum metuens respondere tibi. Iob. s.
Dimilem quaestionem fecisse legimus exploratores tribus Dan sacerdoti Michae, dicentes: Quis te huc adduxitZ Quid hic agis3 Quam ob caussam huc venire volui- Iudi. IS. sti Et quidem ipsius responsio non disconuenit nostri teporis plurisque praelatis .Haec & haec,inquit,praestitit mihi
Michas,& mercede me conduxit ut sim ei sacerdos. Et v-tique nunc pauci Deo gratis seruire volunt, iuxta quod per Prophetam loquitur,dicens: Quis in vobis qui clau- Mala. r. dit ostia mea,incendat altare meum gratuito3 Septimo,requiretur & de tempore, quod utique con- Κcessum nobis est ad agendum poenitentiam,quo plerique De bis abutuntur per superbiam, nec volunt poenitere. Audiant temporis.
dicentem: Heu lignum aridum quid respondebis, quando omne tempus tibi impesum, requiretur a te qualiter fuit expensum Nihil sane pretiosius tempore, sed iam nihil vilius reputatur. Hoc lcro cognoscent pretiosi temporis Apoe. io,
contemptores,iurante angelo per viventem in secula se culorum quia iam tempus amplius non crit, aptum scilicet poenitentiae & reconciliationi, Octauinde malis omnibus, cogitatione, loquutione, Ratio de operatione, &omissione coram Deo perpetratis,dictum malis percit inutili servo: Serve nequam, quare non dedisti pecu- petratis.
niam meam ad mensam,& ego veniens utique cum usu- Luca I s.
ris exegissem illamZNimirum quisquis dei gratiam in vanum acccperit, hanc amittet, & qui in ea se digne exemcuerit,ipsius acquiret augmentum. Nono,erit ratio reddenda de malis seu proximoru in De Manos offensis non dimissis,sed vitis. Exemplo nobis est in iniuriis.
Euangelio is qui conseruo suo noluit dimittere,cui dictu
236쪽
est: Serve nequam,omne debitum dimisi tibi, quonia ro- pasti me.Nonne ergo oportuit & te misereri conserui tui sicut & ego tui misertus sum Et iratus dominus tradidit eum tortoribus, quoadusq; redderct uniuersum debitum. Et adiccit: Sic & pater meus coelestis faciet udbis, si non dimiseritis unusquisque fratri suo,de cordibus vestris.
super cadem lectione. AE Ii autem villicus intra se: Quidsariam, quia dominus meus
aufert a me viricationem. Luca IGIn praecedentibus dictum est de corum quae gessimus reddenda ratione,modo rostat dicendum de reliquis λο-bus in euangelica lectione comprehensis. Quorum primum est, de his quae nobis maxime opus sitiat praeuisione.Alterum, de commendatae prudentiae imitatione. Circa primum dicitiin Ait autem villicus intra se: Quid sectam,quia dominus meus aufert a naevillicationem.Intra se loquitur,quia nullum quem in hoc articulo conlulat,inuenit amicum. Et merito anxiatur cui Iam dictum fuit a domino,iam ultra non poteris villicare, quasi dicat: Ad finem peruenisti,tempus est iudicii & rationis reddendae,iam non poteris villicare,cito hinc abiturus,cito moriturus es, & quidem post hanc vitam non est villicatio. Hic enim villicando seruimus , ibi rcquiescendo mercedem capimus , hic acquirimus quod ibi possideamus. Hic labor,ibi praemium. Nemo tamen putet in hac vita deum cuiquam commissam auscire villicationem. Quinimo quam diu hic vGuitur,licet agere poenitentiam fructuosam , & esse domino villicum acceptum. Sed de morte intelligendum cst, postquam nullus erit precum aut meritorum locus, ted Vbi ceciderit lignum ibi erit. Qualis enim per mortem recipitur homo in carcerem , talis & ante iudicem praesentabitur. Dicat igitur intra se qui se praecogitat morseturum,n ignorat quam inique se gessit in sua villicatione, dicat, inquam , intra se & salutis consilium sollicitus inquirat: Quid laciam, quia dominus incus aufert a me villicationem. Felix qui de fine cogitat,selix qui quotidie se cocitat moriturum , se liccs quibus vitae finis vivendi conseri initium. Sed deliberantem attende & rebus suis consilium
237쪽
eonsilium inuestigantem. Sequitur enim:
Fodere non valeo ,mendicare erubesco.
Duobus modis solet egenus consulere necessitati, aut Moperando videlicet, aut mendicando, sed in neutro horum salutis suae praesidium villicus iste constituere voluit. Fodere,inquit, non valeo. Impotentem esse in opere cri- rasmen est vitae inertis .Non enim timeret, si consueuisset aia
sectare labores. Quam si secundum allegoriam accipia- foderemus parabolam,utiq; post transmigrationem hinc factam non valeo. non est tempus operandi. Vita praesens habet exercitium mandatorum, futura vero solatium. Si nihil operatus es hic frustra in futurum speras. Nam in alia vita nec bona quibus adiuuetur ad gloriam potest anima operari, nec ipsa bona potest ab aliis emendicare. Operari quidem tunc non potest,qubd illius vitae tem- mems oeptis nyemi quodammodo comparatur, in qua arari non Uns mas. potest, tempus autem vitae praesentis a stati. Quamobrem hortatur pigrum Salomon, dicens : Vade ad formicam Prou α6 piger, & con*dera vias eius, & disce ab ea sapientiam. Quae cum non habeat ducem, nec praeceptorem, nec principem, parat in aestate cibum sibi, & congregat in messe quod comedat. Mendicare,inquisierubesco. AE temς vitae subsidia tune emendicare fas non erit,quando iam istiusmodi mendicis dabitur nihil Exemplo est qiionda diues epulo,qui in alia 3 vita egenus hactenus nec gutta aquae emendicare potuit. Ait iteru Salomon: Propter frigus piger arare noluit, men Prou 2 O. dicabit ergo, & non dabitur ei. Sed nec ablata villicatio- Beda. ne fodere valemus,quia finita hac vita in qua tantum licet operari nequaquam ultra bonae conuersationis seu-ctum ligone deuotae compunctionis licet inquirere.Mendicare confusionis est,illo scilicet pessimo genere mendicandi quo virgines illae fatuae mcndicasse referuntur, quae
ingruente tempore nuptiarum oleo virtutum deficiente lapientibus dixerui. Date nobis de oleo vestro,quia Iam- Mat. 2s. pades nostrae extinguuntur. Sed reuersae sunt vacuae, imo etiam denotato vanitatis earsi crimine, no sine derisione sunt abiectae. Ite,inquiunt,ad vendentes, & emite vobis. Hoc est,uidete quid nunc vobis proderunt qui vos lauda
re consucuerunt. Quilibet enim suam conuersationem Grais. et quasi
238쪽
quasi tunicam induit. Non est autem cxuere, nec canis bire cum alio: Aliter, Fodere non valeo. Quid enim est aliud fodere cisanctarum exercitiis actionum terram mentis & corporis excolere Terram sedimus, cum a nobis vitia extirpamus & virtutes inserimus. Mendicare crubesco, ne & mia
hi dicatur:Ne sorte non suffcias nobis & vobis. M MYG- Est mcndicatio bona, verbi gratia, quum a sapientibus m duplex mcndicamus consilium salutis & doctrinam , & a sanctis mendicamus in litaniis opem & intercessione .Est & mendicatio mala & crubescenda, ubi nihil precibus impetratur , sed omnis boni perpetua comitatur egestas, & ideo, inquit, mendicare erubesco. Vbi enim deficit meritumi proprium , alienum frustra imploratur. Nec debet qui quam ab alio expectare,quod no meruerit ipse,quandoquidem unicuique vix sua sussiciunt, ubi vix rustus salua, X.L . bitur. Placeat itaque Apostoli fidele con filium, dicentis:
ad.σ. Dum tempus habumus, operemur bonum ad omnes:Bonum autem lactentes non deficiamus, tempore cnim suomctemus, non deficientes. Sed attende quemadmodum salutis consilium villicus iste apud se cogitans reperit. Ait enim:
Scio quuscium t quum amotus suero a viricatione,recipian . me in domos suas.
N Salubre consilium reperit ad finem,qui male exercue- Parabola rat villicationem, ut scilicet daret pauca , recepturus plu.Meutio. ra,& in domoS reciperetur alioru,cui propria deficiebant.
Et huc spectat tota praesentis lectionis intentio , videlicet ut quisquis sibi male conscius suturum Dei sermidat, iudicium, hic dum rerum domini sui potitur, beatos pauperes sibi facere curet amicos, quatenus impensae misc- rationis commertio, & ipse apud deum misericordiam consequatur.
Quoties enim inquit Chri st. quis exitu suum per-- cipiens leuat beneficio sarcinam delictorum, vel relaxando debita debitori, vel tribuens inopibus copiam ea quae sunt domini largiens , multos amicos & consiliarios acquirit praebituros sibi coram iudice testimonium bonitatis, non vocibus, sed bonorum operum ostensione. Quinetiam paraturos per testimonium refrigerij mansonem.
239쪽
Nihil autem est nostrum, sed omnia sunt ditionis diuinae.
t quum anaotus,inqui fuero a villicatione,recipiant me in domos tuas, quasi dicat: Nunc scio quid maxime opus sit, ut quum per mortem inne ora mihi bona domini mei siubtracta suerint,per aliorum sus- domini Magra mniam beatam recipiat. Diuites enim domos ha- ω- ἱ-bent an terra, pauperes autem p eclaras mansiones ha- dandus. bent m coelo, dicente ad ipsos Domino:Beati pauperes quia vestrum est reguum dei. Libenter itaq; diuites recisi Luca Mpiant pauperes m aliquantulam rerum suarum parte & in domos suas In terra, ut a pauperibus recipiantur in casto. Scio,inquit,quid faciam:Na priusquam amovear a villiacatione, dum adhuc rerum domini mei mihi permittitur
dispensatio, earum elargitione milli amicos comparabo, qui me quum per mortem amotus suero a villicatione, in domos suas recipiant, ut uec fodere cogar, nec me
Sed qualiter repertum concilium villicus effectui mancipavit attende. Sequitur. Conuocatis itaque singusis debitoribus domini sui, dicebat stri-
-: Quantum debes domino meo φ ο ille dixit: Centum cados titi. Dixitque siti: cope cautionem tuam , oesia, cito scribe quinquaginta. Deinde alio d/xu: Tu vero quantum debes
In villico hoc quem dominus eiiciebat de villicatu Ma dauit quod in futurum sibi prospexerit, non omnia debemus ad imitandum sumere. Non enim aut domino no-
mosynas faciamus, aut eos a quibus recipi volumus in tabernacula aeterna tanquam debitores dei & domini no
stri fas est intelligi, quum iusti & san cti significentur hoc
dem faciebat', quanto amplius placeant dominc I iecundum eius praeceptum illa opera faciunt
240쪽
Bed. Oleum erogare. Erogare triticum.
Sicut etiam de iudice iniquitatis qui interpellabatur a vi- dua comparationem duxit ad iudicem deum: cui nulla ex parte iudex iniquus conferendus est. Cadus Graece , amphora est Latine continens urnas tres Corus verb modios triginta complectitur. Et eli onus cameli. Porro quia de centum cadis olei quinquaginta scribi secit a debitore, & de centum comv tritici octa etinta, sic accipi potest quod omnis qui indigentiam cuiuilibet pauperis sanctorum, vel ex dimidia, vel certe ex quinta parte , quantum viginti, vel quinouaginta ad centum sunt adleuiauerit,certa suae misericordiae sit me
Ouid autem per oleum & triticum quae villicus erOcauit ut inde sibi pararet amicos aliud quam duplex cleemosynae genus designatur Nam oleum eleemosinas spirituales,triticum vero corporales signahcat. Si quis ergo de scietia quam a Deo accepit doctrinam impartitur ignoranti, costilium dubitanti,correctione delinquenti, metrenti consolationem, supportatione taedioso,talis dat de oleo domini sui.Qui iaquis ergo dicit se non posse fodere aut mendicare saltem de oleo domini sui erogare non negligat. Qui autem dat panem esurienti, sitienti potum, hospitium c geno, nudo vestimentum,infirmos aut carcerum ergastulis mancipatos visitat,isti domini sui triticum donat. Nec otiosum putemus quod de oleo dimidiam, de tritico quintam partem erogauit. Nam plus cst animabus immortalibus quam morituris corporibus subuenire.Maiorem facit cleemosynam qui impendit doctrinam ignoranti,quam is qui dat Panem esurienti. Vnde Beda: Si ergo hi qui praebent eleemosyna de Ini-Quo mammona faciunt sibi amicos a quibus in aeterna tabernacula recipiantur, quanto magis hi qui spirituales largiuntur opaeas, qui dant conseruis cibaria in tempore suo certissima debent spe summae retributionis erigi Et quoniam crogatio spiritualium cleemobynarum nullam post se relinquit diminutionem , imo potius in crementum , plus hinc quam de bonis corporalibus ell
'x ; . hquit eautionem tua & sede, cito scribe Quin
quaginta. Cautio pro chartula debiti ponitur quae debisto is manum scripta est,in qua se debitorem