장음표시 사용
281쪽
eontendunt ascendere maliter adulationem Muiusque rei sinulationem & dissimulationem,per emacem munerum largitionem, & per eorum quos sibi impedimet sere suspicantur persecutionem S de' i non In templum autem coelestis gloriae ascendunt pii per a diliaeatiam & alacritatem in operibus bonis, per aequa- pratem & pati etiam in aduersis,& per perseuerantiam in utrisque,dicente DomiR' RV V . siue auerit usque in finem,luc saluus prix I ' νς ς Mai. io.
plum frustra nituntur ascendere mesa, per redemptasclio nec ni a peccatorum indulgentias, per labiorum non cor is stigidas orationes, per dilatas usque ad mortem res tutiones & eleemosynarum elargitiones- sIn templum orationis ascendunt boni, ut illic Deum piis precibus in oeent, ut ibidem Dei verbum arten
& auaritiae. Quidam impudici, causa Nctandarum se maxum & lasessitae, praesertim
mae duae spectatum veniunt spectentur ut lytae. verbcausa vanitatis &superbiae,qui pompatice ingredi tur domum Domini, quales sunt ij qui apparatum pretiosi vestitus illic ostentare Pudent. Sed sui iam dictum
est oradi gratia domus orationis adeuda est. Iuxta quod hic dicitur: Duo homines ascenderunt In templum ut orarent,dicente Domino per Prophetam:Domus mea do ε .mus orationis vocabitur cunctis gentibus . . Et licet aduenerit tempus de quo Dominus cum S maritana loquutus cst,dices: Mulier crede mihi,quia veniet hora quado neque in mole hoc, neque in Ieroso v-mis adorabitis patrem. Et post Dauca Venit hora & nuccst,quado veri adoratores adorabunt patrem ni stiritu &veritate. Potius est tamen du fieri potest ut Deum oraturus domu orationis adeat. Tum propter aliorum per phonu exemplum aedificationem. Tum propter simul o- randinmrantium suffragium & comunionem,ut per multorum orationes tuae preces quae sorsan alias invalidet suillant,cora Deo comendentur. Citius enim exaudiutur deprccates multi quam singuli. Tum propter sanctoru angeloruassistetia.Adesse enim solet oratibus,ut & spirituum malignoru insidias arceant,& ut gemitus & preces & preca-
282쪽
tium lachrymas offerant coram Deo. Vnde est illud amchangeli Raphaelis ad Tobiam: Quando orabas cum lachrymis S sepeliebas mortuos, & rclinquebas prandium tuum,& mortuos abscondebas per diem,&nocte sepeliebas eos,ego obtuli orationem tuam Domino.Tunc propter sanctorum , quorum illic nobis ingeritur recordatiosi stragium & intercessionem, sicut scriptum est : Voca si est qui tibi respondeat, & ad aliquem sanctorum conuertere. Tum denique propter salutarem Christi domini &saluatoris nostri in adorando sacrosanctae Eucharistiae sacramcnto corporalem praesentiam,quam credimus orantibus non parum erodcsse. Vnde & latronis cum Domin crucifixi precatio citam exauditionem promeruit, qui Christuna praesentem cum ingenti fide precabatur. Unus pharisaeus,inquit,&alter publicanus. Pharisaeusa Oharco dicitur,quod idem est quod diuisio,quas a caeteris pcr proprias traditiones abundantiori iustitia, maiorique religione diuisus. Gerebant in fronte & sinistra manu circundatas membranas,quq decalogo legis erant inscriptae. Quin & spinas pallioru suorum angulis innexas
habebant,quatenus caru punctione commonici, dium rum memores essent praeceptorum. Quos nunc quidem imitatur hypocritae nonnulli,qui exercitium quidem habet lectionis sacrarum literarum,quasi inscriptas illas me branas, & diuinora memoriam praeceptorum, quali spinas,ut extrinsecus appareant sancti,quum sint intrinsecus
prophani & polluti,quibus dicitur in Euagelio:Vae vobis scribae & pharisaei hypocritae, qui similes citis sepulchris
dealbatis,quae a soris apparent hominibus speciosia,intus vero plena sunt ossibus mortuorum & omni spurcitia. Publicani autem dicebantur vectigalium & tributo- ru,quae Romanis praestabantur publici exactores,qui Iudaeis de libertate se iactare solitis mirum in modum erat exos. Vnde & hominem quemlibet aperte peccatorem,
publicanum vocitabant.Et tamen citius eiusmodi hom nos a peccatis resipiscentes conuertuntur ad Donunum,
uuam ficte boni,quos pharisaeus significat. Nam pcmersidissicile corriguntur. Vnde & Dominus ad pharisaeos, loquutus cst,dicens : Amen dico vobis,quia publicam tam eretrices praecedent vos in regno Dei. Sed quid σqu liter orauerint,sequenti Homiliae reseruetur. HUMI-
283쪽
ΡOST PENTECOST. HOMILIA ALTERA.
In praecedentibus dictum est de duorum dissimili uim
hominum in templum ascensione, hic dicendum cst primo de eorum dispari oratione. Secundo,de orationis se
triusque longe diuersa fiuctificatione,ibi Dico vobis,dc- scendit hic iustiscatus. Circa primum dicitur:Pharisaeus stans haec apud se H- Hrabat: Per pharisaeum & publicanum docet nos Domi- Gosnus quomodo sint ci porrigenda precamina,ne sit in
ctuosum orationis negotium. Condemnatus est. enim Phariseus,quum incaute oraret.Orans igitur Phariseus Quo haM stabat, utique eleuatus, non contemplatione mentis, sed tu orata. tumore elationis. Supcrbia enim in exteriori pestu cius Ua o.
primum est declarata. Non sic didicerat a Propheta, qui Esa o. ait: Vultu in terram demis o adorabunt te, & puluerem pedum tuorum lingent.Et rursus:Venient ad te curui s-lii eorum qui humiliaverunt te , & adorabunt vestigia Gen. IRpedum tuorum. Abraham loquuturus cum Domino, cecidit in faciem suam,& confessus est se puluerem & cin
Porro pharisaeus sui Deique cognitione caecus,nec inclinatus, nec prostratus, nec genua flectens incassii in oraturus in temptu ascenderat. Cui plerosque non dissimiles videmus,qui in teplo Deum adoraturi vix alterum genu flectere dignantur. Sed Pharisaeum nequicquam orante attendamus. Pharisaeus,inquit,stans haec apud se rabat. Apud se orabat, quia quod mete vana sibi placen ' conceperat, non aute insipiratus a Deo, proferebat. Nec
enim postulabat in corde eius pro ipso spiritus sanctus semitibus inenarrabilibus. Sed & apud se orabat, no apud Oc ud μγ eum, quia ad seipsum per superbiae peccatum redibar. orabas. Deus enim superbas ipsius preces non acceptabat, sed reiiciebat.Respexit in oratione humilium, ait Psalmista,& non spreuit precem eoru .Nec mirum,quia non nisi humili u semper & mansuetorum ei placuit deprecatio. Iste aute non sic orabat. Na quu eius preces debuissent coelum penetrare,inanis gloria sua laciebat, ut orans apud se esset,quu vera S humilis oratio extra se rapiat orantem. Sed quemadmodum orauerit attende. Royard. tom. 2. r sequitur
284쪽
Sequitur enim: veni gratias ago tibi , quia non sum sicut eateri bomnum , --ptoresoni ι,-ialteri.
Manifestu cst quia haec dicens apud se orabat,eo quὁd sibi placens orabat, qui sic coepit: Deus gratias ago tibi,
quia non sum sicut caeteri hominum. . Bene a gratiarum actione oratione videtur inchoal-λ siquidem illa maioribus dignum reddit beneficus
sed male & inepte bene coeptam prosequutus est oratIonem,quum ait: Quia non sum sicut caeteri hominum.Noreprehenditur e quia Deo gratias agebat, sed quia nihil sibi addi cupiebat. Ergo iam plenus es o pharisaee,
iam abundas.Non est quare dicas: Dimitte nobis debita nostra. Porro iustus in principio accusator est sui.Iste alia ingrediebatur, quandoquidem in orationis suae princip'osu commendator,& omnium aliorum acci ator esse maluit. Nec mirum. Nam sicut ad iustos pertinet consestu, peccatorum,ita ad superbos defensio memorum Non sum,inquit,sicut caeteri homines. i Augiat Usceret saltem,sicut multi homines. Quid est, sicut caetera homines,nisi omnes praeter meipsum inquit,iustu sum,caeteri peccatorcs. Potius dixisse de buisset:Non sum sicut caeteri homines iusti, quia peccator ego um. Nec sum sicut caeteri peccatores, quia illis orymbus ampli peccaui. Sed quoniam maluit dicere, non sum sicut caeteri homines peccatores, qui solus iustus sum,omnes selios contemnendo , reuera non erat sicut caeteri peccatores, sed amplius omnibus peccans. Quales autem caeteros omnes reputabat,ostendit dicens: Eaptores,iniusta, adulteri. Fefellit seipsum miser, qui ad prauitates delinquentiu respicere malebat potius,si ad virtutes melior uis Raptoribus se iactat meliorem,quum Ipse raptor elle edicente Dominor Vae vobis Scribae & Pharisaei, qui comeditis domos viduarum oratione longa orantcs. mod. utiq; lactedo latronibus & raptoribus sceleratior extitit. Et attende quemadmodum Pharisaeus triplex criniencaeteris hominibus imponit, dicens:Raptorcs,iniusti,adulteri. Nam omne quod est in mundo, aut concupiscentia camis est,qua tribuit adulteris, aut concupiscentia ocu-Ioru,quae est auaritia,qua adpingit raptoribus, aut superbia vitae,qua imputat iniustis. Magna est enim mustitia,
285쪽
deo nolle subesse. Porto caeteris omnibus haec quae unum erat vitia imp nendo, duin ad specialia eorum crimina descendit,utique grauius quam ante peccauit, ubi tantu
in genere caeteros esse dixerat peccatores,quibus se dissimilem esse gloriabatur. Caeterum cum pharilaeus ab his tribus vitiis se dicit alienum, non dicit quod sit sicut caeteri homines, inuid detractores praesumptuosi,& arrogantes,quod utique Vere dixisset, quandoquidem omnes illos prauitate superaret. Uerum usqucadeo de sua falsia iustitia gloriabatur, qudd vera sua vitia non attendebat. Sed nondum sese iactandi,carter64 omnes diiudicandi contemnendiq; finis.
Sequitur enim: erue etiatin his publisanus.
Ecce inquit Augustinus ex vicino publicano, maior Iest tumoris occaso,sicut inquit publicanus iste: Ego solus
sum, iste de caeteris est, Non satiauerat contemptum eius
inquit Chrysostomus tota humana natura,sed & pubi
canum aggrestus est Modcratius aute peccasset, si publicanum praeterisset. Nunc autem uno verbo & absentes invadit,& vulnera praesentis lacessit. Non est aute o pharisaee gratiarum actio inuectiva aliorum. Si regratiaris de ipse tibi tantum sussiciat, nec te ad homines transferas, nec proximos condemnes. In hoc sane discrepat elaeus a conuitiatore.Is enim in alios conuitiis utitur,ille se
Oritur autem in homine superbia, qu bd solum con*- Η- derat quae habet bona,&in aliis tantum attendit quae ha- per. μ. bent mala. Non sum, inquit, velut hic publicanus. Non sic docet Sapiens qui ait: Ne irrideas hominem in amaritudine animae, est enim qui humiliat & qui exaltat circusipector Deus. Porro contra sese comendantem pharisaeum per eudem dicitur: Non te iustifices apud Deum, quonia γagnitor cordis est ipse. Sane ex verbis pharisaei quibus hu itatem. miliari meruit possumus h diuerso Arma humilitatis qua Bca . sublimemur alium ere,ut sicut ille cosyderatis S peiorum vitiis & suis virtutibus elatus est ad ruina,ita nos no nostra solum pigritia, sed & melioru virtutibus inspectis, humiliemur ad gloriam , quatenus unusquisq; nostrum haec apud se supplex ac summissiis obsecret: Deus omnipotens Preeati miserere supplici tuo,quia no sum sicut innumeri servi tui, nil pM Dcoaleptu seculi sublimes initiξ mento gloriosi,castitatis.mula. t n laude
286쪽
laude angelici,velut etiam multi illorum qui post flagitia publica poenitendo,tibi meruei unt elle deuoti. Qui etiam si quid boni tua gratia largiente lacero, quo fine hoc lactam,quave a te districtione pensetur ignoro. Et quoniam non satis est declinare a malo, nisi& aliam iustitiae partem quis habeat quae est sacere bonum, ideo cum hactenus se commendauerit de prima parte iustitiae, id est,quia malum non fecit, mox consequenter sese iactat quia secerit bonum,dicens: Diuno bis in sabbato,decimas do omnium quae possideo.' Sabbati nomine,tota septimana Hebraeo Ioqtiendi mocate m recensetur.Ieiunabant enim Iuilaei, ut inquit Theophy- ωitus Vi lactus,secunda & quinta seria.Itaque quum In caeteris nosias virtη minibus duas peccatorum species commemorasset, vici ies oppo- sim se de duabus iactat virtutibus,& adulterio quidem op. t. ponit ieiunium , eo quod ex gula & crapula libido proficiscitur.Ex voluptate enim est lasciuia.Et quidem recte tecisset,s intentione pia ieiunasset.Nunc aute tenacre xloriatus est de ieiunio,qui non ad Dei beneplacitum,sed ad iactantiam ieiunabat. Nam ipse erat de numero illorum
de quibus in Evangelio discipulis suis Dominus loquu-M .σ- tus est dicens: Quum ieiunatis,nolite neri sicut hypocritae tristes, exterminant enim facies suas,ut pareat homi- Pharis ui nibus ieiunantes. Nihilominus tamen cum se de ieiunio ieiunium commendari appetit,testis est pharisaeus ipse,ieiunium o----t- pus pium & bonum esse, alloqui de ieiunio nequaquam iuisiet gloriatus,tametsi nunc haereticI ieiunium ipsiura sicut & caetera bona opera eludant atque abuciant. 'bi
AmbrosVide quanta sit virtus ieiuna j, ut sputo suo ieiunus homo serpentem interficiat, & multo magis diabolum ipsum, serpentem Vtique spiritalem Porro rapacitatis &iniustitiae vitio obiicit aliud bonudicens Decimas do omniu quae possideo. Ac si dicat:Vsq; adeo rapinas & iniquitates restigio,vt & mea nullo coliri
1ama . ctus praecepto contribuam. Lege quiHε praecipitur,ut lilia Israel frugum caeterorumq; proventuum suoru decimas persolucrent.Pharisaei autem &scribae vi caeteris decimas dantibus iustiores viderentur, n' solum reditus seu gum verum minima quaeq, olerum decimabant. De qua van Mutat. late sua in Evangelio redarguuntur,dicente Vomino:Vae
vobis scribae & pharisaei bypocritae , qui decimatis mcntham,& anethum,& ciminum, & reliquistis quae grauiora
287쪽
sunt legis iudicium,& misericordia, & fidem .Ecce quemadmodum orauit pharisaeus. Quid rogauerit Deum inquit Augustinus quaere in verbis eius,nihil inuenies. Ascendit orare noluit Deum rogare,sed sese laudare, insuper & roganti insultare. Ezechiel Propheta de ostensis sibi coeli animalibus:Εt 3M
totum, inquit, corpus plenum oculis in circuitu ipsorum quatuor. Corpora quippe animalium idcirco plena ocu- sancta alis describuntur, quia sanctorum actio ab omni parte cir- ni alia γε cunspecta cit, bona desiderabiliter prouidens,mala soler- oculat ter cauens.Sed nos saepe dum aliis rebus intendimus, sit ut alia negligamus. Et ubi negligimus, ibi proculdubio oculum non habemus. Nam ccce pharisaeus ad exhibendam abstinentiam , ad impendendam misericordiam, ad reserendas deo gratias oculum habuerat, sed ad humilit Us cmtodiam non habebat. Et quid prodest quδd contra simili. Domum insidias pene tota ciuitas caute custoditur,si unuforamen apertum relinquitur unde ab hostibus intretur Icce ciuitatem cordis sui insidiantibus hostibus per clationem apperuit, quam frustra per ieiunia & orationes clausit. Incassum munita sunt caetera,quum locus musde Greg. quo hosti pateret aditus,munitus non est. 'Sed forsan mirabitur aliquis quomodo pharisaeus quit Neo pauca verba uiae laudis protulerit codemnatur, Iob vero quum plurima fuderit coronatur. Eo, scilicet qubd pharisaeus talia dicebat criminando alios nulla ratione cogente. Iob vero urgentibus eum amicis, & pressuris prementibus, coactus est proprias virtutes referre ad Dei gloriam. ne a virtutis proscctu homines desisterent. Legimus autem sanctos sua bona opera Iaudabiliter L commemoralle, vel propter bonae opinionis suae conse uationem , vel propter suae Bel in angustiis magnis corroborationem, vel propter Dei gloriam & proximorum
Propter primum commendauit semetipsum SamueI Licer
fidelis Propheta Domini coram coetu filioru Israel,quum eo e annis multis iudicasset populum & iam senuisset, dicens: dare ob sat onuersatus sum coram vobis ab adolescentia mea, vs- ma conserque ad hanc diem cce praesto sum. Loquimini de me co- uationem. ram Domino,& cora Christo citis,id est, Saul rege,utrum s. e. bouem cuiusqua 'a tulerim aut asinum. Si quempiam ca-lummatus sum aut oppressi alique,si de manu cuiusquam x 3 in M
288쪽
munus accepi, & contemnam illud hodie, restituamque vobis. Testis enim mihi est Dominus, quod non inuenietis in manu mea quicquam mali. Haec loquutus est vir sanctus coram populo , & c ram Saul rege novo, propter tuae bonae Opinionis d
sensionem , praesentibus suis filiis, qui iam a paternis coeperant moribus declinare ad ipsorum pariter & regis
Eandem ob causam Apostolus Paulus couocatis I H pud Ephesum maioribus natu ecclesiae semetipsum virtu ς' πιο -& laudabiliter c5 mendauit,dices: Vos scitis a prima die μιιφ- qua ingressus sum in Asiam qualiter vobiscum per omne tempus fuerim,seruiens Domino cu omni humilitate &lachrymis Et post pauca: Qua lpter cotestor vos hodierna die quod mundus sum a tinguine omnium. No enim subterlaei quominus annuntiarem omne consilium Dei vobis Et rursum post pauca:Argentum & aurum,aut vestem nullius concupiui,sicut ipsi scitis. Itaque quum propter obtrectantium maledicentiavi vir iussus praesertim is qui ponitur caeteris in exemplum a tertit fama suam periclitari,potest utiq; propter ipsius tuitionem res a se bene gcstas citra culpam commemorare.Propter secundum, id est , spei corroborationem laudauit suam bene actam vitam Ezechias rex Iuda. Quum F st, enim aegrotaret ipse usque ad mortem,& audistet Elna in prophetam in sermone Domini sibi dicete : Dispone domui tuae,quia morieris tu & non vives, conuertit faciem
suam ad parietem & fleuit.Atque ut spem quae tunc illi maxime erat necessaria in semetipso confirmaret, bene
actam superiorem aetatem ad memoriam reuocanS,ora
bar,dicens: Obsecro Domine, memento quomodo am-δει se ob bulauerim coram te in veritate & in corde perfecto, remi remo- quod bonum est in oculis tuis secerim,& fleuit fletu matbον-- gno.Dictumque est ei per Prophetam a Domino: Audiuiuo . orationem tuam, vidi lachrymas tuas, & ecce sanaui te. Die tertio ascendes in templum Domini, & addam die-hus tuis quindecim anno ' . - .
Non ergo bona sua commemorando duplicuit qui deprecando & sperando vitae prolongationem apud Deum promeruit Hinc liquido patet, qu bd qui magnis animi, angustiis est coarctatus, ne spes omnis se deserat, bona spera sua citra culpam potest ad memoriam reuocare.
289쪽
Propter hoc enim & sanctus Iob suas pietates & Opera
Propter tertium,id est, Dei glotiam & aediscationem M
aeterorum compulsus est sese commendare Paulus Apo Pro ter stolus,cuius candori pseudoapostoli ut ab eo fideles auer dei gloria. sos seducerent,detrahebant. a. Cor. 1 LVeruntamen dum proprias ulrtutes viri sancti praedicant, non ideo hoc faciunt ut apud homines sui ostent tione glorientur, sed ut caeteros exemplo sui in uitent &erahant ad salutem. Nam sicut malis exemplis & rum Oribus de proximo sinistris plurimi dcprauantur,ita & exemplis bonis & bonae famae odore salvifico,multi resipiscunt. Nunquam autem persecti viri bona se a retegunt, nisi eos aut aliorum utilitas, aut grandis aliqua necessi
Porro damnabiliter se commendat qui vel suam hinc Damn quaerit gloriam, vel qui de his quae non habet mendaci- bibter Ater se iactans gloriatur,sed adhuc grauius peccat, qui vel comet se vel alios ob praua facinora laudat. Siquidem ab assen- dantitatoribus laudatur peccator in desideriis animae suae & M s. iniquus benedicitur. Sed quid Et erunt,inquit Dominus, qui beatiscant populum tuum seducentes,& qui beatificantur praecipitati. Sed ad literam redeundo, aduertere est quonia quanto Pharisaeus, suaque oratio , propter iactantiam & et tionem Deo displicuit, tantum placuit propter humilitatem deprecatio Publicani. Magna enim pars est iustitiae seipsum nosse,quia prauus sit,ut ex co diuinae virtuti su datur humilius, ex quo suam culpam agnoscit. Talis e- Hier nim nihil videt in se unde superbiat.Vnde & nunc de Publicano subditur: Et Publicanus a longe stans , nolebat nec oculos ad ea Ium t Mare,sed percutiebat pedius suum, dicens: mus propitius so miti
Publicanus iste de longe stabat, & Deo tamen ipse Npropinquabat. Cordis conscientia remouebat,pietas ap- N. dicabat. De longinquo stabat, sed Dominus eum de Publicari 'ropinquo attendebat.Excelsus enim Dominus &humi- humilaasia respicit, excelsos autem qualis erat ille Pharisaeus, a cr Hr .IOnῆe cOSnoscit. cu a.
290쪽
TMaph. Et quan uis publicanus stetisse dicatur,at tamen a Pha
rasaeo tam verbis distabat quam habitu, necnon & corde
contrito. Nam vercbatur oculos leuase in coelum , censens indi nos visionis silpernarcos qui maluerunt bona terrena spectare & quaerere, necnon & pectus tundebar, cor suum quodammodo pungens prauarum causa coSitationum,necnon & CXcitans,quali dormitans,& quasi iarat' sibi de seipso poenas exigebat. Vnde nec aliud quum propitiationem petebat. Itaque a longe stabat,qui peccatum suum compuncto Liua I s. corde cognoscebat. Vnde & de filio prodigo scribitur, quod quum adhuc longe esset vidit illum pater eius , &misericordia motus est. Sed nec oculos suos quos patrati sceleris verecundia depresierat,volebat ad coelum leuare Liue r. de uti iam dictum est. Vnde Ambrosius: In ipse,inquit,no- of stra oratione multum verecundia placer,multum conci-Vt vere- liat gratiae apud Deum. Nonne haec praetulit Publica-cundia nunt & comm cndauit, qui nec oculos suos audebat ad placet. coelum leuare Ad coelum,inquam, ubi en sedes dei oculos leuare ex confusione suorum criminu verebatur.Vn-r. UZp. de & apud Esdram scriptum est : Deus incus confundor& erubesco leuare faciem meana ad te, quoniam iniquitates nostrae multiplicatae sunt super caput nostrum , Rebos delicta nostra creuerunt usque ad coelum. Caeterum audiuerat Publicanus ipse dicentem Phariseum: ouia non sum velut hic Publicanus , nec indignatus est, Led com-rerecu-- punctus:detexit vulnus,quaerit medicinam, licens: Deus
sis mala. propitius esto mihi peccatori. Nemo igitur illud stigiduproponat verbum. Non audeo,pudorosus sum,non possum aperire os. Talis reuerentia diabolica est.Vult enim
Q. diabolus obserare tibi fores accessiis ad Deum. Quid autem miraris si peccatum Deus ignoscit, ouod ipse homo agnoscit3Deu ,inquit,propitius esto,id es benignus misericors,placatus mihi peccatori, non iusto. Hoc & Pro- Ua. s. pheta nos docet dicens : Dic tu prior iniquitates tuas ut iustis ceris. Vnde & Psal. Dixi,inquit, confitebor adue sum me iniustitiam meam Domino,& tu remisisti impietatem peccati mei. Et rursum: Prope est dominus omniabus inuocantibus eum in veritate. Itaque audiuimus de Pharisaeo & Publicano controuersiam, audiamus nunc sente latiam. Audiuimus superbum accusatorem, audiu mus reum humilem,audiamus nunc iudicem.