장음표시 사용
421쪽
llae parabola palam nos docet Saluator, ut ab ambi- Ptione quorumcunque huius seculi fastuum & honorum, S ambitione vel usurpatione cuiust ibet loci superioris abstineamus. Nam hac de caussa Dominum haec dixiste videtur per hoc quod in pr cedentibus dicitur,intendens quomodo primos accubitus eligerent. Dominus enim videlis Phariserorum & te speritoruni insolentiam , &quam improbe ad prima sese loca ingererent tam in synagogis, prout cis apud Matthaeum exprobrat, quam Mat. 2 3. conuiuiis, vi hic patet, doctrinam eis necessaliae propositit humilitatis.
Talia enim fuerunt vel prandia Domini vel coenae , ut magis in utilitatem animarum , quam in ventris satietatem proficerent.Et qui iam ante docuerat i scitum csse etiam sabbato beneficiu curationis conferre languetibus, hydropico sanato, nuc etiam ipsis pharisaeis tetro & ab minabili arrogantiae & ambitionis malo laborantibus,humilitatis doctrina salutari mederi nititur. Qui enim cum rubore nouissimum locum tenere tandem cogitur, nequaquam obtinuit quod concupiuit, sed magis ambiti honoris repulsam panus , nil nisi ignominiam acquisiuit. Exemplo est vel lucifer ille, qui dixit iii semetipso: Super astra Dei exaltabo solium meu . Sedebo in monte testamenti,similis ero altissimo. Qui cu igno-. minia sempiterna e coelo lapsus, ad inferna detractus est.
Ad haec quisquis locu sublime indignus occupat, nec securus est in ipso nec stabilis, plexuque enim inde esicitur meliore subrogato,ac si ei diceretur: Da huic locum. Circa secundum principale dicitur:
sed quum vocatus fueris, vade,recumbe in nouissimo Leo, ,equum venerit qui te inuitauit,dicat tibi: hucciascende superius.
Hic nouissimus locus cligi praecipitur. Vbi modestiam
ambitioni contrariam nobis commendat,ita ut non modo prohibeat ambire primatum , sed etiam ultima venari doceat. Sed quum vocatus fueris,inquit, videlicet in ccclesiae sanctae societatem: recumbe in nouissimo loco, de temetipso humilia sentiendo & si sortis sis excelsior diagnitate, vel nobilitate originis, audi dicentem : Quanto Eccless. magnus es, humilia te in omnibus , ct coram Deo inuenies gratiam.
422쪽
D ββ b. Noli ergo de tuis vel meritis, vel virtutibus, vel opi-mliter . bus,vel loco,vel dignitate gloriari,sed omnes te superio-ρω- M. res,minimum omnium mserioremque te puta. Nam tan-
. to pretiosior eris in oculis Dei, quanto despectior sueris in propriis.Ait Psalmista : Humiliatus sum usquequaque
Domine,vivifica me secundum verbum tuum: manifeste
significans,ita se a Domino posse vivificati, si de suis ipse
virtutibus humilia sentiret. Vbi quoque docemur honore inuicem praeuenire, ita ut ne quis semetipsum prae aliis Obseruandum putet &Pbita. venerandum,sed magis ut docet Apostolus, in humilitate superiores sibi inuicem arbitrantes, non quae sua sunt singuli cons erantes,sed & ea quae aliorum Idem Apo- r. cor. Is stolus in nouissimo loco recubuit, quando ait: Ego autelam minimus apostolorum, qui non sum dignus vocari apostolus,riuoniam persequutus sum Ecclesiam Dei. Sed modo diuersum prorsus in couiuiis,in comitiis,in nuptiis, & caeteris hominu conuentibus agitur, ubi quis.
que minimus esse recusat.imo qui vere paruus vel miniamus est pro maximo cupit haberi .Humilitatem nemo sectatur,omnes honorem quae rut & gloria veto vaniorem.
Vr cum venerit,inquit,qui te inuitauit dicat tibi: Amice,ascende se perius. Veniens Dominus quem humilem inuenerit, amici nomine beatificans, superius ascenderemi λῖ, praecipiet. Quicunque enim humiliaverit se sicut paruulus, hic est maior in regno coelorum. Vt hamia Potest autem intelligi ut haec Domini sententia etiam ira exa, in hac vita compleatur,ut is qui in nouissimo loco recur G. bens inuenitur,veniente domino sublimetur. Quotidie enim Dominus suas nuptias intrat, quotidie mores, sedes,habitus conuiuantium diiudicat, & superbos despiciens humilibus saepe tanta sui spiritus munera praestat, ut eos merito simul discumbentium hoc est,in fide qui scentiu cretus,concordi admiratione glorificet,stupentaque in authoris sui Iaudationem prorumpat,dicens: Mihi autem nimis honorificati sunt amici tui Deus, nimis confortatus est principatus eorum. Quin etiam ad iudicium Dominus tandem veniens quemcunque inuenerit humilem gloris cabit, atque ab infimis ubi sese constituerat iubebit ad iii periora costenI.Petis dere. Itaque humiliamini sub potenti manu Dei, ut vos exaltet in tempore visitationis.Vnde dc bene subditur: Tunc
423쪽
Tune eris tibi gloria raram simul disumbentibus.
Pulchre dicit,tunc erit tibi gloria,ne nunc qu rere in- 3M .eipias quod tibi seruatur in fine, quia sicut Salomon ait: .Pro . 2m , Haereditas ad quam festinatur in principio, in nouissimis benedictione carebit. Tunc,inquit,erit tibi gloria,ne vi- Gloriam delicet si quid boni agimus laudem ab hominibus in prε- nunc non senti requiramus. Quisquis enim gloria vitae praesentis use 2 fuerit delectatus, & summam gloriar quae in futuro dabi- riniam. tur in praesenti sibi vendicare voluerit, ille absque dubio vera & sempiterna gloria quae electis per humilitatem ad supernam patriam tendentibus parata est, sine fine caro bit. Cuius causam subiunxit,dicens:
Circa tertium principale dicitur: . Quia omnis quise malui , humiliabitur, o quise humiliati
Hic ponitur utriusque id es,tam humiliationis in su- Riuro quam exaltationis causa seu ratio. Sed dicat aliquis: Non mox omnis qui se coram hominibus exaltat humiliabitur,aut qui se in conspectu hominum humiliat,exautabitur ab eis.
Sed econtrario nonnunquam qui se vel in apice dignutatis vel in alia qualibet acquirenda gloria subleuat, via sue in finem exaltari no cessat. Sinastiter & humilis quia
libet ac verecundus,in sua qua contentus est usque ad vitae terminum mediocritate perseuerat.Et ideo iuxta veritatis sententiam, omnis qui se vane de suis meritis alle-ualia Domino humiliabitur,& qui proinde se in benefactis humiliat,ab eo exaltabitur. Itaque & si quod in hae Chri si,
sententia sua Dominus loquutus est in praesenti vita non tentia iis suerit impletum, restat sine dubio ut in futuro complea- futura e tur.Tunc videlicet quando omnes impij & superbi in in- plandis. serno cu diabolo & omnibus sibi adhaerentibus humilia- butur,audientes a Domino: Ite in ignem aeternum. Iusti autem & humiles exaltabuntur, digni qui tunc audiant sibi dici a Domino:Venite benedicti patris me percipi- Mat ante resnum,quod vobis paratum est ab origine mundi. Illic igitur exaltabuntur qui se in hac vita vere humi- Humili raliauerint. Est enim qui nequiter se humiliat,interiora au- simulata. te eius plena sunt dolo.Quales non pauci reperiutur,qui Eccissa AOya .lom. z. cc ut concupitas
424쪽
ut cocupitas promotiones asi equatur,quam non habent simulat& mentiatur modestia & humilitatem, intus autem immoderatis cupiditatibus amplectutur vanitatem. . S. Porro vera cordis humilitas in quatuor consystit, quae Rismilitas sunt: Spernerem udum. Spernere nullum. Spernere sese. Hra in Spernere se sperni. Haec enim mentita humilitas assequi nequaquam potest. Non enim hypocrita mundum spe nit, sed diligit, spernit autem uniuersos, iuxta quod unus corum ait: Non sum sicut caeteri homines,raptores,iniusti,adulteri.Sese autem quomodo posset spernere, qui pud se tumens arrogatia,omnibus se praesertλQui autem
ab omnibus honorari dignum censet,qui seri posset ut se sperni non serat aegerrime Iste ergo & si humilitatem simulet,non tamen nouissimum locum eligit, sed primu, dignus utique qui a Deo humilietur.Nam omnis qui de se grandia sentiedo se cxaltat , humiliabitur, id est, pro nihilo reputabitur ante Rumilis Deum. Sed & qui se apud semetipsum humiliat, apud
,t amici Deum pro magno reputatus, exaltabitur, amicus enim cantur. vocatur, quia humilis est. Quis autem Dci amicos esse magnos isnoretλ Itaque audire meretur a Domino: Amice quippe ciui & amaris & amas ascende superius,inpraesenti.svita de virtute in virtutem ad maius meritum,& nihilominus ad maius praemium in futuro. Qui enim ut ait Apostolus) bene ministrauerint, gradum bonum i . m. r. sibi acquirent. Nam qui humiliatus suerit, erit in gloria, Iob La. & qui inclinauerit oculos suos,ipse saluabitur. , R.'. David inter statres suos minimus,clectione diuina --
, , - ει, est in regem Istasi Sed inter haec elucet exemplum humilitatis electae virginis genitricis Christi, quae quum
se ex omnibus unam in Dei matrem electam audiret ab Lae, an stelo,non nisi ancillam se computauit,dicens:Ecce an - .eilla Domini,sat mihi secundum verbum tuum. Et tu sum:Respexi inquit,humilitatem ancillae suae. Humilitate enim in omnibus amat Dominus,nec que-
uua recipit sine ea, nimisu quit ianua sit qua sola ingredi eoelii quisqua possit. Et quonia haec ipsa ianua arcta est, lassati &superbi per hanc intrare non poterunt. Qua ob
ta re imonet Apostolus,dicens:Obsecro vos fratres ego vin ' Eu, in Domino,ut digne ambuletis vocatione qua vocati estis in omni humilitate. Scietes quonia sicut superbus .i 9 sequitar humilitas,ita & humile spiritu fulcipiet gloria.
425쪽
-- Lectio praesens in tres partes diuiditur. In prima quaeritur quod si maximum mandatum diuinae Iegis. In secunda ostenditur quod Dei amore nihil est praestantius, ibi: Et ait illis I E s v s In tertia docemur quomodo dominus noster I Esvs CHRIs TVS non tantum homo est, sed etiam Deus, ibi: Congregatis a tem Pharisaeis. Circa primum tria sacer Euangelista describit.Primum Αest, Pharisaeorum ad Christum accessio. Secundum est, unius eorum Christum tentantis peruersa intentio, ibi: Et interrogauit eum.Tertium est, Christum tentantisti terrogatio,ibi: Magister quod est. Circa primum aduertendum est ea quae lectione comprehensa sunt,paucis ante Domini passionem diebus contigisse,cum iam animo obfirmato Iudaei quaererent Christum interficere. Quum ergo iam Saducaeis resurrectionem mortuorum displentibus silentium imposuisset, &hoc co nitum esset Pharistis qui de mortuorum resurrectione a Saducaeorum opinione diuersum sentiunt stametsi viriq; videlicet & Pharisaei & Sadducet in Christi per
sequutione concordes essent conuenσunt in unum, nee
dubie quin aduersus Dominii & adaersus Christum eius. Conuenerunt ut multitudine vir orent,quem ratione su cimasperare no poterant. A veritat id nudos esse professi sunt qui multitudine se armaueonti Dicebant enim apud se: αVnus loquatur pro omo Wβ, 0mnes loquamur per unu, Pharij vi si quidem vicerit,e 'ς yi ς mur victores,si autem vi- ν,-ctus fuerit,uel sola mς- x consusus.Acceil runt igitur e ad
426쪽
sunt doctorcs, obmutescere quidem quantum ad rem, non autem tacere,& quum etiam vix queunt mutire, adhuc tamen non tacent. '
Itaque cum haereticis disputare non expedit, iuxta quod per Apostolum ad Timotheum dicitur : Noli contendere verbis,ad nihil enim utile est nisi ad subuersione audientium.Non temere autem haereticos idem Apostolus illis duobus magis Pharaonis adsimilat,dicens: Quemadmodum Iannes & Mambres restiteriit Moysi, ita & iii resistunt veritati. Homines corrupti mente , reprobi circa fidem , sed ultra mon proficient, insipientia enim eorum manifesta erit omnibus, sicut & illorum suit. Horum incorrigibilitatis vel praecipua caussa est, quod iudicem serre recusant. Quem quum non habeant quid timebunt,vel a caussa quomodo cadent quantumuis iniqua Se ipsos enim nequaquam aut iniustos in lactis, aut in dogmate falsos unquam iudicabunt. Apostoli regulam debebant & attendere & ferre, videlicet ut duobus aut tribus prophetantibus reliqui iudicarent. Quod si hactenus obseruatum fuisset, utique iamdudum tot erroribus finis suisset impositus. Secundum , videlicet, unius eorum nimirum Pharisaeorum Christum tentantis peruersa praesumptio not tur,quum dicitur: Et interrogauit eum unus ex eis legi octor tentam eum. In quo ostenditur insidiatoris huius Cri Ris T vutentantis gemina qua tumebat authoritas , quod videlicet & Pharisaeus vita probatus erat, & lcgisdoctor magisterio honoratus. Interrogauit ergo iste CHOs TvM,
Antiquum Iudaicae perfidiae argumentum est, ex dita fidentia tentare Deum. Tentaverunt, inquit, me patres vestri quadraginta annis. Quorum ergo patres olim Deutentaverant,nunc Dei filio tentatione insidiantur. Quem etiam multis modis tentaverunt. Nam primo quidem tentaverunt ipsius diuinitatem, sicut scriptum est:Vide mus si sermonex illius veri sint,& tentemus quae ventura
sunt illi. Si enim est verus filius Dei, suscipiet illum. Et in Euangelio: Salua temetipsum,si filius Dei es,descende
427쪽
Tentaverunt etiam ipsius notentiam , iuxta illud : Et Luc. r I. alij tentantes , signum de coelo quaerebant ab eo. Sed di ipsius clementiam tentaverunt,quum videlicet adducunt Iran.8. si mulierem in adulterio deprehensam, & dicunt: Magi, ste mulier haec modo deprehensa est in adulterio. Modises aute praecepit nobis huiusmodi lapidare, tu vero quid Mati. 11. dicis λ Tentaverunt & eius iustitiam , interrogantes si lia Mat. 19. ceret censum dari Caesari. Similiter & Zelum eius erga legem tentabant, interrogantes: Si licet homini uxorem
1uo; ,ε Et quis miretur si filii diaboli patrem tuum imitantes,
filii dia- CHRIs TVM tentaverunt. quum & hunc ante ipse bissi. tentasset in deserto Et licet omnes Pharisaei Christo ima Mai. . n inerent, tamen rationibus iam dictis unus tantum erat quaestionem propositurus. Vbi Chrysostomus o Pharisaei qui omnia propter homines cogitatis & facitis,
primum quidem venientes cum vno vincendi estis pcr unum. Putatis tamen quia & si uno victo homines non intellisant omnes vos esse victos,nunquid non conscientiae velirae non sentiunt se esse confusas Leuis est ei consolatio qui in seipso confusus est quod ab aliis ignoratur. Audiamus ergo Phari orum antesignanum inlidias suas Dei filio disponentem. Sequituri
mgisteriqsod est mandatum magnum in tege
D Vbi ponitur tertium, videlicet Christum tentantis in
terrogatio.Interrogatio sane minime friuola, sed praeci ra,si no ex animo maligno esset prosecta.Iure masistrum appellat eum in quo omnes thesauri sapientiae & scientiae Dei sunt absconditi,imo qui est ipsa Dei sapientia.Vnde&o. ad discipulos suos loquitur,dicens: Vos vocatis me magi- ster & domine,& bene dicitis,bum etenim.Verum lite te
Η ' Τ3' .noctes magistruin vocat cuius non vult esse discipulus. Simplicissimus interrogator, & malignis' mus insidiator
de magno mandato interrogat, oui nec minimum obse uat. le enim debet interrogare de maiore iustitia qui iam minorem impleuit.
Sed dicat aliquis: Qui seri potuit ut in tam utili tamq; magnifica interrogatione CHR I s T v Μ tentaverit
428쪽
Sed accedit tentans si adponat ille aliquid mandato pri- Neo'. mo,quasi legem corrigens,unde occasionem sumere posisti ipsum arguendi hac interrogatione id quoque est aduertendum: Mansita quod dum ille de nia3no quaerit mandato, mandata Dei qualia
aequalia non esse, ideoque nec mandatorum tra remio- non ess nes culpas esse aequales. Vnde etiam error Ioviniani co futatur, qui omnia peccata esse aequalia putauit. Quem errorem beatus Hieronymus multis sacrae scripturapi Lib. a. stimoniis sortiter confutati Sicut enim boni,non omnes aeque boni sunt, ita & mali, non omnes aeque mali sunt, quomodo & sancti nou aequaliter omnes sancti sunt uxta illud Apostoli: Alia claritas solis,alia claritas lunae,& I.Gr. Is alia claritas stellarum. Stella etia differt a stella in claritate,sic & resurrectio mortuoru .Poreb si tentanti Phari- oris.sgo Dominus iasi respondisset,cosequenter aestimassemus non esse unum mandatum alio maius. Quando aute respondit,necessario sequitur,mandatorum alia magna,mediocria alia,alia etiam csla minora. Itaque qui tentantes quaestionem hanc Domino pro- Eponunt, manifestum est hoc eos intendisse, ut ipsum de transgressione legis conuincerent.Notum est enim,pr cepta primae tabulae maiora esse praeceptis tabulae secundar. In prima tabula tria praecepta sunt,de quibus erat dubium quod illorum esset maius. S i ergo interrogatus re- Inrem spondillet maius omnibus aliis esse primumae Non ad gantium rabis deos alienos,obiecturi erant, quia veniens Ieros menti
lymam paucis ante diebus, diuinos honores a turbis suscepisset. Quod si secundum praeceptum dixisset esse maius,illud scilicet: Non assumes nomen Dei tui in vanum, id est, nullam creaturam quq utique vanitati subiecta est Deum appellabis,obiecissent quoniam Dei filium se aseserebat,quum esset homo. Si vero tertium mandatum,de obseruatione fabbati maius esse omnibus reseondisset obiecturi itidem erant quod non seruaret sabbatum. 'Sed & ideo Dominum hac quaestione pulsabant caeci, ut ipsum conuincerent ignorantiae. Nam,ut dicit Orig nes, diu apud illos haec quaestio versabatur, quibusdam praeserentibus Vnu mandatum,aliis vero aliud.Quacumque igitur Dominus tenuisset opinione, alterius opini nis fautoribus videbatur ignorans. Sed ipfis ignaris diuinitus factu est,ut istius quaestiquis solutio illi reseruare-
429쪽
tur qui quum sit ipse legistator, seorum nouit gradus &ordinem praeceptorum. Ipse enim scit cui praecepto nox magis voluit esse obligatos,ideoque suum est eam quam e condidit legem interpretari. Quaslio Magnum autem, inquit Chrys. & minimum mandatuos δε ma dicimus quantum ad dignitatem mandatorum,non qua- datorum tum ad utilitatem. Alioqui utilitas omnium nradatorum dignitate. una est, & omnia'mandata ita sibi cohaerent, ut alterum sine altero esse non possit. Vt ta,si interroget te aliquis in aedilicatione domorum quae pars est melior,dicis sundamentum. Sed quemadmodum aedificatio non potest esse nisi fuerit fundamentum, ita nec sundamentum esse potest, nisi aedificatio cuius fundamentum dicatur. Ergo iundamentum aedificatione dignius est,non utilius.Sicut S caput dignius est quam membra, tamen nec membra sine capite,nec caput sine inebris. Sic digniores simi socerdotes cl. populus, no tam c utiliores,quia nec populus sne sacerdotibus,nec sacerdotes sine populo esse possunt. Ita & dignius est hoc mandatum : Diliges Dominum
Deum tuum ex toto corde tuo, quam illud: Non concupisces.Non occides,tamen utilitas una est. Nam qui diligit Deum,ille non occidit,aut concupiscit: qui autem Occidit,aut concupiscit,non diligit Dominu Deu situ. Esse Mat. s. aute minora mandata dominus manifestat,ubi dicit: Qui autem soluerit vo u de mandatis istis minimis & docu rit sic homines,minimus vocabitur in regno coelorum.
F Diliges,inquit,potius quam timebis,quia diligere m
Ariari ius est quam timere. Minoratio enim culturae Dei habet potius sis timorem,persectio autem dilectionem, dicente Ioanne: quam ii Persecta autem dilectio seras mittit timorem. Quandiu mere. enim honso timet Deum,non diligit. Quum autem dili-I.Ioan. . gere coeperit, iam non cum tantummota timet, sed etiam amplius diligit. Timere enim seruorum est,diligere siliorum. Timor sub necessitate est, dilectio in libertate. Qui in timore seruit Deo,poenam quidem euadit, me cedem autem iussitiae non habet, quia inuitus iacit bonum propter timorem. ι
Circa secundum principale dicitur:
t Hi Iesus: Diliges Dominum Deum tuum ex tota corde tuoco in iota avima tua,ω in tota mente tua.
430쪽
Hic ostenditur quod Dei amore nihil est praestantius. GDiliges,inquit,Dominum Deum tuu ex toto corde tuo. Qua resipolione sic tentatorem istu Dominus reprehendit,ut interrogationis eius fictam conscietiam statim pri mo responso percuteret,dices: Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo,id est,non sicut tu, qui deuotionem ostendis in ore,& fraudem meditaris in corde. Non ergo vult Deus ut timeatur tantum ab hominiabus quasi Dominus,sed ut diligatur quasi pater, qui adoptionis spiritum donauit hominibus quod etia patuit ab
initio creati hominis. Ait enim: Faciamus hominem ad Chus imaginem nostram. Similari autem conuenit filiis ad patres sitos,non etiam seruis ad dominos suos. Quid est diligere Deum ex toto corde,nisi ut cor tuu Diligere non sit inclinatum ad ullius rei dilectione amplius quam Deum eae Dei,nec delecteris quasi specie in udi amplius quam Dei, lato corde. non in honoribus, non in auro vel argento,non in possessionibus aut vineis,non in animalibus aut mancipiis, non in ornamentis aut vestibus, non in filiis aut parentibus aut amicis, sed haec omnia existimes tibi esse in Deo, ut prae his omnibus ames Deum. Si autem in aliquo horum
amor cordis tui suerit occupatus,tam ex toto corde non amas Deum. Pro quanta enim parte cor tuum suerit ad aliquam rem,pro tanta parte minus est ad Deum.
Quid est in tota anima diligere Deum Respondeturi HId est,certissimum animum habere in veritate,& firmum Diligera esse in fide.Verbi gratia: Didicissi unum Deum ex quo o- isti m to mnia,&per quem omnia.Si intellectus tuus alicuius do- ra anima.ctrinae seductione percussus coeperit dubitare de substantia dei,in tota anima non diligis deum.. Iterum qui putat incantationes aliquid posse,aut augu Ineantaria aliquid intelligere,aut diuinationes aliquid nuntiare, itones o ille non in tota anima diligit deum. Qui omne bonum augur
credit apud deum,& omnia bona credit esse deum,& ex- --tra deum non credit esse bonum,qui omnem virtutem,&omnem sapientiam,credit esse deum, extra deum neque sapientiam esse aliquam credit neque virtutem, qui credit deum omnia facere, & sine deo nihil posse fieri, ille
tota anima diligit deum. Quid est in tota mente diligere deum3Id est,ut omnes Tota mensensus tui qui pertinent ad mentem,deo vacent. Is itaque te Hlgere deum tota mente diligit,cutio intellectus Deo ministrat, Deum. cc s cuius