장음표시 사용
471쪽
Lue p. Rogauit illum nimirum Christit ira Dominum vir a
quo daemonia exierant, ut cum eo esset. Dimisit autem
cum Iesus dicens:Redi in domum tuam, & narra quanta tibi licit Deus. Iu discitu Caeterum licet plurima Christus coram distipulis mi-
Iomm cor racula lacrit operatus, nullius tamen eorum in corporepore nuru cuius ibet curationis miraculii patrauit, ne sorte quibus- scit mi dam videretur no gratuito,nec propter Dei gloriam, sed raculum. magis propriae suae utilitatis gratia remedium impendis. Luca η. se sanitatis. Sanauit quidem interdum nonnullos eorum amicos, ut patet in socru Simonis, sed in corporibus diascipulorum nullum unquam curauit morbum, ut iam dictum est, quin potius magna sua humilitate quotquot sanauit,statim a se dimisit. Nullatenus autem dccuisset ut aliquem ex iis quos a daemoniis vexatos liberauerat, in discipulum assumere
ne per hoc Pharisaeis dicere solitis in Beelzebub princia. 3ι. pe daemoniorum eiicere cum daemonia, amplior occasio calumniae daretur.
Circa secundum principale dicitur:
Videntes autem rurbae timuerunt, oe glorificaverunt Deum,
qui dedit potestatem talem hominibus. V Hic ponitur viso miraculo a turba timente Dei gloriscatio.Vidctes turbae,id est,populi signum quod fecerat, Beda. timuerunt,& gloriscauerunt Dcum. Et merito qui adsuera damnatis blasphemiae iaculis ad laudem tantae maiestatis stupetia corda conuertunt.Et gloris cauerui, inquit, deum qui dedit potestatem talem hominibus, ta animas
scilicet peccatorum remissione curandi quam cor ora. Potestas Hinc quam maxime laudandus est Deus , quia non homini' quamcunque potestatcm,sed eam quae maximc deo co-bus non uenit,dedit non quide angelis,non archanῖclis, non qui- an dis buscunque spiritibns angelicis, sed mortalibus homini-daia. bus creaturae fiagili,& sine peccato non viventi. Hinc enim Dei relucet mira bonitas & magnificcntia, qui in tam vili tamq; caduca creatura tantii virtutis constitvcre dignatus est. Itaq; Christi aduersariis latae virtutis cctrictu tantoq; miraculo confusis,turbae timetes Iaudabant Dominu.Nec miru. Quis enim non obstu cscat videns,
472쪽
ridens,quod homo inter homines positus & peccata remittat, & languida haralytici membra pro susque soluta nulla mora interueniente c6solidet8 Ait Propheta: Quis non timebit te 4 rex gentiumλ , Sed hic est attendendum quod triplex est timor. iis
culpabilis,quem vocant timorem mundanum , quo quis aliquando Deum,aliquando hominem timet.Tim ct autem propter temporalia bona, ne diuitias auferat, ne mundi adii ecla venire sinat,ne infirmitates inducat. Neque enim propter ista timendus est Deus, quia est timor bestialis. Deum,inquit, non inuocauerunt, illic trepidauerunt timore,ubi non erat timor. Aliquando etiam timore mundano timetur homo, ut iam dictum est, quando quis timens offendere amicum Dei mandatum praeuaricatur, eligens potius displicere Deo quam homini. Timet etiam nomo hominem ne nocea timet hominis iram,potentiam,comminationes, fla
ella,quae ut e giat,peccat in Deum. Et quidem saeue euiat a iustitia, qui in causis non Deum, sed hominem timet.Audiat Prophetam dicentem: Quis tu ut timeas ab homine mortali, & a filio hominis qui quasi foenum ita arescet,& oblitus es domini Actoris tui3 Hoc timore
mundano nonnunquam homo timens penuriam, exemcet usuras,timens dejici quaerit inanem gloriam,timens aegrotari egitima relinquit ieiunia,& commessationibus vacat.Vnde Sapiens: Cor timidum in cogitatione stulti, contra impetum timoris non resistit. Sed timor iste non cogit,sed nec peccantem excusat,non enim occupat constantem,sed insipientem duntaxat & stultum. Secundus cst timor seruitis,qui iam bonum operatur, sed non bene,quia non libere, sed coacte,& ideo eoaese, quia non ex amore.Timor iste non virtus est,sed initium virtutis .Parit enim virtutem,quia cohibedo a malis paulatim assuefecit ad bona,sed cum virtute no manet. Unde Propheta: A timore tuo concepimus,& peperimus spiriatum salutis.Sed parta virtute evanescit timor. Vnde scriptum est:Timor n5 est in charitate.sed perfecta charitas foras mittit timorem .Hoc timore timuit Adam dum ait: Vocem tuam Domine audiui & timui,eo qudd nudus cssem. Nec mirum si adueniente iudice timuit reus. Ait Amos propheta:Leo rugiet,quis non timebit Hoc timoie expauescit homo districtuui dei iudicium i iuxta illud:
473쪽
Consge timore tuo carnes meas, a iudiciis enim tuis tumui, expauescit etiam supplicium aeternum. Neque mi . Ma. Io. nim dicente domino: Eum timete qui potest & corpus &a rimam perdere in gehennam. Or se Tertius est timor filialis qui manet eum charitate, de Lais. quo per Psalmistam dicitur: Timor domini sanctus per manet in seculum seculi. Iste timor donum est spiritus sancti. Et est duplex,uidelicet timor displicentiae, & timor reuerentiae. Timor displicentiae est iusiorum in praesenti vita, quo timent & cauent ne Deo displiceant, & ipsius
offendant dilectionen cuius totis viribus ambiunt gra- P02 16. tiam.De quo timore per Salomonem dicituri Timore domini declinat omnis a malo. Porro timor reuerentiae non modo sanctorum est,sed & angelorum in vita beata, ob tantae maiestatis reuerentiam cum amore timetium dominum. De quo in Apocalyps angelus volans per me --οe. I . dium coeli voce magna dicit: Tinacte dominum, & date illi honoscio,& adorate eum qui fecit coelum & terram, mare & sontes aquarum.
n αμ scit nuptias filio suo. Mat. 2 2. Praesens haec lectio in summa duo comprehendit. Primum est, ad fidem diuinae in-l carnationis quasi ad mysticas nuptia vocatio Iudaeorum. Secundum est, Iudaeis recusantibus invia talio gentium,ibi:Tunc ait rex seruis suis. Circa primum tria sunt con*dcranda. Primum est diuinae clementiae mira benignitas Secundum , humanae malitiae detestanda peruersitas, ibi: Illi autem neglexerunt. Tertium, diuinae distractionis digna seueritas,ibi:
Primum d est, mira diuinae clementiae benignitas ex tribus
474쪽
tribus patet. Primum est, nuptiarum gratiae celebratio. ASecundum est, inuitatorum ad has nuptias vocatio, ibi: Et misit seruos ibos. Tertium est, liberalis & ampla coquiuij nuptialis praeparatio, ibi: Ecce prandium meum
Circa primum dicit Euangelista Christum haec loquii.
tum fuisse in parabolis. Nam quia in hac vita omnis nostra coςnitio ortum habet a sensit,ut ad cognitionem m- sensibilium possimus attingere erum sentibilium domi nus proposuit similitudines. Nam ut ait beatus Gregorius coelorum, regnum idcirco terrenis rebus simile d: tur,ut ex his quae animus nouit sui sat ad incognita quae non nouit, & exemplo visibilium se ad inuisibilia rapiat. Ait itaque dominus loquens in parabolis: Simile factuni est regnum coelorum homini regi Plerunque in Evangelio praesentis ecclesiae status regnum coelorum dicitur. Nain quid aliud est ecclesia praesens nisi uniuersitas pie fidelium. Horu enim corda dum huius seculi vanitates non ambiunt,per hoc quod ad co Ieitia bona suspirar, iam in eis dominus quasi in coelestibus regnat. Qui merito nomine regis designatur, nam rex regum ipse est,& dominus dominantium , cuius comparatione terreni reges,egeni & serui sunt,qui quos terret. ipsi plus nactuunt.
Magis enim reges isti serius & subditis opus habent quam illi regibus cum isti sine illis vivere, illi vero sine
Istis nec esse reges nec regnare possint. Sed nec reges istiquum sint mortalis vitae necessitatibus imo & multis vitiis subiecti, liberi sunt,dicente Chi isto : Omnis qui facit peccatum seruus est peccati. Omnis enim peccator seruus,& tot dominorum quot vitiorum. Unus & solus rex est Deus,qui & nullius eget, & vere liber & princeps est libertatis. Itaq; rex iste,id est, Deus pater, tunc secit nuptias filio suo, quando hunc in utero
virginis,humanae naturae coniunxit, quando deum ante lecula,fieri voluit hominem in fine seculoru. Vterus auri: genitricis virgini huius siponsi thalamus vi. Vndedi I ialmista dicit: In sole posuit tabernaculum siuum.&ipse tanquam sponsus procedens de thalamo suo. Tunc autem dei filius tanquam sponsus de thalamo suo proces sit,quando ad coniungedam sibi ecclesiam,de incorrupto virginis utero incarnatus processit. Quae sacra virgo no-
Regnia ea loria ecclesia prases. Apoc. I s.
475쪽
mine solis in praemissis Psalmistae verbis idcirco censo,tur,quod sicut sol cIarior est cunctis coeli luminaribus, itae deI mater virtutum & gratiae decore cunctis dei electis& sanctis praeclarior est. B Porro Christi & ecclesiae eoniunctionem nuptias seu christi γ matrimonium appellari, multis scriptum patet testim eta is nu niis. E quibus unum est illud: Nunquid possunt filij iii p-- ptiarum quam diu sponsus cum illis est ieiunare Sed &Maria. Ioannes de Christo loquens ait : Qui habet sponsam Dan. s. sponsus est. Itaque in incarnatione verbi quod erat in principio apud Deum & Dcus erat, per quod & facta
sunt omnia,per indivisibilem diuiuae naturae ad naturam humanam in uno supposito coniunctionem,quoddam fa- . ctum esse constat matrimonium. Nam quemadmodum in matrimonio necesse est consensum partium interuenire qui & nonnunquari per internuntios requiritur sic ad huius coelestis matrimonii foederationem missus est angelus Gabriel a Deo ad cle-Bern D- ctam virgine. Quae gemmis ornata virtutu, geminoque ter mentis & corporis decore praesulgida, specie sua & pul- Missus est. chritudine sua in coelestibus iam cognita, coeli ciuium in se prouocauit aspectus, adeo ut ipsius quoque regis annmum in sui concupiscentiam inclinaret. Dum itaque dei nuntio sacratissima virgo genus repraesentans humanu Luc. . consensus eloquium protulisset,dicens : Fiat mihi secundum verbum tuum,nec mora reuertitur nuntius,& virginalem thalamum ingreditur C H R. I s Τ V s.
Gen. η. In cuius rei typum,scriptum est, quemadmodu Abram pus co ham patriarcha misit Elieler procuratorem domus suae cnMij cx- terra promissionis in Mesopotamia quaerere sponsam fit RG lio suo Isaac. Quum i , ille peruenisset usq; ad Aran,& k-
esset camelos accumbere extra oppidum iuxta puteum aquae vesper eo tempore suo solent mulieres egredi ad haurieda aqua orauit dominii,dices: Domine,deus Abraham domini mei,ecce ego sto prope sonte aquae, & filiae habitatorum huius ciuitatis egredientur ad hauriendam aquam.Igitur puella cui dixero:Inclina hydriam tuam ut bibam,& illa responderit:Bibe,quin & camelis tuis dabo potu,ipsa est quam praeparasti seruo tuo Isaac. Et egressa cst Rebecca puella decora nimis , virgoq; pulcherrima, quae seruo Abraha aquae potu de sua hydria postulati respondit,djcens:Bibe domine, quin & camelis tuis hauria aquam
476쪽
aquam donec cuncti bibant. Cui quum ille aduentus sui caussam exposuis et,& illa desponsationis suae consensum verbis expressisset,inox illius spousa effecta est. Vbi per Abraham Deum patrem, per procuratorem Tapus a ipsius archangelum Gabrielem allegorice accipimus, qui plicatur.
missus e coelo, utique repromissionis terra in hunc mundum veniens,inuenit ad sontem aquarum viventium,gratiarum videlicet S diuinorum eloquiorum, virginem praecaeteris mente & corpore angelicis diuinis', conspecubus Ionge pulcherrimam,quae prudenti liberalitate ipsi angelo supernae desponsationis internuntio,voluntatis diuinae adimpletionem & salutem humani generis ingenti desiderio sitienti, quin & camelis eius, id est, sanctis patria
chis S prophetis qui & ipsi salute ardentissime sitiebant)desiderio satisfecit.Nam mox ut angelicae legationis caussam cognouiss)r, consensuiuque suturi verbis expressisset, dicens: Ecce ancilla domini, fiat mihi secundum verbum Luc. I. tuum, continuo per utriusquς consensum, matrimonium gratiae contractum ratumque factum est, non disbluendum in sempiternum. Quod sacer Euangelista Ioannes completum nuntias
ait:Vcrbum caro factum est. Non tamen quasi in carnem ν si verbum mutatum,sed carne,ut carneis oculis congruenter apparerct, indutum, ita sane factum,ut ibi sit non - δε tra. Ium Dei verbum & hominis caro,sed etiam hominis anima rationalis,&hoc totu,& Deus dicatur propter Deum, S propter hominem homo. Huius matrimonij gemina causa suli, Una ut inter CDeum & homines pax reformaretur. Solet enim inter Incama' reges mutuis inimicitiis dissidentes exitiosaque gerentes tim Hrbulla per matrimonij foedus pax firma componi, si vide- bi cavs
licet tandem conueniat,ut alterius regis filius alterius fi- Oplex bam sponsam ducat. Una tProthoplastus etenim sutique prinςipium humani ge- fuit neris & princeps , iuxta illud : Constituit eiuri dominum domus suae,id est, huius mundi & principem omnis posse DFonis suae a Deo ad principem tenebrarum diabolum vanis promissionibus seductus desciuit, & obedire recusans peccando rebellauit.C ui continuo resistens deus,habitationis suae locum,paradisum delitiarum ei abstulit.
Genuit autem tilios & filias, ut quum & ipsi per scelς-εa nefanda Deo rebellareotietiam uri resistens aquis di- Gen.
477쪽
Iuliij demptis octo animabus uniuersos extinxit, eorumque terra vastauit.Quumque post diluuium denuo murutiplicati client homines super terra,addiderunt &ipsi deo rebellare.Siquide ductu gigantum superborum inconsutici audacia costituerunt aedificare ciuitatem &turrim,c ius culmen ad coelii usque pertingeret, ut sic & diluuiu si sorsan adhuc irato Deo in udaret euaderent, & coelum obtinerct Deo inconsulto. Quorum Deus temeritatem quasi demirans,quum videret eos rebus coeptis concordieertinacia insistere,vires multitudinis labefacturus,diuia sit linguas corum,ut alterum alter non intelligeret.Quo factum est,ut tanta hominum multitudo in plurimas pase ιes scisa,per uniuersum mundum dispergeretur. Itaque post tam exitiale dissidium bellumq; cum Deo, per quosda utriusq; partis amicos utique Proceres pios pro pace precari coeptum est, inter quos principe Ioco ei minet Abraham. Isti ardentissimis votis desiderabant &precabantur, si sorte dignaretur Deus pro sua clementia coiisque suam inclinare maiestatem, ut nostri principis filiam id est, humanam naturam pro pacis aeternae laedere confirmando, sitio unigenito fiso copulare. Porro benignus Deus, secundum cuius magnitudi-Iere. et s. nem etiam magna est misericordia, dicebat: Ego cogito cogitationes pacis,& non afflictionis. Qui etiam tandem immensa charitate sua motus,supplicatium votis acquiesces,ait ad Abraham utique filium suum exstirpe Abra-- ra. hae in humana carne nasciturum praenuntians In semine tuo benedicentur uniuersae cognationeS terrae. Quum autem hoc semen quod est Christus per uterum intactae virginis mirabiliter nascens venisset in mundum, angeli pacis pacem coelitus datam annuntiantes cara: r. nebant. Gloria in altissimis Deo,& in terra pax hominiabus bonae voluntatis. Haec est illa pax quam Christus dia Luc. Io. scipulos annuntiare praecepit dicens: In quamcunque domum intraueritis primum dicite:Pax huic domui. Hanc pacem sua morte consecit, quam etiam moriturus disci-I v. I . pulis testamenti iure relinquebat, licens : Pacem relinquo vobis,pacem meam do vobis,quam denique rediuiuus a morte, & reuersus ab inseris , discipulis annuntia- Irim. io. bat,stans in medio eorum & dicens:Pax vobis.
D Altei a huius diuini matrimonij causa fuit, ut inde filuxegni per adoptionis gratiam Deo nascerentur. Ad hoc
478쪽
enim desponsauit sibi Christus ecclesiam. Dicuntur sane inter Christum & ecclesiam spirituales nuptiae ad similitu incam
dinem earum nuptiarum quae fuerunt prothoplastorum. s πιν
Primu enim homine deus posuit in paradiso voluptatis, bi casa. quumque immisisset sopore in eum,tulit unam de costis Nuptis eius & aedificauit in mulierem, repleuitque carnem pro G terea. Quibus benedicens ait: Crescite & multiplicamini & primor
replete terram. Sacramentum hoc magnum est,inquit parem Apostolus,ego autem dico in Christo,& in ecclesia. comparaν Iam attende comparationem. Ait Apostolus: No prius μ' quod spiritale est, sed quod animale, deinde quod spiria Gem. a. tu ale. Primus homo de terra terrenus, secundus homo F .F. de coelo coelestis. Qualis terrenus,tales & terreni:&qu, I corim lis coelestis, tales & coelestes. Hi duo, patres sunt & principia duaru generationum. Pri u sNam Adam ille de terra terrenus , pater est omnium qui σnascuntur ex culpa ad vitam aerumnosam & mortalem. βο-- Secundus Adam de coelo coelestis, principium est & ori- απω mgo omnium qui ex gratia renascuntur ad vitam beatam com & immortalem. Primum Adam secit deus de terra ne multa dum peccatis hominum contaminata.Secundum Adam,
id est , Christum secit quoad corpus de terra benedicta, id est,de virgineae carnis per spiritum sanctum consecrata substantia. illum posuit in paradiso voluptatis bi inobediens Deo peccauit. Hunc posuit in crucis acerbitat ubi usque ad mortem obediens Deo patri, quae non rapuit exsolvens,peccata mundi innocens portauitata illa misit soporem ut dictum est vide latere eius cunctorum viventium matrem educereti
In istum misit soporem mortis,& de latere eius lancea militis aperto emanantibus aqua & sanguiue , spontari eius sanctam ccclesiam formauit.Hanc enim Christus &sanguine redemit, & aqua lauacri salutaris abluit a peccatis. Unde Apostolus:CHR I s T v s,inquit,dilexit ec le-sam,& seipsum tradidit pro ea ut illam lanctificaret mundans eam lauacro aquae in verbo vitae, ut exhiberet ipse sibi gloriosam ecclesiam non habentem maculam aut rugam aut aliquid huiusmodi sed ut sit sancta & immacula- tra. ta. Eua ex costa sumpta est,costa utique ossea & robusta, cuius locum carne repleuit Deus Caro autem flexilis &debilis est. Non secus ecclesia sancta quasi altera Eua,fa
479쪽
r. Cor. I. tus & sapientia. Vnde& per ipsum sapienter agit & so Ecclesia liter. Vocavit Adam uxoris tuae nomen virago, quia de vi de ori viro sumpta esset. Sed multo verius pleniusque siponsasof Christi ecclesia sancta virago .i virilia agens & rtia vota. cari meretur. Vcriam hoc non ex se , sed quia de viro id est Christo filio Dei,Deo vero sumpta est. Omnis enim se cientia nostra ex Deo est, ipso attestante & dicente: Dan. r. Sine me nihil potestis facere. Et sicut ab ipso recipimus virtutem & sortitudinem , sic ipse vicissim a nobis habet camem,in qua pati potuit & mori. Circa secundum diuinae benignitatis indicium, quod est, inuitatorum ad has nuptias
vocatio, subditum Et mi is seruos suos γocare miratos ad nuptias, Olebat venire. E Non suffecerat inuitasse per semetipsum,nisi etiam eos Iudaei dia per seruos suos vocareLIsti serui fuerunt testamenti ve--uitati. teris patriarchar & prophetae,' qui Iudaeorum popula inuitabant ad obedicdum Deo in fide venturi mediatoris. Sed vide contemptum .Et nolebant,inquit,venire. Nosuit defeetiis Dei inuitantis,non culpa vocantis, nec in γpotentia abstulit veniendi facultatem,nec i norantia intulit caelitatem, sed sola voluntatis malitia fecit contein ' plum. Et nunc quod ad coelestes nuptias plerique non
veniunt,tota causa est,quia venire nolunt.
Itaque ad nuptias, id est, ad fidem incarnati fili j Dei soli Iudaei primum per Prophetas ut dictum est dein per
Apostolos suerunt vocati.Vnde Gregorius: Misit seruos suos ut ad istas nuptias amicos inuitaret. Misit semel, misit iterum, quia dominicae incarnationis I raedicatores & prius Prophctas & postmodum Apostorios mssit. Bis itaque seruos ad inuitandum misit,quia incarnationem unigeniti & per Prophetas dixit suturam,& pcx Apostolos nuntiauit factam. Proinde quod maioris cst benignitatis, non modo seruos,sed & ipsum sponsum inuitandis Iudaeis rex iste mi-M xx. st. Venite,inquit, ad me omnes qui laboratis & onerati estism ego resciam vos. Et quia nolebant venire,eXp Mat. x s. stulans loquitur, licens: Ierusalem Ierusalem,quae occudis Prophetas.& lapidas eos qui ad te missi sunt. Quoties volui congregare filios tuos,quemadmodum gallina congregat pullos suos sub alas,& noluisti.
Tertium in quo paret diuiuae clemetiae benitiatas,est ampla
480쪽
ampla nuptialis conuiuii praeparatio, ut quos non adducebat sedula vocantis instantia,saltem alliceret magniscus apparatus nuptiarum. Vnde consequenter dicitur:
Iterum misit alios seruas ,dicens: Dicite multaris: Ecce prandium meum parami,tauri mei altilia occisusum, omnia parata. ει-εute ad nuptias.
mast. Tauri mei,inquit,& altilia occisa sunt. Quod in animalibus est saginatum,hoc est altile in volatilibus.Altialia enim,sunt aves hominum studio impinguatae,ut anseres,capones,Vues,cygni,pauones,& huiusnodi. Per tauros occisos, apostolos Christi& martyres accipe, qui agrum nauudi bonorum operum feracem Deo suis laboribus effecerunt.Nam quasi tauri gregis, constantes suerunt & sortes. Per altilia vero sancti patres noui testamenti designantur,qui interna dulcedine per sancti spiri tusgratia impinguati,penna contes lationis couersatione luam incolatus sui tempore in coelis habuerunt. Hi omnes vitiis & concupiscentiis mortificatis, diuinis nuptiis quodammodo occisi sunt. Vnde Gregorius: Quia praedicatores dominicae incarnationis missi,pem
sequutionem ab infidelibus, & prius Prophetae, & postmodum sancti Apostoli pertulerunt, inuitatis & venire nolentibus dicitur: Tauri mei & altilia occisa sunt,& omnia parata.Ac si apertius dicat: Patrum praecedentium mortes aspicite,& remedia vitae nostrae cositate. Notandum vero est, quod in priore inuitatione nil de tauris N altilibus dicitur: In secuda autem iam tauri & al- tilia mactata esse memorantur, quia omnipotens Deus quum verba eius audire nolumus,adiungit exempla,ut mne quod impossibile credimus, tanto nobis ad sperandum fiat facilius,quanto per hoc transisse iam & alios au- rata n dimus.Omnia,inquit, parata sunt, quando iam fidei ve m 'a ver talem apostolorum & martyrum sanctorum mortes con- tas is confirmant.Neq; enim illi mori sustinuissent,nisi eam pro qua frimata. moriebantur fidem veram esse certissimum habuissent. Col r. Igitur illorum mors omnia facit esse parata. Vnde&Apostolus Paulus perficere se testatur in corpore suo quet deerat passioni Christi Hinc etiam ait beatus Dionysius: Nostrae