장음표시 사용
531쪽
tionis timore supplicabat, post acceptam remissionem in peccatum denuo lapsus est atque damnatus. Nam quos timor coercet a crimine, auidiores facit ad crimen , nec stabilis solet esse eorum poenitentia, qui solo seruilitimore respiscunt, nisi huic timori accedat timor filialis. sorro reliqui duo iam dicti oratores, recidivum pam minimε leguntur. . 2. . .
Circa tertium,quod est,clementissimi domitu facillima miseratio,subditur: Misenus autem dominus strui eum , o MuturnN Mise tu anquit,dominus serui illius,dimisit eum liberum & debitu dimisit ci.Plus accepit qua petiiti Rogauit dilationem, inducias tantum ad soluendu omnia pollu-ldiuit.& accepit totius debiti remissionem.Vides sine maenam clementissimi domini patiεtiam & miserationem. τανυα ' Habet & erga nos dominus triplicem patientia. Erunama mi est qua tolerat reprobos, & quide misericorditer quoada paries iriso, vi tandem aliquando conuersi saluentur, &utiliteri . nuoad electos, ut per illos ad meritu vitae aeternae exe eeantur.Nam teste Augustino, omnis malus ideo iniit, aut ut conuertatur,aut ut bonus per eum exerceatur.
Secunda est,patientia domini qua suspendit eoru promeritam punitionem qui ad salutem aeterna sunt praedestinati,tametsi adhue sint auers.Hac dei qatientiam Apor. vor. stolus Paulus in se recognoscens,ait: Christus Iesus venit in hunc mundum peccatores salvos facere, quorum primus ego sum,qui siti blasphemus,& persequutor, & contumeliosus,sed misericordiam Dei consequutus sum, vein me primo ostenderet Christus Iesus omnem patientiam a informationem eorum qui credituri sunt illi in
Lib. δε Tertia est,patietia qua Deus ad se eouersis poenitentia i uu or aetendi tempus clementer indulget.Vnde August. Nemo: -- ae Dei pietate dessidat,quonia maior est qua nostra mis Ma & duisquis ad cum toto corde clamauerit, exaudiet illum, quia misericors est. Citius siquidem videtur illi, peccatori venia dare,qua ipsi peccatori hac accipere. Sie enim sestinat absoluere reum a tormeto c'nscietiae suae, ouasi plus cruciet eum copassio miseri, quam ipsum miserum passio sui. Exemplo est in Evangelio filius prodiseus,cui non dicit,unde venisῖubi tam Z ubi sunt quae ii
532쪽
isti)sed cito proferte stolam primam, & induite illum. Miserica
Misertus,inqui dominus tertii illius.Nimiru, quia mi- dei se serationes eius super omnia opera eius, no solum electis, per omnes.
sed & reprobis qui ad lepus credunt, siue qui ad tempus
faciunt tructus poenitentiae per baptismu aut pconrientia peccata dimittit. Vnde & per Propiaeta pollicetu dicens: Ede. Ir. Si dixero impio,morte morieris,& conuersus egerit poenitentiam a peccato suo, seceritque iudiciu & militiam, omnia peccata eius quae peccauit non ei imputabuntur Sed attede triplex hominu genus qui se dei misericor- Odia praestant indignos. Primum in eoru qui in seipsis mi- Dei mise-scricordia non habuerui. Nam solis inisericordibus pro- inordia ium ista est misericordia,dicente domino: Beati miserico btili qm. des,quonia ipsi misericordiam consequentur. Porro indi- Mat s.cium sine misericordia fiet ei qui non secit misericordia. Iaca. Potest autem quispiam dici immisericors vel per negatione remissionis of nsae in se delinquetis proximi Vnde in homilia sequeti,vel per priuationem compastionis, respectu inopum & egentium. Vnde per B. Ioannem diacitur: Qui habuerit substantiam huius mundi, & viderit fratrem suum necessitatem habere,&ctim serit viscera sua ab eo,quomodo charitas dei manet in illo
Indignus sane est cui a deo fiat misericordia in largNtione bonoru spiritualium & aeternorum,qui nec terrena
haec & temporalia propter deum voluit in Christi pauperes clargiri. Qui enim obturat aurem sua ad clamorem Pro ar pauperis,& ipse quoque ad deum clamabit, &non exau- Iare. 1 dietur. Vnde & diues quondam epulo apud inferos clamans,guttam refrigerantis aquar ontinere no potuit, qui micas panis mendico negauit. Hinc etia in iudicio audia Mat. xsturi sunt reprobi Ite maledicti in ignem aeternu,ubi nullam est merare misericordiam,hanc nimirum ob causam quia misericordiam indigentibus impendere noluerunt.
Esurivi dicet)& non dedissis mihi manducare, & caetera quae sequntur. Quod si misericordia iuste negatur iis qui
per misericordiam sua cum pauperibus non ciuiseriit,qui fieri posset ut dei misericordia consequantur qui per crudelitatem pauperes oppresserunt & spoliauerunt λ Et ut interim de caeteris iaccamus, Quam misericordiam com sequi posset apud deum usurarius, qui cum tot CXpoliet Pauperes, mentitur tamen eis P facere misericordiam.
Secundum genus hominum qui Dei misericordia sunt indigni, i
533쪽
indigni, rum est,qui de dei misericordia nimis praesumpserunt.Hi dei miselicordia abutuntur contra deliin, naia ivnde hunc amare debebant,inde amplius cotempserunta
Eeol. 2. Vnde per Salomonem dicitur: Quia non profertur cito contra malos sententia , absque timore ullo filij hominum perpetrant mala.Unde Augusti. Lib. de Plerosque incredulos misericors dei patientia Iongadis Chra. peccare facit intrepidos,quia deum non arbitrantur pec- Ram. a. catora morum ultorem. Istis quod praemissum est dicie Apostolus:An ignoras quonia benignitas dei ad p qmtentii te adducit)Secundum autem duritiam tuam & impor- nitens cor thesauriZas tibi iram in die irae & reuelationis
iusti iudici j Dei, tui reddet unicuiq; secundu opera eius. Ex quibus patet praesumptionem hanc de impunitate nasci in illorum mentibus, qui iustitiae Dei obliti, totum
Gret in dant eius misericordiae. Sed semeti sos fallunt miseri. Namor. omnipotentis Dei misericordia illius obliuiscitur . qui Lucr. ipsius iustitiae fuerit oblitus. Quia Deum misericordentinuenire non poterit, qui hunc iustum non timet. Porro misericordia eius a progenio in progenies timentibus eu. Vnde & per Psalmistam dicitur: Quo modo miseretur pater filiorum , misertus est dominus timentibus se. Vnde εα x. etiam per Sapientem dicitur : Timenti Deum bene erit in extremis,&in die defunctionis suae benedicetur. Tertium genus est corum hominu qui dei ad poeniten-
Dei mi tiam reuocantis misericordia conici serunt. Magna enim meordia est illa dei misericordia qua & peccatores retioca & qua contimpto vix tandem reuersos in gratia suam clementer recipit. Sed se,. usque adeo hac Dei misericordiam plerique contemnur, ut quo grauius peccauerunt,co minus hanc requirant,si-Prou. I p. cui per Salomonem dicitur: Impius quum in ero dum peccatorum venerit colemnit, unde & ipse iusto Dei iudici tadem contemnitur,vii misericordia indignus. Vae ' qui spernis, nonne & ipse sperneris λVnde etiam per Esaia ex Domini persona dicitur: Vocaui,& renuistis, extendi manum meam,&non fuit qui aspicerei,despexistis omne consilium meum,& increpationes meas neglexistis. Ego quoque in interitu vestro ridebo,& subsannabo qua vobis id quod timebatis aduenerit. Iustum est enim ut qui
Deum ad reconciliationis gratiam misericorditer vocatem contemnit,etiam ab eo misericordia clongetur,iuxta illud: Noluit benedictionem,& elongabitur ab eo.
534쪽
FGressus autem serum in Invenit unum de conseruis suis, qui
debebat ei centum denarios. Mati. I 8.
In hac parte Euangelicae lectioitis de duobus restat dicendum. Primum est,ingrati debitoris detestanda malitia Alterum est,in orati & mali punitio metuenda,ibi: Viden
Circa primum tria sunt con syderanda. Primum est, lumismi debitoris auersio. Secundu est,debitoris auersi reci- -- diuatio, ibi: Inuenit unum de conseruis suis.Tcrtiuin est, facie δε- debitoris recidiuantis obstinatio, ibi:Ille autem noluit. mi D, qvid Circa primum dicitur: Egressus aute seruus ille. Eorensus, inquam, a carcere angentis conscientiae & reatuum vinculis absolutus. Egrestus insuper,id est,interiora relin- quens & dei oblitus ad exteriora reuersus, non propones sibi deum ante conspectum suum,sed nec domini reuehitus maiestatem,nec praesentem timens, sed ita agens, ac si deo nec praelicias nec cogia: tus esset. Hoc modo & Cain Gen. .
a facie domini legimus egrestum. Sed & de ipso diabolo qui omnium impiorum caput est,scriptum legimus, Egres Iob. risusque est satan a lacte domini. Notandum est quod Euangelista dicit egressum a domino seruum qui in conseruii saeuiit,quonia ut dicit Theo.)nullus qui in deo manet co passionis expers est. 4ed quia deus charitas est,quisquis in deo mane Getiam in charitate manet,& deus in illo manet. Esressus itaque a domino seruus, alienus factus est et,qui alienatus a charitate, sicq; etiam a seipso e/ressus,ut iam omnis fratiae a domino sibi factae fuerit oblitus. Non autem sic ille qui ait: Pro uidebam dominii in conspectu meo semper. Proin- NU. de a facie domini omnis ille egreditur, qui dei verbum nisi is,Mauribus & mente percipere contemnit. Sicut enim homia saeus --nem quemlibet in facio, ita deum in verbo suo cognosci- mirimus. Itaq; dei verbum,illa domini facies est,unde per Esaia dicituri A sacie tua domine concepimus, & quasi parturi- Ea . suimus,spiritum salutis secimus super terram. In huius fa- ciei, id est,coelestis verbi assiduitate &praesentia,deus cognoscitur,& cognitus timetur & amatur. Et ideo quisquis ab hac domini facie egreditur, is amissa dei cognitione, timorem pariter & amorem eius amittit.
535쪽
B Sanae praetcrcundum non est quod scrvus hic debitor exactus a Domino suo debiti solutionem supplex erat &humilis, reconciliatus autem & debito libor, propter ingratitudinem deterior ampliorisq; debiti reus quam an-2. Regum te sucrat,effectus est. Perverso non dissimilis Absaloni, I S, qui quum propter caedem fratris irato patre rege, exularcheiusdem patris sui gratiam & pace quibus potuit stu-Flagenti diis ambiebat Quum vero iam reconciliatus ad mensam Deum α' patris esset ad minus, ex ingrato & prauo pessimus este-gnoscunt, ctus hostilibus insidiis consurrexit in patre, sed in exitiuconsolati sui. Nam in patrem arma impia mouens, dum sugeret exm gnat. praesto,a ramo arboris capillis pendes confossus, interiit. C Non secus plerique peccatores iratum sibi Deum per flagella sentientes, supplices pacem & remissionem flagitant peccatorum. Qui reconciliatione accepta,& mei ne dominicae participes effecti, contempto rursus Deo sceleratiores facti, per impiam vitam & opera pessima aduersus Deum quodammodo in bella ad tuam ipsorum perditionem insergunt. De quibus per Psalmistam diciatumQuum occideret eos quaerebant eum. Sed quidὶ Obliti sunt,inquit,Dcum qui saluauit eos Circa secundum, quod est, auersi peccatoris recidiuatio,dicitum Inuenit unum de conseruis suis. Conseruum debitore inuenire, est illatae nobis a proximo iniuriae cu- iussibet reminisci. Si conseruus suus erat, pari seruit utis conditione debebat se illi exhibere placabilem. Item si uterque sui erat domini seruus, utique domino,non scr-uo stabat utriusque iudicium.Tu quis es inquit Apostolus qui iudicas alienum seruum Caue ergo quenquam spernas, vel infimum , quoniam unius Donimi Dei seruis mis uniuersi, quantumlibet etiam in hoc mundo unus sit altero potentior,honoratior, opulentiorve, nec aliud quicquam nos ante Deum,vel nunc, vel etiam in nouis.
simo die nisi operum merita distinguit. Mon r Vt enim dicit Gregor. Deus hominem non homini praeposuit,sed bestiis tantum, & ubi non deliquimus pa-
i 1 es sumus. Quirum vero non sominis, sed magis iumenti vita reccando vivitur ab homine, iam nunc sub hominis potestatem per culpam homo redactus est. Vnde A-
ι . . : Si male egeris time,nimirum potestatem,non
mira sine causa 3Iaaium portat. Oui debebat ei,inquisicentii denarios.Attende quam
536쪽
m istud debitum exiguum comparatione debiti sibi dimissi , & quantum ad numerum, & quantum ad pondus:
In numero quidem,quoniam centenarius nisi centesima
pars est decem millium. In pondere vero quia ibi talenta,hic denarius debitum est. Porro talentum maius quod erat sanctuarij secudum Notam Isidorum fuit centum viginti librarum ut dictum est. Li- bra vero est centum viginti denarios continens. Ex quo quid patet quod debitum huius semino suit una libra. Et cum talentum sit centum viginti librarum,constat quia decem millia talenta conficiunt pondus mille millium,& ducentorum millium librarum. Vides quam incomparabiliter Peccat maius sit debitum quo homo obligatur Deo,quam illud hominum quo homo homini obligatur. Maius dico, & numero,& t e-
Et quoniam denarius insignitam sibi habet regis ima
inem .Homo vero ad imaginem factus est creatoris, ille ebet denarium,qui deliquit in hominem. Ad haec, maioris numeri sunt peccata in Deum quam in proximum quia nemo delinquit in proximum,quin & in Deu pesce sed non eeonuerso ideo in imme sum maioris est numeri debitum quo Deo obligamur, quam quo obstrictius est nobis proximus. Audiuimus itaque in superioribus clementiam Domini erga debitorem seruum , attendamus iam nimiam crudelitatem serui erga debitorem
conseruum. Sequitur enim: Et tenens suffocabat eumdicens: Ne quod debenti praeidem inmus eius,rogabat eum cens: Patientiam habe in me, omnia reddam tibi.
Hic notatur tertium,videlicet, relapsi debitoris obstu Dratio. Et tenens,inquit, suffocabat eum. Ille debitorem Debitor tenet,qui illatam offensam in mente reseruat,qui iram & qins tora odium &vltionis propositum in corde retinet. In verbo sutacandi superba & tyrannica debiti not tur exactio,quae fit quum vel per vim,vel per asiperas obiurgationes debitor ita opprimitur,& quasi strangulatur, 'ut vix respondendi aut excusandi facultate habere possiti νRedde,inquit,quod debes. Cum clamore increpat viatuperose exigens,quum dicit: Redde,& ignominiose im- ώ properat,quum dicit,quod debes . Habes itaque liaec tria, videlicet, iniuriae retentionem, excusationis suffocatio- 'nem,di debiti improperationem. k h , Ergo
537쪽
Ergo oblitus domini sui quem suppliciter rogauerat
clementiam & miserationem,oblitus tam grauis tam insolubilis debiti sui sacilem remissionem, oblitus etiam suam cum conseruo parem conditionem, oblitus debiti
quod tam atrociter exigebat respectu debiti sibi dimissi
paruitatem, ad solam se conuertit crudelitatem.
Audiant haec qui vel pecuniarii gratia his similia passim committunt. Nam si id fieri non licet in debito morali, id est, in hii quae erga te conseruus tuus deliquit, quanto minus in pecuniis licebit Quis tamen enarrare sussiciat quam indisne,quam crudeliter, quam inhum ne in pauperes plerique debacchantur 3 Vsuramj prae se tim qui id quod facultatum pauperibus reliquu est,quasi
tinea paulatim comedunt Se consumunt. Sed attendamus
quid secerit & quid dixerit silo conseruo debitor isse centum denariorum, dum adeo immisericorditer ab co improperiis flagellarctur &vrgeretur ad soluendum. Procidens,inquit,conseruus eius rogabat cum,dicens: Patientiam habe in me,& omnia reddam tibi. Procidens ante conseruum, humilitatem exhibebat conseruo suo homini,qualem ille merito exhibuerat domino suo. Domino, inquam, cui flectitur omne nenii, & confitetur Onis lita sua. Aspiciebat ille conseruum suum ante se prostratum,& hoc sibi feri permisit tumidus & implacabilis homo quod coelestis angeIus sibi exhiberi prohibuit discns, ad Christi Apostolum beatum Ioannem coram illo procidere volentem,Vide ne seceris:construus enim tuus sum,
Itaque venerationem quam angelus sibi ab homine fieri non permisit, mortalis homo, vermis in terra conculcandus.' exhiberi sibi superbus & arrogans a conseruo sustinet,& humilianti se conseruo nulla mollitur pietate, nulla miseratione condescendit. Vidimus quid consertius debitor secerit,audiamus nunc quid dixerit. Rogabat,inquit,cum dicens: Patientiam habe in me. Eadem conseruus verba repetit,quae & ille Domino suo supplicando praetulerat. Domini misericordiam ad memoriam illi reducens, ut eisdem verbis inclinaret ad sui miserendum conserui animum, quibus ille ad sui misericordiam inflexerat Deum. Sed haec verba superbus in conseruo rogante non lii
538쪽
morauit, quibus tamen ne venderetur ipse & omnia quae habebat emeruit. Non contempserat illa supplicantis verba Deus, quae nunc idem seruus non dignatur attendere ex ore deprecantis conscrui. Quum ergo rogaret ille conseruum suum sicut & ipse rogauerat Dominum, no talem iste inuenit conseruum, qualem ille inuenerat Dominum. Nulla enim tanta sui humiliatione verbisque supplicibus apud coseruum promerebatur ne dica miseratione vel remissione,sed ne patientia quidem neque ullam dilationem. Vnde subditur: Ille autem noluit,sed abiit in misit eum in carcerem,donec redderet debitum. Ille, inquit,noluit,subaudis, praestare construo volenti soluere inducias aut dilationem,aut ullam in conseruum habere patientiam.Sed abiit,id est,a familiaritate &amicitia proximi alienatus. Et misit eum in carcerem donec redderet debitum .Hic carcer infernus intelligitur. Et quidem toties in nos peccantem proximum incarcere mittimus, quoties eius culpae ignoscere recusamus. Nota sex quae scrutis iste malus & ingratus crudeliter c-git in conseruum, quae sunt iniuriae retentio, excusationis compressi',aspera cxactio, impatiens dilationis negatio, familiaritatis alienatio,& quantum in ipso est, imae proximi damnatio. Quae omnia non tantum spiritualiter malus seruus sa-cit, sed & nonnu quam ad literam conseruum tenens corporaliterque costringens,vel sust care non metuit,vcI sa-mam eius bonam extinguit,vel ipsum colaminat vituperiis, aut adeo dure accusat tot casus adduces,ut respir
di misero facultas sit nulla. Debituin importune exigit dilationis impaties,sed & deprecatione suppli is prouocatur non ad miserationem, d magis ad iracundiam,india snans abit,& insuper in carcerem corporaliter includit. Circa secundum principale dicitur:
Videntes autem conserui eius qua febant,contristari sunt valde , Cr Mnerunι , σ narrauerunt domino suo omnia qua facta
Hic ponitur ingrati, & mali serui punitio metuenda. Vbi tria sunt con syderanda. Primum est,pessimi sceleris accusatio. Seciuidum est,serui nequissimi iusta damnatio, ibi: Time vocavit illuni. Tertia est, totius parabolae memoranda conclusio,ibi sic & pater meus coelectis.
tere,quid. Sex crudelitares δε-
539쪽
G Circa primum dicit: Videntes autem conserui. Con- Conserui serui nostri qui super iniquitate nostra contristantur, &aec an- eam domino adnuntiant, viri iusti sunt, qui iustitiae helores,aui. accensi du enormitates nostras corrigere non valent, ad
Deum suspirant,& correctionem nostram illi comittunt. Sed & angeli Dei conserui nostri dicuntur,qui semper vident faciem patris, & omnia nostra intuentes in conspectu Dei singula adnuntiant. c. nos Et attende quatuor esse quibus abscondi non possu-iub nδε- mus,quae sunt: Conscientia propria, Angelus bonus t τὸ impose stificans,Diaboliis prodens,Deus diiudicas.Omnia enim sibile. nuda & aperta sunt oculis eius. Dicuntur autem angeli Isia .. sancti conscrui hominum,& quia tam ipsi quam homines ΗΑ. r. ad obsequium supernae maiestatis sunt creati,& qui ad nostram salutem Deo ministrat. Omnes,inquit Apostolus,administratorii spiritus sunt in ministerium missi propter eos qui haereditatem capiunt salutis. Sed & nos h mines in Dei ministeria creati sum',dice te Apostolo: Sica .cον. η. nos existimet homo ut ministros Christi.Hoc ipsu multis in locis evagelicae nos parabolae comonet.Vbi Theoph.cgfra iis Conserui isti angeli sancti, osores mali,& boni amato- fiat anete res,ipsi adnuntiant quod factum est Domino, non quiati indiuna eum lateat quicquam qui nouit uniuersit, sed ut hinc dinturi camus indignari etiam angelos super immites & duros corde. Sed & hac ratione quae cognoscut narrare dicuntur, quia videlicet expostulat Dei iustitia mad retribue-du malis,&Dei misericordia ad subueni edum oppressis. Tob ra. Sic enim narrabat Domino Angelus Raphael Tobiae Me. i. & Sarae affictionem. Hinc etiam ante Deum queritur Propheta,dicens: Quare respicis contemptores, & taces conculcante impio iustiorem seλEt lacies hominis quasi pisces maris,& quasi reptilia non habentia ducem. Quia impius praeualet aduersus iustum,propterea cgreditur iudicium peruersiim. Ecce quemadmodum seruus narrat Domino quae nequiter fieri conspexit.
Circa secundum,quod est,serui nequissimi
iusta damnatio,consequenter dicitur: Tune voeauis illum om ssuus, ait illast quam
540쪽
Seruus nequa de ingratitudine iudicandus tune a Do- Hmino vocatur,& tortoribus traditur,quum de hac vita per mortem rapitur , S potestati pessimorum spirituum to quendus subiicitur.Ergo vocatio haec latum intelligenda est de ea quae vel in morte vel in nouistimo die sutura est. Sic enim omnes nos manifestari oportet ante tribunal a. ον s. Christi,ut reserat unusquis'; propria corporis prout gessit,sive bonum,sive malum. Dum aute hunc seruum do- Cur intrarminus vocat,iust uni se iudicem esse declarat.Et in iudiciu in iudicia quidem intrat cu seruo dominus propter serui immiseria cumΡruricordiam,vt ostendat quod no ipse,sed serui crudelitas &ingratitudo & donationem prius factam irritet, & dominum suum cuius ante tam facile tamq; benigna clementiam expertus fuerat,ad codemnationem eius impulerit. Itaq; vocans eum dns,ait illi: Scrue nequam. Ecce quam cur sisua hunc aspere adgreditur, cui ctia seruilein e probrat con- appetanditione. Revera enim in facto suae tantae crudelitatis seruum se non ingenuum demostrauit, unde & nequa dicit, id est sine aequitate, quia adeo receperat misericordiam,& in conseruum supplicantem exercuit crudelitatem. Omne debitum, inquit, tam numerosum,tam ponderosum , nulla interueniente satisfactione dimisi tibi, ob hoc solum , quoniam rogasti me. Quo pate luantae sit apud ipsum efficaciae oratio suppliciter deprecantis. Et
merito quidem nunc seruum nequam vocat.Nam quando decem millia talentorum debebat,dominus conuitiatus non fuerat debitori, sed misertus : quando vero a L oras uersum conseruum crudelitatem exercuit, tunc nequam atque improbum seruum appellauit. Antea autem illum quanuis malum, adhuc tamen in numero poenitentum constitutum nequam non vocavit. Verum nulla existente emendationis spe reliqua, seruum nequam appella uit,& adiecit: Nonne ergo te misereri oportuit conservi tu ut σ ego trimiserius sums . . . Sane oportuit.Scriptu est enim:Intellige quq sunt proxi Inii tui ex te ipse. Si beatus cesetur qui intellisit super ege- Feci et r. num & paupere,& dignus que in die mala liberet Domi- Conservinus,nonne nic longe est a beatitudine qui no solum nul- miseren-lam erga egenum S pauperem habet misericordiam, sed dum. insuper hunc opprimit,conculcat,excruciat Dignus sane' uuem dominus in die mala,in die illius iudicij metuendi