장음표시 사용
81쪽
Credentes tam aeternam. Hoc utique ex praecedentibus constans ditiabere vi- verum esse fidelibus perspicuum,infidelibus autem inex-ram Mo- piis nabile cst. Si enim pater dat panem de coelo verum nain. qui descendit de coelo & dat vitam mundo,& ego sum ille panis vitae, ergo qui credit in me habet vitam aeternam. Iis enim qui operantur opus dei,filius hominis dat hune pane in . Porro operari opus Dei,cst credere in eum quem ille misit. u. Reuelare sic voluit Dominus quid esset: Qui credit in i me habet vitam aeternam. Quasi dicat: Qui credit in me, habet me. Quid est autem Labere me habere vitam aeternam. Vita enim aeterna est verbum quod in princi-lsio erat apud Deum , & Deus erat verbum , & vita eradux hominum. Adsumpsit autem vita mortem,ut vita o cideret mortem.
fCirca secundum, quod est,uiuisci panis
gratiosa commendatio, sequitur: ν sum panis vita. Patres venti mandue nerunt manna m d serio. mortui sun . Hic est panis de caelo defendans , Usi quis
ebras . Quia turbae instabant corporalem cibum petentes, de eius cibi qui patribus suis datus olim fuerat reminiscentes,dicendo: Quid operaris Patres nostri in deserto manducauerunt manna, ut ostendat quod omnia illa fisura erant huius veritatis praesentis,mentionem de cibo spirituali facit dicens:Ego sum panis vitae. Patres vestri manducauerunt manna in deserto,& mortui sunt TMaph. ' Comparat cu manna alimonia quam ipse dat.Nam ego compara- quidc,inquit,sum panis vitae.Verum qui comederiit man- - man- na mGrtui sunt.Non absq; causa autem addit, in deserto, na eum sed volens monstrare quod no valde diu dat u fuerit man-Cbri ere net patribus,sed tantum in solitudine,& non c5tigerit ei porri in terra promissionis.Verti hic panis non est talis sed perpetuo duras.Et ita Iud6 multo plura bona accepturi erat si volui stent,quam patres sui.Quomodo autem no maiora quae datur a ChristoλNam & si quis gustaverit morte, vivit tamen propter spem resurrectionis. Igitur conferre effectus, videte panis utriusq; distatias. Patres vestri man ducauerunt manna & mortui sunt. Patres vestri,scilicet,
82쪽
nrat patres malorum, murmuratores, patres murmura rorum,infideles,patres infidelium manaucauerunt manna dc mortui stat, imo quum essent mortui mala morte peccati, manducauerunt,& manducando non reuixerui,
di illo cibo saturati ad inferos descenderunt, in tantum mortui secundum interiorem hominem, ut quidam e tum adhuc vitam exteriorem trahentes , absorpti a terra N- R operti humo perierint de medio multitudinis.
Quid istor inquis illi qui manducant hunc panem Inon moriunturλ Dixisti enim: Hic est panis de coelo descendens, ut si quis ex ipso manducauerit non moriatur. Ndiano S omnes qui manducant hunc panem de quo dicis,hoc est corpus meum quod pro vobis tradetur, & qui bibunt calicem tuum de quo dicis, hic est sanguis meus,n6nne,inquam,isti manducantes &bibentes omncs qui dem secundum carnem , multi verό etiam secundiim animam moriuntur In quo ergo panem hunc praesers illiquem olim patres manducauerunt, pro eo qudd manducantes manna & bibentes aqua de petra mortui sunt mnes quidem secundum carnem, aliqui verb etia secundu animam3 Concedimus equidem multos ex eis mor- et με mantuos esse etia secundum animam , sicut ait spiritus san- na come-etus in David: Ipsi ver1 non cognouerut vias meas, qui- δε μι vahus iuraui in ira mea, si introibunt in requiem meam, & sertinduplici suis e contritione consum pro .raequo igitur huc sum.
panem,que qui manducant nihilominus moriuntur praesers illi que maducatieriit illorum patres ' mortui sunt Ad haec inquam, attende diligentius. Ni inquid ullam merere.
secit exceptionem patrum bonorum siue maloruὸ Nonne uniuersaliter dixit: Patres vestri manducatierunt mana & mortui suntλPatres vestri,inquit, non soli murmuratorcs vel infideles mortui sunt,seia etiam iusti 5 quan-tumlibet fideles, patres omnes vestri mortui sunt,ea via dclicet cx causa qua omnes homines in Adam moriuntur. Et hoc dico,quia licet omnes mana manducauerint, nihilominus omne cada in morte detenti sunt, sicut de antiquiores eoru patres vel ipsorum iuniores qui manna non manducauerunt,quia diebus illis non fuerunt,mor
tui ergo sunt & nihilominus apud inferos propter origianale peccatum detenti sunt, tam illi, inquam, quam hi qui ante vel post illud manna hine ad populos suos per viam uniuersae carnis adducti sunt. Non pex illud manna
83쪽
liberati sunt, neque ascenderunt ad conuiuium anges rum ut Dei vilione perfruerentur, qua beati angeli aeternalitur vivunt,quam in patre suo Adam omnes homines perdiderunt. Sed hic est panis de ccclo descendens qui v-tique ad hoc descendit, ut si quis manducauerit ex ipso, non moriatur. Nam qui non manducauerit,morietur: imo iam dudum mortuus in Adam ab illa eius haeredit .ria morte non liberabitur. Puta Christum dixisse. Et quidem mortuorum multitudo plurima cst a corporibus separatorum hunc panem expectantium apud inferos, quo fraudauit eos peccando pater ipsor una, magna deinceps ventura est multitudo gentium, hunc panedum adhuc in corpore sunt flagitantium , iamque dum adhuc in carne vivunt manducaturi sunt. Vtrasque,& illi, scilicet, qui iamdudum deiuncti sunt, & his qui adhuc viventes in carne sunt vel erunt, ecce parata est, inquit, a patre meo mensa in conspectu ipsorum. Dico c-nim vovis. O sim panis visus,qui de earu descendi. si quis manducau
ris ex hoc pane iura in κιernum.
Hic designatur tertium,quod est gratiae Christi amplectenda commendatio. Ego,inquit,sum panis vivus qui de coelo descendi. Ideo vivus,quia de coelo descendi. De coelo descendit & manna, sed manna umbra est,ista veritas est. Vbi est notandum ut dicit Theoph. quod panis qui a nobis in mysteriis manducatur, non est tantum figura carnis domini, sed caro ipsa domini. Non enim dixit,panis quem ego dabo,figura est carnis, sed caro mea est.Et ne quem conturbet quod credendus sit panis caro, siquidem & in carne ambulante Domino &ex pane alimoniam admittent panis ille qui ab eo mandi cabatur, in corpus eius mutabatur, & umilis fiebat eius sanctae carni & in augmentum & sustentationem conferebat iuxta humanu morem.Igitui & nunc panis in carnem Domini mutatur. Sed non apparet nobis caro, sed panis,ut non abhorreamus ab eius eis. Nam siquidem caro apparuisset, insuauiter affecti essemus erga communionem. Nunc autem condescendente Domino nostrae
infirmit ti, talis apparet nobis mysticus cibus, qualibus alioqui assueti sumus aliaee ille. Sana
84쪽
Sanh panis iste ut iam dictum est tam mortuis refi- Panis viaciendis quam viuis praestante Domino paratus est. Et cur quia mortui propter cibum vetitum quem manducauit Eslivius. Pater ipsorum per mortem dissipati erant, nam animae
uidem apud inseros , corpora vero in sepulchris erant, issipari voluit &ipse panis angelorum,&secudum illam subita taliam qua pascuntur angeli perreXit ad inseros, bi animae huiusmodi resectionum esuricbant,& secunda
corpus eodem terrae ventre reconditus est quo recondiata erant corpora ipsorum,unde & animae Dei visione tuexecreatae quodammodo reuixerunt, corpora vero tune surrexerunt multa, in suturo autem uniuersa resurgent.
His autem quos praesens adhuc seculum in carne retine sidatur hic panis in ca seecie quae viventibus cogruit, id est, in vero panis & vini sacriticio secundum ordinem Melchisedech. Sequituri Et panis quem ego dabo caro mea est pro mundi vita. Hunc panem luc Dominus dedit quando mysterium Leorporis & languinis sui discipulis tradidit, & quando se- Eeda. metipsum Deo patri obtulit in ara crucis. Quod vero dicit, Pro mundi vita, non debemus interuligere,pro elementis, sed pro hominibus qui mundi nomine designantur.
In hoc autem quod dicit inquit Theophylactus quε
ego dabo, potestatem suam demonstrat, quod non sicut seruus & minor patre crucifixus est,sed voluntarie. Nam S si a patre dicatur esse traditus, tamen & semetipsum tradidit ipse. Pro mundi vita carnem suam ad mortem dedit, quia Ors GH moriendo mortem solvit. Intellige autem per mundi si is d
vitam etiam resurrectionem. Nam Domini mors unia ta bro mauersalem resurrectionem toti humano generi ministra- ῶ,ua.
Mit. Fortassis antem & vitam in sanctificatione & beatia rudine , vitam mundi appellauit. Nam S si non omnes acceperunt sanctificationem & vitam in spiritu, Domianus tamen seipsum pro mundo dedit, & quantum in ipso erat mundus seruatus, naturaque humana sanctificata est , eo quod accepit virtutem vincendi peccatum per unum hominem Dominum nostrum Ictum Chiitum,sicut & per unum Adam ceciderat in peccatum. At panis,inquitiquem Ho daboicaro mea est,pro mu-
85쪽
Praesens sancti Euaeelij lectio in quatuor partes scinditiir. In prima de si ita tur vitae clii Orci hominu notabiliq distinctio. In cunda,iusta meritis utriusque retributio,ibi: F ctum est aurem. In ter ti,,damnati diuitis gehennale sit dilicium,ibi: Eleuans autem oculos. In quarta,ardenti milammis ne eatu resti erium,ibi Et dixit illi Abraham. Ci ς
di vita. Summa sane consolatio paupet ibus,quidus interim sancto millus est evagetnare Dominus Iesus Christus:summa,in qnam,& incomparabilis congratulatio est haec gentibus terminisque terrae quos pater ei dedit iciliaereditatem, quia panis iste quem ipse dat, caro sua est pro mundi vita. Quas dicat: Quum me infernus momo derit,' cgo morsus eius,factus fuero mors mortis,insceribus eius conclusus, additus esurientibus sanctis ut vivificentur uniuersi, tunc ego dabo panem istis residuis, in quo non deest v critas cliisdem carnis incae , quae educta de ventre ccri, salua & integra residebit aeternaliter ad dexteram patris. Pancin eundem angelorum me tribuente manducabit vivens homo modo libi congruo quem dat pater his qui iam recescrut,ut manducent & resurgant,nunc Quiadem an in ae,corpora vero in die nouissimo. Hactenus de persona patris dixerat, quod ille panerverum daret,& ipse filius panis ellet, nunc ipse panis vivus & verus ad tuam personam Per futuru lcmpus verbiehisdem transitione facta: Et panis,inquit,quem CF d bo, caro mea est pro mundi vita.
86쪽
Circa piimu duo notatur.Primu est,diuitis epulonis vitassetestanda.Alterum,ulcerosi pauperis inopia miseranda. Circa primum est adiuertendum,quemadmoduin prae- Aeedentibus Dominus admonuerat facere amicos de mamona iniquitatis , quod avdientes Pharisasi deridebant
eum. Verum ille quae proposuerat exemplis ad struens,ostendit ideo diuitem purpuratum irremediabiliter apud inseros torqueri quia pauperem Laetarum,a quo in vitae tabernacula recipi posse amicum sibi facere neglexerat. Ait ergo:Homo quidam erat diues,& reliqua. Secundum Ambrosium, narratio masis quam parab
Ia videtur quando etiam nomina exprimuntur. Parabola enim est,ubi exemplum ponitur,& nomina tacentur. Resert traditio Iudaeorum. Lazarum quendam tunc It ρο-
temporis sui sse in Hierosolymis, extrema pressiim ino- sames ..pia & infirmitate, cuius hic meminit Dominus, utpote Caria noti & manifesti, introducens cum in exemplum ad maiorem sermonis manifestationem, ut videlicet innotescae quod qui terrenis affluunt opibus , nisi velint pauperum necessitatibus opitulari, grauem incurrent sententiam.
Et iterum doceat eos qui hie affliguntur,quam bene hoBituri snt pro his quae lite sustinent. Itaque damnandi diuitis vitam nioresque describens:
Homo,inqui quida erat ditios. Erat diues, non est,quia Drues ευν praeteriit quasi umbra. Sane diuite absque nomine assu- absque mit,utpote qui nee dignus sit ut a Deo nominetur, iuxta mine quod per Psalmista dicit: Nec momor ero nominum e xu per labia mea. Unde 3c qii inucia de miraculorum vi tute superbientibus,in fine dicturus est: Nescio vos unde LM. istis,discessite a me omnes operari j iniquitatis. Hinc otia Mari 2 sin parabola fatuis virginibus reip5dcLAnaen dico vobis, Nescio vos. Itaque homo quida per reprobationem Deoisnotus,unus illoru qui vocaverunt nomina sua in terris Cur diae suis,qui a Deo recedentes in terra scribentur, erat diues. Nec tamen quia diues, ideo reprobatus,quia nec omnis μει est sancta pauperras,nec omnes diuitiae criminosae, sed ut Iuxuria infamat diuitias,ita paupertate factitas comedat. Caeterum diues iste non abstulisse aliena reprehenditur, sed propria non dedisse. Nec dicitur quia vi quequam oppressit,sed quia in acceptis rebus se extulit. Hinc sum-m.pere collisendu est,qua poena multandus sit qui alie-
ua diripit, si insurrid A natione percutitur, qui propria
87쪽
Db 3. non largitur.Hoc isitur significat,quod hunc inferno ididit, quia in sua telicitate tumidus filii, quia percepta
dona ad usum arrogantiae inflexit, quia viscera pietatis i orauit, quia peccata sua redimere etiam cum inibi abundaret pretio uoluit. Porro diuitis istius luxum attende. Et induebatur,in- qnit,purpura & bysso. Purpuram regi j habitus esse colorem marinis e conchiliis tinctam,nemo sere qui dubitet. Nam cochilia ferro circuncisa lachrymas purpurei colo ris quibus lana tingatur,emittunt. Bysitis vero, genus est quoddam lini nimium candidi,& mollissimi. Itaque purpura desuper ad iactantiae pompam,subtus autem ad mollitiem bysto induebatur. Cinerem, terram, & puluerem, purpura & serico regebat. Sunt autem nonnulli qui cultum pretiosarum vestium non putant esse peccatum. Quod tamen si culpa no esset, nequaquam sermo Dei tam vigilanter exprimeret, quod diues qui torquetur apud in seros, bysso & purpura indutus suisset.Nemo quippe vestimeta praecipua nisi ad in nrm floriam quaerit, videlicet ut caeteris honorabilior esse videatur. Nam quod pro sola inani gloria vestimentum pretiosius quaeritur,res ipsa testatur,quia nemo vultibi pretiosis vestibus indui, ubi ab aliis non possit videri. Quam culpam possumus melius etiam ex diuerso collia gere,quia si electio vilis indumeti virtus non esset,Euangelista notanter de Ioanne non diceret:Erat indutus piaus camelorum. Sequitur: Et epulabatur φ otidie stlindria.
Diues hic inquit Theophylactus omnino dissolutus
erat Nam purpura & bysso induebatur,& praeterea omnimbus aliis delit is vacabat. Epulabatur enim,& non nunctantum,& postea non, sed quotidie: & non mediocriter, sed splendide,hoc est,sumptuose & prodigaliter. Secundum eius vestimenta, ita & epulae. Et nos 'u les epulas, talia & vestimenta sectamur. Vbi secundum Gregorium solerter intuendum est , quia celebrari conuiuia sine culpa vix possunt. Pene etenim semper epulas concomitatur voluptas. Nam dum corpus in resectionis delectatione resoluitur, cor ad inane gaudium relaxatur.
Vnde& B. Iob pro filii; suis ex ordine vicissim convivia lebrantibus quotidie Dominum precabatur, It quic
quid illi luxu deli itusicut, ipse piecibus & sacrificiis ex
88쪽
piaret. Vnde scriptum est : Quisimque in orbem transis,sent dies conuiuij, mittebat ad eos Iob,& sanctificabat illos, consurgensque diluculo offerebat holocausta per sin-ptum est: Sedit populus manducare & bibere , & surrexerunt ludere. Itaque diues iste talem se gessit sicut v-nus aliquis ex habitatoribus Sodomorum. Vnde per 1echielem dicitur: Haec suit iniquitas Sodomae lororis tuae, superbia , saturitas panis , & abundantia, & otium ipsius & siliarum eius, & manum egeno & pauperi non porrigebant.
Circa secundum,quod est ulcerosi pauperis in pia miseranda,subiungitur:
Et erat quidam mendicus nomine La rus, qui Meebat Uraianuam diuitis ulceribus plenus, cupiens saturari de micis quae Od έant de mensa diuitis.σ mmo illi dabat.
Hic in primis notandum est, qualis in ore veritatis de se superbo diuite & humili paupere fit ordo narrationis.
Dum enim de viventibus loqui tu humano more de diuite primum disserens, hunc pauperi mendico praeponit. Diuites enim ubique, nempe in templis, in the tris,in soro,in conuiuiis,honore & loco pauperibus praeseruntur. VVerum ubi de eisdem iam vita iunctis narrationem in Q si cipit, diuiti pauperum narrationis ordine praeponit Et fu milis est haec mutatio seu vicissitudo, ei quae de falcone V V & de capone in usu est. Falco vivens accurate pascitur, in senti solicitudine custoditur, magni aestimatur, denio ipsius domini sui interdum manu gestatur. Attile vero, capo vel gallina, aula pellitur, sterquilinium scalpuriendo victum quaerit. Sed mors hanc mutat vicissitudinem. Nuntiatur Domino falconem mortuum &abiicitur vel in foveam vel in sterquilinium : occisum vero & egre hconditum & praeparatum altile, sestiue ad domini mensam desertur.
Sed nec illud otiosum est,q, de diuite ad pauperem,& ψ
rursum de paupere ad diuite transi alter enim alteri con- ser Sc alter est propter alterum,iuxta illud: Diue Α & p - ρον pex obuiauerut sibi,utriu'q, operator ess Dominus. Sterita ιι--y-
89쪽
γε- ar, Ies essent sine pauperibus opulenti,nec inopes sine diui tibiis possent sustentari.Non ergo iniustus est Deus inaequaliter opes distribuens,sed ideo tu abundas S ille meo dicar,ut tu bonae dispensatioim merita consequaris , ille vero patientiae braviis decoretur. gor. Et erat,inquit,quid a mendicus nomine Lararus.Ce te in populo tolent magis nomina diuitum quam paup tum Iciri.Quid cst ergo quod Dominus de paupere & diuite verbum iaciens,nomen pauperis edicit,& nomen diauiti, non dicit, nisi quod Dominus humiles nouit atque approbat,& superbos ignorat Novit enim Dominus qui ἄπ . a. ssint eius. Moysi a Domino dicitur: Teipsum noui ex no- Exod mine, inuenisti enim gratiam coram me. Hinc per Salo-Prou. Io. monem dicitur: Memoria iusticum laudibus, & nomen
impiorum putrescet. Impletum est quod beatis pauper bus per Christum Psalmista cecinit sere praestandum,ubi ait: Parcet pauperi & inopi,& animas pauperum saluas faciet.Eκ usuris S iniquitate redimot animas eorum,& lio norabile nomen eorum coram illo.
Itaque nomen liuius mendici in libro vitae scriptum CHRIs Tvs vidcbat, ubi nomen diuitis prorsus erat ignotii. Ait Apostolus de suis in Christi Euangelio cooperatoribus: Quorum nomina sunt in libro vitae. Et utique etiam in mediis ipsis vitae lauius calamitatibus felices ac ter quaterque beati quorum nomina in libro vitae scribi Luci tm sunt digna, dicente Domino et Gaudete & exultate, qui Exod. i. nomina vestra scripta sunt in coelis.Qui autem peccauerit niihi,inquit,delebo eum de libro meo. E Qui iacebat ad ianuam diuitis, & caetera quae sequunchi se tur. Ideo iacebat ad ianuam, ne diues diceret: Non vidi, nemo mihi nuntiauit.Videbat illum exiens & reuertens. Gussilia Ideo ulceribus plenus, ut crudelitatem diuitis suo corpo-Mi diuitis. re demonstraret. Mortem corporis tui 6 diues iacere vi- des ante ianuam,& non misereris. Si Dei praecepta non consyderas, saltcm miserere conditionis tuae, & time ne 5 ipse talis ericiaris. Habet autem aliquod aegrotatio so- Iatium,si opes habet.Quata ergo in isto poena est,in quo inter tot ulcera non meminit dolores plagarum , sed sa mena Sequitur enim: Cupiens saturari de micis quae cadebant de mensa dia uitis. Quasi dicat: Suffciunt mihi micae mensae tuae, quae vel abiiciuntur vel comeduntur a canibus. Praebe de s
90쪽
perfluo eleemos nam inopi, fac de non damno tibi lucrum. Verum insolentia di tumor diuitiim in diuitii, sub- insertur. Subditur enim: Et nemo illi dabat. Qualis Dominus,talis & familia. - ου. Diuites cnim ita sunt humany conditionis immemores, in Huim
ut tanquam supra naturam positi, de miseriis pauperum molentes. incentina maritio capiant voluptδtum. Rideant inopum, insultent epcnti,& his au rant quorum detebat misele verbo . H. In explebilis est enim auaritia diuitum , nec timet Deum,nec hominem vcretur. Nou parcit patri,& amico
fidem non seruar,viduam opprimit, rem pupilli invadit Quid igitur resta nisi ut tandem a iusto iudice Deo sino misericordia feriantur,qui in semetipsis misericordia ca-
Pensandum est hic,conditor noster omnia quanta confuderatione dispensat. Nam ecce ulceribus plenus mendicus Latariis ante ianuam diuitis iacet, qua de re una, duo Dominus iudicia expleuit. Habuisset enim sortasse a iquam eλcusationem diues, si Laetarus pauper & ulcerosus ante eius ianuam non ia-orulat, si remotus suisset, si eius inopia non esset oci lis imporinna. Rursus si longe esset diues ab oculis vl- erosi pauperis, minorem tolerasset tentationem pauper in animo. Sed dum ege'pin & ulceratum ante ianuam diuitis & delitiis affuentis pusust,in una cademque re,de ex fisione panperis,non miserenti diuiti ci mulum damnationis intulit rursum ex visione diuitis tentatuni
quotidie pauperem probauit. Cui certe poterat ad pu nam sussicere paupertas, etiam si sanus tuisseti Ru uiis suffecisset aegritudo, etiam si subsidium adesset. Sed ut Tentatis yrobaretur amplius pauper, simul hunc & paupertas & pauperiraegritudo tabefecit, atque insuper vidcbat procedentem Due ν diuitem obsequentibus cuneis fulciri,& te in infirmitatu uisn& inopia a nullo visitari. Nam quod nemo ei ad visitandum aderat, testantur canes qui licenter vulnera eius lingebant. Subditur enim: sad rura veniebant oe lingebant ulcera eluti
Vlcera quae nullus hominu lauare dignabatur & con- ptrectare,serae mites lambunt. Ergo canes mitiores erant
aer'inuam homines. Quod si sorsan morsum ei infli-Gun a cumsent, non erat qui eos abacturus suisset. Itaque