장음표시 사용
241쪽
intentione, dce. Item tamquam suspecti vehementer, abjurant de vehementi. in Inquiis stione autem Hispanica, tanquam Ieuiter de haeresi suspecti, abjurant tantum de levi,n que torquentur. Et ita unusquisque sequitur licite praxim Inquisitionis suae . Vide Dianam parr.4.trari 7.res 7. qui congerit Din res de hac re tractantes, a quibus etiam h betur, quibus poenis plectuntur dicti Consessarii, tam grauissimum Sacrilegium perpe
ao98 Inter. a. Si in sordescens in exeommunicatione per annum, sit ab Episcopo , vel Inquisitore citatus ad dicendum , quid sentiat de fide ,& nolit comparere, quid faciendum λ v. Dieo,qubd si intra terminum sibi asis gnatum negligit comparere , dc respondere quid sentiat de fide, illa leuis suspicio qui mhabet de haeresi,transit in vehementem qu bd si adhuc in illa negligentia per annum Perseverat, suspicio vehemens transit in violen
tam , ut patet ex cap. cistis e nrti nacta δε barer.
-6. re sic ut haereticus sermalis erit co demnandus ι ut ex Caccia , Menochio , &Farinacio, dc aliis apud ipsos , firmat Diana
uar. r. An sint de haeresi suspecti,qui lacerare audent cedulones,in quibus aliqui declarantur excommunicati, vel qui ceu suras
irrident δRe . Qui contemnunt censuras Ecelesi sticas, sunt proeul dubio de haeresi luspecti;
sed qui stangit cedulones, contemnit Eccle- fasticas censuras . ergo est de haeresi suspectus,& contra eum possunt procedere In qui-stores , ut ex Homo no Dr consul.m ac stari. 6 voi. I. docet Diana art. . traZZ.8. refros. quibus addo Ricc. in mari are . pari. I. f.
rit , esse de haeresi suspectos , qui scientes se
communicatos Ecclesiam ingredi praesumant, etiam dum officia diuina non recitantur , vel stantes ante sores Eccletiae audiunt ossicia diuina , aut se immiscent sine ullo respectu Catholicorum communioni , quam possunt facile vitare. Et tandem omneS, qui censuras irrident, ut illi, qui dicunt: CAsommunieaλ Chescommunica st ancora liscommmmeati misim Mino , maxime si haec proserenim, sint homines pessimae vitae; & pro se citat Carenam locosupr cix.- 7. 2 8. & de hoc ego nou dubito . Caeterum puto , communicas
tum denunciatum tune esse de haeres suspectum , quando in spretum , ct contemptum clauium Ecclesae , Templum ingrederetur , vel diuinis ossiciis assisteret, aut Communi ni fidelium se immisceret; quia sane ex conjecturis, vel indiciis , ct ex ejus ante acta vita , & moribus , satis colligi poterit. Secua autem si non erit spretor,& contemptor clavium Ecclusae , dicendum eris licitum est
enim excommunicato vitando ingredi Ecclesiam ad aliquod negotium peragendum,&etiam ibidem privatim orare, concion m a dire,ac etia,necessitate vel utilitate urgente, cum aliis in humanis communicare , ut d cent Dinores communiter. Vide Dianam pare. s. tradi 9. Nibl. 86. dc in pluribus locis me euisse memini, dum de excommunicati
ne , & excommunicato egi. Et ideo recto dicit saepε laudatus Dandinus loco cit-. tunc aliquem esse de haeresi suspectum , quando supradicta facere praesumar; quod idem est , si scienter, malitiose , dc in contemptum exincommuni rationis id faciat,& hoe mihi valdo
Eier. 2. An de haeresi suspectus sit Christianiis, fingens se infidelem, & faeiens se rebaptizari propter lucrum, seu propter eleemosynam aequirendam , & abjurare debeat '& ad quid teneatur , qui notitiam habet hujus delinquentis λ θ. Qui in tali casu patitur se baptiaari , utique e ii de haeresi suspectus. & abjurare
debet, nam tale factum per se est haereticum, vel saltem inducit sulpicionem haeresi ; nec purgatur talis suspiciostile tortura super intentione; & licA neget id fecisse ex mala. credentia , sed ex alio fine, adhuc in foro ex- Ierno ex ipso facto remanet suspectus , di a jurare debet omnino . Ita resolvunt Diana
vers et tandem , Passerinus in cap. .e in Orfiti nis numer. 37. de haereticis in s & aliis relatis Dandinus δε ρ ρ L . de baeres cap. 6Md. . tium. 3. oes , q . qui more suo rem perdocte tractat. Unde qui habent notitiam hujusmodi delinquentis , debet, & tenetur illum ad x officium denunciare , alias non potest 1c-sessario ablolui.
242쪽
zz99 T Nier. r. Quid est suspensio λI Resp. Est censura Ecclesiastica, per
quam persona Ecclesiastica impeditur, ne sunctiones exerceat sui Beneficii, vel ossicii, vel ordinis, in totum , vel in partem, in perpetuum , vel ad tempus . Ita Bonac de cens. 4D.
niter, licEt diversis verbis. Vide Ea nam
ΣIOO Inter. 2. Quotuplex est sulpenso δResp. Triplex est , alia est ab ossicio tantum, alia a Bene fit io tantum, & alia Mixta, quia est ab utroque simul, scilicet ab ossicio,& Beneficio. Ita docent praecitati Doctores,& alii omnes . Aliquando vero est ab ossicio in totum, qua quis privatur omni usu sui OD scit; aliquando solum in partem,qualis est illa , qua quis suspenditur , v. g. ab audiendis Consessionibus, a Celebratione, &c. non vero ab administrandis csteris Sacramentis,aut aliis, quae proprium eoncernunt ossicium; &se suspensus i Consessionibus audiendis , potest Missam celebrare , & suspensus 1 Cel
bratione, potest reliqua Sacerdotis onera prestare, ut per se patet , dc docet Bonac.ubis pra num. .er punct.2.π-.2.es alii ab imo relati ,
MEana ubisupra aliique plures. MOI Inter. 3. Quam poenam incurrit sunpensus ab ordine, vel ab aliquo includen esuspensionem ordinis, si actum talis ordinis exerceat λο*. Violando suspensonem per exercitium solemne majoris ordinis, 1 quo est sunpensus , praeter peccatum mortale incurrit, Irregularitatem Pontifici reservatam . Vide Dian. para. s. trari. Io ref 9. & est communis sententia. Si autem exercet actum minorum ordinum, etiam solemniter,non incurrit irregularitatem , ut ex Myro, Tabien. & D. Antonino, docet Bonac. eis p. a. punct. . . I. Sed quia modo consuetudo viae tur obitare, asserit idem Bonaci n. dour. 7. ρμα s. 3. Tom. II.
punct. s. num. ρητὸ . Idet, dicendum est cum
Nauar. cap ΣΤ. πω. I 6 I. irregularitatem incurrere .
2Ioa Inter. q. Suspensus ab ordine, sine irregularis benedicendo aquam , ceras, se ctus, nuptias, aut mulierem post partum eqsρ. Si hoc faciat solemniter cum stola,&superpelliceo, utique fit irregularis; violatenim suspensionem per exercitium ordinis Sacri. Bonac ibid. num. 6. vers. ex dictis , ocest communis sententia. 2IO3 Inter. s. Suspensus ab ossiciis Divinis , s illa audiat, peccat ne, & fitne irregularis ἐβαρ. Tolet. lib. r. cap. 4s. sub Num. . Def. . asserit peccare , sed irregularitatem non incurrere , quia audire non spectat ad ordinem . Sed Diana eadem pari. s. trari. Io. res Ιχ. docet, non solum non incurrere irregu laritatem , sed neque peccatum admittere,
si tanquam Laicus assistat: dc hoc ego puto
1 Io Inter. 6. Tenemurne vitare suspensos , in rebus , a quibus suspensi sunt, si su rint de nunciati λ θ. Certo tenemur, quia licεt non incurratur aliqua poena , vel censura a participante , & communicanta cum eis, etiam in cri mine criminoso,scilicet,ob quod sint suspensi
tamen mortaliter peccat . quia concurrit ad
actionem malam , & prohibitam Unde, si
sunt denunciati nominatim, non licet Sacramenta ab eis recipere, aut eorum Missam audire . Tolet lib.I.cap as .num 6. Nauar. su Mam. cv.27. num. I 61. dc alii, quos reseri, dc sequitur Bonac. do. φέρω .a. sub num. 3. oppositum tamen docet Diana oc.su acitat.rsu 1 o.
eum aliis ibidem congestis, asserentes , nos posse Missam audire Sacerdotis, qui est de- nunciatus suspensus 1 divinis , modb illi non inserviamus ad Altare , nec ad celebrandum' ille a nobis fuerit inductus quod quidem valis de probabile puto Caeterum, communicans in aliis actibus , a quibus non sunt suspensi , non peccat, nisi venialiter , ut ait Tolet loto
243쪽
2Ios T Nier r. Sumptio tabachi in solio, I pulvere, aut sumo , frangit ne jejunium Eucharisticum, scilicet naturale pvθ. Non frangere jejunium naturale,ita-tit nee Sacram Communionem impediat,lato perdocte , di ogregie Dian. - .s tra. I. R. f. r. & quoties sumitur per nares, est indubit tum apud omnes, quod non frangat jejunium
naturale . Vide Leandr. de Sac .rom.2. reari. 7.
H0 1.q. Io. Sic etiam dicendum est,si sumatur in sumo, quia non sumitur per modum cibi, vel potus, ii verb dentibus conteratur ad sputari flegmata ex ore proiicienda, adhuc non impedire Communionem , docet Card. de Lugo in Resp. m. orat. lib. I sib. 9. n. 6.θ 7. & ex eo Dira pari. I .rrari oc recte quidem . nam ut naturale jejunium solvatur ad impediendam Communionem, requiritur, quod sumatur aliquid per actionem , quae sit comestio,& potatio. Vide Bonae .de Sacr.Hep.
fert in desensionem sumptiosis tabachi, quae revera plausibilia erunt tabachillis, licet ipse fateatur tabae histam non fuisse & hc non potest dici, qu bd sit Judex in propria causa. Addit tamen Lugo , dc bene, ad hoc,ut licita sit hujusmodi tabachi sumptio, curandum esse, ne succus, vel quidquam aliud in stomachum traiiciatur. Quod s aliquid ex succo mixtum cum saliva transierit, hoc erit praeter intentionem , & casu , sicut de guttula aquae, vel vini, qua os abluitur , dici solet ; atque adeo non violabitus ieiunium naturale . Sed vide
2Io6 Inter. 2. Sumere labathum in Ecclesia, estne peccatum mortale e- Pro. Non in qualibet Meles a illum sumere,est peccatum mortale ; sed solum hic Riamae in Ecclesia D. Petri, dc ejus Porticu , &Hispaniae s sumatur in Civitate, & Dioecesi Hispalens,stantibus prohibitionibus sub poena excommunicationis Urb. VIII. & Innoc. X. teste Dian Hr Io .rr I 6 'so 23. Quod etiam dicendum est,ubi adest hujusmodi prohibitio sub poena alicuius censurς;nam quidam Episcopi in suis constitutionibus Synodalibus prohibent hujusmodi tabachi sumptionem in Choro , vel Sacristia , sub poena excommuniis rationis , vel suspensionis : ideo consulendae sunt i cara municipales locorum. Caeterum,
sumptio tabachi in Ecclesia,&ejusdem atrita, vel in Choro, aut Sacri si ia, non eli mala,quia
mala , ut censet Pasqualigus in qq. Canomcis , cent. Σ. q. I73. 1ed mala, quia prohibita, ut ex Card de Lugo loco prata cit. tenet Diana obis p ,dc recte quidem .
2IO7 T N terrogat. I. Potestne Religiosus A suum tellamentum , ante protegi nem factum , declarare λ η θ. Licet Religiosus non possit revocare Testamentum ante professionem consectum ,
ut recte probat Sanchez in f .r .a ib. 7 cap. II.n. s. tamen interpretationem dubiae & obscurae suae voluntatis in tellamento non satis explicatae facere posse , non dubitat Sancheae ibi .n. I7. quia hoc non est de novo disponere, sed declarare. Religioso namqi novum testamentum facere interdicitur, non autem pristinam suam voluntatem dubiam declarare,& ita . praeter Sanchez, docent Rodericus in
penes ipsos. Vide Bartholomaeum δe Ueechis
isco cit. late de hac tractat materia. 2IO8 Inter. 1. Possuntne Religios prostias testamentum concedere,seu tellari, saltem cum licentia Superiorum,aut rogare Superi rem,ut det alicui ea,quae habent ad usum requid dicendum est de Monialibus ΘRess. De Jure communi prohibitum est Religiosis professis tellamentum concedere , seu
tellari; constat ex amboni. Ingreus, C. de Sacr sanctis Eccles es quia ingredie-ibus I9. quae s. 3. cap. 2. de resam. Em.Sa verb. Religiosum num. 29. Hujus autem ratio redditur ea aut iam iniressi,
quia Professi proprium non habent; neque Superiores polliunt hanc licentiam conced re , quia non possunt aliquid contra jus commune determinare,sed solus P pa potest Religiosis dictam licentiam concedere , cum sit summus Praelatus Religionum, ac etiam su-Pra Jus canonicum, ac proinde potest dispon-lare in lege positi v prohibente; ne Religiosi
seqq. qui plures concordantes refert, & test tur de communi . Idem late tradit Sancheκubisupra,es 8. a n. I. usque ad n. s... ve. V
rum est tamen, quod non videtur prohibitu , posse Religiosum professum aliquam schedulam face e, qua roget Superiorem,ut det ali cui,
244쪽
De Testibus, aest Testimoniis.
ciendum sit de suis bonis post mortem , cum hoc non sit facere testamentum , aut codicillum nec est contra votum Paupertatis, quia cum liberum maneat Superiori sic disponere,& quod poste1 secerit,vim non habeat ex desuncti dispositione , non dicitur fecisse testa- lmentum , aut codicillum , ut optime firmat i
quibus subseribit Lerana ubi supra c. 9. m. I9. Alloga verb. Religi serii. I.n 8. Ausonius in sum. Diana verb.Regulares n. s. Cassianus a S. Elia in
arbore ostin. mora verb. Articu mortis β. 9. num.
136. &alii communiter . Et licet Navaria Grassius, & alii dicant, id non esse integrum Religiolo, si ea schedula vim habeat don
tionis causa mortis: tamen Sancheg probabiliter ouidem putat loe suprarit.na I. Er la. POL se Religiosum , cum licentia Superioris , &etiam donare causa mortis, sicut ex ea licentia poterat donare inter vivos . Et huic sententiae se tubseribit Dian*art. s. t L . 3. res
r28. Id quod dictum est de Religiosis proseia sis,dicendum est etiam de Monialibus proseia sis,quia militat eadem ratio rideo vide Pelli-Σarium in tracI.de Monialibus eaphys I. r. n. 2 ΠΣI o Inter. 3. Teneturne Superior in dicto casu promissionem factam suo Religioso servare, scilicet implere eam dispositionem, non per modum Testamenti, aut codicilli foctam a subdito de ejus licentia λ Resp. Hanc dissicultatem talputat,& resol
inelusita, ubi tandem concludit, Praelatum Religiosi promittentem illi distribuere post
ejus vitam,si cui Religiosus rogavit, non teneri civiliter stare promi liis, sed teneri naturaliter , dc in foro conscientiae , scut dominus. naturaliter,ac in sorci conscientiae est obligatus ad servandum pactum cum proprio servo. ini tum limitat tamen idem Sanchra hanc doctrinam,nisi promissio esset distribuendi ali ri Religioso, sibi etiam subdito; nam sicut
reni illi datam posset auferre, ita non dare :ac praeterea limitat quoque in casu,quo Prs-- latus promitteret se illam rem concessurum ad usum irrevocabilem ἰ quia adhuc revocare potest,cum repugnet paupertatis voto concedere rei alicujus ulum a Superiore irrevoc bilem; & tandem causa rationatali potest Superior non servare promissum, sed revocare,
ut ex Rebellio firmat ipse Sanchea ibi .
Nter. r. Potestne quis licite pro re-α dimenda injusta vexatione aliquid dare, seu donare Testibus, aut alteri,ne malo se gerat contra illumὸ & alius potestne licito recipere id , quod ei datum fuerit in tali ca
ζθ. Pro redimenta vexatione licitum est aliquid solvere, aut donare,& pro impediendo, ne aliquis male se gerat contra se ipsum,
more em; nam qui dat aliquid pro redimen da vexatione , licito operatur , quia dat illud pro conservatione rei suae, utpotὰ famae, honoris , vitae ἰ honor enim, & fama siunt protiosiores bonis sortunae . Uide Marcum Paulum Leonem in praxi is litteras M. Paenitentia rii para uepag 27O. Item conservatio sui ila sum rum, jure naturali est licita, leg. vim=.dejusi. ετ bino ae lib. I .es toto titulo de furtis cap. olim,er tot. tit de resspoliar.in Decreta ex cap.ctim dilecto desentent.excomm. in 6. Et ratio est, quia quilibet jus habet a natura se conservandi, & ab
eadem natura cuivis tributum est , ut se ipsum tueatur, ac defendat eo meliori modo , quo potest . ita etiam jus ad propriam famam conservandam, omni juri positivo praeponderat, ut docent DD.communiter. Verrun a verte,Alex. VII. inconstit incipi inter gravi rarias,quam Constitutionem confirmavit,& innovavit Innoc. XII. alia constitutione in ei p. Sacerdotalem,oe Retiam Urbem, prohibuisse subcensuris , & aliis gravibus poenis , ne qais apud Sedem Apostolicam iudex , Minister,
officialis,&alius auctoritatem,& potestatein habens , nec quicumque mediator pro defensioue juris quaesiti,sive executione quaerendi ,. etiam ad redimenὸam injustam vexationem , quicquam promittat, det, vel accipiat. Uide ima in tit. r Ii de Largitione munerum,ad seria
245쪽
pere pro veritate dice ait imo tenetur restituere, qui sic accipit, ei, qui intellexit per illud donum sibi justitiam ministrari. Vide Sylvestrum ureb.Tesu num. 8. β. s. & jura ab eos: itata ἰ nam quilibet tenetur proximum in injusto damno liberare,absque spe aliquid resipiendi,quia ad vitandum injustum damnum
Proximi tenetur ex praecepto charitatis iacere , quod in se est, ut veritas innotescat.
sibtu num. Io. Toletus sis s. cap. 39num 6. Ut de Doctores alios penes Dianam pari. 3. rearit. 6. resolui. q. Addit tamen Sylvester ubi seu ra, etestem posse expenses accipere ab ipsum producente, di etiam lucrum celsans operum suorum ; quod est valde notandum pro praxi in casibus occurrentibus. Vide Emman. Si de Testibus numer. Io. & Armillam viro. Testis
2IIa Interrogat. I Estne licitum in conscientia,aperire desectus occultos testium ad
infirmandum ipsorum dictum λ aut eis obiicere talium crimen λ φ. Licitum est Reo , & ipsus Procuratori, aperire hujusmodi defectus occallos testium, ut ipsorum testimonia infirmentur,&se justh defendat, si fuerit accusatus, vel de- nunciatus de aliquo gravi stelicto; sed requiritur veritas , nam opponere testibus sellum,& non verum , grave peccatum est , etiamsreus juste se defendat. Rodericus in compend. q. RVM ref a. num. 36. Θ 37. Toletus ub. s.c p. 39. nu. .9 3. & praeeipub S.I homas a. a. ses. 7O. arrie. 3. & est communis lententia. Quare audiendi non sunt Doctores, quos sequitur, & non impugnat Diana pari r .ret. l. cum Oppositum , quod ipsi docent, fueritilamnatum ab Innoc. XI. die 2. Martii 2679.& est propositio inter reprobatas ab eo dem Pontifice; & recte quidem , lalso enim tunc infamatur testis, & abique jure,quia adsillam , & mendacium nequit esse jus,ut o time aiunt Salonius, & Magonius in L. . D. Tho. loco cit . unde secus iacientes peccant mortaliter contra justitiam , & tenentur ad restitutionem omnium damnorum . Vide Dianam parς. 3 yractu ref . qui hanc sententiam communem esse lavetur . 2II1 Inter. I. Ad hoc, ut I stes reis praejudicent , estne opus, ut sint jurati λ & quid dicendum eth de Papa, & Cardinalibus testis cantibus λRUA Requiritur quidem, quδd sint citati ad tellificandum , & quod eis delatum si juramentum de veritate dicenda; alias reo non
adulterii, , & docet Sylvester τροι. Inqui tio E. num I. nam testi nunquam est credendum in praejudicium alterius , nisi testimonium eum
hoc probat ex diversis Iuribus . Tandem, excepto Papa , nulli creditur in praejudicium alterius , nisi jurato , ut docet Sylvester loco cit. Imri consuetudo in contrarium , si adest, inter Regulares praecipiendi tantum in virtute Spiritus Sancti , Sanctae obedientiae &c. non est admittenda, utpote Iuri communi contraria, quare consultius est accipere etiam a Religiosis juramentum . Vide Rodericum , & Alloram ubi supra , Sylvestrum vσδ. Tesis num 6. ubi se habet: Nee Himi est re
ditur, quantumcumque reIigioso , ni jurato . Vide
notandum est , quod Sacerdotes, & Praelati jurare non debent in Iudicio sine gravi causa,& necessitate, quia est contra cap. si quis Presbteri z. qu s. e. dc quando jurare debent , non tenentur facin tangere , sed suificit, ut tangant proprium pectus , prout habetur ex dicto cap. Si quis Pro breri , ct docent Dyman lib. I trais. cap.l . nurne . s. & Bonac. de legio dio. quae'. s. punct. Io. num. I. An a tem credendum sit Cardinali testanti de aliqua re in praejudicium tertii λ Vide Dian. D .s react.2. reso I. qui pro utraque parte multos & graves M. affert, & Armillam vers. Testir num. p.
plenam probationem, & dicantur contestes, quid requiritur λ o. Testes nunquam faciunt plenam probationem , nisi sint contines , scilicet de e dem numero iacto , loco , & tempore testificantes; tamen dummodo in lubilan tia ficti
conveniant, litat aliorum accidentium non recordentur, non tollitur contestatio,ut d cent Rodericus loco proxime cit. n 3. esseqq. &Αlloga easee . I n. Z de tosi s. Quando igitur telles deponunt de eodem numero iacto,lunt
contestes , & faciunt plenam probationem in judicio ; quando vero deponunt super diversis factis ita quod quilibet est singularis ex dicto suo, tunc sunt testes singulares, & rcgulariter non probant delictum , etiamsi essen tmille, cuia omnis testis in sensu suo est uni- cus Uiόe Raynald. to. I. Θ 6 .n. IOI. IOE Sed ponamus exemplum : v g si duae mulieres deponant se peccalle cuin lempronio,jungi noni
246쪽
De Testibus, gr Testimoniis. 249
possunt ad faciendum indicium persectum ,
atque plenam probationem , etiam cum aliquibus aliis conjecturis; nam duae probati nes semiplenae diversi generis , vel diversorum actuum , nunquam ad faciendam persectam probationem conjunguntur, unde testes
qui deponunt de diversis numero factis , aut de diversis temporibus , aut locis , non sunt contestes , sed testes singulares , qui non faciunt plenam probationem , ut dixit Sylv
as qui bene addit, quod tune delictum dicitur plene probatum, quando ad minus per duos testes Oculares , & contestes , &omni exceptione maiores testificatum est . Uide Armillam verb. Tesis numer. senoΘ8.2Ir Inter. s. Possuntne testes icit8 deponere in scripto, vel tacere aliquid de contingentibus , luper quibus interrogantur λ &quid dicendum est,quando non su ut constan
tes in depositione facta λResp. Dico primo , quδd in causis criminalibus nunquam testes possunt deponere inscriptis, quamvis legant scriptum , sed necessario viva voce deponere tenentur. Ita habetur ex cap. ses, quaes. s. Rodericus in
τυ is serit. I. numer. 29. & alii. Dico a. quod , si testes taceant aliquid de contingentibus , sunt falsi telles;& hoc accidit, quando exprimunt id , quod facit pro aliquo, & tacent ,
quod est contra illum; siquidem tenentur quo que manifestare ea , quae pro adversario faciunt , alias sunt falsi telles , ut dixi. Vide
cap.Cum dilectis de accusat. & Leaanam rom. Σ.-Uresis num. 3 Dico 3.Qui est incostans animo , & varius verbo, committit crimen stellionatus , ut docet Sylvester verbsellio ; unde telli varianti nulla est adhibenda fides , quia si vacillat, & est sibi eontrarius in depositi ne , debet torqueri, alias sine tortura non probat. Vide Rodericum ubi supra n. 9. IO.&I I. Allog. l .cit sub n. 3 r. & alios apud ipsos,
ct est communis 1ententia . zr Is Inter. 6. In quo casu excommunicatus vitandus, valide, di licite potest esse testis ληίρ. In causa Fidei certum est , quod ex- commanicatus vitandus , valide , ac licitotestari potest , ct ejus testimonium admittitur , ut patet ex cu in ei favorem, de baereticisin 6. dc notant ibi Doctores , & docent post
licite serre possit testimonium in causa matrimonii , quae est valde favorabilis ι sed hoc non admittitur 1 Diana par. II tra I. .rso 2 L. nam, ut ipse ait, Doctores solum in causa Fidei concedunt excommunicato vitando, ut se in testem , actorem , & accusatorem ingerere posti l ; quia solum in causa fidei , ut potegra villima, id expressum invenitur ι & cum sit exceptio a generali regula , non debet extendi aci alios calus, praecipue cum ratio longe diversa sit. Ita Diana, qui etiam recte res Ondet, qudd licet causa matrimonialis sit favorabilis , non est tamen aeque favorabilis, ac causa Fiὸei , quare certo puto , non posse fieri extensionem per identitatem rationis , quia casus non est similis. Vide igitur Dianam , dc non pigebit siquidem lolide probat
assertum . De excommunicato vero toleran
do , non est dubium , quin licite milit ferre testimonium in favorem aliorum , dummodo non se ingerat sua sponte . a II 6 interrog. 7. Quinam sunt, qui testes de jure esse non pollunt in causis crimianalibus λῆ Φ. Multi quidem sunt, qui de jure nouadmittuntur in testes,&tanquam minus id net repelluntur a tellificando, praesertim in eriminalibus . Hi autem sunt conspiratores ,
ut probat Glos. in cap. Consistitionem do verbor. Agni c. in 6. dc docent LeZana tom. I. pari. F. v. 27. num. IL prope finem, Marcus Paulus Leo in mari ad litteras M. Poenitentiarii pagis.
317. qui ex diversis juribus hoc probat .
Item infames, excommunicati, inimici. Vide Sylvestrum verb. Tesis quaesium. II. BOnac. de legibus disp. Io quaes. 3 pus. .num. 3. LeZanam
munisutio inm. I 8. Dianam in Summ. verb.Tesisnum. I. Et nota , quod infameε non solum repelluntur ab accusando , sed testificando , &postulando, & hujusmodi, & in causis criminalibus ; neque eis poenitentia prodest, ut docet inter alios Sylvester verb. Infamia num Is prose em . Ita etiam criminosi, & pers nae viles , non sunt testes idones; quia dubitatur , ne ob timorem , vel malitiam , mendacio veritatem occultaturi sint ι & habetis ex c. stimonium 1 'capsuper eo I I e testibus Imo crimine notatus,& infamis testificantes, nunquam probant, nisi cum tortura, quae purgat eorum maculam , seu desectum . An vero vilis persona probet in causa criminali
sine torturae, est problema,ideoq; relinquit ux
247쪽
ad arbitrium Iudicis, quamquam eertum sit, quod nunquam tanta hdes adhibeatur hujusmodi testibus, sicut aliis, qui sunt omni exceptione majores. Iulius Clarus in mare.
erimire. F. Mai. quin ι-c. Σ . numer. 2 3. ex I9. Praeterea Mulieres laicae non admittuntur
in testes, nisi quando veritas aliunde haberi non possit , neque ex dicto duarum is mina-Tum quis condemnari valet. Ad defensionem vero reorum, &ad probandam inii centiam alterius, admittuntur etiam foeminae . Ita Farinac. de sim quae s. sis. mMner.
q. Et tandem nec mas est iὸoneus testis in criminalibus, si non habet 2 o. annos, licet susticiat ad praesumptionem faciendam. Vide praecitatos Doctores, & Armillam vers. T sis n. I. ω seq.2II7 Interrogat S. Ad quid tenetur, qui dixit falsum testimonium contra aliquem ,
ub quod ille est in periculo perdendi vitam λ Φ. Debet , & tenetur suum testim
uitam revocare , dc omnem suam operam adhibere , ut illum eripiat , quamvis ob id oporteret eum perdere propriam. Vi
tam . Navarr. in Manu.II. capit. Σ3. numer
II. Concludendum est igitur cum Bona-
3. ρυMi. 3. numer. 16. quod is , cujus fallo. testimonio inserenda est alteri mors , tenetur in conscientia suum falsum testimonium retractare , cum periculo similis poenae , dummodo. tamen peccaverit in falso testimonio serendo , quia si bona fi..de perniciosam aliquam falsitatem dixit in Iudicio , non tenetur cum tanto suo injcommodo cognita ueritate dictum retractare item quando credit se nihil profuturum , non est necessaria retractatio , cum sit opus inutile , licet ad Testituti
nem omnium damnorum teneatur. Si vero falsum testimonium dixit ex ignorantia , vel in advertentia , aut oblivione non mortaliter culpabili , ad restituti nem non teneri, probabiliter docet Caje-
P. Nauar. dc Lessius, quos refert , & sm
pretio testem corrumpit, ut falsum in Tribunali Sanctiss. inquisitionis contra aliquem deponeret, quibus Poenis est ab Inquisitori-hus puniendus λε
ων. Quod Inquisitores habeant jurisdi
ctionem puniendi mandantes, Ac eorrumpentes testes , ut falso coram ipsis deponant , est sententia communis contra Ber-tazolium volum. primo eo a. 62 per totum , ut videre licet apud Dianam parr. 6. δω- Liat. 7. resolui. I 6. versic. Atestat modo ubi addit , ita decrevi se Leonem X. in Rulla ediata die I . Decembrir Is I 8. ibi enim dicitur , aut alium ad ramum deponendum. Hoc
itaque praenotato , dicendum est , iisdem poenis coercendos esse mandantes, & corrumpentes testes, ut salin deponant, quibus ipsi met falsi testes plectuntur nam eadem digni sunt poena , qui testes pretio. , aut miniS corrumpunt , & qui hoc fieri mandant . Ita Sousa in lor. Inquia
sit. lib. 2. capit. 8. πυ-r. 28. qui numer. 27.
enumerat etiam poenas imponendas falsis testibus. Vide igitur Dianam asserentem damnatum fuisse quemdam Regularem falsum testem, qui etiam alios ad testilicaniadum falsum corruperat , per decennium ad triremes , cum aliis uenis & complices, quia erant is minae , damnatas suil- 1 e ad fultigationem , di ad exilium per sex
spondere Iudici in casa. , quo per gen talem inquisitionem quaerit, qui sciat auctorem delicti notorii, sed ignoratur , quis fuerit λRes . Quod Iudex licite possit inquire re , quis socerit delictum , in genere , seu
per generalem, inquisitionem , mihi est certissimum L. quia alia. saepo delucta re manerent impunita , non sine subditorum scandalo ; unde expedit pro . bono, communi. , ut Iudex inquirae in genere auinctorem dei ict i ,1 & haec sententia , quae est Maideri, Villa lobosi Valentiae , Ban nez, aliorum , quos refer: , & sequitur Diana pari. z. traetax. II. resolus. 63. est
probabilior , ut asserit ipse Diana . Hoc igitur supposito , dico cum Aragonio Mo
aliis, qui iciunt auctorem delicti , teneri Iudici interroganti , . re licite inquirenti
respondere , re veritatem aperire . Et ratio est , quia cum Iudex , in dicto casu , jus habeat procedendi & interrosandi
propter bonum commune testes , sequitur manifeste , quod teneantur & ipsi , pr pter idem bonum commune conservandum
legitime perquirenti veritatem dicere , ed
248쪽
Plures apud ipsum , & Dianam ubi supra op- politum sentiant; sed nostra sententia, cum faveat bono publico , sequenda est in praxi , praesertim quia in dubio, an Iudex in tali casu interrogare licite possit, necne, itandum est pro Iudice, non pro reo , cum Iudex sit in possessione suae jurisdictionis, & in dubiis melior est conditio possidentis, ae proinde subditi ei tenentur odedire, nec potest dari bellum justum inter Superiorem , & lubdi
tum , ut docet S. Thomas Σ χ. quaest. 96 arx I.& ibi expostores, teste Eana r m. Σ. Neo. Iudex, ω Iudicium nu. 9. quidquid dicat Filii ucius apud Dianam loc. supracit. ergo &C. ΣILO Iater. II. Teneturne testis sub peccato mortali testificari, quando scit nullum
alium scire illud dellictum, & non constat si-hi de alio tontestes' Resp. Ioan . de la Crux in disectorio consciemata rom. I par. 8.art. b. I 3. apud Dianam par. 3. react. s. reso docet, quod teneatur in
tali casu sub peccato mortali dicere, se nihil scire , & pro se citat Ledes mam, Bannez, di orellanam . Idem tenet Octavianus Spatarius, & hanc sententiam probabilem putat ipse Diana . Lessius, Villatobos , & Pelignanus alterunt, posse testem in tali casu testari, sed non teneri. Tamen sententia a firmativa , scilicet teneri testem in dicto casu testari, est probabilior , teste eodem Diana ubi supra , & eam tradunt Sotus dejusis. m. s quis. 7. art. I. & Panori nitanus,quem sequitur Azorius parr. 3. M. II cap 27 AEub Σ. dc mordicus illam defendit Sane ius insuectis disp. 63. --. 3 Et ratio mihi est,quia testis interrogatus sub praecepto, di juramento , tenetur edicere veritatem Iudici praecipienti legitime , si procedat ex munere, & eo magis si ad instantiam partis , ne accusator , exculpa testis, teneatur penam talionis subire, aut aliam ps nam ob non probatum delictum, saltem semiplene , quoa revera fuit perpetratum ab accusato . Concludendum est igitur , testem omnino sub pectato mortali teneri patefacere veritatem; quia lichi ex sola ipsius depositione minimὰ possit condemnari reus, tamen excusari non potest ob praeceptum , & juramentum, quibus arctatur a
Iudice licite perquirente veritatem facti, &ne accusator tanquam calumniator poenam
luat; siquidem in pari causa favendum est innocenti , & si ipsi non favet, peccat mortaliter , & tenetur ad restitutionem omnium clamnorum . Vide supri in tu . I 87.de Restit. damni, ad Inter. SO.
a I Inter. I a. Susiicit ne unus Testis omni exceptione major, ad hoc ut Judex possit delinquentem punire pRest. Unus testis, etiam ae visu, & omni exceptione major, non sui scit ad punien
vox nullius; & unum,& nihil aequiparantura Doctoribus communiter , Per cf. cum dii
Hi i8 ff. .de accusat. & per leg. Jusjuran i 9. C. de Tesibus ς unde , ex unius dicto , Iudexncminem judicare , dc condemnare potest , ex eo quia dictum unius tam parvi fit, ae si non esset nam unus facile decipi potest , &solum in ore duorum , vel trium , stat omne
verbum. Vide Marcum Paulum Leonem in praxi afl list. M Poenirentiarii tart. 2 pag. 37Σ.-fSecundo , adsecundum . Et quamvis probet semiplenὰ unus testis omni exceptione major , ut ex Soto docet Enim. Si de modo moc Gndi πυ 3. dc alii communiter tamen est certissimum id , quod asserit Sylveo virb.Tems n. 1 sic inquiens . simonium unisu nec jus eat, nec condem I. caeterum standum est dicto unius, quando non agitur de praejudicio alterius , imo alteri potest . Vide nunquam satis laudatum Raynald. tom.I.pagri I. n.qΣ. a I 22 Interrogat. I 3. Peccatne mortaliter,
qui suo testimonio potest proximum liberare ab injulla morte, poena damni, vel infamia paut alio gravi damno , di non vult testificari
id , quod novit esseo. Utique mortaliter peccat, quia unicuique mandavit Deus de proximo suo ouare tenetur in conscientia id facere, etiamu non jubeatur, & sacere quantum in se est Aenuncians veritatem ei, qui potest prodesse ; aliis mortaliter peccat contra charitatem Colligi.tur ex e. I.de Crimine falsi,dc docet S Th. 2 2. .
do grave damnum timet contra se, aut suos, quia lex charitatis non obligat ad subveniendum proximo cum tanto incommodo, nisi aliud postulet commune bonum. Bonac. ubi
249쪽
Mi Nier. I. Debet ne Consi ssarius a I solverea suspensione Clericum prima tantum Tonsura initiatum, quatenuS indigeat esse . Uerior, & probabilior Theologorum
sententia docet, primam Tonsuram non esse ordinem , seὸ dispositionem ad Ordines.
Terbi in Gemma Episcopali titu I. resolui. I. ubi
diffuse is O e. vi rapi. Vide Leandrum de
pro hac lententia , 36. Doctores refert. Et ego breviter dicani in hoc titulo, ad Interis rogationem ultimam , cum Sancto Thoma ,& aliis. Hoe ergo supposito , dico cum Diana pari. I o. iratiar. I resolui. I initiatum tantum prima Tonsura . non esse a ConscDsario absolvendum 1 suspensione , quatenus indigeat. Imo ait idem Diana , quod ita o servant serὰ omnes Consessarii, & recte quidem ι nam Clericus solum prima Tonsura initiatus, nullam contrahere potest suspensionem , quae sit censura Ecclesiastica; consequenter opus non est, ut Consessarius illum a luspensione ad cautelam absolvat, sicut facere debet cum illis , qui ordines habent.1 2 Interrogat. 2 Qui suscepit ordines, omissa Tonsura , teneturne necessario illam
suseipere 'Resp. Sylvius is ristat. variis Treb. ordo Σ. affirmative respondet quia sicut contra mentem Ecclesiae est, quod non tonsuratus ordines suscipiat, ita contra illam est , quod non suscepta tonsura in iis ministret. Versim Io:
Baptista de Fabris in Man. Ordinandis Sac.O dinii east . qu. l3. tenet, quod non teneatur ,
quia non est de necesstate Sacramenti, quod prima tonsura praecedat susceptionem ordinum ἰ nam omissa prima tonsura , adhuc est valide ordinatus sed tantum est de necessitate praecepti o ergo, &c. Mihi tamen prima sententia placet, quia adhuc potest servari prae
2.2I Inter. 3. Episcopus potestne licite conferre primam Tonsuram illi . qui scit logere Italice , non autem Latine & quid dicendum est , si scribere nesciat '
ad utrumque casum respondet,& primδ,quia qui scit saltem legere Italice, seu vulgari lingua , non potest dici, quod legere nesciat: ergo cum Concilium Tridentinum I 13. dor form. es. I a. dicat, ut non initietur prima
tonsura, qui nescit legere,sequitur,quod qui legere , scst Italice , seu vernacula lingua , non prohibetur prima tonsura initiari, quia non potest dici, qubd legere nesciat. Et pro
infine , apud Dianam loco citato. Item qui characteres scit formare , licet scribere persecte nesciat, initiari potest prima tonsura , quia non potest dici, quod nullo modo scribere nesciat. Et ita declarasse S.Congr.refert Sellius in selectit eanon cap. s. n. 9.sub die I 3 .OH his I 193. cui concordat Diana ubi supra . 2 6 Inter. 6. Peccatne mortaliter Episcopus, qui consert primam Tonsuram sui lubditis in alia Dioecesi, absque ordinariit i licentia Ress. Non peceat ullo modo sequitur enim opinionem certo probabilem, quae docet, Epit opum posse in alterius Dioeces conserre primam Clericalem Tonsuram suis subditis , absque facultate Episcopi illius loci . Et ratio est , quia Conc. Trid. loquitur de Episcopo conferente ordines:Prima tonsura autem non est ordo, ut docent communiter Theologi , vide Dian parr. Iosr. I . resol l . V. Vernn bis, ere. inter quos praecipuus est S. h. 34M .q.6O.ar. 1. Praeterei Tonsura concedi s let sine exercitio Pontificalium. ergo Epist pus in casu proposito nullum peccatum committit, nec ullam poenam incurrit.Ita expres se tradunt Azor par.2.lib. 3 c. 8.q. I. Bonac. δε Sac disp. 3 qu.υnic. pun. 2 πιι. ΙΣ. Diania'. Ir q. I I. er par. s. tr. IO. ref s. Rebus Henriq.
250쪽
De Validitate Absolutionis. 2 1 3TITULUS CCXXII.
2I 27 Nier. I. Si Consessarius absolvens I Episeopum , vel alium Praelatum , diceret : Absoluo Illastrissimam Dominati nem tuam a peccatis tuis, vel &c. essetne valida talis Absolutionis serma λQΦ. Utique valida foret, quia mutatio est tantum accidentalis ι tamen hoc licite minime fieri potest. Est communis sen
a I 28 Inter. 2 Posito, quod Consessarius prius ipsum excommunicatum 1 peccatis absoluat, quam 1 censura , es ne valida talis absolutio sic impensa λReo. Nequaquam, nec ullo modo absolutio tenet; imo mortaliter peccat Consessarius, ac simul poenitens , u scienter uterque sic se gerant; unde prorsus iteranda erit Consessio . Diana pari. 1.ν-.9. res 81. & alii Communiter. Vide in tit. 13o. de validitate
ara 9 Inter 3. Caius est quadam excommunicatione reservata irretitus, sed ignorat se esse excommunicatum, dc bona fide constetur, di absolvitura peccatis, & non ab excommunicatione; estne valida talis abso
vo. Reserendo aifirmat iue respondebo ,
dc quod non teneatur rei terare talem confessionem , quando aduertit, dixi in tit. ε . de Confess. Sacrament. Inter. 27. sed solum petere absolutionem ab excommunicatione , constendo peccatum , cui ipsa excommunicatio est annexa . Et hanc sententiam praeter Doctores in titui. 129. de Ualidit. Sac. Poenit. ad Inter. a. plures dicam ad Inter. seqq. necnon in titul. 88.ad Inter. a.dc in tit 212. pariter ad Int 2 praecipud vero in tit 13Ο. tenent etiam Gyman Lb. s.rrae. cap. I A nu. 1. Conin chus de Sae .df8. ob. I. conet . . ur. Io . dc Suarea de cens disp. so. se l. 3. num. 6. qui citat Cajetan. Couarruviam , dc alios , teste Dian.
por . 3 rrari. resol 78. quidquid alii in contrarium dicant apud ipsum Dian. l . citat. Sed haec , quam sequimur opinio, est probabilis , di tuta in praxi. Vide Dianam μην. s.r I 'f. 82. ubi idem confirmat cum aliis multis a se citatis. Mi, at 3o Inter. Si mulier ut non Sacerdos, communi errore legitimus consessarius reputaretur, essentne validae absolutiones ab illis impensae ' ιη'Φ. Nullo modo essent validae , quia tales jure divino, & naturali sunt incapaces ad absolvendum ; ideo nee Mesesia in dicto casu potest supplere jurisdictionis desectum di de hoc minime est dubitandum . Vide intitui. 22 . de Ualiditate Consessonis, ad In
2I I Interrog. s. Estne valida absolutio impensa ab illo Sacerdote , qui communi errore putatur esse Parochus , vel Conseia sarius, etiamsi non habeat titulum coloratum λvo. Quidam affirmant , Ecclesiam supplere jurii dictionis desectum , quando adest
error communis vulgi, etiam sine titulo colorato , & consequenter elle validas Coninsessiones illorum,qui nesciunt,an talis Sacerdos revera sit Parochus, vel saltem ad audiendas consessiones si deputatus 1 suo Superiore o ergo juxta hanc sententiam valida est absolutio impensa ab illo Sacerdote , qui Communi errore putatur esse Parochus, vel Consessarius , licet titulum coloratum non habeat. Ita docet Basilius Pontius de Matrim.
Crisi Theol. di m a.n. I 1 I. ubi se ait: Error communis probabiliter dat jurisdictionem , licet desit titulus, vel non si a legitimo Superiore , collatus , Nicolius in Flos. verb. Co fessarius n. s. dc alii penes ipso . Sed revera non est recedendum a contraria sententia , utp th probabiliori, & tutiori, ac magis communi nam, ut gesta valeant, non satis est error communis, ted nessarius est titulus collatus a Superiore, quamvis invalidus sit ob aliquod vitium latens; quare dum aliquis sine titulo , & Superioris auctoritate, in ossicium Iudicis, Parochi, vel Consessarii se intrusit, licεt communis error facti accedat , gesta per illum, ad utrumque forum pertinentia,sunt prorsus invalida, ac nulla . Vide Sanchez l .cit. n. 9. & alios plures,quos ci
2I32 Interrogat. 6. Qui non habet sese tiam sufficientem , potestne saltem --