장음표시 사용
111쪽
De lactis Contionibus aut punitum,aut PCenitentia emendatu . . Admonitione,qua aduersarium, si in argumento eo perseueraret , in pericula casurum minabimur. Quaestione,duorum vel plurium, ex quibus male alterum sit electurus aduersarius,vel cui respondere no possit. Retorsione argumentorum in aduersa
It lusione,quado argumenta in illam
Contemptione illorum,tanquam humilia,extra propositum, doctis indigna
Suspicione postremum. Nam quae probare non possumus, figuraris suspi/cionibus aspergenda sunt. 8il
ivi De Peroratione. ες Eqult vluma saerae Concionis pars, o quam alii epilogu , alii peroratione, alii conclusionem, S alii cumulum vo
112쪽
. Peroratio seu coclusio est, artificiosus
sacrae concionis terminus,auditoriS mest: moriam reficiens animum eius com
i Singulae sacrae Concinnis partes suos sepilogos, S breuistimas conclusiones recipiunt,praeter diui Ironem. Quemadmo dum enim singulae Concionis partes,su cM habent propositiones, sic etiam suos epilogos habet. Is autem qui uniuersam TConcionem claudit, peroratio proprioi nomine appellatur, Singulae inquam). Oncionis partes, suas habent ppositio'
nra, quoniam nomine propositionis dia plicitet utimur. AIi as propositionem Vox camus eam sententiam, ad quam omnia argumenta reseruntur, quaeq; per totami Concionem tractatur,& exponitur. A lias generaliter omnem sententiam proposi tione vocamus , cui rationes subiiciuns. Habent autem suas rationes exordia, habent suas rationes singula argumenta: ea
I igitur sententia, ad quam illς reseruntur, i Propositio Vocatur, quod ,scilicet, quemi P
113쪽
γ De satas renesonibus admodum qu et proprieppositio dicitur,
per totum Concionis tractatur corpus,
ita haec suum peruagatur locum, S sicut illa in tota oratione, sic haec in sua parte dominetur. Et hoc etiam ipsum simi I iterest obseruandum in peroratione,ut large N proprie perorationem accipi intelligalmis,at illa simpliciter,ae proprie pem oratio dicatur,quae totius habitς Concionis epilogus,& conclusio sit. Peroratio igitur, seu conclusio, quae pars est totius Contionis ecclesiasticae, constat enumeratione,& amplificatione. Enumeratio est,per quam ordine col/ illelmus ,& commonemus, quibus de rebus verba secerimus,breuiter ut reno νtur,non redintegretur,hoc est, enumera
tio est per quam res disperse,N diffuse dictae unum in Iocum coguntur, S reminiscendi causa unum veluti subaspectum subiiciuntur.In qua parte hoc commune a Cicerone praeceptum datur,ut ex singulis argumentationibus quoniam simul
omnes iterum dici non possunt id elis l
114쪽
tur,quod erit grauissimum,& vnuquosque quam breuissime transeatur, ut me
moria,non oratio renouata videatur.
Curandum est praeterea, ne aut a principio,aut a temone,repetatur Concionis enumeratio.Quapropter secundum diuifionem sumendum est enumerationis ini m. Amplificationis tota vis est , & mos uere animos tepentes sedare com ρ
Motus,est incitatio animi, aut ad Vo luptatem,aut ad modestiam,aut ad me/m m,aut ad cupiditatem.&e. Ad voluptatem mouentur .homines saut charitate,Vt Dei, angelorum, sancto rum,ecclesiae t aut amoret ut fratru,con iugum, .liberorum, familiarium, praelastrorum,& ossiciorum in ecclesia i aut ho/nestate,ut virtutum,maxime earum ,qugad communionem hominum,& libertatem, ac mandatorum aleuiationem, Nconscientiarum serenationem valenti aut
decorς,πραstrendo lansibilia ad intelle
115쪽
De saeris eoncionibus Rum,deinde ad mentem, demum ad vitam angelicam. Ex his S cohortationes sumuntur ad ea, quae religionis sunt retinenda, & in eos a quibus ea violata sunt, odia inciarantur,& miserario nascitur. Haecque sunt, quae de sacra Concione, de ppartibus eius, paucis dicen. da nobis occurrebant. Iam vero , ad usum s
116쪽
CAE S A iam est materia,e qua do
mum extruemus,ligna, lapides ς omnia denil pro rei usu sunt cellportatar tractatum enim estiari stapra, de arte seu facultate concionandi, de cocionatore, de concione, dem omnibus ad haec expectantibus: nihil deest amplius, q Vt rectum omnium illorum usum ostendamus. Pro cuius faciliori captu, Nplanioriantelligentia, animaduerten dum est,quod scriptores, initia artium, ex artificum ossiciis ducunt, postea via quaerunt ac rationem,qua ossicia illa perficiantur.Qui enim de Principis institu/Mtione scribunt, initio partiuntur ossicia Principis,ut pacem,domi,legibus,ae iudictis,in besto,armis,defendat. Medici priusquam praecepta de dieta, aut morae horum remediis tradunt,ossicia commemorant, sanitatem conseruare, &morai bos. curare . Quare nos etiam tradituri
117쪽
De saeris eontionibus quaedam de via sacrae concionis praeerapta c5 cicinatoribus, primum quς sint cocionatoris ossicia,ostendemus. Tractatu vero primo diximus ex Cicerone S Au gustino,coneionatoris ossicia essema,scilicet cloeere,delectare S mouere seu persuadere i verum illis iam tribus, quartulite addemus ossicium, videlicet,lauda' re,seu vituperare. Caeterum ex his, deleoctare,non erit praesentis considerationis, quoniam delectabit utiq3 Concionator, si suaviter dicat: dicet autem omnino suauiter,si rite, quae supra iam tradidimus, praecepta seruauerit. Nec delectare cve iam cum de elocutione tractabamus,monuimus θ prσcipuum Christiani Concio
t Tria sane tantu modo praecipua Christiani Concionatoris iant ossicia, docere, suadere, vel dissuadere,& laud/ , vel vi
Sive ergo dorere Velit Consonator, quae sit vis S natura religionisi siue laudarerem,vel iactum, autPerlanam qua
118쪽
piam: seu hortari,tum ad sidem,tum ad honos morest praecipuam S primam hanc habeat curam,ut recte intelligat ea: quae tractida suscipit.Nemo enim de re, quam ipse penitus non habeat cognita,' docere aliquos perspicue potest Proximum est ut ex re sic perspicue &adamussim intellecta, deligat S assumat sibi propositionem aliquam , quae sum ma in totius causae quam trabare Vult, complectatur,ut certe habeat quod di catine rudes animos varie rerum mole obruat, & consarcinata oratione opera Iudat,& seustra laboret. Cognoscet praeterea an talis proposi/Wtio,thema sit simplex, aut compositum, quoniam in genere Didastico,non eodemodo nec ex eisdem locis , thema sim plex S eompositum tractantur, uti iam
Quarto deinde Ioeo,inuestigabit , ad uod genus cauta , illa propositio seuthema pertineat. A liter enim si ad genus
Didacticum,& aliter si ad Demonstratu
119쪽
De sieris conelansibusuum, aut Deliberativum expectet, tra/ctanda erit propositio. : , lir sAnimaduertet item, quod cum genra
tis Didactici duplex ut diximus sit
thema,quod nec Vnum neq; alterum,cusimplici aut com posito, generis tum des monstrativi, tum deliberatiui themate et citi tractatione ) concurreti sed ex fuis r utrunm propriis sibi Iocis tractabitur Secus tamen est in alteris duobus gen ribus: siue enim simplex siue compositu sit thema , generis seu demonstrativi seu a. deliberatiui nisi laudanda sit persona eosdem suae tractationes comunest sibi ι habent locos. Dixi nisi laudanda sit per . sona aliqua,puta Vr Christus,Beata virata go,aut quisquam sanctorum et quoniam, cum hoc continget, id faciet concionao tor,ex locis illis Rhetoricis quos superius diximus ad personas expectare aragumenta ducendo . Hoc est, personam comendabit,a genere,natione,patria, se
. Agemus igitur hie primo,de simplici
120쪽
Recte Armandis. frthemate generis didamti,deinde secunν do de composito generis eiusde, & tan dcm lcrito,de thematibus simul S generis demonstrativi,& deliberativi, ut noststra haec tractatio,tripartita sata
De simplici themare generis Didames.
Um igitur una aliqua vox explicanI ' da est,primo omnium de definitio/ne erit con stituendum.Deinde quσrendσeause,post partes, quarto ossicia seuvius, postea partium comparatio, & vltimo
Quemadmodum autem spe Ium bene politum , certissime reddit formami ita non potest certius videri quid res sit, nisi eam definitione circumscripseris. Si quis tibi magnifice predicaret ingentem aliquem thesaurum , tu autem neq; quia aurum, neq; quid argentum esset nosses, vana nimirum, quantumuis magnifica, esset praedicatio. ita is demum rectissime