장음표시 사용
531쪽
naturae corpora motum suum immediate non recipere nisi ex con cursu aliorum magis agitatorum. Hoc pacto , materiam esse imperceptibile in , cujus motus , sermentati otiis ope , visibilibus corporibus communicatur , detegi posset. Verum suppositionum ope nequaquam
posset deprehendi quomodo id fiat: quod longe facilius est ubi eleme
torum aut corporum ejusdem naturae sormatio examinatur I ut patet ex
systemate R. DesCartes. Tertia pars quaestionis, quae versatur circa motus convulsivos, silutunon erit admodum dii icilis, dummodo supponantur esse in corpore spiritus animales alicujus fetinentationis capaces, de humores satis subtiles ut sese insinuent in porcis nervorum , per quos sipiritus ditanduntur immusculos; dummodb etiam determinare non aggrediamur quaenam fievera dispositio partium invisibi Elam, quae conferunι ad hos motus convulsivos producendos. Ubi musculus sep ratus fiui a reliquo corpore , dc ipsius extrema mauu tenentur , manifestum est, illum ad id niti ut contrahatur , ubi in ventre pungitur. Verisimile est id pendere ex conivuctione partium imperceptarum ex quibus constat, quae veluti totidem occulta elaterica organa motii punctionis. ad certos motus determinantuta
Verum quis posset con ere se invenisse veram dispositionem partium quae producendo illi motui inserviunt, quis illius rei polli idemonstrationem tradere indubitatam Z Certe id impossibile videtur, quamvis, soran, iterum atque iterum scrutando , posset rac Drtari constructio musculatuin aptorum ad omnes quos videnrias producendos motus. Sed quia nulla est legitima ratio dubitandi , quin sine spiritus capaces sermentationis ex admistione alicujus materiae lubtilis, quin etiam humores acres de pungentes possint sele insinuare in nervos.
Igitur ad solvendam quaestionem propositam , pr b mana Inari dum est quotuplices sint motus convulsivi et quia vero illorum n merus videtur indefinitus , insistendum est plaecipuis, quorum cause videntur esse diversae. Considerandae sunt partes in quibus excitantur illi motus , morbi qui illos praecedunt di sequuntur : an cum dolore, an vero sine dolore fiant , . Sc praecipuo quaenam sit illorum v kcitas & violentiat Quidam enim cum celeritate dc violentia , quidam verb sine celeritate & violentia fiunt. Quidam desinunt eu saepius recurrunt; quidam partes corporis reddunt rigidas & . sine motu per aliquod tempus; quidam vetb illarum usum omnino prohibent ac .illas p
His omnibus animadversis , sacili negocio in genere explicari ' st. quomod, isti motus convulsivi fieri possint, si attendatur ad ea quae modddicta sent de motibus naturalibus & voluntariis. Si enimaoncipiamus commisceri spiritibus, qui in musculo continentur , ali-
532쪽
tur, & in hac parte inotum convulsivium procedet. Si huic motui facilla resistitur , hinc patebit nervos nullo humore esse obstructos, cum iidem spiritus qui musculum subiverant ex eo possint emitti & ad id determinati ut inflent musculum antagonistam , vel op . politum. Si verb id fieri nequeat, hinc concludendum erit humores gentes &subtiles ad illum motum aliquid saltem conferre. Bumb quandoque fieri potest ut humores illi sint ibi a causa horumce motuum eo vultivorum: Possunt enim determinare cursum spirituum versus quoidam musculos, vias aperiendo per quas intra illos feruntur, et lias verb claudendo , praeterquam lubd penetrando illorum poros , illorum tendines& fibras contrahere possint. Ubi pondus gravit limum pendet de fune non Parum elevat ut si tantum funem madefeceris ; quia Hrtes aquae se te veluti totidem c neoli inter fila ex quibus simis conliat, si inem dilatando , i plum contrahunt. Pariter humores lubtiles & pungentes sese insinuando ita poros
nervorum, illos contrahunt, partes quae illis alligantur traluant , de ita corpore excitant motus convulsivos , admodum aentos, violentos , de dolorificos, do partem per aliquod tempus maxime distortalia saepe relin-
Ad mores convulsivos, qui celeriter fiunt, quod spectat, illi a spiritia
bus producuntur, sed nece ite non est hosce ihi litus aliquam recipe te sese mentationem; sussicit duntaxat ut illorum ductas magis ab una quam ab altera parte, pateant. Ubi omnes corporis partes sunt in situ suo naturia, si iritus animales in eas aequaliter & celeriter, rchitὸ ad machinae commodum, ditanduit tur, ac voluntatis mandata fideliter exeWintur. Sed ubi humores di sitionem cerebri turbant ,& nec vorum Orificia immutant aut moventa vel penetrχndo musculos elaterica illorum pellunt organa ; spiritus Ita, corporis partes modo prorsus inusitato diffunduntur, ἐκ motus insolitos,
in conlulta voluntate producunt. νPossunt tamen cohiberi illi motus, si strenue de serib iis resistam r. , inamb pollunt paulatim imminui vesti ia quae ad illos producendos inse viunt, ubi habitus penitus est contra&s. Qui tibi cavent, ab invenustis oris compolitionibus, aut a lito corporis indecoro facild abstinent, licet corpus ad id sit dispositum e imoed haec quamvis habitu corroborata aegrAquidem superant, sed superant tamen. Illi enim habitus in principiis suis sint semper impugnandi de antequam cursus spirituum inierit viam clausil dissiciliorem. Causa horum motuum nonnunquam est in musculo qui agitatur: quia, nempe ab aliquo humore pungitur, vel in eo spiritus quidem fermentantur. Sed causa illa in cerebro assignanda est, praecipue ubi convulsi nes non modo unam aut duas corporis partes speciatim sed omnes in re agitant, ut c in multis mordis qui maualem sanguinis & sp tuum constitutionem inimiumsi
533쪽
Equidem , cum nervus quandoque diversos habeat ramos, qui distia duntur in partes corporis satis ab invicem remotas, ut in vultum de inruiscera; s a pὸ contingit ut convulsio , seam habens causam in parte alia qua in quam quidam ex illis ramis se interit, possit communicari partiabus quibus alii rami respondent, nec tamen cerebrum illius convulsionis caula, de spiritus corrupti lint. t Sed ubi motus convulsivi communes sunt pene omnibus corporis Partibus , necesse est dicere , aut spiritus sermentari modo inusitato, aut ordinem de dispositionem partium celebri esse tuibata , vel utrumque evenire: huic quaestioni diutius non insiisto , namque aded complexa evadit & 1 tot rebus pendet , ubi speciatim examinatur , ut racile non possit inservire ad claram explicationem legum supra trad
Nulla scientia aptiora suppeditat exempla ad demonstrandam h rimi legum utilitatem, quam Geometria, Sc praecipue Algebra, nam- qtiae illae duae scientiae harum legum perpetuum admittunt usum. Geometria necessitatem quae incumbit semper incipiendi a rebus simplicissimis , quaeque minores includunt relationes clare ostendit.
Hasce relationes per mensuras clare cognitas semper examinat.
Quicquid inutile ea ad illas retegendas, eliminat. Quaestiones compositas in partes dividit, partes illas in ordinem digestas ordine etiam expendit. Denique unicus defectus, qui, ut jam dictum est , in haescientia potest deprehendi, in eo conssistit qudd nullam habeat rati
nem satis aptam ad contrahendas ideas & relationes quae cognitae suerunt. Itaque quamvis imaginationem intra iustos cohibeat limites & menti rectitudinem afferat , illius capacitatem parum auget. nec ipsam reddit idoneam ad detegendas veritates admodum complex . Sed Algebra, eum rationes tradat ideas & earum relationes modo Gmnium brevissimo contrahendi, mentis capacitatem admodum auget.
Nihil potest concipi adeb complςxum in relationibus magnitudinum,.quod meas laudem non possit retegere illis, quos suppeditat,modis, uta. quis novit quomodo ipsis utendum sit., Quinta regula de aliae , in quibus agitur de modo contrahendi ideas hanc solam spectant scientiam ἔ nulla enim est in aliis scientiis illarum contrahendarum commoda ratio : Itaque iis explicandis non immorabor. Qui ad scientias Mathematicas proclives sunt, Se mendi totam vim totamque capacitatem quam potest suscipere conciliare volunt , atque hoc pacto eb devenire ut possint innumeras novas verit ves ipsimet retegere, postquam Algebrae serib incubuerint . agnoscent banc scientiam inquirendae veritati ideb duntaxat esse tantoperὰ utrulem , quia leges a nobis praes iptas observat. Sed hic per Algebram
intelligo praesettim Αle tam illam qua Canesus de nonnulli alii usi
534쪽
Antequam huic operi finem tinponam , asseram exdinplum cui pa Io prolixius immorabor, ut melius cognoscatur utilitas ex toto hoc Libro ducenda. In hac quaestione repr sento procelsum mentis, quae ad quaeitionis non levis examen se accingens , sese a praejudiciis expedire conatur. Juninb prima fronte illam induco ut in errorem aliquem lapsam. ut hoe pacto alibi a me dicta in memoriam revocentur; sed postquam, attentione tandem assequuta est Veritatem quam quaerebat, illam init duco positi veloquentem, ut loqueretur homo qui quaestionem a se ex ' minatam solvisse exiistimaret
Vltimum ex plumulissus operis utili πι patefiat. In hoc exemplo causa unionis partium corporum inter se invicem o lues
communicationis motuum examinantur.
Corpora simul triplici modo unita sunt per cominuitatem per ranti .guitatem , & tertio quodam modo,qui caret nomine speciali, quia rarenter usu venit, quemque terminσ generali unionu indicabo. Per conιinuitatem , seu per calicam continuitatis intelligo illud quo, partes unius corporis ita inter te cohaerent, ut sine molimine separati ne queant, de unicum totum simul conficere existisentur. Et illud eit nescio. quid aliquatenus igitotum, quod quaero. Per conιiguitatem illud nescio quid intelligo , ex qao iudico duo corpora seis immediate tangere, ita ut inter illa nihil sit; quae tamen arcte unita non censeo , cum illa facile separare possint. Per ultimum illum terminum , unio, iterum intelligo nemo εῶ quod evicit ut duo vitra aut duo marmora , quorum mperficies mutatua confricatione attrit x & expolitae fuerunt , ita inter se collaturescunt ut quamvis tabulas illas marmoreas facilὸ separaveris . si ita moveas, ut contiguae ac lubricae earum superficies parallelo mo- .
tu decutiant, id tamen dissicile praestabis si eas alite C divellete e
Iam autem hic non continuitaου, cum duo illa vitra, seu duo ilia marmora hoc modo conjuncta, non concipiantur quasi unicum latum eonstituetent, quoniam uno quodam situ facillime possunt separarimon. est etiam simpliciter contiguitaπ, quamvis ad contiguitatem quam prox, me accedat; quia hae duae partes vitri aut marmoris satis arista imm longe magis uniuntur quam partes corporum molliam de liquidorum, partes butyri de aquae.
535쪽
ad alia similia sermanda judieia. Qridenim commodius est quimsese uuandoque errori permitcere, & ite parvis sumptibus eruditio- iem assequi 'Vertim, cum nihil credere decreverim, quod prius elarh non cogno c m, veternum illum excutiam, nec me falsi, splen loribus persi ingi sinam. Mittamus igitur hasce formas de inclinationes, 'starum nullas distinctas & speciales, sed duntaxat cc., fusas habemus ideas, quae duntaxat reIath ad naturam nostram a nobis formari mihi videntur, & quarum existetitiam permulti homines ac sol sannationes integrae differentur. Causam arctae hujusce unionis partium ex quibus conflant corpora dura videre mihi videor, nihil in iis adna .llo piae. tr id qrod In iis actsi existere apud omnes eonitat, aut id quod saltem i. i iis existere posse ab omnibus distincte concipitur. Oonnes etiam diltimae concipiunt omnia corpora ex particulis consta e, aut Lit m c., istare posse. Itaque inter illas partes fieri potest, ut suu quaedam Uncinatae & ramos, instar exiguorum vinculorum idoneorum ad nim Edetinendas alias partes, vel ita sese ramis intricabunt ut noni .iii
Ad id eredendum eb facillis addueor quod experiar paries visibiles corporum erassorum isse hoc pacto mutub detinere & jurge. e. Verlim praejudicatis opinionibus meis de sensuum impressionibus nimium dissidere nequeo. Rem igitur penitri inspiciam,dc inquiram etiam causam cur minimae & ultimae partes solidae corporum, uno Verbo cur ipsae partes uniuscujusque horum vinculorum inter se cohaereant: Namque uniri non possulit, aliis vinculis minoribus, elim illas supponam solidas. Vel si dicam illas hoc pacto uniri, a meite in merith quiretur quid unire poterit alias illas partes, de sic in infinitum. Adeo ut hic vertatur totus rei cardo, quo pacto, scilicet, partes horum exiguorum vinculorum, vel illarum paIlium ramosarum, b
possint inter se adeo arcte uniri, , --,, Α , ς ςmpli gratia, cum B quas suppono partes 'I exigui vine
li. Vel, quod te .m est, cum cor- pora eb duriora sint qub sunt solidiora Be pauetores habent poros , quaeritur nunc, quomodo partes columnae compositae ex materia quae nullum habet potum, fortiter inter se jungi, de corpus durissi naum componere. Non est enim quba quis dicat partes hujus columnae inter se colligari exiguorum vinculorum ope, cum enim sint line poris nullam habent figuram specialem. .' QParum abest quin adhuc dicam hanc eolumnam eae duram nais tui 1 sua, vel parva vincula ex quibus constant coipora dura, eisdatomos, quarum partes dividi nequeunt, cum simi partes essentiale . Multi' corporum, dc ei sentialiter unciriata aut ramosa, aut figula . totainta praedita esse illa vincula.
536쪽
Sed quaestionem hoc pacto non explicari ingennh sateor. Certε clim praejudieatis opinionibus & sensuum iliationibus valedicere statuerim, confugete ad sormam abstractam, & Logicae phantasma amplecti absurdum esset. Absurdum, loquam,effer concipere ut aliquid 'reale & distinctum, ideam vagam naturae,aut essentiae,quae nihil aliud exprimit ' iam quod jam notum est ; &sic accipere sormam abstractam & universalim , tanquam causam Physicam essectsis maximε realis. Duo enim sunt i q .ibus nunquam non cavere debeo. Primum est sensuum meoruni impressio, alterum facilis propensio qua feror ad aecipiendas naturas abstractas generales Logicae pro ideis realisbus ερ lis talibus, & memini me hisce erroris principiis fuisse saeph
Etenim , ut ad dissimitatem redeam, concipere nequeo, quomodbexipua haec vincula essent indivisibilia essentia & natura sua, ae proinde quomodΛ essent inflexilia, elim h contra illa ne stirib peressentiam & naturam divisibilia concipiam. Namque pars A est cer-th substantia aequἡ ac Br & per consequens A potest existere sine ricum substantiae possint subsistere seorsim aliae sine aliis, alioqui non essent substantiari A non esse substantiam dicere nemo potest; inanifestum enim est A non esse duntaxat modum ,& omne ens esse vel substantiam vel modum substantiae. Itaque eum A non sit modus, est substantia,
eigh potest existere sine B, & potiori jure pars A potest existere seorsim a B. Ita ut illud vinculum sit divisibile in Α & in B Praeterea si illud vinculum esset indivisibile, vel uncinatum natura de essentia sita, hine nasceretur esse tum experientiae contrarium; nullum enim corpus posset frangi. Supponamus ut antea, ferrum constare ex multis vinculia quae sese mutub irretiunt. A, a de B, b. esse duo ex his vinculis.meo quod illa vincula non possent sejungi,nec proinde ferrum frangi. Ut enim frangeretur, euent flectenda vincula ex quibus constat, quae tamen init xilia essentix de natura sui supponuntur. Si verb inflexilia non supponantur, sed duntaxat indivisibilia na- tui 1 sua, haec suppositio ad GIvendam quaestionem nihil facit. Tune enim quaeretur,cur hete exigua vincula noci cedant impetui qui fieri solet ad flectendum vectem ferreum .Si tamen non supponantur inflexilia , non debent pariter supponi indivisibilia. Nam si partes horum vinculorum inter se invicem possint mutare sirum,possent etiam separari: quippe nuIIa ratio est cus pars quae ab alia potest parum. per recedere, omnin6 recedere non possit, sive igitur vincula illa inflexilia supponantur, sive indivisibilia, quaestio neutro modo solvetur: si enim duntaxat indivisibilia supponantur , null5 negotio
potest rumpi serrum; si vetb supponamur innexilia, flangi non po- rari
537쪽
init, quis parva vincula ex quibus constat ferrum utpote inter se inutiem intritata, non poterunt sejungi. Iam igitur quaestionem principiis elaria & indubitatis solvere, & rationem eur exigui huiusce vinculi duae partes A, B. inter se invicem tam arae comereant
Meditationis meae materiam in partes dividendi necessitatem mihi imponi video, ut illam accuratius & eommodilis examinem, cum ad illam primo & simpliei intuitii selvendam frustra desudaverim. Nee inutilis fuisset labor meus, si initio rem adorsus fuissem, ut jam sum adorsuriis. Cum enim veritates quas disquirimus sine a
ditae, satius semper est illas per paries examinare, nec falsa prospeia 'successus spe deluduQuaero causam arctae unionis, quae exstat inter particulas ex quibus constat exis'um vinculum Α , vel B. Iam autem tria duntaxat
distineth concipio esse posse eausam effecti circa quod jam occupor ἔ 'nemph partes ipsas istiua exigui vinculi , vel voluntatem Authoris
naturae, vel denique corpora invisibilia quae circundant haec parva vincula. Possent inter illas causas referre, formam corporum, qualitates duritiei, aut aliquam qualitatem occultam, sympathiam inter partes homogeneas, &c. Quia verb egregias illas entitates distinctε non concipio, aequum non est iis me ratiocinia mea sussulcire. Itaque si causam circa quam quaerendam detineor non nanciscor in reobus quarum distinctaa habeo ideas, non est animus oleum & operam perdendi in eontemplandia istis ideis vagis 8c generalibus Logicae, ac de iis quae non intelligo loqui desinam. Sin primum illud examinemus, quid sit illud quod vincere poteli, ut partes exigui
illius vinculi inter se cohaereant, quae nempe sint particulae ex quiabus constat. Quum attendo duntaxat ad partes ex quibus eorpora dura maxume composita sunt, ad id facit E adducor ut credam num posse επιogitari alatinum , quod partivas h in simuli smius Glogat inter se, quam ipsemet O tisium quies. Quid Gim σὲ posset glutinum Hude Non Prineipla sub via , quia cum particula sa sint subflantia, nulla ratis ast cur per Des- atram substantiam potius quam per seims jungeremur , non etiam es modus nudus diversus a quiete; murus enim mos ataverseri potest motui per quem est. μ' ista Driuula siparentur, quam Vsrum quies. atque Πασιν sulsorias ct . .
earum modos nullum a iudrerumgenus cognosimus.
Verum equidem est partes corporum durorum persistere unitas, quandiu juxta se quiescant ; & illas, ubi semel quieverunt, quantum fieri potest per se in quiete persererare. At illud non est quod uaero. Qum o unde fiat ut partes corporum durorum ea praeditaent vi, ut possint in quiete juxta se invicem permanem impetui aliorum corporum resitant. Possem equidem respondere unumquodque corpus ea praeditum R. Des Car-
538쪽
tra axi. 43. esse vI, qua possit permanere in eodem statu in quo est, & hanc vim eius d p/xx. esse aequalem ad motum & ad quietem e sed partes corporum durorum in quiete juxta se perseverant, & aegrE separantur & agitantur, quia non satis mollis adhibetur ad vincendam illarum quietem Id quidem verisimile est, sed eertitudinem quaero, si inveniri possit, non verisimilitudinem. Qi5 pacto autem cerib & evidenter scire potero unicuique eorpori vim esse permanendi in statu in.quo est,& vim illam esse aequalem ad motum & ad quietem ; clim potius materia itidisserens ad motum de ad quietem &.omni vi desii. uta esse videatur. Veniamus igitur ad voluntatem Creatoris, ut fecit Cartesius, quae sorsan est vis quam corpora in se habere videntur.
Illud est quod secundb diximus posse conservare partes exigui istius
vinculi adeb arcth inter se conjunctas. Profecto, fieri potest ut Deus velit unumquodque corpus perma- nere in statu in quo est, & ipsius voluntatem esse vim quae singulorum corporum partes inter se jungit; quemadmodum etiam novi
ipsius voluntatem esse vim moventem corporum. Cum enim materia non postit per se moveri, judicare, ni fallor, par est mentem aliquam, immb Authorem ipsum naturae illi motum indere, illam- 'que in motu conservare, illam conservando successi vh in pluribus locis simplici voluntate sua, cum ens infinith potens non utatur instrumentis ad agendum , & essueta ipsius voluntatem necessaribsequantur.
R. DE,Cae Agnosco igitur fieri posse ut Deus velit unumquodque corpus pertes ait 33. manere in eodem statu in quo est, sive sit in quiete, sive sit in motu ;a. Part. AH. ita ut haec voluntas iit potentia naturalis,qua eorpora praedita sunt ad a' permanendum in eodem italli in quo constituta fuerunt. Quod si ita sit, exemplo Cartesii, mensuranda erit haec potentia, concludendum
quaenam illius debeant esse effecta, & sic leges habendae de vi eccommunicatione motuum ad concursum diversorum corporum, juxta pro postionem magnitudinis illorum ; cum nulla nobis alia su in petat ratio qua pollimus assequi illam voluntatem generasem Mimmutabilem Dei, quae constituit variam potentiam corporum ad: agendum vel sibi invicem resistendum , praeter diversam iliolum .
magnitudinem dc velocitatem. Attamen nullum est m hi certum argumentum Deum velle volun- . vate positiva ut eorpora maneant in quiete. Et sussidere mihi videtur D 3:m velle materiam existere , ut non modo existat, verum , e iam ut sexiliat in quiete. Rex sectis se habet de motu , quia idea materiae motae duas potentias ad quas iercitur, ne ins e potentiam quae creavit materiam , P aeterca potentiam quae illam agitavit, necessario includit: sed idea
materiae quiescet uis nihil incluuit praeter ideam potentiae quae illam creavit ; nec opus est ulla potentia ad illam in quiete constituen-
539쪽
dam, sie equidem res concipio. Iam autem juxta ideas meas judieare teneor ; & secundum ideas meas quies nihil aliud est praeter privationem motos. Sufficit enim Deum desinere velle corpus moveri, ut non amplius moveatur & acta quiescat. Verum memini me audivisse a plurimis viris eruditis, motum aeque sibi videri privationem quietis, acquies videri posset privatio molsis. Immd quis inter eos asserebat, rationibus, quas equidem satis assequi non poteram, probabilius esse motum esse privationem, quam quietem; Nunc dillincte non recordor rationum quas afferebant ; sed tamen id me monet ideas meas posse esse salsas. Etenim, quamvis plerique homines quicquid libet circa res parvi momenti dicere soleant, existimo tamen illos de quibus loquor tum delectatos fuisse dicendo ea quae concipiebant. Ideas igitur meas iterum accurato examini subjiciam. Extra omnem dubitationis aleam positum esse mihi videtur, &-, s ι illi etiam viri id admittebant, scilicet voluntatem Dei movere cose praterpora. Vis igitur quam habet hie globus quem moveri nunc video, est me, voluntas Dei quae illum movet. Quid jam Deo faciendum est ut illius motum sistat φ An oportet iRum velle voluntate positiva ut quiescat, an veth sufficit ipsiim desinere velle, ut ille globus moveatur. Si modb Deus destinat velle ut ille globus agitetur, evidens est
testationem illius voluntatis Dei, effecturam cessationem mollis globi de per consequens quietem. Nam voluntate Dei, quae erat vis movens globum, cessante; haec vis non amplius existet, ac proinde globus non ampjius movebitur. Itaque cessatio virtutis moventis efficit quietem; Quies igitur nullam trabet vim qua producatur. Et in Deo admitteretur voluntas positiva sine causa &necessitate, si corporibus vis aliqua ad persistendum in quiete tribueretur. Sed evertamus, si neti pollit, illud argumentum. Globum quem in motu supponebamus, jam supponamus in quiete. Ad eum agitandum , quid Deo faciendum est ' Sufficitiae ipsum, desinere velle ut glob: squiescaiySi hoc ita sit, ego nihil promovi, namque hoc pacto
motus aeque erit privatio quietis, acquies est privatio motos. Suppono igitur Deum desinere ville ut globus quiescat. Sed hoc supposito, non video illum moveri; si quis verb illum moveri videat, rogo ut mihi dicat secundum quem motus gradum moveatur. Certe illum moueri impossibile est, quin aliquem habeat motua βradum, Scex eo qubd concipitur Deus cessare velle ut quiescat, concipi nequit, illum aliquo moiss grado moveri: quia de mota res secus se habet ac de quiete. Multiplices in infinitiam sunt diversi motus e Polliunt recipere magis de minus, sed cum quietes nihil fint, non possiant inter se differre. Idem globus qui duplo majori celeritate uno tempore quam alio procedit, duplo majori etiam vi aut molli hoc tempore
quam alio praeditus est. Sed globus dici non potest uno tempore plus habere quietis quam alio. QAq ὀ
540쪽
viat . vel obstit eom ni motuum
in Deo igitur admittenda est voluntas positiva ut globus In molli nitit rur, vel ut globus tali praeditua ut vi ad se movendum; de
sufficit ipsum desinere velle globum moveri , ut non moVeatur am plius , hoc est, ut quiescat. Pariter ut Deus ereet mundum, non sum cit ipsim desinere velle ut mundus sit non ex istens. Sed necesse est ipsum velle positi vε modum quo mundus existere debet, sed ad mundum annihilandum non oportet Deum velle ut non existat, quia non potest velle τὸ nihil voluntate positiva, lassicit duntaxat Deum desinere velle ut existat mundus. Hic morum & quietem seeundi im illorum esse relativum non considero: Manifestum enim est corpora quiescentia habere relationes sequi reales ad ea quae ipsts eireunstant, ae corpora quae sunt in motae, Duntaxat concipio, corpora in motu habere vim moventem, corporibus vero quiescentibus nullam esse vim ad quietem suam: Quia r latio corporum motorum, ad corpora ambientia, clim semper im- imutetur , opus est vi perpetua ad producendos continuatos illos motus: ac rever1 quicquid novi in natur1 evenit, ex hisce mutati
nibus oritur. Sed nulla opus est vi ad nihil agendum. Ubi relatio alicujus corporis eum circumstantibus eadem semper est, nihil asitur; de hujusce relationis consideratio, hoc est, actio voluntatis Divinae quae conservat illam relationem, diversa non est ab ea quae conservat ipsum corpus.
Si, ut res 1 me eoneipitur, verum sit quietem nihil aliud esse quam
privationem motus, minimus motus hoc est, motus minimi corpO- ria agitati majorem vim aut potentiam ineludet quim quies maximi corporis. Itaque minimus nisus, seu minimum eorpus quod in vacuo , eoncipietur agitarum adversus corpus maximum ci vastissimum, . .
illud movere poterit; quoniam ingens illud corpus eam quiestat nullam habebit potentiam ad resiliendum actioni istius eorpusculi, quod in ipsum impinget,ita ut reluctatio partium corporum ad imp diendam separationem suam, ab aliqua alia re quim ab ipsarum T
quiete neceuario orietur. Sed quae ratiociniis abstractis jam fuere probata, experimentis, sensibilibus sunt demonstranda , ut videamus an ideae nostrae cum sensitionibus quae occasione objectorum nobis obveniant, consen- tiant. Nam ejusmodi ratiociniis saepe fallimur, vel saltem alii non .eon vincuntur, ii praecipuἡ qui contrariis opinionibus sunt prae en pati. Cartesii autoritas tanti est ponderis apud nonnullos ut ad ilis Ioa erroris convineendos omnibus modis sit probandum magnum hunc virum fuisse hallucinatum.
mi mentem opinione contraria non habentante eupatam sem dicta saetu quidem assequuntur: imatb rebus quae ipsis indubitatae videntur probandis me diutita insistere frustra querentur. Sed argu
meara nonra cartesianis ne invideantus , digni sunt qui a nobis, i pri.