장음표시 사용
631쪽
tandis, quanquam naturae humanae valde repugnent, quantb magis non damnabimus illorum agendi & loquendi rationes qui contagione imaginationis suae nos aliquatenus sibi simiIes effecerunt. Quippe satis cognoscimus nos non posse illos damnare, quin uoilne tetiam ipsos damnemus. Porro inter caeteras , egregia est ratio cur nonnulli Docti gloriae ducant Tertulliani partes tueri & quare maxima erga illum Autho- rem ducantur veneratione. Obscuritas nimirum est quam ille praecipuam Rhetorices suae regulam observat, & aisectat. Α genio hujus saeculi ita abhorrent loeutiones haud perspicuae ut reiiciatnus omnes phrases obscuras& intricatas ; sed non defuere qui
obscuritatem censerent esse praecipuam artis oratoriae partem; apud illos homines ars persuadendi conristebat in aliae mλη ιι α Si oratores veritatum quas pers adere conantur ideas claras
distinctas semper haberent , ac si auditores semper alloquerentur fatis attentos ut ipsorum dicta ab jis pollini intelligi, praeeeptum illud quod obscuritatem affectare docet esset omnino absurdum: Sed quamvis illud praeceptum rationi plane adversetur, tamen plerorumque hominum ingenio satis accommodatum est; non modo quia Ioquentium ignorantiam tegit , sed etiam quia -- .I.e illa obscuritas plerosque auditores ita disponit ut cedant & fidensi adhi
Experientia satis constat plerosque homi nes id magni facere qKod non intelligunt, ac mytheriorum instar venerari ea quae ipsorum captum exsuperant, & oratorem praeconiis ad coelos usque evehere, quum ipsius loquendi modis fulgentibus ac feriente imaginationem sermone , rationi prorsus incognito, obstupefacti simi Pompam veritati asa teponunt homines. Itaque fastuosa verborum moles pondere suo opprimens potiusquam persuadens ipsis magis arridet, quam merae ratiocinationes quae sola evidentia suae persuadent. Ev1dentia non acquiritur nisi meditationibus operosis: Sed convictio ex sensibus orta in mentem diffunditur ipsamque si avissime pervadiit.
Bonum quod solum nobis potest satisfacere est simul infinitum Minaccessum , jam autem grandes id obscurae loquendi formulae illiun prae se scrunt characterem. Adeo ut obscuritate desideria nostraexcitante, ut Majestas a irationem & existimo tonem nostram movet; illae, loquendi formulae nos devinciunt motibus quos in nobis
Quum quis Authorem obscurum & dissicilem assequitur, aut assequi autumat, se ijs qui illum non assequitiatur anteponiti eosque ut ignaros habet; Labor in eo intelligendo exant latus il Ium in ipsius laudes & deffensionem instigat. Dum enim illum authorem
vaneratur ac ipsi caeterorum venerationem conciliare conatur studijs
632쪽
nu EXPLICATIONES ad LIB. II. hi
purgare non studeat Author ille magna animi contentione ac modo vivido & sensibili laudari & defendi debet.
Hae rationes, cum quibusdam alijs minus validis semciunt. trifallor , ut quisque intelligat obscuritatem I ertulliani ipsi non sui flenoxiam respectu quorundam ; ncc illum certe tanti duxi si cnt siveritates in ipsius operibus dispersas per ideas claris limas&. si inplicissimas exposuisset. Relationes & veritates Mathematicae ad suos exponentes Semper reducuntur , hoc est ad terminos simplicillimos quibus ex ptimi possint, ac ijs omnibus quibus pollini implicari & obscurari expediuntur : Nam Geonactrae amant veritatem puram putam S conVincere nolunt per imprellionem , sed per evidentiam & lucem. Quorsum evaderent multae cogitationes Tertulliani si juxta Logicorum Geometram que leges ad exponentes suos reductae, ac fastii illo sensibili rationi sucum faeiente spoliatae suissent/Hujusce rei faciendum est periculum,ut de illius Authoris ratiociniis solidum seratur judicium.
Non pertendo tamen Tertullianum scribere debuisse Geometrarum modo.Figurae quibus scientias & affectus nostros exprimimus circa veritates quas aliis exponimus sunt: omnino necessiriae.Immbarbitror, praecipue sermonibus qui de Religione & Ethic1 habui ur,ornamentis opus esse quae venerationem veritati concilient, motusque excitandoselle qui mentem agitent eamque ad actiones virtutis serant. Sed spectrum omni reaIitate & corpore vacuum ornamentis non est circumcingendum : motus inutiIes non sunt excitandi : clim vo- Iumus in auditorum mente convictionem & persuasionem vchementer imprimere, convictio illa ad aliquid reale & solidum referri debet. Nemo debet convincere ac se convinci sinere nisi evidenter, distincte & praecise sciat qua de re convincat aut convincatur. Ea quae dicuntur intelligenda sunt ut & ea quae creduntur. Ueritas & Iux duntaxat sunt amandae ; alios occaecare. non oportet, 'postquam nos oceaecari sivimusia
In qua explano quomodo omnia in Deo videamur , veritates etiam seleges aeternaeia
SPerabam fore ut ea quae de id earum natura dixi sufficerent ut unusquisque caperet Deum esse qui nos illuminat ;Sed experior, quam plurimos esse qui attentionem' satis diligentem non pellunt
proe Ic ut rationes quibus illud principium stabilivi capere possim.
633쪽
Qiiod abstractum est a plerisque concipi ne iii ita,Sensibilibus exei tanturiis deque acies ipsorum mentis figitur Si sustentatur. Quae sub sensiὶς&imaginationen non cadunt minime Im sunt contemplari,mult b miniis capere. Hoc a me jam saepe dictum ni.nquam poteli satis inculcari Corpora per se non esse visibilia non posse agere in mentem hos. tram , x cc ipsi se repraesentare evidens est di, Id probatione non indiget. Id unico mentis intuitu . apprehenditur; Idmuleb magis certum est , quam certum est corpora sibi invicem communicare motum suum dum sese mutuo pellunt; Sed id ijs solis certum est qui sensibus ad silentium adactis solam auscultant rationcm. Omnes itaque credunt corpora sese invicem pellere, quia id sensus contes intur 3 Sed corpora non creduntur per se plane invisibilia,& inepta ad agendum in mentem,quia sensu id non dicunt;
quin plane contrarium dicere videntur. Nonnulli tamcn reperiuntur quorum firma & intrepida ratio usque ad veritates maxime abstractas evehitur , Illas attente contemplantur; ac sensuum δί imaginationis imprellioni strenue resis. uini; sed corpore paulatim deprimente mcntem pondere suo, in pristinam i ensibilitatem , ut ita dicam , recidunt. Ideae illae abstractaedilli p1ntur; & postquam imaginatio alias ideas vividiores & sensibiliores excitavit ; priores non apparent amplius nisi tanquam spectra quibus dissidunt, &a quibus illudi verentur.
Homines, aut res quorum familiaritate non utimur ,&a quibus nullam percipimus sensibilem voluptatem apud nos facile in sit spicionem veniunt.Nam Voluptas sola devincit cor,& familiaritas mentem etsi & sollicitudine exoluit. Qui itaque veritatibus abstractis &Metapluscis non assuevcrunt, eb facile adducuntur ut credant, sibi fueum heri ab ijs qui ad ipses illuminandos totis contendunt viribus. Ideas quae nihil habent jucundi & sensibilis su spectas habeAt& horrent ;Amorque quo erga quietem & felicitatem ducuntur, ipsis ei tb objecti, quod ipsos turbat, nec ad ullam voluptatem creandam idoneum ipsis videtur , visum eripit. Si quaestio a me nunc exagitata non esset gravissimi momenti, rationes iam a me allatar & nonnullae quas hic proserre necessum non est sussicere possent, nee me hae de re amplius loqui opus esset, satis enim video quaecunque possem super hic materia dicere, quorundam hominum mentem nunquam esse pervasura. Sed illud principium, Deum, scilicet, solum nos illuminare , ipsumque nos duntaxat per manifestationem rationis , aut sapientiae immutabilis &necessariae illuminare, Religioni adta conforme niihi videtur; ut illud ad extremum usque explicare & defendere muneris mei esse arbitrer; Phantasticus,vismiratus, fanaticus haberi, caeterisque nominibus quae imaginatio cavillatrix tenuium ingeniorum rationibus quas non intelligit, seu quarum vim non potest declinare objicere
solet, nuncupari malo, quam lateri corpora posse me illuminaret Diuitiaco by Gooste
634쪽
& erudire , me mihimet ipsi esse magistrum, rationem & lucem; Zc sufficere,ut omnium solidam consequar cognitione, si memetipsu aut homines qui equidem aures meas ingenti strepit si possunt ob tundere, sed qui sane nullam lucem queunt menti meae affundere, consulam. Adsunt igitur adhuc Quaedam argumenta ad confirmaniadum principium in Capitibus quibus illustrandis haec scribo positum.
Nemo elt qui homines veritatem posse cognoscere non fateatur. Imperitissimi etiam Philosophi, homines ncscio quam rationem quam non determinant participare consentiunt. Atque hanc ob causam hominem definiunt , amm.1I RATIONIS partuer. Quippe nemo est qui confuse saltem non noverit, differentiam essentialem hominis consistere in unione necessaria quam habet cum ratione. 6amιου,- universali, quamvis pauci quis ille sit qui rationem illam includit MMris me- cognoscant, aut cognoscere curent. Video, exempli gratia, bis duo Φessequatuor, & amicum meum praeserendum esse cani meo ac minem hominum esse qui id non cognoscat aequὲae ego pro certo habeo. Jam autem illas veritates in mente aliorum non video, esse sicut alii illas in mea non vident. Necesse igitur cst rationem uni-q ιρέ versalem csse quae me & omnes intelligentias quae existuntnet. Nam si ratio quam consulo, eadem non esset quae Sinen- ' ED. sibus respondet , manifesto patet me non posse aeque certe scireae ego scio , Sinenses videre casdem veritates quas ego video, Itaque ratio quam consulimus dum nosmet intra nos colligimus est ratio universilis. Dico quum nosmetipsios intra colligimus hic enim non loquor de ratione illa quam sequitur ho-ie uestra essmo auecto aliquo permotus. Quum homo aliquis vitam equi sui potiorem habet vit1 aurigae, suis quidem adduhus rationibus id agit; sed rationes illae ipsi peculiares simi quas omnis Vir bene sanus horret. D. Rationes sunt quae revera non sunt rationales,qui, summae rationi, seu Aug lib. L. rationi universali quam omnes homilies cosulunt coisImes non sunt. eapIdeas rerum esse immutabiles, Veritatesque & leges aeternas esse Ο f. necessarias pro comperto habeo; fieri nequit ut secus sint quam sunt. ι -δ . Jam autem in me nihil video quod immutabile & nece illarium sit; ν e. Mia possum aut non existere , aut non esse talis qualis ego sum, eclp., possunt esse mentes mihi non s miles ; certus tamen suin sis non posse esse mentes quae alias veritates & alias 'eges videant diversas ab ijs quas video:Nam omnis mens videt necessarib bis duo facere quatuor& amicum nostrum praeferendum esse cani nostro. Concludamus igitur rationem quam omnes mentes consulunt , esse rationem immutabilem & necessariam. Insuper eandem illam rationem infinitam ese evidens est. Mens
humana infinitum triangulorum , tetragonorum , pentagonorum
intelligibilium, & aIiarum similium figurarum numerum esse aut esse pollia elare concipit. Non modb concipit ideas figIrarum ipsi nunquam esse defuturas , si eque novas semper reportu iam licet j n
635쪽
aeternum ejusmodi ideis duntaxat incumberet. Verum etiam in fioni tum in ips, extensione percipit. Mens clare videt numerum illum qui multiplicatus per se ipsum facit s. aut aliquem ex numeris inter . &9. inter'&I6. inter I 6.&2s. &c. esse magnitudinem, relationem, fractionem , cujus termini plus habent numerorum arithmeticorum
quam possunt esse ab uno orbis polo ad alterum. Clare videt illam relationem talem esse, ut Deus solus possit illam complecti, ut e eam exacte exprimere impossibile sit, quia ad illam exprimedam opus est fractione cujus duo termini sint infiniti. Multa alia similia exempla possem afferre ex quibus non modo sequitur mentem humanam esse finitam, sed rationem etiam quam consulit esse infinitam. Et enim mens clare videt infinitum in hac ratione quamvis illud non capiat; cum possit conferre inter se duos numeros incommensurabiles, illorumque cognoscere relationes,quamvis non possit illos conferre cum unitate: Vel, ut rebus maxime sensibilibus duntaxat insistamus, ratio quam homo consulit est infinita quia exhauriri nequit, ac
semper ipsi aliquid suppetit quod respondeat quacunque de re i
Sed sit rationem cujus omnes homines sunt participes universalam infinitam, immutabilem , &necessaliam esse verum sit sinde illam ab ipsa Dei ratione non differre constat; solum enim ens universale& infinitum in se includit rationem universalem & infinitam. Omnes res creatae sunt entia singularia; ratio igitur universalis non est creata. Nulla creatura est infinita; ratio infinita non est igitur cre tura; sed ratio quam consulimus non modb est nniversalis & i finita, est praeterea necessaria & independens; immb illam Deo ipso magis independentem concipimus. Namque Deus agere nequit
nisi juxta illam rationem; ab illa pendet aliquo sensu ; illam consulere & sequi ipsum oportet ; Iam autem Deus nihil consulit
praeter se ipsum; ab ulla re non pendet. Illa igitur ratio: ab ipse non dinstinguitur ; ipsi est coaeterna Mi consubstantialis. Deum plectere innocentem, mentes corporibus subjicere non posse, ipsum ue ordinem sequi teneri clare videmus. Videmus igitur,normam,ordinem, rationem Dei. Quam enim aliam sapientiam possemus videre praeter sapientiam Dei, clim de illa non dubitemus dicere Deum ad illam sequendam obligari.
Sed quicquid sit, an potest concipi sapientia quae non sit sapicntia
Deil Salomo , qui de Sapientia tam diserte loquutus est, an du. is distinguit φ Nonne nos docet sapientiam quae ipsi Deo coaeterna est,& pcr quam ordinem quem in ipsius operibus conspicimus instituit, eandem esse quae omnibus mentibus praeest , quam consulunt Legislato ics , ut leges justas & rationi consentaneas serant. Octavum Proverbiorum Caput legcre sufficiet cuicunque hujus Veritatis certior fieri voluerit. Non me latet Scripturam sacram de sapientia
quadam loqui, quam sapientiam saeculi , sapientiam hominum ap-Diuili do by Cooste
636쪽
Sta EXPLICATIONES ad LIB. II n
pellat: sed ibi de rebus ut apparent ac secundunt vulgi opinionem dc captum loquitur. Nam in aliis locis sapientiam illam non modo
coram Deo vertim etiam coram omnibus hominibus qui rationem consulunt, nihil esse praeter stultitiam & abominationem nos docet.: Certe, si veritates & lcges aeternae penderent a Deo, si a voluntate Iibera Creatoris institutae fuissent; uno verbo, si ratio quam consillimus non esset necessaria& independens; nullam amplius veram re scientiam evidens mihi videtur. Et is in periculum erroris adduceretur, qui assereret Arithmeticam aut Geometriam Sinentium esse similem nostrae. Etenim, si absolute necessarium non esset bis esse S. aut tres angulos trianguli esse aequales duobus rectis, qui possemus certi esse illas veritates non esse similes nonnullis propositionibus in quibusdam tantum universitatibus receptis, aut quae per aliquot tempus tantum vigent ' An clare videmus Deum non posse desinere velle ea quae voluit voluntate prorsus libera & indisserenti φVel potius, an clare videmus Deum non potu illa quaedam ad certum tempus, in quibusdam locis, pro quibuiciam hominibus, aut pro certis quibustiam entium generibus velle; posito , ut volunt, Deum
filisse plane liberum & indifferentem in ista voluntate. Ad me quod
attinet, non possum concipere necessitatem in indifferentia, res adeo oppostas conciliare neque . At trien lubens supponam nos clare videre, Deum voluntate
omnino indifferenti ad omnia tempora & in omnibus locis instituisseveritatus & leges aeternas, quae nunc immutabiles sunt propter ipsuis decretum. At ubi qui talia supponunt, vident illud decretum ' An Deus aliquod creavit ens istius decreti repraesentativum ' An dicent decretum illud esse modificationem ipsorum mentis φ Vident clare illud decretum, siquidem ab illo acceperunt immutabilitatem veritatibus ex legibus aeternis certo competere; sed ubi illud vident φGerte nisi illud in Deo videant, illud non vident. Nam illud decretum non potest essqnisi in Deo sit, nee potuit videri nisi ubi est. Philosophi igitur quicquam cerib non possunt tenere nisi Deum consu- Iant, & ab ipso responsum accipiant. Exclament super hoc quantum voluerint: ipsis aut cedenὸum est, aut silendum. Sed ut dicam quod res est, decretum illud est mera imaginatio nullo freta sundamento. Quum de ordine, legibus, de veritatibus aetern is cogitamus, ipsarum causana non inquirimus; nullam enim habent. Necellitas illius decreti non apparet; ae de illo prima fronte nunquam cogitatur. Sed contra simplici mentis intuitu cui denter percipimus, naturam numerorum & idearum intelligibilium esse immutabilem, necessariam, independentem. Clare videmus omnino necessarium esse bis 4. facere 3. & quadratum diagovalis quadrati esse duplum illius quadrati. Absoluta illarum veritatum nectitit.lsin dubium non vocatur nisi ab iis qui ab illarum luce oculos averrunt, 'ui falsis in ratiocinando nituntur principiis, quique alibi quam in illis veritatibusqtuerunt, quaenam sit ipsarum natura, in 'nmutabili-
637쪽
tas, εc independentia. Itaque decretum immutabilitatis illarum veritatum est figmentum mentis, quae supponens se non videre in sapientia Dei id quod in ipsa revera percipit, sciens tamen Deum est e causam omnium, arbitratur se non posse abstinere ab imaginando decreto ut asserat immutabilitatem veritatibus quas immutabiles agnoscere cogitur. Sed ista stippositio falsa est & ab ea sibi cavendum est. In sola Dei sapientia veritates aeternas, immutabiles, dc necessarias videmus. In hac sola sapientia ordo quem Deus ipse, ut jam dictum est, sequi tenetur, conspici potest. Mens duntaXat creata fuit propter illam sapientiam,& nihil uno sensu praeter eam videre potest. Nam si videre queat creaturas, id fit quia ens illud quod videt, licet modo valde imperfecto per hanc vitam, illas omnes inessentiae suae immensitate modo intelligibili & menti accommodato, uti dixi, complectitur. Si in nobismet ipsis ideam infiniti non haberemus ac si omnia per
unionem naturalem mentis nostrae cum ratione universali & infinita non Videremus , certe nec etiam libertate cogitandi de omnibus potiremur. Nam mens non potest velle se applicare nisi ad res quarum aliquam habet ideam nec potest actu cogitare nisi de rebus ad quas potest velle se applicare. Si itaque mens ab eo sejungatur qui omnia in se includit apsi certe libertas de omnibus cogitandi tollitur. Praeterea cum quicquam non pol smus amare nisi illud videamus, si Deus nobis duntaxat daret speciales ideas, evidenter patet ipsum ita determinaturum esse omnes voluntatis nostrae motus, ut nihil omninpossemus amare praeter entia specialia. Etenim si nullam infinitiideam haberemus illud non possemus amare, ae si illi qui positive
asserunt se nullam habere mi ideam, res dicere vellent ut sunt re-Vera ; haud verear dicere ipsos nunquam amasse Deum nihil enim nos posse amare quam quod videmus evidens mihi videtur Denique nisi ordo, Sc leges aeternae essent immutabiles ex naturae suae necessitate, argumenta Religionis clari itima & validiissima ruere
mihi viderentur in ipso suo principio, aequὲ ac libertas ,& scientiae eertissimae. Nam Religio Christiana quae nobis Jesum Christum ut
Mediatorem & Reparatorem proponit, naturae corruptionem per peccatum originale evidenter supponit. Jam autem quo argumento probabitur illa corruptio ' Caro pugnat adversus
spiritum, inquiet aliquis , ipsum sibi submittit , ipsi dominatur. Concedo. Sed hoc non est contra ordinem , a jet Prophanus;
Hoe Deo placet id sic instituit Arbiter est decretorum suorum illum inter creaturas suas instituit ordinem qui ipsi magis allubescit. Quomodo Prophanus ille convinci poterit ordini repugnare ut mentes subjectae sint corporibus, nis idea clara ordinis, & ipsius necestitatis habeatur; ac nihcerib constet Deum ipsum teneri illum sequi per amorem necessarium quo seipsum complectitur ' Praeterea , si ordo
illς punctat a decreto libero Dei. semper ad ipsum Deum erit Iecm Diuitiam by GO le
638쪽
rendum ut istius decreti certi fiamus. Consulendus erit Deus, glant Iicet nonnulli Docti ad 9sum recurrere : Isti veritati cedendum erit, nempe ad Deum necessariis esse confugiendum ut erudiamur. Uerlim deeretum illud liberum a quo ordo manavit, est merum ingenii sigmentum, ob rationes a me jam allatas. Si non sit ordo necessarius, hominem creari propter authorem suum ,&voluntatem nostram esse conformem ordini qui est norma essentialis &necessaria voluntatis divinae: Si verum non sit, actiones esse bonas aut malas, prout sent conformes aut contrariae ordini cuidam immutabili & necessario, ac eundem illum ordinem postulare ut priores praemio, posteriores Vero poena afficiantur. Denique nisi
omnes homines habeant ideam claram ordinis, inamb ordinis qui ejusmodi sit ut Deus ipse non possit velle contrarium ab eo quod iste ordo praescribit, quia Deus non potest velle id quod ordini repugnat, si haec omnia, inquam, non sint certe nihil praeter universalem confusonem & perturbationem video. Quid enim erit quod vitio posse dari in turpissimis & iniquissimis actionibus Ethnicorum , cuin Deus nullas ipsis praescripserit leges ' Qua ratione poterunt judicari , si nulla sit ratio siprema quae ipsos damnet 'Poeta quidam dixit justum non posse secerni ab iniquo. Philosophus quidam dixit erubescere ac pudore suffundi ob turpissimas actio- 'nes este infirmitatis & pusillanimitatis a mentum. Talia saepe in quum paradoxa in medium proferuntur, per subitaneum imaginationis Dic timpetum, ac per vehementem animi turbati motum. Sed cur ejus- ψmodi sententiae damnarentur, si non sint ordo, regula, ratio univem
salis & necessaria, quae iis qui in se reflecti norunt semper sese ostexunt Alios & etiam nosmet ipsos judicare in multis casibus non dubitamus. Sed qua authoritate id agimus;nisi ratio quae intra nosmetipsos judicat, cum ju dicia de nobis ipsis ac de aliis ferre nobis vid mur , sit summa nostra & omnium hominum ratio φVerum enim verbnisi haec ratio iis qui seipsos intra se recipiunt praesens adesset, nisi Ethnici aliquam cum illo ordine de quo ermo est naturalem unionem habuissent, cujus peccati aut cujus inobedientiae conscii fuissent, aut qua justitia Deus illos punire potuisset y haec dico quippe qui a Propheta acceperim, Deum ipsum non dedignari Nune ergδhomines constituere judices litis quae ipsi est cum populo suo, dumia habit x 'modo secundum ordinem justitiae immutabilem & necessariuin judicent. Nero trucidavit matrem suam, id equidem Verum est: Sed qua l. eiecite in- in re peccavit φ Motum naturalem odii sui sequutus est Deus super te me& vi hac re nihil ipsi praescripsit. Lex Judaeorum in ipsus usum non sue- ne a me*03. rat lata. Dicet sorte aliquis legem naturalem vetare ejusmodi facinora atque legem illam ipsi notam fuisse. Sed qάἰ id probari poteritφEgo equidem id agnosco ; quia id invicte probat esse ordinem immutabilem & necessarium ; &omnem mentem habere cognitionem
istius ordinis eb clariorem quo magis unitur rationi universali quo-
639쪽
que impressioni sensuum & assectuum magis resistit; uno verbo quis rationem magis participat. Sed jam oportet me elucidare, quantum in me crit, sententiam meam de ordine & lege divina seu natu rati. Plerique enim iis quae dico non acquiescunt sorte quia ea quae cogito distincte fatis non assequuntur. Deum in se modo intelligibili persectiones omnium entium quae creavit aut potest creare includere , ac ipsum per illas persectiones intelligibiles omnium rerum e sentiam cognoscere evidens est; ut per proprias voluntates suas cognoscit ipsarum existentiam. Jamautem perfectiones illae sunt etiam objectum immediatum mentis humanae, ob rationes a me jam allatas. Ergo ideae intelligibiles, aut persectiones quae in Deo sunt, quaedue nobis repraesentant i a quod est extra Deum, sunt absolute necessariae & immutabiles. Jam au tem Veritates nihil sunt praeter relationes aequalitatis sive inaequalitatis quae sunt inter entia illa intelligibilia ; quandoquidem Verum non est bis a. esse Matri bis r. non esses. nisi quia est relatio aequalitatis inter bisse . & relatio inaequalitatis inter bis 2, & s. Ergo veritates sunt immutabiles & necessaraar aeque acideae. Semper verum fuit
bis a. e se ac fieri nequit ut id falsum sit. Id clarum est; & nequa
quam necetiarium est, Deum ut siummum LeguLitorem has instituisse παιω- rem, ut id ait Cartesius in responsione ad sextas objectiones.
Facile igitur quisque concipit quid si veritas sed dissiciliori ne, gotio concipitur quid sit ordo immutabilis & nccessarius; quid sit
lax naturalis & Divina , quid sit quod Deus vult necessario, quodque etiam volunt iusti. Ide, enim homo justus est quia ordinem amat;
atque ipsin omnibus suam accommodat voluntatem , quemadmodum peccator non est deccato i, nisi quia ordo ius non placet in omnibus, ac illum vellet elle conformem ais quae optat. Haud credo tamen haec tam obscura abi trusa elle quam vulgo putantur; &causam cur tot in his reperiantur dissicultates non aliunde oriri existimo, quam Rura mens regie sese attollere potest ad cogitationes abstractas Sc inera physicas. Haec sunt igitur, aliqua cri parte, quae de or dine senti .
Perfectiones quae in Deo sunt , quaeque entia emata aut possibilia
repraesentant, non esse omnes inter se aequales evidens est; persectiones, exempli gratia quae corpora repraesentant non esse aeque nobiles ac persecti unes quae mentes 1 e praesentant; ac etiam intra eas quae
nihil aliud repraesentant quam corpora, aut nihil quam spiritus, ea. quasdam aliis nobiliores usque ad infinitum. Id clare & nullo negotio concipitur et quamvis simplicitas istis Divini cum varietate
ilia idearum intelligibilium quam in sua sapientia includit tegr. pos
sit conciliari. Etenim stom ies id ex Dei cliant aequales, nullam ce t. deprehenderet differentiam in operibus suis; clim non pcdit vid ru creaturas suas nisi in eo quod in se licabet quo illae repraesentantur;
ac si dea horologii taod praeter Loras indicat etiam Varios planeta Diuitigod by Corale
640쪽
rum mollis, non esset perfectior idea horologiiqirae horas cluntaxat indicaret, aut idea circuli vel quadrati, certe nee ipsum horologium esset persectius circulo. Non possumus enim judicare de persectione operum nisi per persectionem idea una quas de ipsis habenaus. Si horologii fabrica maiora non praeberet ingenii & lapicii tiae argumenta quam circuli descriptio non difficilius esset concipcre machinas maxime compositas , quam concipere quadratum aut circu
Si igitur verum sit Deum , qui est Ens universale, includere in se omnia entia modo intelligibili, & omnia illa entia quae in Deo habent existentiam necessariam non csse aeque persecta inter se ; in illa esse debere ordinem immutabilem & necessarium evidens este acci 1emadmodum sunt veritates aeternae & necessariae , quia sulit relationes magnitudinis interentia intelligibilia, debere pariter esse ord inem immutabilem & necessarium , propter relationes pei sectionis inter cadem illa entia. Ordo igitur est immutabilis spiritus esse nobiliores corporibus, ut Veritas est necessaria bis a. cf. aut bis a. non esse . Jam autem huc usque ordo immutabilis videtur potius veritas speculativa, quam lex necessaria. Nam si ordo duntaxat consideretur ut illum modo consideravimus, verum equidcm esse patcbit spi1illis, exempli gratia, esse nobiliores eorporibus ε, sed non apparet veritatem illam esse eodem tempore ordinem qui legis vim habeat, ac spiritus necessario debere praeserri corporibus. Attendundum igitur est Deum seipsum an are amore necessario , ac proinde ipsum magis amare id quod in ipso est quod repraesentat aut includit majorem perfectionem, quam quod minoa em. Adeo ut si suppo reic vesterminmentem intelligibilem essum id lies persectiorem corpore intelligibili, amor quo Deus seipsum amat, esset millies major erga mentem intelligibilem, quam erga corpus intelligibile. Nam amor Dei ncccsa-iab proportionem habui cum ordine qui existit inter entia intelligibilia quae includit ipso Deus. Itaque ordo qui elimele specMlativus, habet vim legis respecto ipsius Dei ; posito quod certum cst , nempe, Deum seipsum necessaridamare; Nec Deus pol cst magis amare eorpora intelligibilia quam mentes intelligibilus, quamvis
corpora creata magis amare possit quiam mentes, ud mox s um expli
Ille alitem ordo immutabilis qui respectu Dei ipsius lesis vim habere,respectu nostri evidenter legis etiam vim habere dcbet Nam iste ordo nobis notus est, &amor noster naturalis ipsi se accommodat, cum apud nos, net ipsos collecti s1 lentibiis scialibus& allectibus, libet μ
tate nostra potimur, uno Verbo cum φιλαυτ α non corrumpit amorem
nostrum naturalem .. Cum propter Detum simus conditi, ncc ab illo possimus omnino separari, in ipso hunc videmus ordinem, & aa illum amandum .naturalitet serimur. Ipsius enim lumine illumina-