장음표시 사용
71쪽
Haec chro is itur, ut in ossicio nostro, ad illud semel revocati perstemus, iaccellario praerequiri ilicii r ; unde non obscure liquet rationem dc Evange triam , amicam inter se conserere manum V cum ab utroque doceamur, nos inclinantes, ad Deum ci igi non posse, nisi prius peccatum ejuremus, vel saltem ipsius pondus extenuare studeam hi S. Sed quamvis praeessens sors nostra, nos in assiduas adversus sui3ὶς nostros, pugnas adducat; sensuum tamen illorum absoluta corruptio& inordinatio , inde confici non d bet. Quis enim Alos ad corporis nostri conservationem nobis concessos suille, apud se reputans, statim non miretur, quam rite vices sitas liac in parte obeant. Profuit b tam tuto tamquc fideliter nostri respectuscopima suum assequuntur;ut in ordinationis corruptionisque, non sine injuria videantur insimulari. Dum illos tanta pernici rate, tot modis, dolore scilicet voluptate , jucundis aut injucundis sensationibus, animum de rebus conservationi sitae vel utilibus vel noxiis, monentes, conspicis ; num illam promptitudinem, illum ordinem , illammae alliduitatem , velut quaedam peccati consectanea, poreris tibi exhibere Selisiis igitur nostri, ut falso id opinantur, corrupti non sunt, .sed
intima inciaris nostrae pars ac libertas nostra,vera est corruptionis sedes. Non a sensibus, sed a voluntate nostra ad judicandum aequo promptiori , decipimur. Dum lumen cernimus, id quod cernimus veru qui-ecm tunicia cst, dum calorem sentio, calorem me revcra sentirc , 1 me erroris periculo crederc postum, sive peccatum praecesserit, sive siccus, perinde est. Sed si calorum , quem ego sentio, extra mentem, calorem illum rcvcra sentientcni, subsistere puto, tum erro, & quidem gravi's simu . ut infra patcbir. A sinit biis igitur in errorem non conjiceremur, si libertate nostra, ut p. s cst, u entes, ipscarum testimonio, dum de rebus judicandis agitur,fdcm nimis praecipitem non adhiberemus. Qitia vero ab ista creduli
tate ob arcti in mam mentis cum corpore nostro unionem, Vix tempe
rare possumus, in usi sensuum nostrorum , erroris devitandi gratia, , hoc modo procedendi im est. Nimirum . resus qtialas in se sunt, ope suum tuorum, cave ne wrquaux
ri solide. . Et revera sensus nostri, eo consilio non dati sunt nobis, ut res Quales in se sunt cognoscamus, scd duntaxat, quatenus nostrae conservationi vel utiles simi vel noxia'. Sed ut istam, qua sensus nostros in rerum veritate disquirenda coli - sulimus, nobis innatam consuetudinem, lubentes exuamuS, pr aecipuos& generaliores, in quos scia suum ductu, labimur errores, capitibus sequentibus recensete propositum est. Inde enim de supradiciis facilius' constabit apud unumquemque.
72쪽
I. De erroribus visils reflectu extensionis in seipsa eos Ierara.
II. Errores illi ad obiecta invisibilia exunduntur. III. De erroribus oculorum nostrorum cιrca cxtensoncm ref=ectivam. V Isiis caeteros sensus, ordine, dignitate, & cxtensiione iba superat,
ad eb iit si sensiis nobis darciatur ad veritatem cognosceni dati , visus caeteris in liac di siquisitione, praeiret, & praecelleret. Si igitur aut ritatem quam in rationem usurpant oculi, evertamus, nullis amplius ni fallor, opus erit argiam erriis, quibus erroris nostri convincamur,
impinterum sensibus nostris cauti dissidamus. Jam igitur ostensuri sit mus , visus nostri testimonio , nequaquam
circa rerum veritatem, sed tantum circa vitae nostrae conservationem,s de dum esse; Ab oculis nostris in omnibus generatim nos decipi, nempe in corporum quantitate, figuris, motibus, in luce & coloribus, quibus exceptis nihil oculis nostris us irpamus. Demonstrabimus praeterea haec omnia non actu este , qualia nobis apparent, neminem cliti qui falsis eorum speciebus non decipiatur,&ex hoc errore in crrores alios innumeros non incidat. Ab cxtentione inchoaturi, argumenta quibus eo adducimur , ut credamus , ipsem revera non esse , ut se nobis praebet, in medium proferamus. Perspicillis quorum autor nobis suit Galilaeus, animalcula, i peta are- 1nula penu invisibili , longe i inino centies cxiliora , saepius Ulia iitnt. D. ., ,π- Ato mi illae viventes non secus ac caetera animalia, gradiuntur. Habent ut iis igitur crura S pedes, ossit quibus crura sustineantur, musculos quibus 'Mens moveantur tendines, innum cras fibras in unoquoque musculo, san- ' ' θguinem denique aut spiritus animales subtili lilianos de tenuis limos, quibus musculi impleantur S victilina moveantur. Haec enim si non adsint, Vide dia qui it 'a vivere, nutriri, ex uno loco in alium transbaeare, pro variis rivm Do objectorum impress nibus. concipias ' Immo potius fieri ncquit ut ipsi an atomici & naturae investigatores, numerum , varietatem , exilitatem omnium partium , ex quibus haec corpuscula, ut vivant omn6sque vitae functiones obeant, neces onstare debent, imaginari pollini.
Imaginatio tanta tenuitate stupet dc abGrbetur ; palles inpercepta& surtiva serie dilabentes, non potest arripere, S ipsi rationi id nos evidenter docenti, sensus Sc imaginatio reluctantes, animum aio strum saepius sit spendunt. Visus noster angustis circumscriptus limitibus, objecto tamen limites figere non debet. Extensioni fines praescribit quidem; scd ideo extensionem hisce finibus includi quis frustra concludeici. Infinita aliquatenus dici potest. Atque haec icia uitii ma maturiae panicula, quae nostros
73쪽
fugit oculos, orbem in quo totidem, res quan Vi S pro rerum proportione longe tenuiores, quot in hoc ingenti Orbe continentur, etiam contineri possent.
Haec anima lauta ab aliis animalculis minimis , sibique quemadmodum ipsa nobis, ob stupendam parvitatem imperceptis, forte exedunΡtur. Quod nobis est a carus, illud sit ni acaro cjusmodi animalcula perquam tenuillima. Nec impostibile est dari in natura animalcula his tenuiora, dc in inlinitum usque tenuiora, illa tam dis lita acari cum homine proportione servata.
Materiae divisibilitatem in infinitum demonstrationibus evidentiabus & mathematicis, possiimus demonstrare ; quidni igitur animalia parva R. minima ad infinitum usque dari poste, vel ipsa insurgente
imaginatione, crederemus φ Ιn eum duntaxat usum compara 'it materiam Dcus, ut ex ea, mirabilia ederet opera ; cum autem certum sit nullam else partem, licet inter minimas sit minima, ex qu. 1 Deus pro sua infinita potentia, non pollit ejusmodi animal cilla eruere, cur istam potentiam in f nitam, definimus ' cur imaginatione nostra sit ita, istiugo piscis & potentiam & industriam metiendo , id eam quam opificis
summe pei secti habcre nos decet, temere e Xtenuamus.
Jam experientia duce errorem exuimus, & illum quidem non levem. Hac enim experientia animalcula a caro millic ς tenuiora dari posse edocti sumus. Cur his adhue cxiliora non dari crcdcres' Id si credas, gratis certe credes. Quin ego longe facilius existimem his a nobis jam compertis, multo minora possc reperiri. Animalcula non desunt microscopiis, microscopia desunt animalculis. Hoc est nulla sunt microscopia ita tenui partium configuratione formata , ut animalcula illa nobis exhibere pollini. Cum per hyemem , germen ex tuli pae bulbo cductum per vitrum convexum, aut solis oculis intueor, in illo germine , solia quae tem pore verno virescere, folia quae florem constituere S adornare debent,
hoc spatiolum quo semen includitur,& sex columellas quae illud spatio luna in interiori tuli pae parte cingunt, nulla dissicultate deprehendo. Ex quibus, germen ex tuli pae bidbo cductum, totam ipsam tuli pam in cludere , nemo est qui non colligat. De semine synapi, de acino ponat,& generatim de quibus ibet arboribus δc plantis, quamquam res oculis, ne vel ipsius micro scopi j op usurpari nequeat, idem esto judici uinis nec singulas arbores, in seminis
sui germine, compendiose contineri, absurdum cst dicere. Nec id modo. Ne απρον atrii σιν quidem cuiquam videri debet, si di- .camus in uno germine dari Dosse arbores infinitas ; illud enim germen arborem illam cujus semen cit non ibium continet, verum etiam innumera alia semina, quae nova S arbores & nova arborum semina, posisunt includere. Quae iterum quantumvis minuta minutillima, poterunt adhuc alias arbores, aliaque semina primis non minus secunda,
complecti. Adeo uti hoc, quod nec insulsum nec ludiciunt cuiquam, Disiligod by Corale
74쪽
nisi InfinItie Dei potentiae mirabilia ideis sensuum & imgmallonis metiatur, videri debet, posito principio, haud absurde dici pollit, ita
uno pomi acino, pomos, poma , pomorumque scmina, in secula prophinfinita dari, proportione pomi perfectae, cum pomo in semine suo, servata; adeo ut naturae partes hae in re illae sint. Nempe, arbores illa evolvit & explicat, incrementum conspicuum arbori illi quae est extra semen suum, ni inistrando , dum incrementa impercepta quidem, seare alia tamen & magnitudini sitae accommodata largituo arboribus illis quae in semine suo esse concipiuntur. Possunt enim esse eo ora ade, minuta, ut in fibras arborum illarum, quae in semine suo esse concipiuntur, sese insinuent, ae illis alimenta praebeant.
Quod de plantis corumque germinibus dictum est , ad animalia ipsorumque germen pari jure trans rri potest ; in tuli pae germine, tu
Iipam integram vides. Vides pariter in ovi recentis, cui non incubuit gallina, iurabilico seu germine , pullum forto omninis consormatum. In ovis ranar hiare cernuntur ipsae ranae,&cum satis figacitatis &- expcrientiae acccdet; alia praeter haec. cernentur animalia in suo germine. Sed quocunque tandem procedat visus , ne tamen ibi stibsillae mens nostra , quae aciem suam longius proferre potest, quam oculi corporei possunt suam. c d obstat igitur quo minus credamus, omnia corpora hominum & animalium , quae ad linem usque saeculorum generabuntur ab ipsi mundi creatione, producta fuisse L hoc est foeminas primo rum animalium, forte creatas fuisse, cum omnibus animalibus ejusdem speciei, quae genita sunt,& quae imposterum generanda crant.. Istud mentis cogitatum a uero sorte non ita abludit, ut ampli is umgeri non posset. Sed in Dei opera penitius introspicere murito extimescimus. Nihil in iis praeter in sinitates videas. Non modo sensas nostri, nostraque imaginatio angust; ibus circumscribunius limitiabus ut ca possint attingere , scd mens ipsa quantumuis pura puta materiaeque expers, hebetior delγitioiqnoca, ur vel in minimum inter Dei opera , pollit penetrare, ad unius atomi , ut sensuum more loquar, conia
spectum, ipsius ac ics obtunditur, licbest id, perstringitur , stuper. Sed hoc saltem mens sentibus & imaginatione praestar, quod scilicet sitam
infirmitatem, Dei Que magnitudinem agnoscat, quodque infinitum, quo absorbetur, percipiat. At ver b sensus nostri, & inruginatio nostra opera Dei deprimunt. nosque in imprudentcm atque caecam injectos cΘfidentiam, in crrorem ctiam piaecipitcs agunta oculi enim nostri nullam in nobis insignant ideam , eorum omnium quae mi rospiorum ope , vel
ipsa ratione conspicimus, corpora a Caro aut animalculo illo quod Midam vocist minora, visit nostro non cornimus. Si ipsus testimonio
fides adbibratur, a carus dimidiatiis est purum nihIl Midas ipsi est instar pulicti Mathematici, si dividis anni hilas . Visiis igitur noster extensio nem, non ut in se est , sed duntaxat ut est respectu corporis nostri, nobis repraesentat. Quia autem dimidiatus midas corpori nostro nec prodesse
nec oficere potest 'lum visus noster nobis prorsus eripit.
75쪽
M verb oeuli nostri ad microspiorum exemplar essent conformat potius si acaros aut midas magnitudine non excederemus, de ipsi corporum magnitudine alia proruis ratione iudicaremus. Nam proculdubio liaec animalcula oculos habent ita dispositos, ut objecta quibus circimdantur, videandi, &sbum ipserum corpus majus ipsis videri debet uim nobis alioqui imprestiones vitae conservandae necessarias acci- 'pore non possent, & oculi quibus praedita sunt, ipsis forent inutilia. Sed ut rem omnino excutiamus ; attendendum est oculos nostros nihil aliud revera esse praeter perspicilla quaedam naturalia , ipsoruma timores idem esse cum vitro perspicillorum , & juxta crystallini humoris figuram, ipsius a tunica retina distantiam objceta multifariam a nobis videri ; aὸeb ut non possis tuto asserere duos homines, jecta cum eadem magnitudine videre , quia duos homines vix comperias, quorum oculi eodem modo sint consorinati. Apud omnes optices peritos haec proposito admitti debet, objecta scilicet aequi distantia, eo majora vidcri, quo figura quae in intima oculi parte exprimitur major est.Jam autem in eorum oculis quorum humor crystallinus convexus magis est, figura minores pro convexitate exprimi , pro certo constat. Qtiorum igitur visus obtusus 6bjecta eminus non potest conspuere,cum crystallinum humorem habeant magis convexum, objecta etiam minora vident, quam ij qui eodem, quo cateri homines pollent visit, aut quam senes, qui perspicillis inter legendum utuntur, & qui objecta eminus probe prospiciunt. Haec omnia Gcometrice demonstrari nullo negotio possent ; iisque probandis diutius immoraremur, si quemquam laterent. Qui verb ea doceri cupient,quamplurimos autores qui de hisce cgerunt,consulant. Cum igitur duos homines vix reperias, qui objecta cum eadem magnitudine, videant; cumque ut plurimum eadem bjecta sinistro conspecta oculo eidem homini majora appareant; quam cum ea adspicit dextro, ut observatum videmus in diario Doctorum Romae mensa Iamiarii tis I9. cuivis clarὲ patet hac in re judicium sensitum nostrorum esse incertissimum. Rationem igitur satius est nos consulere. Illi enim comperiemus primo nos nihil quicquam circa corporum magnitudinem ab lutum posse definire ; secundb nos nullam extensiionis pedalis, aut ipsius corporis nostri ita certam ideam nobis efformare posse,ut illud quale est illa idea nobis exhibeat. Corporum omnium minimum, si unicum esset, parvum non fore , ratio evincit; clim corpus illud innumeris constet partibus, quarum unaquaeque, Deo sic volcnte terram solset emcere , quae respcctu aliarum partium simul junctarum , nihil aesset nisi punctum. Mens itaque humana tantam non potest sibi efformare ideam, ut vel minorem extensionem pollit capere aut complecti.
Mens enim finita , qualis est nostra , idem infinitam non potest sis.
Mens quidem rationes quibus haec infinita ad se invicem reserunturluia c. g. illo duplo majua decempedam esse quantitatem decem
76쪽
eognoscere potcst. Sed quid in se sint, nulla potest idea eo
Sed esto; mens has suscipere possit ideo, quae corporum extensi nem exaequent aut dimetiantur. Rem enim secus se habere vix cuiquam pcribadere queas ue quid demum hoc dato non concesso colIigere pollis,videamus. A Deo scilicet nos non decipi, oculos quibus nos munivit perspicillis non esse similes quae objecta vel augent vel extenuant; ac proinde oculos nobis res quales in se sunt repraesentare. Nos equidem nunquam fallit Deus, sed errorum nostrorum nobismet ipsis tape sumus autorcs,judicia de rebus nimis praecipitata serendo. Saepe enim objccta quorum idea nostro impressa est cerebro non selli macharinistere , verum etiam haec ideis nourix plane similia esse judicamus, Licet pΙcrumque non modo sint absimilia , sed etiam non existant. Ex eo quod rei alicujus ideam habeo, non sequitur rem istam existere, minus vero rem istam ideae meae similem esu. Ex eo quod Deus hancce ideam sensibilem magnitudinis nobis impresserit, cum dccempeda oculis nostris ob vel satur, non sequitur decempedam illam ex teii-sionem, ea quae nobis repraesentatur, majorem non habere. Nam prim
eandem istius decempedae ideam sensibilem non habent omnes homines,qitippe qui oculis rodem modo dispositis non praediti sint. Secundo idem homo variam habet ideam ejiisdem decempedae, prout illam intuetur oculo dextro aut sinistro, ut di inim est. Denique saepenumerbeontingit ut idem homo Varias ejusdem objecti pro variis temporibus habeat adeas: prout illud vel propinquius vel remotius esse opinatur. Ut alibi stimus exposituri. Corpora igitur secundum veram magnitudinem sitam , nobis videri, falso huc usque praejudicavimus. Clim enim oculi nostri in eum
finem nobis tantiim concess sint, ut corpus nostrum foveam S, munus
sibi demandatum rite quidem obeunt, dum in nobis emciunt ideas i pii
Sed ut quid de extensione corporum, ex oculorum nostroni in testimonio, judicare nos decet, doceamur. Hoc liceat nobis animo fingere. Deus scilicet coelum,& terram, ex materiae portione ad pilae palmariae magnitudinem accedente, velut in sinopta quandam contraxerit, in
illa terra homines collocaverit, servatis iisdem quae in hoc universis deprehenduntur proportionibus : homuncioncs illi sese invicem, partes corporis sui, & animalcula etiam sibi , infessa sane conmiserent. Quorsum enim alioqui ipserum oculi. Hoc igitur sapposto , homunciones illi ideas magnitudinis corporum longe diversas haberent, ab illis quas nos habemus ; parvum enim orbcm suum, qui nobis esset pila, velut spatia quaedam infinita haberent, non secus ac nos de orbe quem incolimus judicare solemus.
Ves si id facilius a nobis concipi possit. Fingamus Deum terram hac stra infinitis ampliorem spatiis creasse , adeb ut haec noVa te
77쪽
nostrae sit; Id quod nostra erat illi parvae de qua antea. Praeterea sep ponamus Deum candem in hujusce novi orbis partibus servasse proportionem, quam in hoc nostro sum a 'it ,la omines hujiisce novi mundi, spatia quae inter terram nostram 8c stellas maxime di ilitas intercedit, magnitud e stia excessures esse liquet'. aded ut si casdem quas habemus corporum ideas, ipsi haberent, quasdam corporis siti partes discernere non possent, alias verb cum immani crallitudine cernerent; objecta igitur cum eadem magnitudine qua nos, ipsos visuros esse , Iemo sanus cogitaverit. Ex dnabus suppositionibus anteactis,homines magni aut parvi mundi, magnitudinis corporum ideas, ab iis quas nobis efformamus, diver- fas sibi efformaturos esse inanifes 5 liquet, si saltem supponas ipse rum oculos, objecta circumjacentia, pro corporis proprij ratione j ipsis repraesentare. Si autem homines illi oculorum testimonio freti, corpora eandem quam oculis usurpant, habere magnitudinent, audacter assererent, hallucinarentur haud dubiὲ ', id tamen non minore jure quo nos possent asserere atque propugnare. Jam igitur illorum exemplo moniti teneamus, nos de magnitudine corporum quibus circumdamur, este per quam incertos, & visu nostro nihil posse comperire, pr aeter relationem , sive potius corporum istorum cum nostro convenientiam. oculos nostros denique , in eum usiim non fuisse comparatos, ut ab illis rerum veritatem edoceamur, sed tantum ut utilia a noxiis iecer
Sed non miab circa objecta visibilia oculis suis credunt homines, verum etiam circa invisibilia. Quae non vident, continuo non existere arbitrantur, oculis suis perspicacitatem pene infinitam arrogantes; hoc praeiudicio praepediti innumerorum enectorum naturalium causas ignorant. Illa enim effecta facultatibus quibusdam & qualitatibus imaginariis non raro tribuunt, horum causas realas, quae in variis corpo-ium configurationibus consistunt, nescientes. Quia, exempli gratia, aeris, flammae, multo magis lucis, & alisis cujusdam materiae subtilioris particulae ipses fugiunt, tum hasce particulas vel non existere, vel nulla vi aut actione pollere facile autumant. Unde fit ut ad qualitates occultas, facultatesve imas inarias, haec omnia effecta, quorum particulae illae imperceptae genuina sunt causa, explicaturi, confugiant. Ut rationem qua hydraulis sursiam elevatur aqua,explicent, horrorem vacui nobis obtrudere malunt, quam ad aeris gravitatem confia- ere; maris aestum lunae qualitatibus quam acris terram ambientis,pres. ioni , tribuere exoptant magis : fingere in sole faculiates attractivas elevandis vaeporibus aptas, quam Vapores illos , soli impullioni a partibus materiae subtilis, quam sol indesinenter respergit, factae, uiuuere satius existimant.
Illorum sententia,qui nihil admittunt praeter sanguinem & carnem De motuum quibus an alia moventur , ipserum habituum, & memoriae Dissiligod by Corale
78쪽
moriae eo oreae hominum rationem reddant, ipsis debet ludibrium ;quippe qui cerebrum oppido parvum concipientes, illud tantae capacitatis esse non existiment, ut vestigia rerum innumerabilium conservare possit; animam in bestiis, quae nec sit spiritus nec corpus, concipiant necne, admittere; qualitates & species intentionales, ad explicandum habitus & memoriam hominum, aut similia quorum in mente nostr1 nec vola nec vestigiurn reperitur,fingere malunt. Si singillos errores ex hoc praejudicio natoS enarrare aggrederemur, nullus dicendi foret finis. Ex illo omnes pene qui admittuntur in Physica errores, manarunt. Et si quis rem attentus velit considerare, non poterit quin obstupescat. Sed quamvis his insistere non sedeat animo, aspernationem tamen illam, qua homines insecta quaedam , SI animalcula , ex materia illa quam corruptam vocant oriunda despiciunt filentio praetermittere non
possumus ; aspernatio certe illa iniqua cst, & lius ignorantiae atque praeconceptionis fructus. In natura nihil est aspernabile. Deus ipse inopetibus luis nihil desiderat, cur igitur illa nos non magni faceremus φ' minimi culiceς animalia grandiora persectione siti exaequant,
ipsorum membra cum eadem proportione adtemperata sent, quid tornamentis quibusitam ipserum parvitatem Deus compensasse videtur. In ipsorum caput oculos injice, cristas, coronas, aliaque id genus ornamenta , conspicies, quae artem hominum luxuriantem longius exuperant. Et homines illos in Magnatum Principumque aulis versantes ausim pro Wκare, nihil sane oculis suis quantumvis luculentum & magnificum, ustirparunt, quod ad decorem qui in muscae capite perspicillo conspicitur, accedat. Haec equidem tenuis lima sent, sed quis non miretur tot mirabilia in tam exiguo spatio contineri polia ' Isthaec autem licet vulgaria, non est quod quis in minimo habeat pretio, numerus de perfectione nihil detrahit; quin imo eb se praebet magis admirandum Deus, quod haec animalcula creando, numerum pene innumerabilem mirabilium tam magnifice tamque copiose ediderit.
Haec omnia tamen adeb pulchra, visiim nostrum sugiunt ; ipse imbecillitate sua, nos eb adducit, ut opera Dei prorsiis stupenda despiciamus. Quia animalcula illa respectu corporis nostri sent tenuissima, quasi absolute & parva essent, aut esse possent, imprudentes
His igitur edocti exemplis, ne imposterum senstrum impressioni Rcirca corporum magnitudinem fidem adhibeamus incautam. Cum, verbi gratia, avem dicemus esse parvam, id a nobis ab lute ne intelligatur; nihil enim in se aut magnum est, aut parvum. Avis cum musca collata magna est; quod si parva videatur dum illam cum corpore confers, ne statim credas illam revera parVam esse. Corpus enim nostrum,
79쪽
Corpus nostrum cum terrae globo componatur, tune minimum vἰ- debitur. Iterum terram, clim circulo illo quem sol aut ipsi, terra circa
se invicem describunt componito,& circulum illum cum spatio quod inter nos & stellas fixas interjacet & sic deinceps spatia ad infinitum usque, ut seri potest, imaginator, magnitudinem corporum respectivam esse hoc pacto, nullo negotio comperies.
Vcrum nequidem credendum est, sensus nostros nos accurate dolere rclationem quam ad nostrum habent, caetera corpora. Accurationem enim in cognitionibus sensuum, quae vitae conservandae duntaxat in serviunt, frustra quaeras; Proportionem quidem illam satis accurate judicamus , cum corpora nobis propinqua sunt. Sed quo plus a notas rccedunt, eo minus etiam a nobis cognoscuntur, quia ncmpe minus ad nos reseruntur; idea aut senses magnitudinis, qui in nobis corporis cujus ibet praesenti1 excitatur,statim atque ita recedit ut nobis nocere non valeat, in nobis extenuatur. Vice versa idea illa crescit statim atque illud corpus ad nos accedit, aut potius statim atque relatio quam illud corpus ad nostrum habet,augetur. Denique si relatio illa omnino desinat, hoc est, si quoddam corpus a nobis tanto distat spatio , vel adeo, exiguum est, ut nobis nocere non pollit, illud pariter sentire dc sinimus, Visti igitur relationem utrae est inter caetera corpora & nostrum, immo, relationem quam intei se invicem habent, judicare interdum possumus;
sed ipsa ejusdem esse magnitudinis , quae nobis apparet, non est quod
Oculi nostri exempli gratia, solem &Iunam quasi quantestatem pedalem aut bipedalem duntaxat haberent, nobis repraesentant. Sed haec rastra tam arcto constringi spatio non est arbitrandum , ut Epicurus ScLucretius arbitrati sitnt. Eaὸem luna oculis nostris,ficilis maximis, major videtur ; ipsam tamen longe minorem esse, ncino est qui inficietur. . Sic, ut ex quotidiana constat experientia, duorum aut plurium corporum magnitudinem saepe non pyssumus conserre, quia scilicet ipsorum
distantiam non satis accurate alsequi possumus.Quid plura vix de pro portione duorum corporum nobis proximorum possumus judicare; repostquam ipsa manibus diu libravimus, dubie saepiuscule haeremus, ut id facile patet, cum quis nummos duos pene aequales inter se compositurus est. Alterum enim alteri subjici neces le est,ut quis major quisve
minor sit, tutius cognostatur. Oculi igitur nostri non modo nos circa corporum magnitudinem decipiunt , Verum etiam circa mutuam ipsorum . relationem.
80쪽
I. De erroribuι oculorum nostrorum circa figuras.. I L Nos δε -- nimis nustam habere cognitionem. III. Cognitionem quam de maximis habemus non esse accuratam. IV. es dam judicia naturalia , quibus errorem vitamus, explicantur. V. Eadem ipsa
judicia tu occasionibus quibusdam singularibus nos decipere.
V Istis noster circa figuras, quam circa quodlibet aliud, in errorem nos rarius inducit, figura enim in se & absolute considerata nihil r.est, ipsius natura, in sela relatione suae est inter partes spatium aliquod Da -ἀν- terminantes,& punctum quod in illo spatio concipitur, quodque sicut si
in circulo vocare possumus,centrum figurae, consstio, adeo ut figura sit proprie magnitua in is determinatio. Multifariam tamen circa figaras erramus, nec ullam quidpm sensibus accurath cognoscimus. omnimodam extensionem ab oculis nostris non conspici , sed eam solum quae cum corpore nostro . liqua proportione convenit,statim pro- II. bavimus, unde etiam omnes minimorum animalium, ut 8c corporum
tum durorum tum liquidorum partes a nobis non videri, liquidb p tuit. Clim igitur partes illas ob nimiam exilitatem non possimus percipere , figuras quoque partium illarum 'os fugere necesse est , cum fi- ι -- gura eorporum nihil aliud sit quam ipsorum terminus. Jam igitur innumeras figuras, oculi nostri nobis non exhibent. Unde fit ut, mens ipsorum capacitati plus aequo fidens, remquc satis non expendens, hasce figuras non existere saepius existimet. Corporum verb visui nostro accommodatorum , quae sane prae cae- II Eteris pauca sunt, figuram aliquatenus quidem, sed nunquam accurate Cuniti inm sibus nostris apprehendimus. Ne vise quidem, an rotunda &qua- H
drata figura, quae ambae figurae sunt omnium simplicillimae, non sit Elli-ss & Parallelogramma , quamquam istas figuras prae manibus & ob
oculos habeamus, certiores tamen evadere possumus.
Nec id modo; si linea longior sit, an illa sit accurate recta an verbsecus judicare penes nos non est, nisi amussim habeamus. Quid amussim narro ne quidem teremus an ipsa amullis sit rite constituta. Ni tamen, ut vel pueri norunt, lineam cognoscas ullam aliam figuram cognoscere friistra speres. Illud est quod de figuris nobis ita propinquis,ut eas oculis usurpemus, manibusque teramus, dicendum suopetit. Verum si eas supponis diss-tas ; Quam varie in oculorum nostrorum internam partem sese projiacient φ Illud enarrare foret inutile. Si quis hae sibi confirmari cupiat, adeat optices peritos, figurasque ui ae in tabulis reperiuntur, ipse examinet. Si enim Pictores, figuras illas, ut in statu genuino & naturali spectatoribus Diqitigod by COOste