장음표시 사용
281쪽
bus descensus per se sit ex supremo genere ad ultimi speciem. Hie autem isti dum i lumine recedunt, δε-priis tenebris inuoluuntur, ut dicant cum tali disterentiarum numerositate, & nihilolominus cum sommaru perdifferentias istas signi catarum distinctione reali stare unitatem quandam inter eas realem de per se a natura intentam, sicut proprij generis persectibilis eum persectione sua itidem propria,&sicut propriae potentiae cum Eiusdem proprio actu, quae unitas sufficiat ad disinitionis per se unitatem, quam de praemonstrare Philoisphus solam intendat. Durus uero Tho.ex verbis & intentione philosophi expresse, uoluit unitatem hane non susticere, de aperte ostedito necessario quae per singula praediistoriam siue generum siue disseremiarum essentia significatur sit eadE penitus & una realiter, diuersis tamen eoneeptibus
senis eata quorum quilibet id quidem quod totum
vi, dieat, at non totaliter, neque secundum omnem
suae naturae persectioni e gradum. Et si completa quς per haec omnia significatur essentia, una natura est realiter & penitus eadem, licet a praedictis omni
bus non eodem modo expressa, forma etiam ex quo primo talis essentia, realitatem sortitur de specie rei-liter una erit .Quod serius magis quam sorte doctissi mi expostularet,aperiendum censeo, ut demum v
lea clare deducere,idipsum hoc in loco, Phum edocere.Sciedum igitur ν inter caetera quibus homo in in-sma sede intellectu lium creaturarum locatus, a supremis intellectibus elongatur, unum est, quod qui dem ex parte modi intelligendi se tenet,hoc inquam ω quae spatia diuersaq; sunt in entibus, intuitu mentis,distinctis etiam conceptibus apprehendit,& obhoe diuersis etiam nominibus explicat. Unde si quomodo praedicta quae in diuersis diuersa sunt, in uno
sormaliter uniantur, uel eminenter contineantur inessentia una & simplici, diuersis nihilominus conceptionibus lixe intellectus noster apprehendet, e tune ex hoe solo aliquam distinctionem dicentur habere, quae uocatur ob hoe isum , distinctio rationis, quia per comparationem ad intellectum uel rationem sumit, & nullo modo ex parte rei diuersias illa est Hoecum in multis quae proposito non deseruiunt, tum inpi dicamentali ordine praecipue inti enitur, quod P. posito fauet.En empus, exempli causa, esse animatu corpus, sensibile, rationale, & inueniuntur diuersa in diuerss,de nihilominus uniuntur in homine realiter,&ob hoc distinctis quidem haec omnia conceptionibus representat homo distinctisq; lignat uocibus. Sed tamen in homine non nisi rationis & intellectus patiuntur diuisionem, ut in homine unam esentiam dicant respectibus ad diuersas intellectus concepti nes dispartitam, non rebus. Quia uero haee in diuersis reperta,adinvicem comparantur secundum superiorem de inferiorem seu maiorem de minorem persectionem. Persectiora quippe sunt animata inanimatis corporibus,sensibilia insensibilibus, de se Ide, ideo etiam dum in unum eonquunt, rem illam unam
quidem pradibus ad culmen eleuant persectionis, ut id quod in aliis repertum, quasi imperfectionem dicebat respectu alterius, in hoe uno quas gradum simplicis illius essentiae insimum dicat, respectu sui ipsus essentiae ut persectionem illam ulteriorem includit, quasi fiat ad gradum superioris ascensus, de sic inde nec ad ultimam persectionem quam hominis p -
pria disterenti rationale inquam exprimiti perue niatur. Sic igitur constituta natura hominis praecise ut trium est dimensionum immediatum subiectum, ad quod multa alia in rebus ei aequiparantur, quasi s
cundum persectionis suae infimum gradum cog ritur. Sed eum illaquae in hoc gradu secum conuenissit, homo per uitam transcendat, in qua tamen aliaquε dam secum connenientia sistunt, scilicet animata, iam ad secundu m suae persectionis gradum quodammodo fit a scensus. Cum ista quoque per senium transcendat in quo tamen conueniunt & in eode sistunt quaedam alia, scilicet animalia, ad tertium iam gradum persectionis eius per Itellectu eleuamur. Sed, dc cum haec per rationem supere quasi quarto gradu culmῆ attingimus suae psectionis Una ergo estentia, dc uni ea talis essentiae forma simplicissima, diuersis concyptibus de diuersis nominibus pro diuertitate praedictorum graduum designabitur. Et sic illorum quod, libet totam quidem illam essentiam,sed non quodlibet totaliter eam exprimit, sed unum nomen illam s-gnit kb uno gradu tantum, aliud sub duo s, di se
inti de seuera nihilominus erit praedicatio qualuiterius praedicatur de inferiori,eou, totum de toto enuntietur licet non plene totalitas inferioris per superius exprimatur. Illud autem nomen quod omnium graduum persectionem comprehen)it, est naturae illius proprium, ut ly homo naturam humanam totam de tot uter,i.quo ad omne gradum exprimit. Sed quia homo cum quibusdam aliis rebus conuenit in aliquo per tale non e significato, de per aliud ab eisdem aliis disseri, per quo retiam in lupremo gradu suo constitatuitur, de hoe secundum est formale respectu primi,
eo quod formae proprium sit & ab aliis formaliter distinguere, actus enim separat 5e ei euius forma est,piectionem dare. Cum sorma ipsa inesse specisco&etiam actuali unumquodque constituat, sequitur θtunc apertissime natura illa explicatur quantum ad suos terminos,materiali inquam atque sor mali,qua- do his duobus conceptibus distincte representatur, ct consequenter duobus illos signis cantibus uocabulis exprimitur.Quod facit diis nitio. Ad eam quippe spectat quidnam diis nitum sit explicare a prima potentia usque ad ultimum actum. Et ex his patet quod unitas formae incomposito non tollit distinctionem conceptuum ues praedicatorum essentialium, quininimo necessario exigit. Quia autem Philosophus, hie id intendat, immo probet, de v, Antin n. non bene illa exponat, immo eidem apertissime se opponat, liquet expresse considerantibus utriusque uerba. Volens.n.
Psilosophus ostendere quod multitudo differenturum non obest unitati per se diis nitionis, proponit oultima differentia est tota rei substantia de diis nitio, ut se inserit in sicut ultima disserentia est unum per se, ita do diffinitio.Probat autem propositum pri o 1 priori, secundo a posteriori. A priori quide per diuisione superioris in per s. diserenitas donee aὸ ultima de indivisibile deueniatur.Qua diuitione exposita P exEyla,concludituse intentum dicens, si itaq; haee sie se habent, pali quia finalis differentia, rei siubstantia erit
de distinitio. Non esset autem bona consequentia ista PN, nisi ultima differentia comprehenderet oes superiores, ite quod esset idem cum eis, Usc patet. Nam Mut se het res id esse ita de ad unitate quarto . huius,
ergo eo mo quo aliud est hoc ues illud, eo mo est unc
282쪽
Nota duo haec ad unitatem formae astrue-dam.
cum eo. Quod ergo est hoc substantialiter,uel quia sit substantia eius , icu quod idem est, est ipsa huius subitantia, oportet quod sit unum cum eo subsutialiter eu unum in subitaria cum eo. scis unum in sab- stantia facit idem, quinto huius, erg9 osten inquodli Viit hoc substantialiter, ostenditur quod hoc sit idem illi. Et hoc phr primam probationem secti hic 'hilosopli'. Ex diuisione enim & orditie essentiali in terd fleremias per se, ostendit, o superior disserentia Jubilantiat predicatur per septimo de ins tori , e eo concluditur cin ipso ior & superior sunt idem rea-j iter .Lt ob hoc ii te intulit in ultim disseremia est to.tasuli stantiaret,quia est essentialiter idem cum om-itibus iuperioribus ut sic inserat a priori multitudine Minerentia rei non obllare quin diffinitio habeat uni-
aism perse,sicut nee obstat quod ipsa ultima disterentia iit unum pc t s quia comprehendit omnes luperiores in una sua simplici realitate atque substantia sua, ut diximus. A posteriori autem hoc ipsum stbat,quia uidelicet si ultima disterentia non esset tota sibilantia rei,& eonsequenter ad exprimendam tota rei essentiam, oporteret in distinitione ponere omnes alias disserentias,non accideret superstuum in dissestionibus. Accidit autem luper suum ponendo,plures dicte rentias in distinitione, ergo &e. Hoc autem pro
bat per exempla in quibus clare patet superiores disserentias in inferioribus formaliter includi, uidelicet habens pedes bipes, bipes pedibus scissis. Patet enim θ ultima includit humaliter praecedentes, &secun ea primam. Et se posita ultima in diffinition cum sufficienter exprimat alias, supersuum esset alias a Dponere. Et sic concluditur quod ultima est tota substantia rei. Ex his duo notanda eξeiuntur exue
bis&intentione Philosophi. Primum, quod dictum est, disserentiam inquam inferiorem Icludere superiores formaliter alias non posset illas dicere, & sic non esset subolluum Ste. Illud enim per uerbum dicitur Ad per ipsu m sani hcatur.Vnde s paulo ante in hoc eo em textu Phil sophus superiorem dii serentiam de inferiori praedicat in abstracto dicens, ia, scissio pedis, pedalitas qusdam est. Ratio autem se motiuu nullum est, per quod hoc negat Antian an notando suo, quod Mauritius uocat expositionem singularem auque subtilem. Et uere tam singularis& subtilis est,ut nullosi piente intellectu capi possit, atque seipsam deliruat. Dicit enim quod uerbum Philosophi quo dicit ut scissio est pedalitas, non est intelligendum ν stpnedicatio per se primo modo, de m disterentia inseriori ictu dat superiorem, sed quod inferior per se dat diuidere superiorem inquatum huiusmodi. Hic ille. Sed primo quaerendum est si non est illa praedicatio
per te primo modo, cum sit uera& necellaria, quomodo perseitatis sit per se Non enim secundo tertio
iis quarto,ut patet ex eoru rationibus, ergo primo.
lium est praedicatio seperioris per se de inseriori ut tu dicis,& patet cum sit diuiso perse& non secunduit scidens .ergo in primo modo.Demum quid est dicere inferior per se dat diuidere superiorem inquantum huiusin i,nisi quod illa perseitas consurgit per se deformaliter ta ex parte inferioris quam ex parte se peritioris. Et hoc est ualidissime confirmare ui est praedi alio uera & necessaria di per se primo modo. Se
cundum quod ex praesenti passu Philosophi elicitur, ex primo sequitur, uideli et*eadem est realitas
s 26 quae signiscatur per superiorem disserenitam ct inseriorem, & consequenter eadem forma. Si enim essent plures formae quas ultima di fierentia significaret,iunc non significaret unum per se, sed per accidens,do sic dis finitio non eget unum per se. Cuius cotrarium intendit hic probare Arist. Ex pluribus enim actibus de consequenter ex pluribus formis non fit unum per se, sed per aliud& per accidens, quia non possunt uniri nisi ratione tertii, scilicet subiecti, cui accidit esse subiectum unius, inquantum habet ali ram, etiam si una necessario praeexigeret aliam in eodem s ut pn accidens unum sunt in subiecto albe- superficies,tameis albedo necessario exigat se periclem in se biecto. Nec ualet dicere, quod illae noiunt eiusdem generis ut illae, quia si supponatur esse plures soranas substantiales in subiecto,n6 potest magis probari has esse eiusdem generis quam illas.Vtrobique enim non notest afferri nisi eadem raso unitatis generis, ne cellaria uidelicet illa coexigentia, quae currit pariter in utrisq;. Nec magis posset haberi has esse praedicationes substantiales homo est animal uel subliantia, quam has homo est quamus uel albus, de
tota rerum distinctio confunderctur.Vbi igitur multitudo actuum inuenitur, ibi unum per accidens est& non per se.Αctus enim non unit ted separat per se ab alio actu,o septimo hors. Si irem aduersarijdicant quod sunt quidem plures sermς, sed disserentia ultima non omnes fgnificat, sed tantum unam, quae tamen dicitur tota rei substantia, quia est eompletiva totius substantiae,seu quod idem est quia ab ea est completiue tota rei subitantia, ut dicit Amo. and .hic, tunc consequentia Philolophi nulla erit, yuidelicet sit supersuum alias disteretiis in diffinitione ponere, immo sequitur quod est necessarium eas ponere sicut proprium perfectibile cum sua propria
persectione, sicut docuit Arist.in leptimos cruadumesi uolens disi initionem ex proprio constarc genere ac di fierentia ultima. Et hoc est ineuitabile argu mentum Thomisiarum, quod uirtualiter ponitur hie
a sancto Tho.ubi dicii: Ex hoe scilicet, quod hic dicis Ubiosopho patet u, cuiuslibet species est una latum
sorma substantialis, licut leonis una est forma,p qua est iubstantia Se corpus de animatu corpus & animaldi leo. si enim essent plures formae secundum omnia
praedicata,non possent omnes una disserentia comprehendi, nec in eis unum constitueretur. Haec ille.
Quasi se arguat, aut ultima disteretia comprehendit Omnes praecedentes, aut non:s non, sed dicit unam tantum quae est completiva aliarum,ergo non est supersuum eas omnes in diffinitione ponere nee bis epeteretur idem . si sic, uel eas comprehendit quasi unicam sormam,uel quasi plures.Si primum, habetur intentum. Si Secundum , ergo non significat unii per se, nec diffinitio erit una contra Philosophum. Hoc argumentum ab his non excluditur, immo&PAnt.and.dicta hic, robur accipit contra eosdem. Dii
enim dicit in ultima disserentia est tota substantia rei, sevi , soniis ultima copletiue est tota ehemia haben tis sermam, sequitur quod qualitercunque intelligat non sit super suum illas disseretias in diuinitioue ponere,siue omnes formasa: distinctas sim eum signis cet & ultima disserentia, siue signiscet issi ultima sormam completium&c. Non manconuenit, immo necessarium in in dissone poni proprium perfectibile de
283쪽
N ET A Ppropriam stram persectionem. Cum dis snitio sit explicativa essentiae rei 1 prima potentia usque adest,
mum actum. Non est ergo sensus uerborum Aristo. nec intentio eius multima sit tota substantia rei, quia ab ea est compictive tota sub' tantia rei, sic enim non eoncluderet intentum ut deduximus, sed est eius i tentio u, ipsa uere sit tota res substantia, ut uerba ex primunt aperte. Est enim extorta valde expositio,diid , hoe est hoe,interpretari,ab hoc est hoc. Et ostendit sie exponens, i, propria ph talia pro lege sibi statuta, velit omnia alia,licet repugnantii ad suam trahere voluntatem. Exponendo aute ut litera prae se fert, habet Arist.intentum suum persecte. Cum enim supra probauerit distinitione esse unam non obstante pluralitate seu quacunq; distinctionem inter genus& disserentiam.eo quod genus non est puter eas que
sunt generis sipecies,& sic non est aliquid praeter disserentiis quibus species identificatur,nunc idem ostendere voluit non obstante disseretiarum multitudine, eo in 'uam quod omnes praecedentes dii serentias noesse aliquid praeteream quae est ultima, ostendit ipla essentiali earundem diuisione & superfluitate propositionis earum. Et ex praecedenti hoc toto processu inseri conclusionem magis uniuersalem, quae sequatur etiam ex medio illo quod genus no est praeter eas suae sunt generis species, hinc inquam, P vltima dis ferentia est tota substantia rei & diffinitio, quasi dicat.Tanta est unitas dissinitionis quanta &δfferentiae ultimae, quia& disserentia ultima est essentia & generis&omnium differentiarum, ergo&eadem unitas quae essentiam colequitur. Cum ergo haec ulti madifferentia sit quid unum simpliciter ut patet, sequitur quod & ipsa diffinitio sit una simpliciter. Quia tamen disserentia ultima non includit formaliter g
nuridisserentia enim non panicipat genus, tertio huius tex .c.r ideo non obstante eadem utriusque essentia,oportet seorsum a disserentia poni genus indisti. nitione. Nee hoc est contrarium eius,quod dicii Dbs, driam, inquam, esse totam rei subam& dissinitione.
Ex mo n. dictili ipsius Philosephi apprehenditur eius intentio. Dicitin. primo, quod est tota rei suba.&per consequens ipsa rei subsuntia est maxime una, cum ipsa disserentia unumquid simplicissimum dieati Si ergo adiungaturu, ipsa tota substantia res sit etiam subii alia distinitionis, sequitur diffinitionem esse simpliciter unam. uod ut persecte explicaret dixit disterentiam esse diis nitionem,quia uidesicet eadem est substantia dissetentiae 3c dilis nitionis. Vtraq; enim totam eandem dicit substantiam,& sie disserentia est ipsa diffinitio realiter, licet quantum ad modusignificandi non sit completa diffinitio,vt in septimo docuit. Sicut igitur supra dixit quod genus non est praeter speciem quae est diffinitum, quia est idem realiter ipsi species, ita nune dixit differentiam esse dis Anitionem, quia est idem realiter illi. Magis tamen explicat natura dis linitionis differentia quim genus, quia differentia explicat id quod formale est, genus auteid qJ signiscatur materiale. Vnde disserentia ob hoc
dicitiar complere diis nitionem, non aute genus.Sed ubi eompletio non importat distinctionem, realem quasi complementum sit alia res ab ea quae compleri dicitur, sed modum significandi tantummodo, in quantum una forma de una essentia secundum unum Nadam, comparatur ut quid imperfectiam, ita si
pletum, potentiale, maresse, ad seipsam secundum alium gradum, ut q)id pse tum,completum, actua. lefodinate. Et secundum hoc genus dicitur materi te de potentiale respectu disserentiς, quia uidelicet genus significat eandem essentiam secundum gradum i persectiorem, disserentia uero secundum persecti rem. Ex his omnibus patet inrotivum Ant. anxo tra praedictam expolitionem,de in fauoremsus,nulla est. Iaicet enim ultima disserentia non sit tota ratio dedistinitio formaliter,eli tamen tota realiter,oc propositio philolbphi identice uerificatur: cum quo stat Pnon superstuat, immo exigatur & genus ad formalem expressionem primae potentiae utque ad ultimu actu. Nec hoc est extorte exponere uerba Phi. Non enim aliter sunt interpretanda authoris alicuius dicta,quae ambiguitatem videntur habere, quam secundum in deseruiunt principali suae intentioni. Sat aute est Arist. ad ostendendum dis snitionem esse unam , ostendore differentiam quae est maxime una, eandem esse
tiam dicere quam dicit dii finitio, ic per conlequens esse ipsam diis nitionem identice. Propter quod sanctus Tho.declarans quomodo differentia latinia sit tota diffinitio, dicit ν ipsa includit genus, qui genus non est sine disserentiis dic. quod est eam declarare
esse identice genus. Expositio autem Ant .and.non soliam non inseri, immo excludit intentum Arist. qd licet ex dictis iam pateat, adhue tamen apertius id deducam.Volens enim Antand. ad tuam voluntates Maedicta Arist.uerba suae phantasiae repugnantia tranere, consequentiam Philosophi inserentem super.
suhatem sic inducit. Cum diis nitio cinquit habeat
unitatem ex aliqua diiseretiat ergo uera finali uel ab aliqua alia. Si a finali, habetur propositum. Si ab alia,uel ista est una cum finiti, ues sunt duae. Si una, ergo nugatrensi duae, ergo dissilitio non est una, quia ex duobus in actu ultimam de persecto non fit una per se.Haec illae.In hac autem deductione prsino patet quod deuiat a uerbis Aristoti Non enim dicit hie
Ariit in diis nitio habeat vel non habeat unitatem, disserentia vel ab alio, sed dieit vltima differentia est diffinitio.Et hoc probat, quia superflue apponuntur aliae si illa ponitur. Et v, sit supersuum probat, qui
opus erit multotiens eadem clisserentiae in dissitati nibus. Ecce v, dicit ultimam disserenuam praecedentes s maliter significare, alias non posset illas dicere,dc consequenter sequitur idem esse realiter cia ei dem.Non enim idem multotiens repeteretur, mul
tiplicatis differentiis, nisi illa disseremiae esseat idem
vel includerent seinuicem, quae etiam inclusio esse ualis, identitate importat realem, distinctionem autem secundum rationem tantum, ut dictum est. S cundo quia cum tota vis consequentiae Arist.in insorenda illa lupost uitate seu nugatione consistat, de per tuam deduAionem nugatio illa non inseratur nisidisserentiae si periores sint una cum finali, ergo secunda Arist.omnes sunt una cum finali. No autem forma liter, sic enim sunt plures,emo realiter de identice, est propositum. Tettio quia si Ant.an1putat 9, consequenter ad Arist.tenendum sit plures formis sub stantiales signiscari per plures differentias ita tam si una sit finalis,do perseeta, aliae uero sint non uti mε desint potentiales, de sie posse esse plures formas kbstantiales in eodem, tune consequentia Philos
Di secundum illum modum quo iste deducit, nulla criti
284쪽
etit.Nam dicit,si sint duae tune dis sinitio no est utis, quia ex duobus in actu ultimato & persecto non fit unum per se.Posset enim negari prima consequentiaiiuxta opinionem tuam quam & dicis isse Philosophi, possunt enim esse duae formae in composito secundute. Et sic entitas compositi erit ab utrisque, ergo&unitas:& ideo diffinitio quae enfitatem illam signi ficat, una. Et tunc ad probationem diceretur ta, non est
ad propositum,quia philosbphus,si tecum erronea illa opinaretur, non poneret esse duas formas in actu ultimato de perfecto. Sed unam poneret perfecta scilicet ultim a de aliam imperfectam,& tamen ab ambabus ut dixi sicut emitatem, ita & vnitatem haberet.Nisi forte supponas ab actu ultimato tantum rem
uel diffinitionem habere unitatem. Et sic petas principium. Hoc enim assumpsisti probare o videlicet ab ultima differentia dis finitio habeat unitatem. Patet igitur P ex tua hae desuetione non haberent Philosophus intentum, nec sua consequentia bona esset. Quarto expositionem literae prolequens dicis, qd secundum multiplicationem disserentiarum in diuisione earum per se,idem totiens diceretur, quot sunt differentiae, nisi suppledici, ab ultima differentia noinclude e priores, haberet dii finitio unitatem, & hoc repetis quasi immediate. Tunc insto. Sed habet ψnitatem per te ab ultima differentiarergo non sequituru, idem dicatur multotiens. Probo cosequentia, quia id consequens non sequitur formaliter ad corradictorias propositiones. Stant ergo ista simul, scilicet in idem non dicatur multotiens.& se ui non fiat supe fluitas & v, ab ultima differentia habet dissinitio unitatem Sed per te.dis finitio habet unitatem ab ultima differentia: ergo si ponantur omnes superiores, non erit nugatio,contra intentionem de probationE Phiulosophi ,3c contra ueritatem aperta per exEpla Arist. Manifestum est enim v, dicens,habens pedes,bipes, duos pedes scissos habeii de superstuitate notaretur. Non bene igitur ad uerba & intentonem Philosophi attendisti in hoc quod ipse paulo ante dixerat, P ilicet si non oporiet eadem multotiens disterentiae, necesse est v, finalis differentia,tota rei substantia sit
de diffinitio.Accipit autem ly si proquia. Nam si a-tim hoc probat subdens, Superfluum enim accidithoe dicentibus. Et hoc ijem post pauci repetit, diu cens P ii hoc, supple, habens pedes diuidat propria diuisione, multotiens dicet &squaliter differentiis, ex quo inseri,ut supra secit, u, si quidem differentiae dii serentia fiat, tui aliqua disserentia, scilicet superior habeat adhuc disseremiam, quod est differentiae si diuidatur indifferentias, una scilicet illarum erit species de substantiassit ut ostendat quae illarum , addidi quae finalis, i.illa sola quae est finalis quae est includens omnes praecedentes, est tota species de substa tia rei. ut supra dixerat. Patet igitur φ ubi Anta . in praemcta sua expositione metaphysicali a sancto Thoma deuiat,deuiat 1 ueritate & Aritantentione. Et lixe de Praesenti defensione sussciant. Amen. a ass. Si aut secun deridens fiducitit Abeluis piau, AN T. si ueramunda accidens: κι fidi Lat,bal emis pedesi
Ostenditu hoc non potest dici si disserentis paccidens sumantur, dicens 'si alicius indiuidendo &dissiciendo accipiat diuerentiam secundum
accidens, sicut si diuidati ir quod habetium pedes, aliud est album illud est nigriim, tot erunt ultimae disserentis, quot sacte fiunt diuisones, lilia una earum alteram no incli det. Et de differentiis sic sum solesiti, aptis, procedebat rosuperius inducia contra uni- fatalem diiunitionis. Huiusmodi enim differentiae ea pro par
sic per accidens accepte non essent unum nisi suia tet a Vati-hiecto, quod no sufficit ad unitatem diffinitionis.
Deinde cum dicit. mare manis sum est, quod definitio est ratio, pura , ...
Q palam diffvitis ratio est, praestra dis setis: Thirum ex trabsecunda rem . pars Conclussit propositinia,&circa hoc duo facit. Concludit Primo ponit conclusionem dicens,* palam est ex intciua
praedictis ui quamuis idiffinitiqiae ponatur genus
de differentia,tamen diffinitio est ratio ex dii fere. tiis tantum,qilia genus non est praeter differetias, ut supra dictum est. Et quamuis ponantur multae differentiae in diffinitio ire, tame tota diffinitiod pendet de constituitur ex ultima, quado fit diuisio secundum rectumF, idest a comuniori a d minus commune descendendo secundum per se differentias, de non accipiendo quali a latere differentias per accitans. Secundo ibi. intra vivem hoc quis transponat talis definitione a s 1 s s. pura taminis suem animal bipes, habem pedes.superfluum enim est habens petis bipede.ordo uero non est in sub stantia quo numiuem3 intelligere oportet Foc qindem prius illud uero posterius De his litur drfinitionibus,quesec
dum diuisiones fiunt,quales queda sunt iactenus dicta Inti
Palam autem erit si pus transponat tulis di nisi es, a NT. Meam quae est hominis uesanimal bipes, pedes habenso PM. .. per um est habens pedes, dicto bipede . Sed ordo non est insulsantia. modo ranchu op rtet interreterea oe quam sterius ilia uero prius. De diffinitionibus quidem istaursecundam diu ones, tot dicamur primum, quales quae tam sunt. Manifestat concitisionem inductam per quos Conclusi dant simum dicens. Patim alitem eriti sciliceti nem in tota diffinitio constituatur ex ultima Liserentia, ctam niani
ex hoc ut si quis traiisponat partes talium diffini- stilat per sitionum, sequetur inconueniens. Sicut si aliquis dicat dissonem hois esse sal bipe habens pris es.Ex quo enim dictum est bipes, perfluum est apponere, pedes habens.Sed si diceretur primo pedes habens, adhuc restaret inqilirendum, utrum esset bipes liuidendo pedes habens. Ex hoe patet , ill differentiae secundum V sunt multae habent inter
se ordinem determinatum. Non autem hoc postest intelligi min substantia rei sit aliquis ordo.Noenim potest dici ui hoc substantiae sit prius,le illud posterius,quia substantia est tota simul&non per siccestionem, nisi in quibusdam desectivis, sicut
sunt motus & tempus.Vnde patet multe partes dissitationis non significant multas partes essentiqex quibus essentia constituatur sicut ex ditietas, sed omnes spirificant unum quod determinatur ultima differetia. Patet etiam ex hoc ν citiuslibet Quod mspecies est uiri tantum forma substantialis, sicut leonis una est se a perquam est subflatia. corpus,& animatum corpus de animal, & leo. Si enim
essent plures formae secundum omnia praedictΡ non possent omnes una differentia comprehendi.
285쪽
nec ex eis linum constitueretur. Concludit ergo
finaliter recapitulando, quod nunc primo tot sani dicta de diffinitionibus qliae accipiuntur secundudiuisiones generis in ditarentias &differentiae indifferentias , quales quaedani sunt, quia uidelicet sunt ex his quae praedicantur per se, di continentes in se partes s eciei,& etiam unaquaque est unum. Haec enim in praecede tibiis dedistinitionibus sunt ostensi. Dicit autems primumF quia inseque tibiis de disine & quod quideli, aliqua determinantur. DEFENSIO XVII. .
Alio Argumento Hernrsus ex Arist. aD.Sallato deuincuntur plures solatas in composito assi rurantes.
Hoc in locoont. an.uidct Philosophum aduersari suae opinioni de pluralitate sormarum sm Sancti Thomae expositionem, per quoddam a suis notandum discipulis, conatur excludere quibus transfigitur spicula dicens. Notandum quod negantes plures formas,hine sumunt argumentum. Quia si non est ordo in subsiam tia,ergo non est ibi alia & alia forma, ia si sic, iam es set ordo in stibilantia res secundum ordinem formarum.Sed hoc nihil valet ad propositu .Pbs. n.ante immediate uoluit, O si est nugatio addendo disseretiam priorem posteriori,pari ratione erit nisatio econuerso.Non enim est tal:s ordo in substantiis, hoe esti his quae pertinent ad rationem substantialem sue disii nitivam. quod alius& alius ordo fiat, de tollat nugationem. Vnde non est intentio Philosophi indisfininitio non possit dari, e per genus, Se multas disserentias non se mutuo includentes secudum nugatione. Nam si ponantur in dissinitione multae differentiae ordinatae, non sequitur nugatio. sed supponendo postum illiut quod uult Philosophus probare, sequitur magatio, hoe est quod ab ultima differentia non sit unitas rei. Quia quandoque si genus sit remotum, datur per multas disserentias. Si ergo tunc unitas no est ab ultima disserentia, eum unitas compositi sit ab ultima disserentia, cum haec non sit ultima, erit aliqua alia ultima de ultimus actus, & ab ea est compositum
unii, & tunc aut erunt duae,aut erunt una. Si una,
erit nugatio cum utraq; ponatur. Si aliud & aliud, Aeutrunque in actu, et ex duobus in actu ultimo non sit unum,sequitur quod ex illis duobus no fiat unum.
Exemplum huius patet in litera, ut si diis nitio hominis est animal habens pedes bipes, ly bipes finalis disserentia, qua eomplective est substantia & unita dissi finitionis, non est includens formaliter differentiam priorem quae est habens pedes. alioquin sequuntur inconuenientia praedicta. Haec ibi. In expositione ainem ultimae litem sic dicit .Probat dictam conclusionem ν scilicet finalis differentia sit substantia& diffinitio persective & ultimate, alioquin,ut dictu est,in dissinitione esset nugatio sicut patet transpond-do disserentias. Nam scut prius addendo posteriore differentiam priori erat nugatio, similiter & econueris addendo priorem posterio auia no est ordo quatum ad hoe in substantia. id est in his quae specimi ad substantialem rasonem & dis sniuuam rei. Semper enim erit nugatio puponendo uel postponendo, b pothesi negata,& nihil refert dicere hoc prius di hoc
postericilia ille ibi. Non puto autem locum alia
inueniri in hae sita metaphysics expositione, in quo
tam patenter Ariit. senium & uerba peruertat Amo.
an. de ueritate deui et manifeste sicut in pulenti. Q rut iacile cunctis pateat, & ex hic facile ab his philosopbis peruersoribus se tueri quisque ualeat, primo exponemus textum hune Arii lduxta expositionem sancti Thomae,ostend&do illum , uerbis Philosophi nodiscedere. Et ex hoc iacile erit secundo uidere, quo modo Ant.an.tam in expositione quὶm in praedicto notando, a ueritate deui et de intentione Philo opbi. Pro primo sciendum in Arist.uolens dubio occurrere quo quaesiuit in analyticis, & hic idem repetitur rex. a.quomodo inquam distinitio, cum partes lia. beatuit per se una, offendit partium eius multitudinem, illius unitati per se haudquaquam praeiudicare.
Et primo quidem v non distinctio genetis 1 differetia, quia genus non est sine disterentiis, cum non sit praeter generis species,ut deduximus indecim aquinta defensione. Secundo autem quod nec multitudodi Terentiarum illam impediat unitatem, eo quod ultima, Omnes praecedentes includat,& sit tota rei subsutia & distinitio, quod probauit, tum ex essentiali diuisione differentiarum, tum exsupersultate quae acci
deret in dis snitioncs omnes disserentiae in ea pone
retur,quia multotiens idem repeteretur. Ex quo manifeste patet ν omnes sunt idem, & quod suiscit ponere ultimam,quae ex praedicta superfluitate continget cognoscitur esse tota rei lubstantia de dissinitio, ut in praecedenti desensione declarauimus. Manifestat autem posthaee primum medium per oppositum . per diuitionem accidentalem.Nam secundum eu non sequitur quod una dissimentiarum harum accidentaliter diuidentium sit ultima, immo tot erunt ultimae quod sent diuisiones,eo quod ex accidentalitate diuisionis, non est ibi aliqua quae includat alias,sed omnes lignificant propriis & distinctas formas. Patet etiam per hoc idem, ex opposito inquam, illud secundum medium roborari. Nam ubi non est aliqua ultima differentia, quae includat alias: sed omnes significant distinctas sormas, piita album,nigrum,S huius. modi,si coniungantur cum differentia diuisa, pura habes pedes,& dicat habcs pedes albos,uel habes pedes nigro ,nulla erit sit persultas: ergo ubi est superstuitas, ibi ultima differentia est toti substantia rei, depconsequens ibi eiu unica sorma. Ponit post haec Arist. conclusionem principaliter intentam, hanc inquam quod diffinitio est ex disserentiis: sed non ex omnibus, sed ex ultima quae omnes praecedentes includat, de ad quam per rectam, hoc est essentialem&noa cidentalem diuisionem deuentum est. Hanc autem conclusionem pollea declarans, simul etiam manis stat secundum suprapositum de supersultate mediu,& dicitu, siquis poneret indis snitione plures dissi
rentias transponendo eas, i.praeponendo posteri
rem priori,nugationem incurreret manifeste. Quod non esset disi tales multi differentiae haberent alique determinatum ordinem adinvicem. Licet enim ea quae distinguuntur tantum secundum uocem, quat tercuq; unum priu uel posterius alteri coniungami causent nugationem ut uestis&indumentum, ill tamen quae imponant distinctas rationes sermales multo magis si signis carent distinctas res, non possent uno ordine coniuncta nugationem causam nisi
286쪽
pta loquamur dicere, bipes habens pedes, aut rati nate, sepsibile, est nugario, quia hae duae disseremiae
ordinem alium requirunt, ut scilicet prior praeponatur posteriori,ut dicatur habens pedes bipes,& sensibile rationabile. Sed sic exponendo liatim occurrit dubium, ex quo Anto.and. forte sumpsit occasionem erroris. Nam paulo ante Arist. dixit pariter esse superfluum plures disseremias ponere in dii sinitione etiam praeponendo priores , quia contingeret inquit multotiens idem dicere, ergo non habent hunc de terminatum ordinem qui excludat nugationem, ex quo tanquam rite statuto, oppositus ordo sit nugatorius. respondet irru, non omnis superfluitas de eiusdem repetitio inducit rugationem,quq ab Arist. in primo Henchorum ponitur determinata dii put trinis metaph. Sed totum ubi in repetitione sic ideiri
dicitur, ui nihil aliud supra id quod prius dictum est
addatur. Dicendo enim sensibile rationabile, repeto quidem in rationali realiter de formaliter ipsum tensibile Sed in talis repetitio non est usquequaque inutilis,& consequenter non est uere nugatio, quia aliquid additur,id, inquam, quod formaliter importat rati nate, quod in lensibili non includebatur lormaliter. Anisiciose igitur Arist per tepetitionementidem realitatis ex hoc inutilem,quia unica & ultima diluerentia eandem realitatem dicit, quam de Omnes aliae praecedentes,ollendit diuinitionem, non obstante multi titudine disteretiarum,unam esse realiter,sicut una est ipsa di fierentia ultima, quae tota res substantia est oedii sinitio . Quod quidem S hic confirmat. neque.n. esset repetitio omnino inutilis transponendo differentias,nisi per eas idem realis significaretur, ex quo le-quitur,quod & in illa alia repetitione idem repetatur realiter,cum quo tamen stat,immo exigitur, ut di hic innuitur, quod secundum rationes sormales sit ordo in disserentiis, quando scilicet non tran sponuntur. Ist sumenim transpositionis uerbum, dat intelligeren5 debitum de requisitum tune servati ordinem in dii serentiarum locatione, de ex consequenti tunc seruari debitum ordinem cum non transponuntur,cum quo tamen debito ordine stat superfluitas ex parte rei
omnes idem signiscent.Non autem eli simpliciter si perfluitas,quia non placi se desimpliciter idem repemur, sed eum additione noua sormalitatis, ratione quarum formalitatum est ordo inter eas, de non ratione Iubitantis. Quod Philosophus aperte docet, dulii iti Sed ordo non est in substantia rei, quas una pars substantiae si prior alia. Hoc autem dixit ut statim sapiens inserat,quod in ipsa rei substantia non est aliqua distinctio aut diuersitas differentiarum, Nobhoe ultima posita in dii finitione, ponit tota rei substantia Se diffinitio. Et se inseratur quod sicut uitia massiliarentia est quid unum per se, de similiter ipsa substantia rei est quid unum per Ie, ita de dii finitio sit
quid per se unu. Et haec est summa intentionis Arist. in hoc textu, ut clare patere potest literam eius libero intuitu percurrentibus de ipse etiam ex uerbis eius eo sequenter inducam,dum expositionem Antianda, ludam esse distortam. Ex his autem sumitur inuicti Glimum illud argumentum, quod aduersatri exclud re adnituntur. Si enim sint in eodem composito plures formae substantiales integrantes substantiam eius,
tune in illa substantia sic integrata est i trinsece do, de multiplex ordo, temporis inquam di naturae & cita persecti 'nis. Temporis quidem & naturae, quia unatisset origine prior alia, puta forma corporeitatis,anima rationali. Nam sicut anima rationalis secundum illos abscedis forma corpore itatis manente quae prius inerat, ita de per generationem introducitur per ean dem corporeitatis formam sormato iam prius cor-
pyri. Periectione autem quia forma superueniens,ponitur etiam ab his esse nobilior di persectior omnibus praerii sutibus,de se esset multiplex ordo in substantia contra Philosophum hic expresse. Hoc autem argumentum ut fugiat Antand.totam Philos phiclarissimam literam,in alium sensum peruertit. Quod suit seeundum supra propositum. Et quia doctrina haec Θst.uera est,oponet consequenterviste
homo I uarias corruat salsitates, tam exponendo literam Phil sophi,quam dictam expositionem suam, ad ad solutionem praedicti argumenti producendo applicando. Exponendo siquidem dicit quod Aristo. probat hinc conclusionem, v finalis disserentia sit subitati actius linitio plective de ultimate, quia ali quin in diis nitione ellet ni ratio.Sicut patet transponendo differentias. Nam sicut prius addendo posteriorem disserentiam priori erat nugatio, similiter ecouersis addendo priorem posteriori, quia no est ordo quantum ad hoe in substantia, Un his qus spectat ad substantialem rationem do distinitivam rei. Semper enim erit nugatio preponendo de postponendo hypothesi negata, de nihil resere dicere hoc prius Sc hoc posterius. Haec ille. Sed hune non est e sensum litem ex his manifestari potest, quod putat uim ronis Phiαlosophi consistere in hae consequentia. Si finalis dii 'ferentia non est substantia di diffinitio persective&ultimatae,in dissinitione esset nugatio tam transponEdo quam non transponendo differentias. Sed non est nugatio in distinitione quando ponuntur disterentiae ordinals quod iste dicit, quando nititur soluere argumentum tho mistarum ergo finalis disterentia elisubstantiade diffinitio ultima te de perlective. decipitur ualde hic homo. Non est enim haec ratio quam inducit Philosophus, sed ad conclusionem
intentam procedit totaliter ex opposita uia.Tum primo quia non proponit illam eonclusionem sub opposito coditionato ad salsum cosequens, ut ex eiusdεeonsequetis destructione inducat propositum, ut patri in litera Sed tu ex tuo capite formam hanc argu εdi imposuisti philosopho. Tum secundo quia Phil sophus non dicit ly ultima te de persecthie, quia sunt termini distractivi Si destructiui eius quod intendit
philosophus, ut patet in ilitera ,de declaratu est in praeiaeedcti defensone. Fuisset etia ualde diminutus Arist. de eius doctrina satis desectiva.Si praedictos terminos
tam necessarios ut alium, immo impositum causent
sensum, ubi libetptatermisisset, se semper oportuisset supplere, ut iste iacit, ex tali, supple, supple, imponens diminutionem Philosopho. Scd Philosophus non se
mel tantum sed pluries, de sine terminis distractivis dicit quod finalis disserentia est substantia rei ac disti nitio leu ex finali est amnitio, de non dicit, quod ab ea persciatur diss nitio, seu ab ea sit unitas diffiniti
nas. Licet enim de hoc ueriam sit secundum rationes formales,hoc tamen nec confert, nec obstat unitati pse diffinitionis,sed tum unitas rei indieat unitatem dissinitionis exprimentis rem illini, & ideo debuit illam identitatem realem proponete do probare,dc noultimationem,
287쪽
ultimat Ionem,uel complesonem aut persectionem,q nihil conserebam proposito suo. m teletio, ia illa prima conditionalis nutum apparentiam habet, immo cola sequens magis uidetur sequi ex opposito antecedetis illius, hoe inquam v, si ultima di entia est tota substantia, sequitur nugatio. Nam tune non posset multitudo disserentiarum in diiunitione poni nisi idem saei e repeteretur, cum idem significent,& sieno sine n ugitione uti aliquas supersultat qui optime deduxit Ar illo de exposuit sanctus Tho. Nugatio enim ex unitate, de non ex pluralitate sgnificatae rei procedit,ut patet. imponere autem tanto Philosopho argumentationem non apparentem immo filiam, quia nunquam idem consequens ex duobus contradictoriis sequitur, est illum reddere dignum non modica confusione. Quarto quia tu tam exponendo quis in ultimo notando aperte ostendis illam conlequentiam non ualere, nisi adiunctis pluribus aliis deductionibus de consequetialibus diuisionibus, ut ex omnibus fiat uni persecta argumentatio, de sic consequenti a Philosophi est deiectiva, cum ipse solam illam proponat,immo nulla esset, cum nugatio secundum illum tuam argumentationem non sequatur ex
hoc quod est finalem disserentiam non esse disinitionem, nisi dicatur quod multae disserentiae sint una, , qua tanquam a finali dissinitio si una. Posset autem aliquis r pondere Philosopho ia, non essent una sed plures, de sic antecedens illud non esse siis scientem causam inserendi consequens secundum se absolute, sed secundum aliam determinationem secundum cuius oppositum non sequitur consequens illud. PrN ctum autem inconueniens de praedictam responsi nem non refellit Philosophus in hoc processu, sed tu niteris id facere, ergo ipse fuit hic diminutus, cui tu opem tulisti. Hei miser Aristo.qui eget talium uiroru
uxilio.Tum quinto maxime, quia non posset Arist. per hane consequentiam quam suam esse dich intentum inferre, nisi arguendo a destructione conlequentis illius conditionalis, ad destructionem antecedentis,ut ante ipse pro λosui.Sed ista destructio consequEti m scilicet in diffinitione non potest esse talis nugatio qualitercunque ibi ponatur talium differentia tumultitudo, ista ponendo inquam eas uel non transponendo, eli salsa, ergo per hanc suam consequentiam,
intentum suum no habet. Quod autem illa minor sit salsa, patet,cum Arist hic expresse his dicat de per exepla declararet oppositum, di tam patenter.& pu ris notum esse posset. Manifestissimam si quidem incurrit nugationem qui dicit, alal bipes, habes pedes.
Quo ergo Arist sapientu Monarchae attribuenda est ratio tam insulis,l: ex tam manilesta salsitate procedensi Quod etiam uerbum illud Philosophi: sed in
substantia non est ordo. iste inducit tanquam sit probatio eius quod dixerat, ' scilicet nugatio erit siue postponendo, siue praeponendo disseretias hypothes,i. principali conclusione Philosophi negita, steret similiter repugnat aperie.Quod quidem patet dupliciter.Primo quia aduersatiue proponitur uerbum illud Philosophi, ereci prςcedentibus non potest applicari ut eorum pro tio, sed magis significatur ab eis
re moueri eisdemq; aduersari. Cum enim praemiserit
quod supersuum est habens pedes dicto bipede, dcuc ponere multas dii serentias transponendo, statim
adiuPit: ordo non se in substantia, ut opticetur si Ic Ag
supersultatem illam non nis ex negatione debiti o dinis procedere quo posteriora prioribus& no primra posterioribus postponuntur,quasi dicat, ite debi tus ordo inter differentias non vi in Inbstantia rei, qui in substantia non est ordo, di percosequens or. iij, inter disterentias attenditur non secundu su stantiam sed secundum modum significandi, & so
males rationes tantummodo. Et ex hoe habet propositum,in uidelicet non sit multiplicitas in substantia, se dum multiplicitatem disterentiarum, sed unitas. Et hxe una substantia tota, ultima diisserentia est, ex qua eum sit dissitatio, ut conclusum est, sequitur dis finitionem habere unitatem per se, ut sic dubio principali satisfaciat ex omni parte In illo igitur modo exponetius uiri huius consideranda est aperta sensus p- uerso,ut quod Arist.aduersa lue proponit,hic homo probatiue inducat,quod uero Arist.issumit, est e inquam nugationem uel superfluitatem ii atione plurium disterentiarum in diffinitione, ut ex hoc inferat coclusionem in ictam,iste aduersatiue exponit, quasi inducatur superfluitas uel nugatio ex opposito conclusionis iterae, ut sie ex negatione nugationis inserat
conclusionem Philosophi, & site eidem Imilolophoram in formam propositionum, quam in uirtute deforma probationis directe se opponat. Neque enim ullo modo est uerum id quod iste pro sundamento suae puerte expositionis assumpsit hie & supra, uidincet quod non sit nugatio postponendo dii serentias, nisi hypothesi negata, quia non ex negatione hypothesis iteri nugationem, sed ex positione mutationis insen hypothesim. Quia enim est nugatio in tranipositione dii serentiarum, obit hic quod diuinitio est
ratio quae est ex finali disterentia tantum. Et paulos praex superfluitate,quae etiam inuenitur in locatione directa plurium differentiarum probauit,quod ultima disserentia est tota rei substantia. Neque enim e set nugatio praedicta uel superfluitas nisi una includeret alias.a alis aut inclusio non est sine identitate su stantiae,quia inclusio praeter hanc,non est alia nisi tormalis quae hanc includit. Neque enim potest aliquid in suo conceptu formali aliud claudere ut supersus, deessentiali inclusione de qua hie sermo est, uti & identice illud includat. Quod autem se intendat Philos phus patet, tum ex serie manifeste, tum ex hoc, quod esse talem superfluitate inter disserentias prob it uir bique Philosophus per exempla, ergo non est consequens suae probationis.Probationis enim alicuius, si ipsa probari debeat, non probatur sicut nee negatur consequens,lia praemissa, uel se adtena in processu
argumentativo a destructione consequentis, non linbatur consequens primae conditionali sed potius oppositum eius. Probari enim debet,quod bene destruatur, 3c consequenter quod ipsum consequens, quod
destruitur salium sit. Sed Aristo.per exempla probat clarissime esse nugationem seu superfluitate inter dit serentias, ergo non arguit a nuatione hypothesis ad hane nugationem,ut ex destructione huius negati tris inserat hypothesim. Et haec apertibi me constant ex litera.Vnde male iaciunt uiri isti, ob unam phantasam quam susceperat, eo quod nesciant soluere quγdam arsumenta friuola,uiue totam philosophiam sapientissimi Aristo.perii retere, de ad suas salsitates tranere uiolenter. Secundo probatur idem quod scilicet uerbum Philosophi quo dicit: Sed in substrarii
288쪽
non est ordo.non sit probatio praecedentium, ut hic homo inducit. Praecessit enim immediate quod sup- fluitas accidit in transponendo differentias. Sed hoe non potest probari per illud dictum, immo remou tu At enim non est determinatus ordo inter disserentias licitu est quomodolibet eas in dis sinitione adinuicem ordinare & coniungere siue negata hypothesi
siue non, disic nunquam accidit nugatio contra, te
sempcrenim nugatio est illicita. Item adhuc negata hypothesi secundum tuam intentionem, idest negato
quod detur finalis differentia significans distin Aam
formam ab aliis quae detestimate unitatem dissilitio ni, est essentialis ordo inter disserentias quia tu concedis plures disserentias posse unam sermam substantialam lignificare. Non enim tenet Scotus quod secudum omnem multitudinem praedicatorum essentialiust multitudo formatum, sed secundum pluralitatem aliquorum, ut habes ab eo ex quarto disi.M. q. arg. secundo.Et alterius tenes harum etiam ditarentiam
ultimam dare unitatem diffinitioni ut patet hic, &quod etiam inter illas Ze praecedentes sit ordo essentialis, tum quia hoc dicis multotiens, tum quia&in. q. quarta secundi,dicis inter causas essentialiter ordinatas non esse processiim in infinitum iuxta Philosophi demonstrationem ibi, & una cum illo id exponendo deducis etiam in causis formalibus, di sie dissereni formales sunt essentialiter ordinata'. Tum etiam,qa illud ex hoc est necessarium dicere, quia illaru dfiarum ultitudo consequi ipse essentiale superioris diuisionem in inferiora, ut tu ipse etiam in quodam n tando iam supra a me quo ad alia reprobato cocedis, ergo ordo est etiam in disserentia, hypotest negata,& ite non nugatio, quae secundum te non stat cu prae dicto ordine, imo remouet omnem ordinem situ
tionis earum in dis finitione, si per negationem ordinis probes ibi esse nugationem hypotes negata. Nopotest igitur praedictum Philosophi uerbu, pro prae
cedentium probatione induci, siue negata siue no negata hypotest. Sed ponitur aduersatiue, ut inseratur eum inter differentiis sit ordo quidam legitimus, quem nugatio dum illuni remouet manifestat, i substantia autem non sit taliis ordo, patet ii, cum multitudine differentiarum quς quo ad rationes formales ordinem praedictum admittit, stat substantiae unitas dismplicitas essentialis, quae ordinem praedictum a se excludit,ita quod quantum ad substantiam signi sic tam , differentiae praedictae non admittant ordinem, quem necessario exigunt secundum modum signita candi. Ex praedictis omnibus patet praedictam Antian. expositionem esse totaliter Aristantentioni ac ueritati contrariam,steraeq; illius apertissime repugnare. Et cum super hac expositione erronea sun detur
euaso eius ad argumentum inuictissimum thomistarum, patet P illius fuga undiq; praeclusa est. Quod
in magis,etiam pateat, ex uerbo breuibus expositi nem ullam percurrens elidam. Cum enim primo dicit
quod argumentum tho miliarum nihil valet ad propositumacespondemus quod utiq; uerum est si non facit ad propositum suum,& nihil valet cotra eos qui non rationibus sed uoluntatis determinatione reguntur. Sed apud sapientissimos,&a sapietum principe argumentum factum, insoliabiliter ueritatem docet. od autem ulterius dicit Aristo. uoluisse ante imediate, quod si est nugatio addendo disseretiam prio-
rem posteriori, pari ratione erit nugatio econuerso. Respondetur quod nec Aristo. haec ante immediate uolui nec ista coniunctim dixit nee sub tali conditionato modo dicendi,ut iste recitat.Sed primum quidedictum est ante immediate. Secundum aute ad aliud propositum multis aliis mediantibus. Nee est uerum quod sit par ratio, ut tam in exponendo litera in principio defensionis quθm in refellendo expositionem Antian .clare ostendimus,nec Arist. hoc dixit aut alio qn somniauit.Sed pro libito tuo credis posse Aristo. quicquid tuo capiti uidetur imponere. Nec Aristot. inducit, non esse ordinem in silbstantia, idquam praedictarum nugasonum eoniunctim uel divisim te iductarum probationem ed aduersatiue ut diximus. Vnde ex hoc patet quod totum oppositu docet Nec dicit in substantiis, ut tu salso allegas, quatenus falsis allegatione salsam expositionem apparentem reddas sed dicit in subitantia, ut ex hac singularitate cognoscas non de disserentiarum pluralitate loqui, sed de substantia una quae per plures disserentias ct per earusingulas tota quidem, sed diuersimode significatur. Nec dicit etiam, talis ordo, sed absolute dicit, ordo, nec talis,ex dictis eius elici potest. Ex hac aute simpliciter adducta negatione ordinis, infert intentum substantiam inquam per disterentias significatam esse per se unam,& consequenter dis sinitionem, quod nopossent per limitatam. Post haec cum dicis quod non
est intentio Philosophi u, disii nitio non possit dari psenus,& per multas differentias non se mutuo includentes secundum nugationem, manifeste contradi
eis Philosopho,tibi ipsi,& ueritati .Philosopho quide,
quia in hoc emdem textu paulo ante dixit quod si nautis differentia est tota dis finitio, si non oportet mul totiens idem dicere in terminis,l.in diis nitionibus. Superfluum enim accidit hoc dicentibus. Super quae uesba Philosophi se arguitur. Philosopho non est attribuenda superfluitas, di praecipue illa quam ipse reprobar. Sed ponere plures disserentias in eadem dissinitione, dicitur & probatur a Philosopho esse supe suum , quia idem inquit multotiens diceretur, ergo posse ponere plures disserentias in eadem dissitatione, non solum non est secundum Philosophum , immo est contra eius intentionem directe.Si psi autε hie homo in hoc aduei satur, quod ante immediate taexponendo textum quim oppugnando, dixit esse nugationem tam postponendoquὶm praeponendo priorem disterentiam posteriori, quod quidem dixit sed male probari 1 Pliilosopho per illud dictum, in su
stantia non est ordo. Sed in omni multitudine disteretiarum in aliqua diffinitione assumptarum necesse est superiores inferioribus uel praeponi uel postponi, e go non potest secutam te poni multitudo distereti rum in dis sinitione sine nugatione. Nec potes dicere consequenter ad Aristo.ui illud tantum est uerum hypothesi negata,quia Arist. probat id absolute esse u rum per exemplum dicens. Nam quado dicit animal
habens pedes, bipes,nihil aliud dixisiquam animal pedes habens di duos pedes habens. Patri igitur quod eum bis idem dicatur, absolute & non per lup uti
nem cuiuscunque alterius,incurritur sulperfluitas,qua tu uocas nugationem, licet uere non sit nugatio, elago contra teipsum nune loqueris. Repugnat etiam
ueritati, quod possit dari disserentiarum multitudo, quarum nulla includat iam secundum nugationem
289쪽
ut supponis. Omnes enim disseremiae essentiales aut sunt adinvicem primo uel secundario seu in cosequεti oppositae, aut Eliabent sicut superior di iterior.Sed in una diiunitione non possunt poni plures differentiae luicem repugnantes , ergo si pollunt poni plures, ad inuicem comparabuntur sicut superior & in setior. Sed inferior lic semper includit superiorem ut ipsa posita no pol sit poni superior sine nugatione, ut patet iexemplo Philosoplii quia habens duos pedes includit habens pedes, ut & ipsi termini prae se serunt & etiam si praeponatur superior,idem bis dicitur,& sic accidit
superfluitas quam tu uocasti nugationem ,ergo non
possunt poni plures disserentiae iubitantiales in disii
nitione quin una includit aliam secundum nugationem iuxta tuam expositionem, uel ecunddin aliqualem supersultatem iuxta Philosephum & ueritatem. Cum uero ulterius ista salsa & repugnantia Philosopho & tibiipsi.& ueritati, probare seu declarare nit ris dicens: Nam si ponantur in dis unitione multae disserentiae ordinate non sequitur nugatio. patet ii, iuxta tuam suprapositam probationem qua dicebas quia in subitantia non est ordo, ideo siue transponantur siue proponantur disserentiae tequitur nugatio, nopossunt poni ordinate. Ultra enim duplicem ordine quae ab eis negas,alius non datur. Quod autem dicis nugationem non sequi multitudinem differentiarum
in diis nitione, nisi supposio opposito eius qd Arist. intendit, hoc inquam supposito quod ab ultima disserentia non sit unitas rei, ex dictis supra, saepeq; rcp titis, patet esse salsissimum.Tu quia Philosophus non facit illam derisibilem conditionalem, uidelicet. Si ab ultima differentia non est unitas rei, sequitur nugatio, ut supra manifestauimus. Tum quia si etiam saceret, adhuc non euitatur quin multitudo illa differen tiarum in una dissinitione positarum non sit uetur aliquo illorum duorum modorum, quos ambos asserit,de exemplis probat sapere superfluitatem,quam tu
dicis nugationem. Ouod ulterius addens dicis dii stationem dari per multas differentias si genus sit romotum essum est. Licet enim supra in principio huius icitus dixerit Arist.quod nihil aliud in diuinitio
ne eli u primum genus & dris, & quod nihil dissere,ia dici perplura, aut p pauca,aut per duo,scilicet per proximum genus & suam disserentiam, no tamen intendit quod nihil disserat quantum ad debitum ni odum diiuniendi, sed quantum ad rem significatam. Idem enim praeci te & formaliter substantia corporea, animata,sensibilis,rationabilis, significat, quod animal rationale. Debitum tamen modum distiniendi postea docuit, dum dixit ultimam differentiam, esse totam dissitationem,S: quod superfluitas accidit ponendo plures disserentias in distinitione,quocunque ad inuicem ordine sit uentur. Debet tamen poni explicite proximum genus in diuinitione ut propriu persectibile tecundum modum significandi , quod tamen est idem realiter cum illa disserentia, sed formaliter ab ea non includitur. Vnde si non poneretur,non notificaretur formaliter distini tum a prima potetia uinque ad ultimum actum. periores etiam difforentiae licet sermaliter includantur in inferiori, ut in praec denti defensione probaui, non tamen saperflue in ea repetuntur in proximo genere, in quo etiam forma liter clauduntur, quia in ipsb clausae comparantur ad
differentiam ultimam, ut proprium perfectibile.Non
autem talis comparat o explicatur formaliter phoequod in ipsi differentia comprehenduntur. Ad dcbi tum autem modum distiniendi necesse est talem coinparationem formaliter explicari. Pat tigriurialsum esse quod rite debitoque modo ab Aristo.inlinuato. possit aliquid diffiniri per remotu in genus A suas Oes disterentias, siue ordinate sue inordinate coiiancto. Probationem autem quam ad hoc conseque merinducis, licet in praecedenti defensione multipliciter impugnauerim & uanitati pimiam esse ostenderimpositam in expositione t rius, tamen adhuc contra
eam hic ubi eam repetis in notando tuo, aliqui d dicaut magis ueritas elucescat. Et primo dicimus qd Aricno facit illam,nee ex dictis eius elici potest. D notaretur etiam per hoe diminuta tradidisse doctrinam, cum multa hic addas ad hoc,quod ratio uim habeat, quae Arist. non posuit. Sed simpliciter & unico uerbo ipse ualidissime intolit intentum, ultimam, inquam, differentiam esse totam disinitione,quia aliis appositis contingit pius idem dicere, quod non oportet, quia est superstuum. En ecce si clare, si ualide,ucito Mbauit intctum. Quid igitur per tot anfractus caec ties evagaris Dicis enim: si unitas non est ab ultima differentia, cum unitas compositi sit ab ultima differetiacum haec non sit ultima, erit aliqua alia ultima de actus. Ecce quod supponis idem cum eum probare intendis, unitatem inquam compositi esse ab ultima dist etentia.Eadem enim est dubitandi ratio, an ab ultima differentia sit unita, disinitionis, & diis niti, cusint idem realiter & sor malite Sequitur. Et cum multae sint ibi, tunc illis esset aliqua differentia ultima de ultimus actus,& ab ea est compositum unu m.Si tibi responderetur quod non ab ultima aliqua sola, sed a multis illis Acut habet entitatem ita & unitatem tam
compositum quam distinitio,quid dicereturi Nonne& nunc supponis quod debes probare quod uidelicet ab ultima, tam compositum qiam eis finitio habent unitatem completi ut Sequitur. Et tuc aut erutduae, ut una.O mirabilis a,cessus. Quomodo potest haec disiunctiva state eum his quae praemissa sunt.His inquam.Si haec non sit ultima, erit aliqua alia ultimata actus, occum multi sint ibi, erit illis aliqua diu rentia ultima de ultimus actus.Nonne in his uerbis de
una ultima loqueris & in singulari 'Quomodo ergo postea immediate de hae dicis, uel duae sunt uel una Quod si dicas: De ultima disterentia a qua compositueri unum, & de illa a qua dis finitio est una, quaero an
sint durus una contra. Nonne hocusque deuet tum
est ex suppositione quod sit alia differentia aqua co- positum est unum ab illa a qua disso est una Sic. n. n- cepisti: Si unitas, Ldissonis non est ab ultima dita, cuunitas compositi sit ab ultima dria, cum haec non sit ultima, erit aliqua alia ultima di actus. Ecce quod nuc supponis duas, quia alia & alii, ut in litera etiam exprimis. Quomodo ergo statim de his quaeris, uessunt duae uel una Sed dices, i laeto an illa a qua dissinitio &suppositum habent unitatem,sit una cum illa que in ordine differetiarum in dissinitione positarum ultimo loco ponitur. Sed contra quia iam proupponit deductio, quod sit alia, ut patet per illa prima
uerba satis inepte coniuncta& pluries recitata. Non potest ergo nunc quaerere an sint duae uel una.Sequitur. Si una, erit nugatio, cum utraque ponatur.Sed nego consequentiam, quia diceret respondem in taet
290쪽
una realiter, & plures formaliter. Dicitur tamen qd illi tantum a qua habet unitatem est ponenda in disi finitione,quaecunque uere ultima est. Hoc enim qd supponis quod scilicet multitudo disserentiam pocst poni in diuinitione, sicut&hoc quod . scilicet ab ultima differentia diuinitio habeat unitatem, tu haubes probare. Non enim sic habet dii finitio unitatem ab ultima dria qd oporteat alias oes priores ponere quasi pultima piiciantur ut supponit iste. Sequitur.Si aliud & aliud di utrum; in actu,& ex duobus in actu ultimato non fit unum,sequitur quod ex illis duobus non fiat unum.Sed ad hoc ultimum respondetur, qd non essent aliud & aliud nisi secundum rationem,unde non dirimerent unitatem per se. Probadum enim esset,quod essent duae realiter distinctae in actu ult m Et quod postea inducit hic pro inualida hae probatione exemplum rei, contra hoc,inducit pro quo Philosophus illud proposuit Moe,inquam , quod sit superfluum dicere, animal habens pedes, bipes, & P consequens non debere has differentias in diis nitione hominis ponere,sed quod ultima est tota di sinitio eo quod priores comprehendat, ut clare patet in liter Sic igitur patet in multiplicibus salsitatibus , eo tradictionibus,& hallucinationibus resertae iunx positiones , euasiones seu impugnationes quas Anto. andriclara unam sancti Doctoris ueritatem induxit. Et haec de ptiesenti defensione satis superq; dictum sita et omnia benedictus Deus. ed. Laerto XIII.
Vniuersalia non esse substantias nem si de multis prae- .dicabilia iter in disinitionibus asiumpta, niuitis rationibus probatur.
pade cillens Ma almRombiurant,ut materia actui. Videtur autem etiam globustim esse maxime,ac esse principium ipsum ι-- e.pura dae hoc etiam tractenuis.
moniam uero substantia perscrutatio est, iteram reo deamus. Dicit ala scat bubie substantia esse, et pin qui duat se,o quod ex is,er -rsis. De duobus quiatim litur dictum est.Denim dictum quod quidereat se, erdes iecto. Quia dupliciter Iaucitur aut hoc aliquid em: ut animal pactionibus, aut ut materia actui videtur te amersale causa quibuslam esse maxime, π esse principium
Postquam determinauit Philosophus de substa tia secundum ui substantia dicitur quodquidest, lue determinat de substantia secundum ui uniuersale i quibusaei dicitur substantia,& circa hoc duo facit. Primo continuat se ad praecedentia Secundo prosequitiir suam intentionen ibi: svidetur autei possibile. FDicitemo primo,u, quia in ista scientiaestprincipalis perscrutatio de silicitantia, opor tet iterum redire ad diuisionem substantiae, ut uideatur quid est dictum, di quid restat dicendum. Dicitur aut suba cui ex praeuictis patet in id qd est 3tmqtiam subliniani ,scilicet materia, quae te habet ad formam substantialem sicut subiectum, qd est substariti acini pleta, ad sorinam acciestatem.
Et alio modo dicitur stibstatia quodquideraten, quod pertinet ad formam.Tertio modo dr stubstatiasquod ex his, idest compositum ex materia deso a. Et quarto modo dicitur substantia a quibbusdam uniuersale. Haec autem diuisio substantiae hicposita in idem redit eu diuisione posita in principio huius Septimi, licet uideatur este diuersa. Ibi enim positit quatit orissubiectum, quodquiderat. esse, te imitteriale, de genus. N subiectu diuisit i tria scilicet in materiam de forma de compositu. Eligatam manifestum est quod quodquideratesse se te. net ex parte sociarat,ponit quodquide ratesse locoso s. Ite quia genus commune eadem ratione ponitursubstantia qua&uniuersale, ut ostendetur concludit utrunq; sub uno mo.de sic remanent tantum quatuor modi, qui hic ponuntur. De duobus ergo istorum modorum dictum est. Dictum est .
de quodquiderat esse in iterum de subiecto, quod dicitur dupliciter.Vno modo sicut id, quod est ali
ad ens actia, sicut animal subiicitursuis passimnibus, de quici inque subtialia particularis suis accidentibus. Alio modo sicut materia prunais biiciturastui, idest sormae substantiali. De his autem dictum est, ubi ostensum est quomodo partes materis pertineant ad speciem uel adidividui ii Sed quia non selum materia de quodquidest uidentiat esse causie,std etiam uniuertae quibusdam, mi licet Platonicis uidetur maxime esse causa de primcipium, ideo de ho scilicet unimersali tractabimus in hoc eodem septinio. De substantus autem compositis de similibus tractabitur in octavo, quarum ea, quaein hoc Septimo tractantur, suntquasi principia. Deinde cum dicit Videtur nanque impossibilisubstantis esse questim uee rum,quaeum resurre dicuntur.Prima tianques flantia ruscuiusque,que propriamiusqueest, is si non inest.
uniuersale vero, commune hoc enim disitur uniuersale, quod pluribus natura aptum est inesse. cuivi igitur De erit substantia aut enim omnium, inullius.omnium vero est pose bile.unius autemst erit, eaetera quoque hoc erunt. quorumem substantia una, er quod derat esse unum , faς queunumsunt.
Videturenim impossibile esse ustoriam esse quod a
que uniuersaliter dictorum. Prinum missu stantia,que uni cuiusque oma uniustulusque pM mui inest alij unia versale vero commune. Hoc enim duitur uniuersis. quod pluribus in se nut m est.Oaus ergosastantia cerae tenim omnium, aut milis:Omnium enim nonop sitae. Unius autem sterit,eτ omnia haec erum oram erum una
substantia est,cτ quod Eserviesse unum, er ipsa unum. Incipiti uirere utrum uniuers uia sint substantiae,de diuiditur in duas partes. In prima ostenditu uniueris non sunt substantiae, licui quidam posuerunt. Secundo ostendit quantum adquid recte dixerunt hoc ponentes ,&quantum ad quid errauerunt,ibi. Sed species dicetes hic quidem dicue recte. FCircaprinui duo facit.Primo ostendit in comuni v uniuersilia non sunt substantis. Secundo specialiter de uno di ente,quae maxime ponebant esse substantiae rerum, ibist pniam uero unum dicitur. Prima dididitur in duas. In prima ostendit, puniuersaliano sunt substanti . In secunda quod no sunt separata,ibi: Manifestum autem ex