장음표시 사용
391쪽
sibi adue sant Ecernimi per supple, supple addunt eas 'quae nunquam Arist.somniauit,diueniculaq; sibi ipsis lit c modo parantes, & hin inde sicut damulaesagientes prosiliunt, ad hos inquam non solum non
est doctum argumentum inducendum ex Aristo.sed neque cum eis esset etiam disputandum, cum principia pro uoluntate negent apud Pl um,&omnes uere peripatheticos famigeratissima,ut praecipue in huius q5nis arti. patet.Vbicunque.n.Phs materiae naturam inquisiuit, & certe quam accurate. in primo inquam Physi.&. .6.8. I I.i2.Metaph.ac alibi saepius,nonis de materia parte compositi propinqua uel remota,Sede materia sensibis A intelligibili fecit mentionem, de exemplis tum in artificialibus,tum in natur
libus,nonnisi ac promentibus declarauitae tamen tape isti homines nonnis de quadam materia sui capitis interpretantur. Ad hos igitur non argumentum eliciamus inuictum, sed eis dicamus u diuus Thomo stiue loquutus est, quod unicuique fas est pro libito,dummodo uerbis uel intentioni Philo sophi non repugnet, quod ips deberent probare, quando dici Tho.expositionem spernunt. Quinimmo supereaquae dicta sunt, patet eius expositionem, Philosophi literam quadrare, cum de materia Pbs loquatur, qui distinguitur contra ratione tuormam, ut patet expresse in litera,etiam secsidum Antian expositonem, materia autem condiuisa sermae, est illa ex quare forma,copositu si, per hoe v, in materia sorma ipsi recipitur. Nee attribuit S. inuocabulis Philosophi noua de aliena significata,ut hic homo semper sa-cit, ubi inuenit ipsum Philosophum propriis phanta- sis contrariis .ci presertim in hoe loco, dum ipsam materiam dicit significare uel proprietatem indiuia
dualem,uel ueram materia m,quae est pars compositi ut contractam ad indiuiduationem, ues etiam ipsam totum individuum quod est totum materiale r spectu species &c.Cum tamen nullum illorum praedicto modo significet,sed latum ipsam materiam quae est pars compositi,non ciuidem ut indiuiduatam,sed etiam simpliciter quae si Diectum primum est formae
substantialis.& primum indiuiduationis principium. Signiscat tamen aliquando ipsam materiam proxima seu secudam, quae etiam subiectu dicitur,ut habes in s.& khuius. Posset autem di satis iuste conqueri Aris. in uocabulum a se pro distincto ac determinato significato assumptum,hi homines aus suerint multiplici aequi uocatione confundere,sibiq;magnam hane infamiae maculam inferri,u, uocabulo aequivoco, prodiuetius significati in uno etiam litem contextu, iuxta horum expositiones utatur, & nunquam aequivocationem eius aperiat.Sed nec Commenta.aut Alex. Albertus magnus,uel diuus Tho. caeteriq; Arist. alumni, fidissimiq; interpretes, donec his uiris tantomodo aequivocatio ista in refusione Philosophi innotuit, &pro doctrina quamuis fictio sit)ab eis assertur abso; timore.Sed satis nune de his. Vbi enim hic homo sei quinto allegat,in noli septima defensione, de hae
eadem materia sermonem fecimus copiosum. Benedictus Deus. Amen.
N. Propter piod idem sperara fimitia, avi masculus si
Solutionem gnatem positam adaptat ad terminos spale in qbus primo qone moueratisad ma' adapto iastutu & firmitia dicensit masculus & scemina sent ipecialem,pprie passiones salis,mates ponitur in ditione alibi rati utriusq;. Sed non coueniunt atali fui sitam&sor QD M'nia, sed ex parte materiae do corporis .Qδ patet ex hoc ν ide spernia pol fieri astulus & scentina, o diuersimode patitur aliqua passione, sta cisi suerit calor operans sortis, fiet masculus : cii aut erit debilis, fiet scemina. Hoc alit no posset esse uel cotingere si masculus&Demina disterrent spe. Non in.ex uno semine diuersa fili spem a ducunt.Q ita in semine uis est activa, Noe agens naturale asit ad determinata spem.M agit sibi simile. Vn relii sequitur u masculus & scemina non differant fila s. rmam, nec sunt dii tersa fili spem. Deinde indicit.
ci est aratas nequaquam esse ostendit.
aute, o incorrupti econtrari ni prurationis, determittata impote uia ne eesidi cer gemis egere pri Meervicorruptibili. A NT. QAoniam uerocontraria durersi eclaram bili au parii. tm c incorruptibilerent raris: Prauario erum Uinpotentia exterminata secesse diuerso ellegenere comptibilem incorru ibi
Postu Phs ondit ii sunt contraria, a non iaciunt QV da sat differre spe, hic ondit' sunt contraria q etia gno
faciunt: di circa hoc tria facit.Primo determinae sieuteoltu ueritatem. Seso excludit quoida salsam opinio- ptibile &ne,ibi. Nunc ergo diximus &e.FTertio inseri qs incori optidam corollariu ex dictis,ibi. Palam igitur qε non contingit Sc.I Primo ergo pinittit duo ad oti dendum epositum,quom primu est, u contraria sunt
ptibile&incorruptibile sunt contraria.QδA bat τὸ eo. . ex hoc in ipotentia opposita determinatae potetie dc . est quaeda priuatio,ut iii nono habitu est. Privatio aut est principiti cotrarietatis. Via sequitur, ut ipotentia sit contrariu potetiae. Corruptibile aut & Corrupti incor ptibile opponuturm potetia&i retia.
Sed diuersimode.Na si accipiat potetia coiter,sm ς' IVP hiqe se liet ad posse agere uel patiqecunq;,sic comi tu' 'ptibile fili potentia dicetur, incorruptibile G im polentiam potentia.Si aut dicas potentia Gqgno est posse ct in t εaliquid deterius,sic ecoiuerso,incorruptibile dice. Muplitur G potentiam, corniptibile uero rin in ten
tiam.Cum asit ex his uideretur cocludendii lco
ruptibile & incorruptibile diiset ut ,cochidit Usuntdiuersa gne. Et hoc io,sta sicut forma & actus rtinent ad spem ta materia 3c potentia ptinet ad penus. Vii sicut atrarietas q est fila sormas &aetiis, facit dpiam sin 'mem, ita contrarietas q est sua potenti iacit generis diuersitatem. Deinde cu dieit.
392쪽
erassus,cr niger, t meis albo nigro emitrarium sit. t te autem a Misis iae Udi Munominibo. ut mem non necesse est pio cuive vicoro ibitier comi Mesuersa leo, pulmad radam neque alla er nigrum. Haemenim inpresse e Diu, si fueruaeri satium, πυμ vim homo em utique er albus σnito. ει non mia Ingularium eris enim non simul aurus idem er niger. Equidem album contrarium nigro. Excludit quorundam falsam opinionem, & ci P corrupti hoc duo iacit. Prinio proponiteain. Secudo im2 probat bi. scit cotrariorum&cl Dicit ergo priino v probatio praemissa de corruptibiliti incorruptibili est accepta ex ratione horum uniuersaliunominum, secudum scilicet junum significa; potentiamin aliud in tentiam. Sed sicut quibusdalii detur ii necesse est st corruptibile N incorruptibile iusserant specie , sicut non est ii necesse in albo de nigro. Conuenit enim idem esse album denigrum.sed diuersimode. Quia si illud quod dicitur album derigis sit aliquod unitiersale, simul est album de ni riim quatit in ad diuersos. Sicut simul uerum est dicere, ut homo est albus propter Socra.de niger propter Platonem. Si uero fuerit aliquid singularitim, non erit simul album de nigrii. Sed tamen potest nunc esse album, postea nigrum, cum tamen album de nigrum sint cotraria. Et hoc modo dicunt quidam, ut simul in eadem spe possunt esse qt Ledam corruptibilia, de quaedam incorruptibilia Et idem singulariterqnq; corruptibile, de quandoque incorruptibile. Deinde cu dicit.
Verum contrarior 'cla' fecundum accidens p. tu dam inscit u ea,pis tire ductu unt,ac alia multacluxudam impollis quorum e corruptibili, crineorrupi bile. accis corruptibile estAccido nas contingit Mes.corruptibile uero eo m est, quae necessario insunt his,ubas in t , aut unuσiae corrupabile Cr incorem tibi.
Ie erit. contingit non in e ri corruptibila.aut si sta iam igitur utit in stantia cui precorruptibilium iecesse a corruptibile esse . eatim au rem ratio cr de incorruptibili est eorum enim ambo funi, piae necessaris iis t. prout ei rurer secundum φιod primo bocquirim corrupti tuis, 'a ptibile Ilud ueroincom espribum m iab tapia, re necesserit genere diuersa es.sedcontrariorum haec sudemsecundum euidens insint pubώ --- ncri sunt, tr alta multa. I auritemiis sibila,cuor esto corruptibile erincorruptiabili.GMIenim est corruptibile ccundum decidens.Num accidos cominu non e cistere, π corruptibile ex nec litarei existetitiam Us ibus inest Aulerit idem er unum cor ptibile et incorruptibiles continget non ensere ipsi ducor ruptibile. Ax substantiam uur, aut in substantia ne His s. eo mimile unicuiquecorruptibilium. Eadmue raratiocria vi correptibili. ne sitare enim existentia amissum. Insiantum igitur sec dum quod primum. hoc quidem comptibile De autem icorruptibili babet V postumo uno ne sege essedores.
ε Au ui ν Ex ludit praedissimo nimiem dicens, com dicta obio trariorum quaedam su*tia sude quibus cuntur
macchvsicut albude niam hoc de ius nune dictu elud: alia multa sunt limoi contraria, in ius loci utilietqddictum est s. id possunt simul este in eadem spe,di successive i eode singulari. Sed quaedam contraria sunt, de quibus hoc est impose , de
quorum numero sunt corruptibile de incorruptibile. iasiai corruptibile iii est G accias alicui eoru, de quibus praedicati ir,qa qd est Lm acciis, contingit non inis Corruptibile aut ex necessitate in
est his, qbus inest. At si hoc non sit veru,sequeres, G unsi de ille sit qnq; corruptibile, oc qnq; incorruptibile,qδ est polefm natura. Licet per hoc non excludatur, quin iiirtus diuina possit aliqua corruptibilia Fin si iam nam, incorruptibiliter conseruare.Sic igitur necesse est cum corruptibile no icetur finaccus,v aut significet subam eius. de quo meatisr,aut aliquid qs est in suba G.n.unu- quodq; corruptibile per materia, qui est de subaret. Et stallis ro est de incorruptibili, ua utrunq; ex necessitate inest.Sic igitur paterael comini bile de incorruptibile opponunt,sicut rin se pr cata, qti .ci dicatur de aliquo in tiantu limsii fui Giale de primo. Et ex hoc sequit ex necessitate, qrcorruptibi se& incorruptibile sint ghe diuersa. lanifestu est.n.q3 cotraria q sentin uno ghe,no sunt de suba illius gnis. N5.n. Gnate 3c trionale sunt de de suba aialis. Sed ales est potetia utraq;. Qδcunque aut genus accipiatur,oportet qδ corruptibile de incorruptibile sint de intellectu eius Unim pol e est ad coicent in aliquo gne. Et hoc tonabiliter accidi tam corruptibilium, de incorruptibiliunon pol esse materia una . Genus aut, physice loquendo,a mi sumitur. Vndo supradictum est, cr eaq non coicant in ma, senigne diuersa.Logice aut loquendo nihil prohibet quod conveniant in gne, inquantum conueniunt in una coi rone, ue t susae, uel sitialitatis, uel alicuius limoi. Deinde in dicit. Manifestum itaque est, quod non confingit talis oecies esse,quales quidam aiunt. erranaque ex hic quitim como ibilis ille utro incorruptibilii, ramulispecies eaedem specie cum particularibus esse dicantur,est non equivoce, qua
uero genere diuersa sunt, plus dictant quam Paeli cie. Palam igitur quod non confingis isse stulti tales, qua lis dicunt quidam. Erit enim homo , hie quidem corruptibiuia, hic autem incomptibilis. Equidem serie eadem dicunatur esegetes ei ς non qui Oct. Diuosa Moo genere plus
Contraria sum in duplici dii a. Corruptibile non pot
fieri incorruptibile, secus a dei
Corruptibile, & incorruptibile
t quod iii corollarium ex dictis. scilicet et non possunt essespecies se ratae, sicut Platoni,ci posuerunt. Ponunt enim auos homines, unuan Hesbii Isensibilem quiest corruptibilis ,& unum separatum qui est incomiptibilis, quem dicunt speciem uel ideam hoasSpes autem siue ideae dicuntur esse. eaden i secies m Platonicos cu singularibus. Et nomen 'ci noli aequi uoce praedicatur de Be&des lari, cu in korruptibile & corruptibile etiam me disseri t. Eina' sunt diuersami ς plus diuat , Qquae diutinuit specie. Attendς uni est autem, P o:, itaris licet Philhsephus ostendςrat, quod quadam cou- quo traria non siciunt differre specie. eques maficuit ouo modis differre etiam genere: tamen othnia contraria alu ferrς sitiquom. toficiunt disterre specie, si fiat compari tio contrarioriam ad ahq od teterminatum is album & nigrimi icononi u init diti ramo.s Metaph AA 3 te
393쪽
In hoc lib. lub compedio recollμ
conferunt ad cognitionem iubaatrarum separatarum.
re si ecie in genere animalis, saciunt tamen dister re specie in genere coloris. Et masci ilinum di soemininum faciunt disierre specie in genere sexus. Et animatum S inanimatum, licet faciant disserre genere quantum ad infimas species, tamen quantum ad genus quod per se diuiditur in animatum de in inanimatum, faciunt differre specie tantum. Nam onmes disserentiae generis sunt constitutivae specierum quarundam, licet illae species possint genere esse diuersa. rruptibile autem N incorruptiabile diuiduniper se ens,quia corniptibile est quod potest non eue. Incorruptibile autem quod non potest non esse .Vnde, in ens non fit genus, non mirum si corruptibile de incorruptibile non conueniant in aliquo uno genere.Et haec de Decimo lib. ' Decimitarimta'γδοααI L
Cum Sancti Thomae expositione.
Hane scientiam citi ri incipia uersari deteriminat ac circa qi x.Num item dc quomodo mathematica sint ueparata, dc quae uniuersalia omnium principia sint
Von itaquemientia ieritisque. dam circa priricipia est retex prioins, in pictus ad ea, quae ab aliis, iis pricipiis dicta sumisit , dubitata eg
ita circa principia' iaest, pala exprimis, visi hiis talitatum est adsimus aliud principiis. Quia parti lares scientiae quaedam eorum,qus perscrutatione indigent praeternaittunt, necessetat quandam scientiam esse uniuersalem de prima, quae perscrutetiar ea, de quibus parti cillares scientiae non consideratu. Huiusmodi autem uidentur esse tam communia quae sequuntur ens commune,
de quibus nulla naentia particularis consideraticii non magis ad unam pertineant questi ad aliam,sed
ad omnes commimiter: quam et substantiae separati, quae excedunt considerationem omnium particularium scientiarum. Et ideo Aristo. huhismodi scientiam nobis tradens, postquam persena ratus est de communibus, accedit ad tractandum
cialiter de substantiis separatis, ad quarum crignitionem ordinantur no lotum ea quae in hac scieria tractata sunt,sed etiam quae in aliis scientiis tractantur Et ideo ad inaniseisiorem consideratione de substantiis separatis habendat inprimo sub quodam compendio recolligit ea. pace dicta suntlam in hoc libro, quam in libro Physicorum, utilia ad cognitionem substantiariim separatarum. Secundo de ipsis substantiis separatis imouirit, circa medietatem sequentis libri, ibi. Se 1 quoniam tres sunt substantiq.IPrima pars diuiditur in duas. In prima recolligite , pcedunt cosideratibne sute. In secunda rec6'si t ea,q ad consideratione si δε-
3 De substantia quidem theb ica. Tria autem pri- . ea miserat ante considerationem substantiae. Primo mouerat dii bitationes in Tertio libro, quas in hoc primo recolligit. Secundo determina ratea qui ad coiisderatione huius sciae pertinent in Quarto lib. quae&hic secundo recolligit, ibi.sQuoniam autem Physi. scientia. ITertio determinat de ente imperiecto,scilicet de ente per accidens,& de motu, & infinito, & de quibus partim determinauerat in Secundo de Sexto huius, partim in Tertio physico - rii .Et de his i tertio loco hic recolligit, ibi. s Quoniam autem simpliciterens dec. Prima pars diui ditur in duas. Primo mouet diibitationem cim considerationem huius scientiae. In secunda cirrares, de qui biis in hac scia determinatur, ibi. Adhuc unum oportet poni. Circa primit duo facit.
Primo inquirit quomodo sit consideratio huius scientiae circa principia.& substantias.Secundo circa quae principi in circaquas substantias. ibl.3Sed nec circa dicta a physicis. Circa prinisi duo facit. Primo dubitationes mouet de consideratione huius scientiae circa principia.Secundo de consideratione huhis scientiae circa substantias, ibi. Adhuc utrum omnium substatiarum.ICirca primum tria facit. Prii nostipponit considerationem huius scietiae esse circa principia. dicens, ut mani sentim est ex primo libro, in quo disputauit intra ea quae alii Lin s. philosophi dixerunt de primis rerum principiis, sapientia est scientia quaedam circa principia. Ostesum est enim in prooemio istius libri, ut sapientia
considerat caiisas altissimas, de maxime uniuersales, de est nobilissima scientiarum. Secundo ibi. Ambigat autem quilam , vinimi βmspicuum par fit unam esses entiam, an mirer. st enim utram , una emis Ner contrariorum est, et inciser, contrarian suit. quod i nunam qualet has rure oportes. Dubitauit autem utique liquis, utrum unum existi rure esse oportet pi Etiam, scientiant,aut multas. si quis enim unam, a autem Usemper c trariorvi principia autem non contraria.Si autem non una.qitalis opor inponere bati
'Mouet quaestionem de sideratione hiiliis sese Dub ratiae q sapietia dicitur circa principia rerum. licens maliquisfotest dubitare,utrum oporteat capien- in Itiam sus considerat principia, esse unam scientia Datamestas. Et si dicatur vest una, uidetur hoc esse capienti, qtii contrarium, quia plura,de quibus consideratur conii lar tin una scientia sunt contraria, eo P irmam contrarioriim est ratio adcognoscendium alterum: propter hoc uidentur sub una arte cade e Sed princise plastrum cum sint plura non sunt contraria alio- quin non possent contienire in uno principiato Sa 'pientia ergo quaeest deprincipiis, non uidetur el-ie una scientia. Si uero dicatur unonestima, sed mi ires, non est eas aRisnare. Est auteni ueritas U Termina sapientia est una scientia quae tamen considerat tio quae ii plura piincipia, in alia ritum reducuntue ad unum genus, quia & hac ratione contraria sub una scientia eadunt,inquantum sunt unius Ois. Tertio ibi Irmisim gratiuam inpia' culari ustumi ,rest. '
394쪽
seda dubR Mouet dubitationem de consderatione huius in eosdera sciae circi principia demonstrationis dices,'ad' huc dubitabile est,utrum speculari pricipia demora sit ori maius sua parte, S siiciae an plis unius scicitae,aut plurium. Et si dicatur rium. unius, uidetur dissicile assignare, quare magis sit istius scientiaeu alicuius alterius,cum oes scientiqcommuniter eis utantur. Si autem detur i, sit plurium scientiarum,uidebitur dissicile assignare plures scientias tales. Est autem ueritas, Qui a scia' priueipaliter considerat ista principia, ad quam
consideratio pertinet communium qui sunt te mini illorum principioru,sicut en & non em,t
tum & parsin alia huiusmodi, S: ab easiae scientis huitis i principia accipitit. Deinde cum dicit.
E s. Praeterea,utrum omnium sub latiturrem,an non. iram lemn insile em cludio iam sit reddaere. si autem non
omnium una licertum est,siniam moti co tingit pia arandem scientiam ep.
AN T. Adbue ut om in antim , aut non stipiis PM demesum non omnim,siali difficile assigrare. Maium omnium una, non manimum i modo contingit Furium
eunti sentiam esse. Tertia du Mouetdiibitationes de consideratione huius bE de eonsi scientiae circa substantias,& quaerit dilo. Primoderatione utrum haec scia consideret de olbus subilatiis, aut
2 ι . non. Et si detur st non, dissicile est assignare de M
- ' bus sebstantiis consideret di de quibus non. Et sideri deoibus sideret, cusit una, remanet dii bium, quo eadem scia possit esse de pluribus, cuVerita, unascia sit unius. Et vetitas est, oeliis scia est de qu. i. oibus sebstantiis, licet de quiliusdam principalius .s de substantiis separatis, inqitantum oes conue- iniunt in uno gne, quod est ens per se. Seso ibi.
1ss. Praeterea, utrum circa με russolum,an etiam rea
decidentia. st enim clara accidentia demonstrarios, circa substantias non est quodst alter quaenam utraque,σ utras uncia fit arm strativa quiadem sapientis,que et saccidentia est .an vera, quae is calua prima , quaesi Muritia
rem M. AHτ. Adhuc utrum circa ubstantias solum, aut iam vim P x ,- ita demonstratio est si enim circa accidentia Omonstratio est circa sub iantias non est. Si autem altera, quae utraque,
G utrasquentiat Demonstrat a quiem sapientia qua circa accidentia. Haec autem circa prima quae substantiara Oualia dis . Qiverit utru demonstratio sit sotu circa subis, is an ineia aut etiam circa accidentia.Si.n.demonstratio a taph. fide. prie esset circa accidentia, Mad demonstratione,
xx solsse pertinet concludere per se ac tia de sebstantiis, iurit an iis, erit demonstratio circa sebas. Sed si dicatur, v alia demonstratilia scientiaesi silvarum, Ae alia accidentium pers quaerendii restat quae sit uir que earum. Et si utraq; eam si digna nomine sapientiae.Qula ex una parte ur Q illa A circa accidei ita sit sapietia, uademostratio Pprie est a nitu,& demonstrativa scia certissimaeli. Et sic urilis pientia sit demonstrati si est circa accidentia. Ex alia parte uret sit circa subas,sta cum se basit prima i entibus,scia qui est circa iubas ur est e prima. ueritas ut sapientia subas di accidentia cosi derat,inquantu conueni ut in ente, qd est eius subiecti sed silvas principali, siciit pse prima entia, di de his acentia demonstrat. Deinde cum dicit.. s. i. Ain circa cc; Io,quae in naris inbui diei es, ia
tuseo ι.taleenim ovonum hoc isero, in agendis, Crbis. quas Immotu, illi .erboeprimam mouet. talentis Musanimmobilibus. ero primum mouens non est.
Sednon arcadictas in 'Utis causas quaestram scien . AMY.tiam ponendum Neque enim circa quod uagratia . Tali par. 6. in bonum. locautem in operabilibus ex sit, σexistentibus in meis,c hoeninum mouet. Tale en sinu. Priumum autem mouens non est in immobilibus.
Mouet qones magis spales de consideratione Qui ista duhuius inae, de primo circa quas talias sit considera bo, an m tio huius se Seso circa piae principia.ibhi Dubitabit aut utiq; Circa primu mouet quatitor qones. Et primaq6 pertinet ad cassutarum sensibi- euutilium dices, 'ur ponendum hac sciam quam Tisaea quaerimus, circa quatuor gnarariam, de quibus dictum est in labro Physicorum: quia maxime uideretur esse circa cana finalem, qeli potissima inter alias. Sed non ur esse hac scia scirca id cuiusgratiat .Leirca cani finalem, quia finis habet tonem boni. Bonu aut consistit in operationibus, de in his qiue simi in motu.Unde in immobilibus sicut in mathematicis,nihil demonstratur percam final E Et manifestum est v, finis est qa primum mouet. Moueta .essicientei Primum aut mouens non up esse in rebusimobilibus .Est aut ueritas,ui haec stia consi- Velitas .
derat dicta gnatam, de praecipue tam sorinale de qu siti. finalem.Et ultemus finis qui est primum niouens est oino immobile, utinfra ostendetur. Seso ibi. Et omnino dubitationem habet, utrum circuρUbiles substantias est, quae nune quaerit inscienti oransdeirca aliasquasam. etenim suim alias, aut circa*ecies eruprostra, culcircumad uica. quia aulemlecies non sint manifestum est. Totaliter aurem dubitationem babet, utrimquidemiar, AN T. easensibilissubstantios quaestia nescientia, cui nos, p/nD sidcirca quasdam alias. Sieniri circa alias ut ei reales, aut cure amatbemarica. Uespatiat.s, non sunt pala. Mouet q5nem de consideratione sit harum sen sexta du-
milium, di quaerit, utrum haec scia sit circa sebassensibiles, alit non.Siai. sit circa Bbstantiassensibi ibi litiles.non tardisserte a scia Naturali. si aut circa alias substantia. sutas, dissicile est assignare circa quas alias. Aut selisibiles. .mestscirca spes .i.circa ideas quas Platonici posueruntiaut est circa mathematica,q etiam quida
posuerunt esse media inter ideas Se substatias sensibiles, sicut sunt superficie dc lilaeae. de figurae, Scalia hutiusmodi.Sed manifestum est per seperiores libros, Us es non sunt,i idest ideae separatae,&de
mathematicis statim quaeretiatam autem ueritas Velitrihuius quaestionis ui ista scia determinat de subna quκλιtiis sensibilibus inquantum si int sub non imum tum sunt sensibiles de mobiles. Hocenim proprie pertinet ad naturalem Sed propriaconsideratio huius scientiae est de substantii qua sunt idet, nec mathematica separata, sed primi motores itinfra patebit. Tertio ibi. Attamen etiam fi quis eas ponat esse , dubitationem nass.
buti, cur non, ira se habet de caeteris, quorum stules sunt. quemadmodum de matbematicus duo tem, quod
395쪽
A N T. Alioren dubitationem bibit clinip nat promer i quidem non qu/niadmoedum in mathen autus, i baut G in aliis, q riamsint spectras Dico auatem, quia maιbeurunca quidem inermes a spe Gram po nant π sensibilum luitona piaedam praeter sero e bis.Tert avum homo non est, tuque e pu praeter auton G singulares. Semla du . . Mouet tertiam dubitationem ex incidenti. bitatio, an Quia erini dixerat manifestui nesse θ non sunt de matheta . N imaticis, utrum sintseparata . Ostendit primo snon, quia si aliquis ponat species separatas,in mathematica separata praeter substantias sensibiles, quare non est ita in Onan bus quae habent species, sicut i mathematici .ut sciat mathematica poni, tur viedia inter species & sensibilia. quasi quaedatertia entia praeter species & particularia qsunt hic,ut linea mathematica praeter speciem lineae lineam sensibilem,ita poneretur tertius homo, &tertius sequus praeter autonia. per se hominem, di per se e linam, piae rapelhabant platonici ideas, ct equum di homine, singulares. Sed in his plat nici media non ponebant, sed solum in inathematicis. postea uero eum dicit.
nihil enim ho rum to est pule mathematicae sentiae Primini. At vero me circa mathematica est. qtis nane queri rursui vita.nahileni bora separatum est. Verum iuc
Si remiseri non est ali cum ei rea qualia ponen don ociari massemarium Mnest enim ut circa ea quae bis. Horum enim nullum est, quale mathemat quae runtsi turum. Neque enim circa mathematica - tar' i estistula.Sehoabiti enim ipsorum nullum. sed . fuso bilium Iab tintur . corruptibila enim istit in obiicit in contrarium, imia si non sunt mathe-ptrarium, matica separata, dissicile et assignare circa quiniathematicae scientiae negotientur. Non enim ne
sociari uidentur circa sensibilia inqitantiam huiusmodi quia in illis sensibilibus non sunt tales lineae, e tales circi ili quales scientiae mathematicae luaerunt. Vnde uidetur necesse ponere quasdam
3 ς ix lineas, At quosdam circulos separatos. Est autem ueritas,quod mathematica no sunt separata a sensibit ux secundum se, sed ibium secundum rati nem,ut simraostensunt est in Sexto, de infra deci a itur. Et quia hanc dubitationem ex incidenti interposuerat de separatione mathematicorum ea occasione quia dixerat manifestum esse,quod species non sunt separatae, conseqtienter cum dicit, Neque etiam circa mathematica, Fredit ad quaestionem principalem, qua quaerebatur circa quas substantias sit ista scientiae Et cum ollenderit m non sit circa species,quia species non sunt f parat nunc ostendit eadem ratione, quodno est circa mathematica, quia nec ipsa sunt separata, csecundum esse sed non uidetur esse circa sensibiles substantias, cuni sint corruptibiles & in motu existentes. Est autem ueritas huius qonis,quae si , pra posita est. Quartam dubitationem ponit ibi. ' Et omnino dubitare ali ιisposia qualisnam sirentiae
sit. de matbematicorum materia dubitare, in enum tiara
ratis eo qu)i circa ea, quae in seprincipium nraus er qui
tis bab es, omnis raturalis intentis est. Nec illius, Me sed monstratione,c sisentia tractat.cirea naclo is ni m gentis,considerationemficit. Totaliter avrim tabitabit uti pis alus u. cuius seientia A N T. dubitareti mathema reartim maiora. nequet 'st. Par ι o. 'c propitir circa habentia in τ' principium motM σq retunaturalis omne egi negocium. Neque etiam inundentis de demonstratione G sciantia. cura Met u gemis. u.
in uilitionem facinRelinquitur igitur propo rara phils phiam deius e fueratae fame. Et quaerit cuius scientiae sit silubitare de male ria mathematicarunt scientiarum ,i.inqui re de A a quiri quibus mathematici considerent. Non enim hoc selamperis est scientiς Naturalis,propter hoc ut totum nego n- - eium Naturalis philompniae est circa ea, chilli bent in seinsis principium motus & quietas,quae iraturalia dicunti iri Unde de hac dubitatione se tale. non intromittit Similiter etiam consideratio hi
ius dubitationis non uidetur pertinere ad illam scientiam,qim: intendit de demonstratione destia mathematicorum quae dicitur mathematica sciε tia, quia hiiiiiisiodi scientia praesupponit huius modi materialia,siue huiusmodi subiectum in circa ipsum aliqua inquirit. Unde relinquitur P ad hanc philosophiam pertineat considerare, de quo
tractant sciae mathematicae. Deinde clim dicit. R. stat impie philosiophum propostiam, de b sit rebus i s s s. tractare. Darium it autem prefectos bae, piae quaeritur lentia, pone a 'circa principia,quae a quibusdam elimenta uocantur.haec autem omnes inesse compost disponunt. At magis uideatur, uniuersali eam oportere esse, pie p. erit ursicientia. omnis enim ratio. omniso
Dubitauatit mutis ali suo querere, a ANT. ta Asentiam cir principia uocata ab aliquibus elamen p.r. 3.M.Haec autem omnes in ex lentia compostris ponunt. mistis autem utique videbitur uniuersalisi oportere e se pissutam silantiam . Omnis enim ratio er omnis sesentia
uniuersaliam, Cr non extremorum. mire erunt ut quem primorum generum.
jnquirit circa qualia principia sit considera- di M.tio huius scientiae,&circa hoc mouet tres quae- Anii astustiones. Primo enim quaerit,utrum haec scientia sit
circa principia,quae 1 quibusam elementa dicun zb dis,
tur.Quod uidetur ex hoe, quod omnes ponunt ele nenis huiusmodi principia esse ineris lentia, ideli intrin uocantur. seca composito. Et ita oportet ad cognitionem compositorum, ut ipsa cognoscanti ir.Sed ex alia ratione uidetur, quod ista scientia sit magis iiii uel lium,quia omnis ratio de omnis scietia uidetvresset uniuersalium de non extremorum, F idest particularium, ad qui dii silio communium terminaturae sic itidetur, ιν ista scietia maxime sit priorum generum. Et veritas est,quod haec scientia vὸ ini, praecipue considerat communia, non tamen quod quastiticomunia sint priticipi sicut Platonici posueruti Considerat autem & principia intrinseca rerum, sciit materiam S: λ ain. Secundo ibi.
Haec autem μηίIutrint enf.er unum haec enim mariami putabuntur cuncta mira continere. π maxi , ἡρrineis parasimilari. eos inaturaerii sint. corrus is Mn. que eis, simul caetera quoque pereunt. Omneenim, enserinum.muttissatum necle est. νια rencie metuis pot
396쪽
ticipat gentre, hoc dicto non vi batin ea temeta poture, neque principia. Haec autem fient tarque O cr unum. Nec enim mari.
eMon quo i autem diseremiasinis meis particip.re, stponat quis ipsa genera , diis renita autem nun tenere participat: se non Mique induntur oporterere ipsa ponit
Mouet secundam diibitationem. 'idet irreni moritat pia ex una parte unum & ens sint principia &g cipia ec se nera, quia haec maximae uidentur continere om-nci . via suo ambitu communitatis. Et maxime uidem tur esse principia, quia sunt priri a naturaliter, Meis interemptis interimuntur alia. Omnia enim sunt ens & unum, Unde si auferatair unum 5e ens. omnia alia auseruntur,sed non conuertitur. Et sic uidentur esse prima naturaliter, cum prius naturaliter dicatur , a quo non conuertitur consequentia essendi. Ex alia parte uidetur, in unum & ens non sint genera & per consequens nec principia,
signa sunt principia. Nulla enim dii serentia parti cipat actu genus, quiadiecretia semitura forma, penus autem a materia. Sicut rationale a natura intellectiva, animal a natura sensitiva. Forma autenon includitur in essentia materia actu, sed mat ria est inpotentia ad ipsarri Et similiter differet tia nonpertinet ad naturam generisaed genus habet disterentiam potestate. D propter hoc differentia non participat genus, quia cum dico rati nate,significo aliquid habes rationem. Nec est de intellectu rationalis ' sit animal. Illud autem participatur,qnodest de intellectu participantis. Et propter hoc dieitur,u,differentia non participat senus. Nulla autem posset disserentia sumi, de cuius intellectu non ellet unum & ens .Vnde unum& ens non possunt habere aliquas differentias. Et
ita non eos sunt esse penera. Cum omne genus lia' beat disterentias. Est autem ueritas, Punii & ens non sunt generia ed sunt omnibus communia arra
Iogice. Tertiam quaestionem ponit ibi. Denisi maris principiu est quod sui M , quam quod
minus tale fit tim uero eorum piae ex genere svusti pluior clii generumlo cenim induciis stat generanero plures si reus, G silo entes dua sumur m gi cres, φιam genera videantur principium esse Patenus veros cies fimur cum generibus pereunt aenera maris assimulantur principiis. principum nanque est, quod cointerimit. Haec utique eτ huiuscemodi aliasint , quae dinsationem tabent. Adhue autem .stmetisprincipium pisUmplicius, eo quod minus tale illima autem eorum,que ex genere, Piciora rneri undiis lis enim genera duram inprura π orentia Gudunt magis utique principium vide. bitur essest retergeneribus.Qsa autem cointerimunturgeneribus eclogenera principiis a risitimur magis. Principium enim quod intermis. Mae quidem igitur dubitatio. nem habenta 6 σ talia sunt altera.
Et eli dubitatio,utrum principia sint magis geAn princi' nera quam specie ς,& primo ostedit quod species L istentia py mi', quam Vnera, quia quod est
ita Mic simplicius,cii magis principi αMdspecies uiden
c t M V stur esse simpliciores. sunt enim indivisibilia, ad
qui terminatur lilii sio generis formalis. Sed genera in plura& disterentia specie diuiduntur, e go niagis uidenti ir principia esse spec ies quilii nenera. Sed ex ea parte qlia genera constitui int species, non econuerso, iridetur genera esse magis principia. Hoc enim eli de ratione principii.quia eo remoto alia remouentur. Eil autem iteratas P Veritas
uniuersalia sunt principia.cin cognoscendo, de sic q inti genera magis sunt principia, quia simplicioria. Et ait dividantur in plura quam species , hoc est, quia continent plura in potentia. Sed species continent plura in actu.Vnde sunt magis diuisibiles perna iam resolutionis compositi in simplicia.
pia sint aliquat aliae subsuntiae praetereas , alia principia.
I m utrum NMndum est quicquam praeterpolicula. O ,
intinua sunt quae uero praeter angularia sunt,aut gene
firmiaest. cur enim hoc imposnlulesti ictum est. Adhuc uirum oportet poni aliquid praeter gularia, A N T. και nonstaborum quaesita scientia. ed haeci ita cras Par. i. Meropraeterst gulariageneruauist ecussum. Sed ni trius horum quaesita muscientia. Propter quod enim ima
postibileia di est Post quam Mouit dubitationem de consideratione huius scientiae hic mouet dubitationem, de his qua in hac scientia considerantur. Et primo de substantiis.Secundo de principi .ibi. 3Adhuc autem squidem est Nirca hoc mouet duas dubitationes, quarum primaest,utrum oporteat aliquid poni in rerum natura existere praeter singillaria, aut non . Et s dicatur quod non, uidetur sequi, quod haec scientia, quae nunc quaeritur, sit
rum non in scientia.Si autem dicatur, quod albDubones de psidera. in ab haeicia. Prima
Ollarium,3 quaelibet alia. sed hoc uidetur ini. 3ssibile,quia singularia sunt infinita, & infinit iam non in scientia.Si autem dicatur, quod albquid existit praeter singularia, oportet quod sint
uel genera, uel species: sicli,c scietia eis et de generibus uel speciebus. sed quare hoc sit impossibile dictum est prius quia nec genera, nec cies uidentur esse principia, cum tamen hic sit scientia de principiis. Et veritas haec est, quia nihil est in reriam riatiira praeter singularia existens, sed tantum in cqnsideratione intellectus abstrahentis communia a propriis. Secuta dubitatione ponit ibi.
Etenim omninobolusionem babet, utrum arbitranda
Haliquamsiparatim substantium praeter soli bilis sis. Ilantias,cThas quae bissiunt, ann infidi Meldientia, Crcirca illa apientiam ver a quaererenaque semur iam quandam,oe brevinctispropositat dico te uid Ny quid persese radici M, er in num sensitatum exiliens. Eloim totaliter dinrationem habet, trum oportet aliquam emimari subdantia sepirabilem praeter ferambitu substantius t eas quae bis, amnesed eo entia, ercirca haec sipientiam exsere Merere quid morimui muraliam quanda ex propostium est De nobis. Dico
397쪽
An sit qua separabilis praeter i.nsibiles stib- statias qoae tune hie di
pter qua da n substatias sensibile, sit aliqua
ter leti sibiles Libstantias, quae sint hic & nunc. Et haec quaestio necessaria est hic ad qiiaerendunt: uasi nihil est pler sensibilia, tune sola sensibilia suntentia. Et, cum sapien tia sit scientia entium, sequitur quod sapientia sit circa sola sensibilia, cum tamen iit hac scientia uideamur uti aerere quandam aliam naturam separatam. Et nc ad propositum huius scientiae pertinet quaerere,si est aliquid separati ima sensibilibus uel non. Et quicquid horum detur, sequitur alia quaestio . Et ideo consequenter dicit. Item a praetersensibilis sub tintias salutita alias bis stati diraei res alti 'mora ponenda sit. cur enim
magis praeter bomites, piam praeter equos ut alia anima. lia tu e vino etiam si sat bis sin libiu, π corruptibili is fastutiis altas sempiternas aequalis ponere profect)extra rationem c evideretur.
Adbue autemst praetersensibiles si tintiat est aliqua alia substantia . praetin qtialis sensibitis oportet ponere hane esse s QDd enim magis praeter homirus, aut equos,
quam aurem animalium ponet qui sinant, aut totaliter inanimatorum Aequales quidemsensibilibus er comptis bilibus sub lanius perpetitas alteras constituere, extra raationabiba vitibumrutiqMeddere.
Mouet qonem que ur sequi, si ponatur aliquid separabile a sensibilibus,qtiae quidem quaestio est.
Vtrum praeter omnes siciliantias sensibit es sit aliquid separabile, aut praeter quasdam tantum. Si praeter quasdam tantum, difficile est assignare rationem praeter quales substantiarum sensibilium oportet ponere substantiam separatam ,& prae ter quales non. No enim uidetur esse ratio aliqua, quare praeter homines de equos sensibiles sit limmo & minis separariis, ει non similiter de aliis animalibi is 5 etiam de aliis inanii nati scii aute prae ter omnia sensibilia sit aliqua substantia separata, seqititur quod oporteat ponere aliquas sitbstantias separatas perpetuas, Guales numero substa tiis sensibili biis de corniptibilibus: utis sicut est i comiti bilis ita sit ho i comi ptibilis & equus, tabos,& etiam in rebus naturalibus aliis. Et . iii- detur cadere in irrationabilia. Deinde cum dicit. Q st id pia minc quaeritur principium ion est a corporibus separabile, quod a rud magis, quam materiam quis ponet ut baecinctu quidem non est potentia utra est. Magis itaque, de principatuu ea vinatur esse principium , is forma. uerim bee quoque correptibilis est. quare omni.no, non est perpetua substantia, er per se separabilis. Sed Me, ineomeniens est. videtur nanque esse,ae ab ipsis maxime gratia praeditu quaeritu ri tanquam sit tale principiam, de tali, substantia. quo nanque patio ordo erit, non existente aliquo perpetuὀ separato,ac permanentes si aurem non j parabile a corporibus questram nunc principium est, quod ut is aliud φι Amnet magis materialbo tamen assu quidem non est, potentia autems. Magis utique princ um principalius hieoia bitur esse species esIorma: Me autem eorruptibili. quare totaliter non est per petua substantia sepirabilis o Leundumse. sed inconuoniens.videtur enim π quaeritur fere . tra lamitas to. quam existens quoddam principium σs statia talis. ο modo enim emordo non exist Me in principio perpe
Mouetaliam quaestionem, quae dicitur sequi, sit T s I sonon sit aliqua substantia separata a sensibilitius. Et est quaestio quid sit primum principium.Vtrum. Lmateria uel iocinae ex his enim duobus cona ponutur substatiae sensibiles. Videtur enim primo aspe
ctu quod nihil magis possit poni pricipiam quam
materia,quae est primum subiectum,& semper manet, sicut primi naturales posuerunt. Sed hoc ut uideriir non potest esse principium, quia materiano est in actu, sed in potentia. Et ita. minus naturaliter sit prior potentia, ut in Nono habitum est,uidetur quod sit principium species & sorma, quς est actus. Sed nec forma potest esse principiti, ut uidetur,quia sorma sensibilis uidetur esse corniptibilis. Et ita si sorma sensibilis sit primum pricipium, uidetur sequi quod nulla substantia sit petua,quae sit separabilis,& secundum se existens. Quod uidetur inconueniens quia a famosis philosophis,& quaeritur aliquod principium perpetuit, di separatum N aliqua talis substantia, &hoc rationabiliter. Non enim esset ordo perpetuitatis in rebus, nisi esset aliquod principium separabile N perpetuum, quod daret rebus perpetuitatem. Et veritas harum qiiaestionum est,quod est aliqua substantia separata a sensibilibus, non quidem mecies rerum sen stibilium,ut Platonici posueriit, seu primi motores ut infra ostendetur . Deinde cum dicit. ii m si s aspis storia, o principium natura tale
quali nunc quaerimas,ta hoc omnibus unum, G idem,pera petuis, atque corruptibilabus,diabitationem babet, cur cum
idem principium sit, quaedam, quae sub illo principio sunt, e terna sunt, quaeda non.er hoc enim inconueniens est saliud quidem corruptibilium principium, aliud aeternorum est. si etiam corrupti&lium, et in est , maluer dubitabimus, cur enim principio aeterno existente, non sint etera , qua sub aeternosura corruptibili uero existente Aliud quoddam huias principium H, er illicis aliud, σ Me in infestum
Adhuc Et siquidem est aliqua ustantia er principium
tales cundum natu ram,quale nunc quaerimus.σ Me unuomnium cx idem perpetuom er corruptilium, bitatio.
nebra propter quid quid e reci principio existente raec quia desunt perpetua eoru ,quae sub principio, hec aute no perinpetua hoc n. mconueniens. si aute aliud quidem principium est corruptibilium,aliud autem perpetuorum: quatim perpetuum quod corruptibilium, similiter dubitabimus. Propter quid enim non perprim principio existente , crque sub principio pontus conru ibali autem existente. liud aliqvid principiam tu bulas,er arus alterum, T hoc in infinitum procedit.
Mouet quaestione de principiis, & primo qualia sitiat. Secundo quae sunt. ibi. Si autem rursus aliquid FTertio quomodo se habeat adinvicem. ibi. 3 Adhuc autem utrum principium. quaerit ergo si sit aliqua substantia separata & principium ut ni ac
quaerimus, iitrum sit aliquod principium omnium .s corruptibilium Se incorruptibilium, uel non. Si sit principium aliquod omnium, dubitatio remanet, quare ex eodem principio, quaedam fiunt perpetua , qusdam non perpetua. Si autem aliud est principium corruptibilium, de aliud incorrupti stultum, adhuc remanet dubitatio. quare
cum principium sit perpetuum, ea, iis sunt ex primo non sunt perpetua Si autem principiu sit co ruptibilemum prin
398쪽
ruptibile,omne autem corruptibile est generabile,omne autem generabile habet principium, sequitur quod principui corruptibile haneat altria principium:& illud,siud:& sicini finitum. Quod est impossibile, ut ostensiuii est supra in Secundo. versiai Liveritas est, quod primum principium omnium est incorruptibile.Sed quidani propter longe distare ab eo sint corruptibilia, in qui ous generatiodi corruptio causaturῖ causimi media, quae esti corruptibilis secundum substantiam, di variabilis secundum ubi. Deinde cum dicit. 3 Q3ὀd Ilain rursus semaxime Misentur immobilia princim esse era er utrum potiat, primo pudem nisi quod ad cr sub lani iani ut ne eorum gnora, quomodo;
omnibus ens praedictitaris quibusJam sero etiam νηι .cuncta utro entia substantiam essu Apum est.
AN T. si autem rursus uti pus putata maximenincipia immo.
re is parabilia a perses Taria autem quaerimm perpe-rea,piae C priuia principia. si uero hoc liquid er stillantiam utrunque is oram gruficat , omnia erant sub lavitae vita. De omnibus enmenspraedicati iti de quis: dam diuEermarum. Substantum aurem esse omnia e uiasib. m.
dub., usi aerit quae sunt principia, & primo quirit de
opinione illorum, qui possiemi principia unima deficit hoe si eos, quia sunt in ime immobili . Qualitercunq:
quid bi, enim uarietur aliquid, semper remanet imum diiuncialia. en .Sed ex eorum opinione consurgit duplex dii. bitatio,quarum una ei uitrum unum & ens signis,
cath e albuid & substantiam. si enim non non potuerunt esse separabilia di per se existentia.Sed i lia principia quaerimus,quae sint perpetua & separata existentia. Si autem signi Mat hoe aliquid de subliantiam, sequitur st omnia lint si antie& nihil sit accidens, quia ens predicatur de omitibus cntibus, unum autem pdicatur de quibusla. Qui dam uero sunt, quae in multitudine consistunt, de quibus uere manifestum est qualiter praedicetur unum.Hoc autem est salsum, alumnia sint substantiae.Vnde uidetur stimuin & ens non significent substantiam.
s. . Item illa, et primam pri icipium in unum diuint, et hors stantiam esse, ex Metium,er muris,primo mimorum generant. er hunc substantiam se die mi, quinc catingit ueram es, quod scisur alitatem naque,cτ caemorum compo strum numerorum utrumquemque, quonam modo unum inussigere oportus de hoc enim nee dicunt usi quid,nec ut duolfaciles'. Asbue aurem primum pri icipium cliad unum Getibus p. . . OG hoc sit stantiam mira autem Tinatem nuriurum generantprimo, eria usibstant dicantes. q. Moc tingit quod dicitur utrum esses Duatitatem enim et reliquois
rum unamquemque ninerum compositorum, quomodo unu
res enim unum principium & substantiam, dicunt, iis ui UςΝ in 'materia generatur numerus tan. dieebai in q; Um primu essectus.Et hunc si memna dicuntiiqui. iae substantiam Sotia non uuletur es*verum.
a simu aerias componitur em uno Se materia, oportet ut sit aliquid unum, sicut quod componsetur ex anima S materia, oportet u sit animatum.
Sed quomodo dualitas de quilibet aliorum numerorum qui sunt compositi ex multis unitatibus, siunt unum ut dicunt Platonici, nec facile est asi gnare, ut possit dicies le relictum ab eis,quas de facili intelligibile. Secundo ibi. Siquis uero lineas,aut quae bassiquuntur dico leni illasa. mas superficio principia esse ponas, bo non sun substan t separabiles.urrum cistones ex duactones, illa qui insuperficierum,be uero corporum puncta uero lineam sunt, π etiam ipsarum earundem te bii. haec autem omnia, in
aliis intra nil tisiparabile est. Si uero lis rasaiahistabita: duo autemsuperficies m. AN ma ponat quisoncipia. Haec autem nonsumsubstantiaesea pM parabiles. Decisiones autem er diuisiones rae quidem supero
scierum,hae autem corporum, nisu autem linearum. Adatae autem termini emisitim borum.omnia autem exolutum alas,er separabile tam est.
Prosequitur aliam opinione de principiis. Qui- di M. dam enim posuerunt lineas de habitaF.i conseque An linea Scter ne habentia ad ea i superficies esse principia, sup quia Ponςbant cor racon diti exsuperficiebu, ' Ir ta superscies ex lineis. Sed manifestum est, quod huiusinodi non sunt substantiae separabiles N per
se exilientcs, qtita sunt quaedam decisiones o diuisiones ineae quidem superficiem, superficies corporum, puncta uero linearum. Et sent etiam tem ini eorundem puncta Dineariura,& sic de aliis.Punctum enim quod est in extremitate lineae, est ter- 'minus lineae. Quod autem significati iraini infra '
lineam est deciso lineae.Et similiter est de linea ad 'supelliciem, & desupe ficie ad corpus. Manifestuest Eutem, ν termini & decisiones sunt exulentia in aliis sicut in sibiectis.Vnde non possent esse separabili Et sie lineae desuperficies non sunt principia. Deinde cum dicitiarem quonam modo arbitratum 'inmus erput sub EEss. pantiam esse omnis ni uesta stantiae, generatio est puniuuerrimi nisu. pundium enim diuiso est
adhue quomodo Ab stantiam existimare oportet unius AN T. Opuncti substantiae cladem enim omnisgeneratio est luncti autem non e l.Diui o enim punctum exhibit. Inducit aliam rationem, dicens quod non m
test opinari quod sit aliqua substantia unitatis &puncti, quia substantia non incipit esse nisi pes se-n rationem. Cum autem linea vividitur iactu, i in I a dii isto est punctum. Est autem hariam quaestio' veritas mi iuueritas,u nec umina nec lineae&sapertacies quaesiti.
modo arbitrandumsupri pium ab muriam esses
Dubet autem dubitat em, croportetqui sciolis ANA esse ruersilium, ertulit: sub tantum autem non an πώ par
susto se, magis umbocae quid se rasile. - β. a principia est scientia , quomodo oportet principi erus marisu laniti Ot . . in Post quaestionem de uno&ente, dedimetio-
399쪽
lla sit in nibysi nouel ouaestionem de substantiis,&prinio triuii . quaerit utrii in uibstantiae sint principi a. Et videtur unon,quia omnis sciem est unitierialium,& qui . libet scientia esistatis uniuersalisbi alicuius subiecti uniuersalis determinati. Sed substantia non es de numero uniuersaltu, sed magis est hoc aliquid separabile,idest per se existens. Et ita uidetur vde substantiis non sit scientia.Sed scientia est circa Veritas principia,ergo substantia non est principium. Et quisu, veritas est,ilicet uniuersalesi non per se existant, tamen naturas eorum quae per se sebsisti mi est G. siderare uniuersaliter. Et seci indum hoc accipiun tur genera de species in praedicamento substantiae, quae dicuntur secundae substantiae,de Ous est sciα aedam etiam per se existentes sene principia, quae quia immateriales , pertinent ad intelligibi lem cognitionem,licet excedant intellectus nostri
comprehensionem. , is s. um arm est si dintrarearictum, d eo auumma terram, τ quod ci ea est non tiamst ne l. q. e in materia sumsmnia eomptibilia sunt. quia I est alii; ini, θή cies πιο rara prefecto fuerit. boeitaque, in quivi. re'. mpnbusis non est, ii 'ili determinare dian quibuta enim, manifestimi est non es specim sepirabilem, ut pura do .
Axet. A cutrum est alui uid praetσβnolim aut non mico parili. auremmateriam,ta quodcum bacisi mentation,quae idem in mattara corruptibilia omnia.s autem est ad ,
bcies utique rei ter forma. Hoc igitur in quibus est, ex in pabus non, ile est drireminare. In si ibusdam eniimpa iam non exili cuspirabilis 'ecies pura domas.
L t c τ i o III. An sit alia quod principia pra
im eadem ridero, auti cie triu
Secundo quirit ut in si aliquodIprincipium praeter synolon, F idest praeter simul totum quod
est compositum,aut non. Et exponit synolon Pest materia de quod cum materia componitur. Si enim non sit aliquid praetercompositum ex materia deforma, quae autem sunt in materia dicuntur
corruptibilia,sequitur st nihil sit perpetuum. Et si est aliquid pret ter compositum, hoc erit jecies deforma de remanebit dubitatio in otii bus fornia separati ir, & in quibus non. Manifesti ini est enim min quibusdam forma non separatur. Forma enim domus non separatur imateria.Vnde Ze Platonici non posuerunt ideas rerum artificiali tun,quia sorinae rerum artificialium sunt actus, quae non poselint per se existere. Et veritas est quod est aliquidi raeter materia 'imon tamen semia rerum sensibitum. Deinde cum diciti ivmmatim, iurum Dese nnummea sint. ILL
Adbue utrum principia is dat numero radentum i
Quaerit qualiter principia se habeant ad uice,
utrum. somnium principia sint eadem numerari aut pecie tantum ii enita sint eadem numero, sequiturq, omnia sint eadem numero. Si autem non sivit eadem numero,Oportebit querere causam di .
uersitatis. Et veritas est F loquendo de principiis ex infecis,unum numero senticu id quod est 'L
mum principium omnium,sit agens&finis. Princi . pia uero intrinseca.cmateria de forma , nonsent unum numero omnium, scit secudum analogiat muttina ostendetur. a.
Docet omnia entia reduci ad linium sitie eris, circa qduertiri oppinsere hanc facilitatena ostendit.
Cum autem philosophi scistitia sit rem p rout ens. aE s.
univcrsaliter, σn5secundam partem, ens uero muti Ficiterita tum secundum unum modum dicatur si pauoce,ta' non fecundum alapud commune dicitur,non est sub unascientia: tatam enim non est unum genus . quesct secundum a cod commvire,erit uti orsub una sicientia. in iani autem seriissophissi mentis in P ntum M r.ens uniuersaliter er non sic sini partem: ens autem mutuis . t pliciter,cTnonsecundum unum scitur modum. Si quidem igitur uiuoc coindum commune aurem nihil, non esthis una suntia Nora enim est unum gentis talium. Si autem se. cundum a vi commune, erit utique sub unascientia.
Postqi iam mouit quaestiones, hic incipit colligere ea mi ae pertinet ad considerationem huius scietiae, de diuiditur in duas partes. In prima osten dit de quibus hic scientia considerat. In secunda 'comparat hanc stientiam ad alias. ibi somnis aut istientia.IPrima diuiditur in duas partes. Inprima ostendito ad hanc scientiam pertinet conlideri. te de omnibus entibus.In secunda P ad hanc pertinet considerare de principiis demostratiliis .ibi. 3 Quoniam autem. FCirca prirnima duo facit. Pri,ino ostendit st omnium est reductio aliqualiter ad unum.Secundo osteditet de omnibus reductis . ad unum est Osideratio huius scientiae. ibi. Quo tu' admodum auia. μῖirca prinnam duo facit. Primo iri urinosisnditiet necessarium est ad praesentem conside ducere.
rationem inquirere, utrum omnia reducantur alis
qualiter ad uniam licens, v qilia scientia philoisphiae est de ente inquantum est ens, ita P considerat de ente secundum unitier salem rationem entis et non secundum rationem entis alicuius particularis,cum ens inultipliciter de non uno modo dicatunsi ista multiplicitas esset pura aequivocatio,que non diceretur seciundum aliquid commune, no caderent omnia entia sub una scientia,quia non reducerentur aliquo modo ad unum genus. Oportet
autem imam scientia esse unius generis. Sed si ista multiplicitas habeat aliquod commune,omnia entia pollunt esse sub una scientia. Vnde ad quaesii nem sua quaerebatur, utrum ista scientia sit una, eum uide pluribus de diuersis, necessarium est e, siderar utrim omnia entia reducantur ad aliquid
Ens uniuoeum non esse af irinantes nea irreligiosella
Hoc in loco Mauritius in margine, ualde irre
ligiose ut sui moris est, loquitiar dicens ex ue bis expositoris illius.s. Alit .an.ues etiam in uerbi, Philosophi, argumentum essem haberi contra proterum, qui nerint uniti attollem entis. Ergo ne diuus Thom.Alberius, idius do reliqui christi ebla Si Commerui iam alios ethni eos, praeclarissimae
tamen sapientiae viros ommittanius, &innumerata . lia luminarii murrili protentia notam incurriant, eo am in Scotistica, hoc est umbrosici scina non resides, seu suo Iulio alti attolluntiartiis hominibus ire suis
400쪽
s tenebris derelicti stacet enim horum nullum hie
mines, quia tamen otium Philosophantibus aperiati sit me constat Docto. illos clarisii mox opinionem illam defendere, omnibus simul tu contumeliam intuint.blilies octoritare solutum est infirmissimuillud motivum, uvidescet subiecto scientiae sat est unitas analo pathie apertis,ime Philosophus edocet. uero uni uocationem haudquaquam
admittit lia excludit potius ut sibi aduersalia Et ana- diei ens cum pluries Philo hus doceat, tum maxime id asserit huius in principio dicens perinde ae sanit' de medicina Sc urina,ens de cibus pra
Mart. lauero non uni uoce, docemur praecipue ex Tertio huius texti commerra ubi probatur non esserenus. Omne quippe uniuersale uni cum, ex quinque,unum aliquod sit, ni Porphyrius sierit diminutus. necessee'. Nulli autem posset conuenientius neris diffinitio conuenire quam enti,si univocum sit, cum praedicetur ut uniuersalissimum in quid de om- igitur linguam miser.Eo quippe Pter uim quis appellatis fas esset, quo nihil concidit, non rationem exquirit, non regula sapientiae sed uoluntate renitur. Eo quippe is incuriabilis quo imperseisibins est,ut& tu paulo insta notas in margine. Attendes Thomistae lunt eiusmodi. Neque enim schola in mundo est, quae magis auctoritatibus de rationibus roboretur & su eat,quam ea quae Thomistarum diaestur. Viae siquidem&opiniones eorum communes appellantur,m ui communiter sapientes, qui ratione
ducuntur eis inlitreant, nonnullis qui sui capitis ociusum sensum tantaxat sequuntur , quas p Dei prinuidentiam,ut ueritatis impugnatoribus,ad sapientum exercitium derelictis. Sed de supra malitia in illata rammelia,Ostendit & hic homo mentis crotatem,dum hinc pro sua opinione Hicere conatur argumentum unde sua potius opinio infirmatur. Cum enim dicat hic Philolophus,ens multipliciter & non secundum
unum modum dici, mox indicat no esse univocum.
Ea quippe quae in modos sit diuiso, ad multiplicia
tantummodo pertinere innuit Arist.processus in m
taphylica, quo iuxta linem in Topicis assignatam, Pomne multiplex prius diuidendum quam iussiniendum sit, diuisones multiplicium terminorum propriis de eis sedis disceptationibus prsmissis in Quinto.Quo loci & ens ipsum I modis partitus est, ut etias cialiter edoceret, inter multiplicia copulari, qualia quidem non uni uoca sunt, cum suae lite notitir primcipium a diffinitione naciscantur. Vna est etiam uni- uoci ratio nominis unius ab inferioribus aequaliter participata s in ante praedicamentis Philosopho cre dimus,si ut ueri Philosophi loqui uolumus. Quod autem sic unum est, non in modos, sed in species iuxta communem sapientum consuetudine diuiditur. Hae
tamen multiplieitate modorum eniis non obstante,
uoluit in hoc loco Philosophus docere, ν ipsum ens unius scientis obiectu esse potest. Illa quippe quq plures in modos patiuntur, sunt in duplici differentia. aedam nanque plures explicant rationes, quamuis adinvicem ordinatas, ut homo dum de uero ae picto aedicari contingit Et tale ut sciscientiae subiectum esse non potest.Quaeda autem analoga sunt qus uni- eam promunt rationem formalem,in qua tamen ana lagata aeque non conueniunt edunt potius, eorum
mum ipsu tio conueni t. Tale autem Memm ne non refugit identiam in obiectum assumere. Na&expresse Philosephus Quarto huius.tex. . di it ad eandem scientiam pertinere non selum quae genere aut specie unum sunt , sedilla etiam quae uni sint, uel uni agenti uel uni etiam iuba attribuuntur, ut ibi C5menta.aslirmat. Dicto igitur libe in loco ens habeat plures modos latum Philosophus declarauit pluralitatem istam nullatenus impedire quin ad una spectet scientiam, subdens: Siquidem igitur uiuoce, secundum commune autem nihil Quod addidit no quis aequi uocationem se accipiat, quasi non anal nam excludat non est sub una scientia. Non enim unum genus talium. Si autem secundum aliquid eo mune, erit utique sub una scientia. Ex quibus uerbis
apertissime constat, P ens non est univocum, cummiatipliciter dicatur.Nec pure aequivocum. Tale.n. , ut secundum commune nihil, idest non dicit commune nisi nomen. Hoc autem nopertinet ad unam scientiam,ergo non est ens tale pure aequivocum, cum pertineat ad unam Lientiam eius scilicet obiectum.Vnde patet o per talem modii
mendi quem obseruat hie Philosophus, n6 potest
inferri, quod ens sit uni cum, immo cum expresse inseratur, in non si purum uni vocum,eo quod dieatur multipliciter,& etiam quod non sit purum aequi- uocii, oportet o de necessitate sequas quod sit medio modo se habens.Q uem modu Auicen. primo, &post eum 'mnesianalogiam appellant. Multa de huius quςstionis materia dici possent quae quia per aduersatij uerba non aliter explicare compellar,addo Gores nostros uidenda studiosos remitto, at suit ora disse, quod ex praesenti passu Philosophi elicere non possunt quod eis faueat,sed magis quod eorum sals-tates explodat. Mirum est autem, si hi homines ut se in omni parte ueritati opponerent non dixerint, hinc & argumentum elici, quod ens etiam genus sit. na uerba Philosophi nisi sane intelligerentur ido- presse uideantur insinuare, tum quia praedicatur maxime de plurib us differentibus 'ecie in eo quod eti& secundum eos etiam univoce. Facilius quippe hoc ipsum potuissent elicere Iccundum apparentiam uerboriam, quam hoc ratum, quod uidelicetens si uni-uocum, quod quidem non nisi per has salsas cons
quentias inserunt uidelicet. Ens non est aequivocum, ergo uniuiuum.Est quid unum, ergo uni cum. Est Lubiectum scientiae,ergo uni vocum. Quas consequε-tias omnes licet in ueritate pueriles sint,& ab exercitatis in philosophia, ae lorica plurimum deridendae,
hic tamen homo adeo ei scaces extimat, ut eis non consentientes, protervos appellare non uereatur. odocta protervia.