장음표시 사용
121쪽
AD EXPLICANDUM COMMERCIUM MENTIS' CUM CORPORE NULLA VIDETUR ESSE RATIO , CUR RELICTA COMMUNI SEU TENTIA ET INFLUXU PHYSICO, HYPOTHESIM CAUSARUM OCCASIONALIUM , VEL HARMONUE PRAESTABILITAE AMPLECTAMUR ; IMO PRIMA HYPOTHESIS DIFFICULTATIBUS GRAVISSIMIS EST OBNOXIA, GRAVIORIBUI AUTEM ALTERA , ET OMNINO REJICIENDA .
Prob. Omnes homjnes, qui Cartesiana, vel Leibnitiana Hypothesi praeoccupatum non habent animum, hoc est universum fere li
manum genus sponte quadam naturae judicant, animam in corpus, & corpus in animam Vere agere putant; imo ex i pia corporum in animam actione, quam continuissentationibus' percipiunt, certissime iudicant existere corpora ; atque haec est veluti naturae VOX, quam qui non audiunt, contra communem omnium fere hominum sensum peccare Videntur. Porro communi sere omnium homianum sententiae, & naturae voci adhaerere po-χius debemus, quam novas fingere hypotheses non solum inutiles. sed etiam pericul sas. Et quidem praedictas hypotheses minime necessarias esIe, facile patet. Ecquis enim nitide, certoque ostendet, quod in eo porei quoque animi motus ad torpus ipsum diffundi, ipsum afficere, ac movere non pOL snti Corte Dei substantia quamvis incorp rea, simpleX, atque a materia, vel corporiSindole omnino distincta, cum tamen ille ia- finita agendi vi praeditus sit, corpus creRre ,
122쪽
disponere, &quo libuerit, impellere profecto poteit. Quid ergo prolithet, quominus Deus
creatis etiam spiritibus, animisque nostris, quos regendo corpori delimavit, eam quoque vim concesserit, ut corpus ipsum movere pollini, & voluntatis actus, qui in animo eaecitantur, in corpus ipsum, non corporeo quidem, sed physico tamen, veroque influXuagant; .ideoque corporeum motum incorporeo voluntatis actui consonum producant
Ex his igitur patet , ignotas quidem nobis esse hujus actionis leges , hanc tamen Veram, physicamque corporis, & animae in se mutuo actionem impos libilem esse, nulla ratiGne o-liendi potest; ac proinde sine ulla necessitate finguntur hypotheses aliae , quae quidem nec facilius intelliguntur, nec etiam sine aliquo periculo propugnantur. Et certe ut praetermittam gravissimas sane de animae libemtate dissicultates , deinde fusius declarandas Cartesiana caularum occasionalium hypothesis , & Leibnitiana harmoniae praeita bili tete opinio omnem de corporum existentia phil
1ophicam certitudinem everterent. DeuS enim in hypothesi causarum occasionalium , non corpus in anima nostra sensationes produceret in hypothesi autem harmonia: p stabilitat anima per naturam suam , nullo existente corpore, easdem sensationes haberet, quas nunc experitur. Ex his igitur Cartesii, atque Leibnitii hypothesibus lubrica est via ad Uealismum , quo omnis materiae tanquam inutilis existentia negatur. Et re quidem ipsa a Cartesii, & Leibnitii temporibus plures in hunc ablurdum errorem prolapsi sunt, atque etiam aliqui in aliud adhuc absurdiorem, quem nosmetis vocant, delirantes scilicet,
123쪽
1 1 o IusTITUTIONES PHILOs. propriam dumtaxat sui ipsius existentiam cem to cognitam esse.
Hae sunt gravissimae dissicultates utrique hypothesi communes. Uerurin gravioribus i commodis laborat Leibnitiana hypothesis, eaque est omnino reficienda. Et quidem in hac hypothesi nullum est corpus inter, &animam commercium, anima se habet veluti automaton spirituale, corpuq autem Velut automaton materiale ac proinde motuS corporei a voluntate nequaquam penderent, sed forent absolute necessarii ; ideoque & necessariae forent volitiones nostrae, quae cum m tibus corporeis harmonia quadam, sine ulla tamen dependentia, colligatae finguntur. Tandem mutuae hujus societatis inter corpus,& animam nobis intime conscii sumuς, nec eam minus clare novimus, quam proprii co poris existentiam. Porro si constans, ac per petuum conscientiae nostr e testimonium illusionibus, atque fallaciis obnoxium ess e possit, jam nihil certum est, & universalis Pyrrhonismus inducitur. Ergo probatae manent singulae conclusionis partes; quae quidem exsolvendis ob)ectionibus magis, ac magis confirmabuntur.
- Objic. Impossibile omnino est. substantiam simplicem, & inextensam, qualis est anima,
agere in substantiam extensam , quale est corpus; talis actio mutua naturae ordini, &motuum legibus omnino contraria est; ergo impossibilis est influxus physicus L ... Reip. Ne'. ant. Quamvis neiciamus quomodo mens simplex in corpus agat, non ideo tamen actio illa neganda est; haec enim ignorRntia nostra non magis probat, nullam ess e mutuam actionem corporis, N. animae, quam caecinati
124쪽
METAPHYS. ΡΑRs II. CAP. IL III nati ignorantia probet, ab aliis hominibus lumen, ac colores, corporumque distantsummotus non posse visione , cuius nullam ideam habet, percipi . Multa 1 unt in intima natura, atque ellentia tum corporis, tum animae, quae nobis sunt ignota , & quorum conscii non sumus, Videturque a sapientillimo natu me Au tore, id tantum nobis concessu melle, ut ea dumtaxat cognoicremus, quae ad hujus vitae usum, & ad aliam meliorem vitam consequendam sufficiunt. Cartesianorum, &Leibnitianorum argumenta invicte quidem
demonstrant, nec mentem in corpuS, nec corpus in mentem agere, quemadmodum cor
pus in alterum corpus agit, sed non probant, iubstantiam unam non posse agere in alteram aliquo modo, cujus nullam ideam ha- . bemus. Quamvis ergo physicas motuum'leges in animal, corporiique commercio non iervari concedamus; inde tamen minime sequitur, entia intelligentia , atque libera vim a Deo non accepisse motus aliquos in corporibus producendi juxta leges alias ipsorum
In ff. I. Licitum est, imo necessarium ad primam causam recurrere, si cauis secundae non sufficiunt; nihil autem aliud fit in hypothesi causarum occasionalium, atque in hac hypothesi nullum admittitur miraculum proprie dictum, cum omnia fiant secundum leges naturales a Deo consti tutas, ac proinde ordini naturae convenientes. Neque incerta redditur corporum existentia'; Deus enim summe Verax Velle non potest, ut perpetui Sillulionibus decipiamur. Tandem vim affi-Vam voluntati non detrahit hypothesis Cartesiana ; ipsa etenim voluntas, data motuum
125쪽
corporeorum occasione, deinde agit, & suas operationes libere elicit. Unde licar.umentari licet: influxus physci hypothesis tanquam minus probabilis rejici debet, si causaetum occasionalium systema & facilius sitiatellectu, & nullis incommodis obnoxium atqui &c. ergo &c. Resp. C. maj. min
Et ad singulas argumenti partes respondeo. Et I. quidem in effectuum naturalium, rerumque omnium explicatione ad primam, tandem causam recurrendum est: verum id . facere non debent Philosophi, D caullae i cundae suppetant, quae quidem omnes ad primam referuntur . Porro in praesenti quaelii O- ne ad prim)m causam immediate confugere necessarium non est, nisi demonstretur, impossibilem esse influxum physicum, quod quidem nulla ratione ostendi posse, Iam proba tum est. 2. In hypothesi causarum occasionalium ex infinita Dei veracitate, & ex revelatione ostendi quidem potest corporum existentia, sed adimeretur saltem aliud probationis genus, quod ex nostris sensationibus oritur; & quidem non sine periculo, quod vitari debet, praesertim si alia plurima incesethe, Vel etiam fallar hypotheseos non desint
argumenta, quae in sequenti responsione ex-ΤOnuntur 3. Tandem in eadem hypothesi vix, ac ne vix quidem intelligi, ac explicari poterit ius, ac imperium illud, quod an
mae in corpus concessum fuit. Si enim corpus ipsum ab anima non veluti efficiente, sed occasionali solum causa moVeretur, cor poris motus non ab anima , sed a Deo pr0- ducerentur. Huic autem dissicultati accedit etiam , quod ubi voluntatis actus in animae citatus fuerit, corporeus motus illi consOnus
126쪽
nus aliquando facilius, dissicilius aliquando in corpore excitari conspicitur ; quod optime profecto explicari, & intelligi poterit, Ii m
tus ille ab anima veluti efficienti causa repetatur, quae modo languidius, modo vividius in corpore operari. eguique resilientiam modo lentius, modo celerius luperare possit. Vix autem concipi, vel explicari potest, si motus ille produci dicatur a Deo, qui ea lege corpuῖ, animamque conjunxerit, ut ipse solum divina vi tua motum illum in corpore Produceret, quem anima in corpore produci cuperet. Igitur Lex illa, que a Cartesianisessingitur, admitti non poteit; atque essiciens actuum illorum caula non Deus, ted humana anima ecte debetet; aut certe Cartesianis ipsis explicandum est, cur data volitionis alicujus occasione Deus aliquando similem, aliquando vero dissimilem corporeum actum in
corpore e Xcitaret, quod explicari certe non poterit. Si vero dicant Cartesiani, motum corporeum ab anima vere produci, & animam dato aliquo corporeo motu Vere, &proprie agere, jam tota lis in solo nomine posita est, & caulla occasionalis nomen uiur-pent, per nos licet ; at revera in hypothesim influxus physici relabuntur. Inst. 2. Saltem harmoniae praestabi litae hypothesis ab enumeratis incommodis libera omnino est. Et quidem in hac hypothesi 3am
explicata, humanum corpus independenter ab anima motus tuos, suorumque actuum
seriem producit, perinde ac si nulli corpori conjunSta esset. Itaque duo illi corporeorum motuum , & cogitationum ordines simul,
eodemque tempore peraguntur, non quod anima in corpus, aut corpus in animam in
127쪽
rr4 INsTITUTIONES 'HIL s.fluere, agere, motusque suos imprimere, ac transferre possit. Evanescit ergo prima difficultas, concipiendi scilicet qua ratione corpus in animam, & anima in corpus agat.
Deinde harmonia illa praestabilita est tantum
inter motus corporeos, & perceptiones animae, non vero inter appetitiones eius. Eva
nescit ergo difficultas altera de voluntatis humanae libertate. Ex his omnibus sic inferre licet. Haec hvpothesis longe probabilior est, in qua evanescunt difficultates influxus physici, & causarum occasionalium hypotnesibus communes; atqui &c. ergo &c. Res p. N. Mi. Harmoniae praestabilitae hypothesis
non solum communes habet cum causarum
occasionalium systemate difficultates, sed etiam
lonδe graviores. Et quidem temere prorsus, ac immerito constans quaedam , perennis, ac invariabilis motuum series dependenter a sola partium textura, eXternorumque corporum ordine, & actione in humano corpore futura supponitur; cum experimento ipso compertum sit, corporis nostri motus ab extrin- secis etiam, subitisque causis mirifice variari, ita ut motuum nostrorum series non ex intrinseco quodam, constantique principio, sed ex innumeris prorsus, arbitrarii 1que causis oriatur. Accedit etiam, quod experimento ipso perspicue apparet, animum aliquando motibus, & affectionibus illis oblequi ,& assentiri, quae excitantur in corpore, sed aliquando tamen iis resistere, ac dissentiri, ita ut nulla constans, ac invariabilis similium motuum series, vel harmonia effingi possit, qua dum motus quidam in corpore excitatur, similis alteri, & consonus inanima producatur. Denique perfecta libertatis
128쪽
MEΥΑΡΗYs. PARI IL CAP. IL 1is idea requirit , ut humanus animus suorum actuum dominus, auctor, & causa esse debeat , non alia de causa illos exerat, nisi quod illos exerere velit, eoque imperio, ac libertate corporis etiam motus sequi, aut iis resistere, eos emcere, aut ab iis abstinere possit. Haec igitur remanet semper, ut jam observatum st, gravissima dissicultas, motus corporis esse necessarios, utpote quia alii esse non possunt, quam qui existunt. Neque est quod dicant Leibnitianae hypotheseos assertores, inter motus corporeos duntaxat, &perceptiones animal, non Uero inter appetitiones ejus hanc harmoniam fuisse praestabilitam . Etenim harmoniae praeliabilitar hypothesiim ideo excogitavit Leibnitius, quod nullam inter animam , & corpus dependentiam fingi posse crediderit ac proinde non
minus inter animae Volitiones, quam perceptiones harmoniam praestabilitam admittere debuit. Neque tandem Valet responsio, motuum omnium seriem juxta liberam volu tatis determinationem a Deo fuisse praevisam , atque ordinatam. Etenim cum nullam inter animam , & corpus actionem admittant Leibnitiani, nulla ratione praevidere,
ac ordinare potuit Deus motuum omnium seriem cum libera voluntate consentientem.
Si enim inter animam, & corpus nulla dependentia intercedere possit, hanc Deus praevidere, & ordinare non potuit. Si autem dependentia illa non repugnet, Jam inutilis
est harmoniae practabilitar hypothesis, vel
Etiam ad causarum occasionalium systema fa-
Cile posset revocari; quod tamen declinasse ludent Leibnitiani. Quae cum ita sint, facile patet, recentiores Metaphysicos in ex- ' plu
129쪽
ficanda corporis, animaeque societate nihi- o feliciores fuisse antiquis, sed audaciores. Superest ergo, ut arcani hujus foederis leges infinita Dei potentia, & sapientia cynstitutas ab intellectu nostro comprehendi non posse, fareamur.
De praecipuis fensationum legibus, s de
animae sede. Enrationes dicuntur perceptiones , qua
D rum ratio continetur in mutationibus, quae corporis nostri organis accidunt, quat nus sunt organa, quae quidem ultima verba sunt omnino necesiaria; nam organo sensorio a causis , extrinsecis accidere possunt m rationes , quae a strustura organica minime
pendent. Ita si ocuti vulnus infligitur, vulnus illud non est mutatio, quae oculo accidat vi structurae ipsius organicae. Inde ergo
intelligitur , quid sit facultas sentiendi ; est
nempe facultas percipiendi obiecta externa juxtas certas impressionum organicarum leges is Inde etiam evidens est, varios esse sensati num gradus. Sensatio una dicitur altera fomtior, quae majorem habet claritatis gradum,1eu cu)us magis nobis conscii sumus, quam alterius: E. G. major est claritas in perceptione luminis solaris, quam lunaris, ac proinde in priori casu sensatio fortior est quam in altero Sensatione validiori debiliorem Olcurari, constat experientia quotidiana. Luna instar tenuis cujusdam nubeculae pallet, quae noctu satis vivide percipitur. Lumen stellae noctu satis clare perceptum, luce diurna oculos oc
130쪽
ΜΕΤΑ ΡΗYS. PARS II. CAP. II. III Cupante, adeo obscure percipitur, ut luminis hujus nobis prorsus conscii non simus; ruamvis tamen stella radios lucis in oculum tu, & noctu aeque immittat.
ΙΙ. Antequam sensationum naturam, &leges explicemus i admirandam corporis humani machinam, rudi minerva, quantum
ad institutum nostrum satis est, describemus. Constat haec machina ex partibus olidis , defluidis . Inter 'partes solidas I. considerabimus fibras, quae sunt partes similares; seu ex aliis partibus ad senium similibus conbpositae, tenues , instar fili diverso tractu protensae, ex quibus diverso modo contextis,& conjunctis reliquae partes solidae componuntur. 2. Nervi lunt partes similares, albicantes, duriores, elasticae , ω admodum sensibiles; oriuntur ex cerebro, suntque vel motorii, quibus partium corporis motus pro
ducitur, vel feni Mi, quibus sensatio omnis
absolvitur; resectis enim nervis, aut vehementius compressis, membra inferius posita& motum, & sensum amittunt. 3. Mem franae sunt tenues partes, quae in longum , & latum expansae alias partes obtegunt, &ob copiosisIimos nervos hs intertextos sunt eximie sensibiles. q. Τtinicae sunt membranae intortae, quae vasorum , & canalium ca-
Uitates continent .... 3. Ligamenta sunt
Partes membranaceae, solidiores, & firmi res, valde elasticae, variae figurae, & crassitiei, quibus potissimum ossa invicem connectuntur. 6. Ofs a sunt partes corporis duri ssimae, rigidae, albae, sensu destitutae, &plerumque carae, quibus reliquae partes molliores innituntur, aut defenduntur. In majoribus ollibus reperitur intus cavitas, qua