장음표시 사용
221쪽
& illnd magi g. Porro Iudaei tanae studio,
tantaque religione Pentateuchum incorruptum servarunt, ut non modo neque adjicere quidquam aliquis, nec auferre, nec immutare
praesumpserit: ex Josepho lib. I. contra APpionem: sed etiam singulos uniuscujusque libri versus, imo etiam apices ad calcem singulorum librorum adnotarent, illius compen- dium canerent, atque ad privatum', & quotidianum suum usum describerent singuli, in lynagogis per omne sabbatum legerent, ac ungulis septenniis Deuteron omium publice recitarent, & facta ac prodigia in eo exarata festis inititutis recolerent, ne earum obliteraretur memoria. II. Mosaicae historiae
praecipua capita illustrant, suoque consensu firmant Philosophi, Hiilorici, atque etiam Poetae in fabulis, ut ostendit Grotius lib. I. de Religionis Christianae veritate, &pra semtim. Huetius prop. g. Demonstr. Evangelicae. Ex historia etiam vulgo notum est, quo temopore plurimae terrarum regiones, deductis c loniis, habitari caeperint, artes complures ad vitae usum maxime utiles fuerint inventae. Haec igitur omnia recentiorem mundi aetatem offendunt, nec ipsius aeternitati conveniunt, ac proinde creatoris, entis a se, entis perfectissimi existentiam certissimo, facillimoque argumento demonstrant. Et quidem insaniae profecto, ac furori simile censeri debet, si
quis pulcherrimum naturae ordinem , admirandam mundi compagem sine consilio, ratione, cognitione, sed fortuito solum, ac temerario corporum motu a fortuitis materiae
aeternae affection ibus produci, ac disponi potuisse putaverit. Qui aliquanto diligentius per penderit infinitam rerum varietatem, admi-
222쪽
rabilem connexionem , ac dispositionem; videbit sane, quanta sapientia, & potentia oeus sit ad ea omnia eligenda, &disponenda. C gitemus, quid una lux praestare debeat, ut se
propaget sine occursu, ut diversam pro divertis coloribus refrangibilitatemhaeneat. Aptanda fuit corporum textura, particularum crastia ludo ad ea potissimum emitt/nda radiorum genera, quae determinatos colores exhibe rent ; disponendae mira prorsus structura oculorum partes, ut imino pingeretur infundo,& propagaretur ad cerebrum . Quid unus aer, qui simul pro sono, pro respiratione, &animalium vita, pro ventis ad navigationem, pro vaporibus continendis ad pluvias, pro imnumeris aliis commodis est conditus uid gravita , qua perennes fiunt planetarum, &cometarum motus, qua Omnia compacta retinentur, qua maria continentur litoribus,& currunt flumina, imber in terram decidit, eam irrigat, ac faecundat, tua mole aedificia consistunt Quanta tapientia opus fuit
ad eas combinationes inveniendas, quae tot organica corpora nobis exhiberent, tot arbo res, & flores educerent, tot brutis anima tibus, & hominibus tam multa vitae instrua menta subministrarent: pro fronde unica eL formanda , quanta cognitione opus fuit, ut motus omnes per tot saecula perdurantes cum aliis omnibus motibus arcte connexi, minimas materiae particulas certo, ac determin to tempore ad datam frondem producendam
adducerentὶ Quid tandem cogitandum nobis est de iis, ad quae nulli nostri sensus pertingunt, quae telelcopiorum, &. microscopiorum potestatem fugiunt i Hujus autem argumenti. Vis maxima magis ac magis demonstrabutur
223쪽
tur in Physica, ubi pulcherrimam, sibique
mire consentientem universii, singularumque partium dispositionem explicabimus. Ad demonstrandam Dei existentiam plurimis argumentis utuntur Philosophi, eaque desumunt ex motu, ex causa emciente, ex contingenti, & necessario, ex ordine, & pulchritudine universi, ex entium spiritua lium idea, ex idea Dei. Ρatet autem, haec omnia argumentorum genera in praecedentibus demonstrationibus . contineri. Demonitrationes, quae ex entis necessarii, & perfectissimi notione desumuntur, metaph cae lolent appellari ; dicuntur autem phν sicae, si ex mundi
pulchritudine, & ordine desumantur; ta dem morales appellantur, si ex Philoloph rum , gentiumque omnium consensu ded
Obj. 1. Existentia Dei demonstrari non potest, nisi cognita sit ipsius essentia, quae ab existentia non distinguitur; sed incognita, aut saltem minus certo cognita est eia
sentia Dei, cum Theologi inter te disputent, - an illa sit υis infinita intelligendi, an ini
fellas ς Ergo &c. Res p. dii . mai. Ex iste tia Dei demonstrari non potest, nisi prius cognita sit ipsius essentia, hoc est, nisi prius tradatur definitio nominis Dei, per quam ab aliis en tibuq sum cienter distinguatur, C. ma). N. si prius solvatur quaestio, in quo consistat ess ratia Dei, N. Maj., & permissa minori N. Cons. Itaque existentiam Dei demonstraturi explicare primum debemus quid nomine Dei intelligi velimus. In prima demonstratione Deum definivimus ens a se, in quo continetur ratio lassiciens mundi
224쪽
hujus aspactabilis, in altera ens perfectistiamum , atque invicte ostendimus, huiusmodiens existere. Deinde demonstravimus , Deo
sic definito convenire attributa , quae eX communibus hominum notionibus, atque ex S. Scriptura Deo vero attribuuntur, & ea
ipsa, in quibus Theologi essentiam divinam
formaliter consistere docent, nempe vim infinitam , aseitatem, infinitatem omnimodam , fummamque perfestionem. Quamobrem mi nime necesse fuit, ut ad demonstrandam accurate Dei existentiam, quaestionem aliam omnino diversam agitaremus , nempe quisnam .sit gradus consei tuitivus essentiae Dei,
seu quodnam sit primum illud, quod de
Deo concipitur, & ex quo fluere intelliguntur omnia Dei attributa. Haec quaestio ad Theologos pertinet. Obiter observare latis erit, quamlibet Dei persectionem esse omnimode infinitam, ac proinde ex una qualibet perfectione infinita derivari posse alias omnes perfectionesia Itaque ex iis, quae diximus in Logica , evidens est, tanquam primarium Dei attributum considerari posse vel asita tam , ut volunt aliqui Theologi , vel pes εἰ ionem omnimodam , vel insultatem , aut vim intelligendi perfectissimam, ut Volunt amlii. Res perinde se habet, cum ex singulis illis perfectionibus, si conliderentur tanquam primae, colligi possint aliae omnes divinae perfectiones ἀOb. 2. Entia contingenter existentia non possunt esse medium demonstrationis existentiae entis necessarii I sed Munduς &c. i Ergo&c. Prob. Mai. Μedium demonstrationis debet esse necellarium; ergo &c. Res p. dist Ant. probationis: Medium demonstrationis debe
225쪽
212 ImTITUTIONES PHILOs. debet esse necessarium necessitate connex onis C. necessitate Hi, seu exissenti N. Ant. &Cons. Inter existentiam entis contingentis,& existentiam entis necessarii necessaria est connexio; quod sussicit, ut ex entis contingentis existentia concludamus, extitere ensnecessarium, seu ens a se, quod existentiarentis contingentis rationem lassicientem con- Inst. I. omne ens contingens finitum est,& 'ens necessarium est infinitum ; sed exentis finiti existentia demonstrari non potin est , existere ens infinitum ; nam nulla est proportio inter finitum, & infinitum; ergo ex entis contingentis existentia &c. Rei p. Dist. probationem Min. Inter ens finitum ,
& infinitqm nulla est proportio Entitatis C. habituan is , & dependentiae N. Afit.& Cons. Cum perfectiones, quae enti finito insunt, numero, & gradu limitatae sint, nulla potest esse proportio entis finiti adens infinitum quoad entitatem, seu num rum, & gradum perfectionum, quae in ente infinito illimitatae sunt. Verum hoc non obstat, quominus ens finitum, atque contingens pendeat ab ente infinito, & necessario , a quo . existentiam accepit ,' imo eo ipso, quod ens finitum aliquod, ac proinde contingens existit, necesse est, ut existat etiamens a se, atque infinitum , ut demonstravi
Inst. a. opus finitum non probat auR rem infinitum sed omne ens contingenS ,& mundus ipse aspectabilis est opus finitum ,' ergo &e. Resp. Dist. Mai. opus finitum tam in se, quam in producendi modo non probat auctorem infinitum C. In sei
226쪽
pso tantum, sed quod esse non potest, nisi existat ens a se , ideoque infinitum , Ne similiter Dist. Min. Neg. Cons.
Inst. q. Non repugnat, mundum ab aeter no extitisse. Ipse S. Thom. 2. Par. quaest. 6.art. a. haec habet: Mundum non semper e
titi e , sola fide tenetur, s demonseratiυe probari non potes; sed in hac hypothesi necesse non est admittere Deum Mundi auctorem ; ergo &c. Resp. dis. maj. Non repugnat dependenter ab ente necestario, seu a te tanquam principio extrinseco , Esto Independenter ab ente a se , Neg. Mai.& Mi. Haec quaestio , utrum Mundus per Deum ab aeterno esse potuerit, magnas habet dissicultates, & illius selutione minime opus est ad existentiam Dei invicte demonstrandam . Qui affirmant , Deum aliquid
ab aeterno creare potuisse, ita suam tuentur sententiam: nullum scilicet fuit in tota aeternitate instans, in quo hanc creandi potentiam Deus non habuerit; effectum autem
simul cum causa potest existere , licet sit
semper causa prior effectu prioritate naturae, non Uero prἰoritate temporis. Alii contendunt, hanc ab aeterno creationem repugnare, quod creatio sit transitus a non ente adens, ac proinde necessum est, ut id, quod creatur, ante non 2 cistat; ii autem non e istit, antequam creetur, ergo non est ab aeterno creatum . Deus itaque , inquiunt, potuit creare ab aeterno , sed in tempore, potuit scilicet creare in omni aeternitatis momento diseributive sumpto, non vero in Omnibus aeternitatis momentis collective s umptis. Patet igitur, quaestionem hanc in utramque partem a Scholaiticis agitatam nubii i in
227쪽
214 INsTITUTIONEI PHILOS.hil omno coniunctam esse cum existentia Dei, quam invicti itimis demonstravimus argumenti S.
Obij. 3. Ex notione entis perfectissimi non magis concludi poteli, illud existere,
quam ex notione trianguli colligi pol Iit existere figuram, quae tres angulos habet : atqui hoc iecundum colligi non poteti ; ergo nec primum. Resp. Neg. Μaj. & pari ratem . Nam exilientia necellaria eo modo se habet respectu entis perfectillimi, quomodo se habet numerus ternariuῖ angulOrum respectu trianguli, non autem ipta e xi tentia trianguli a Quemadmodum autem numerus ternarius angulorum eit attributum trianguli, seu figurae tribus lineis concurrentibus terminatae; ita extilentia necessaria se habet per modum attributi res pestu entis
Init. I. Ex i sta responsione sequitur tantum, ens perfectissimum ex hyeothesi, quod exiliat, necelsario existere , uti triangulum necessario habet tres angulos, ex hypothesii quod existat; non vero sequitur en S perfeltissimum absolute extitere ; ergo &c. Resp.
Neg. Ant. Ex hypothesi enim , quod ens periectissimum sit possibile , sequitur illud
necellario extitere, ita ut existentia nece i ria fluat ex ipsa essentci, seu intrinseca po sibilitate entis perfectissimi, ut numerus te nariuS angulorum ex essentia trianguli. Igitur quam primum constat, ens perfectissimum
esse postibile, statim intelligitur, ipsum eΚI-
Inli. 2. A posbilitate ad afltam non υalet Coujequeutta, 1eu ex eo, quod ens possibilest concludi non potet , ipsum existere ,
228쪽
METAPHYs. PARS II. CAP. I. 2I ergo &c. Res p. dist. ant. In entibus contingentibus , seu ab alio C. in ente necessario , 1eu a Ie N. ant. & cons. Itaque cum existentia non pertineat ad essentiam , seu intrinsecam possibilitatem entis contingentis ;ex eo quod ens contingens sit possibile, concludi non potest , ipsum actu existere . At quia existentia pertinet ad essentiam entis.
necessarii, seu a se, & persecti m milegitiam a eii conlequentia ab ejus possibilitate adactum . Haec demonstratio est ad mentem sancti Thomae, qui variis in lociς, & p
sertim I. pari. quml. I. pro maximo, quo
pollebat, ingenii acumine observavit, ex s entiam entis persectissimi ex ejus notione recte inferri, ubi probatum fuit ens perfectissimum esse possibile. Inlf. q. Extilentia Dei a priori, seu a numentando a cauta ad effectum , demoni rari non potest , sed tantum a posteriori , sive ab effectu ad caussam ; atqui dum existentia Dei probatur ex notione entis semfectissimi , probatio est a priori ; nam ex possibilitate entis perfectissimi tanquam a cau-1a concluditur ejusdem eXistentia tanquam effestus; Ergo &c: Res p. I. Dummodo accurate demonstrata sit existentia Dei , parvi interesse, quo nomine demonstratio illa a pelletur, ideo argumentum nihil concludit . Respond. I. C. Mai. & N. Min. Nam quamvis entis perfectijsimi possibilitatem primum demoni remus, & inde ejus existentiam necessariam deducamus revera tamen
possi bilitas illa , quae nihil aliud est , quaina existentia divina , non distinguitur ab existentia ipla in Deo ipso, neque concipi potest tanquam ens aliquod ab extilentia Dei di-
229쪽
distinctum; unde argumentatio non procedit a causa ad effectum , sed tantum ab eo . quod primum nobis innotescit, ad id, quoa
nondum erat ita cognitum . Praeterea cum
constare nequeat, quale sit ens perfectiss mum, nisi quatenus ex perfectionibus, quae insunt animae, colligimus attributa divina , Deo nimirum illimitatas tribuendo perfecti nes , quae in ipsa limitatae deprehenduntur,& per modum aEctus, quae nobis insunt per modum potentiae, existentia Dei hoc pacto
demonstratur ex contemplatione animae n
strae, quae a Deo est. Neque enim dici potest demonstrata existentia Dei , qualem fide credimus, nisi evincatur ipsi competere attributa , quae Mes docet. Certe Spinosa atheus fuit, quamvis profiteatur, se admittereens perfectissimum, &. necessarium, quia illi detraxit attributa, quae enti vere perfecti Dsimo conveniunt, ut simplicitatem, immaterialitatem , Deumque consendit cum mundo ipso, & animabus, dixitque, unicam este substantia in rerum omnium. Igitur eX nOtione entis perfectissimi existentiam veri numinis demonstrare idem est, ac eamdem e contemplatione antinae nostrae derivare , seque demonstratio non minus a posteriori dici potest , quam si ex mundi alpectabilis contemplatione deducatur. Inst. . Maxima Philosophorum pars ad mittit vacuum , sive spatium immensum , infinitum, aeternum, lacreatum, immutabile, ac proinde spatium est ens a se et ergo ex eitatis notione non colligitur existentia Dei, sive entis perfectissimi , ideoque musa est prima demonstratio . Respond. varias explicando de natura spatii Philosophorum cI-
230쪽
opiniones. De hac quaestione acriter inlcholis disputatur, eamque in. Physica nos ite- rum revocabimus. Leibnitiani, spatium ni - ,hil reale esse, astirmant, sed merum dumtaxat rerum exissentium ordinem ; ita ut spatium sit ens ideade, imaginarium , per lam in abstractionem formatum Rem ita explicant . Si res duas consideremus tanquam diversas, unamque ab aletera dii linguamus,
Unam eXtra alteram nobis mente repr sentamus . Ita si imaginationis vi nobis re- 'prmentemus aedificium, quqd nusquam vidimus; aedificium illud concipimus tanquam extra nos existens, quamvis, huius aedificii ideam in nobis extitere , conici i simus ,& nihil fortasse huius aedificii, extra id eam
nostram existat . Ita si duos homines nobis per imaginationem eXhibeamus , unum extra alterum consideramus. fieri enim . non potest, ut res duas tanquam unam ,& simul tanquam duas imaginemur. Ita que res plures diversas tanquam simul coniunctης nobis representare non possumus nisi ex illa rerum diversitate, simulque conjunctipne resultet . notio quaedam, quam ex teinovis notionem dicunt Leibnitiani. Exiliata extensionis notione fit, ut lineae extensionem gliquam tribuamus; plures enim in ea partes consideramus, quas seorsim existentes videmus, simulque conjunctas, , unum totum constituentes. Hinc nascitur vulgaris idea spatii, quod nobis repraesentamus tanquamens aliquod. Si enim res diversas coexistentes imaginemur, nulla coexiitentiae ratione habita, nihilominus petieverare nobis videturens illud , quod spatium dicimus. Verum pro certo habent Leibnitiani, spatium nihil