장음표시 사용
251쪽
, Σῖ8 INsTITUTIONES PHILos. tius universi. Hinc Proverb. 16. U. 4. legi- . tur: uniυema propter semetipsum operatus es Dominus ἰ impium quoqtie ad diem malum :. scilicet, homines fecit, quos noverat mala
moralia perverso libertatis suae usu perpetravturos; iaque permittere decrevit, & mala physica idcirco eidem decrevit immittere, ut hoc ipso manifestaret perfectionem suam.
Hinc etiam iuxta Apostol. ad Rom. I. V. 2o. Deus se manifestaυit hominibus per crea- tionem hujus uniυes, quatenus per ea i quα
facta funt, inυ bilia Dei veluti fempiterna
eius virtus, m divinitas intelliguntur. Unde intelligitur, Deum voluisse ab aeterno, '-m homines per ea, quae fecit, attributa ipsitus
cognoscant; complexio autem attributorum divinorum, quatenus a creatur arationali adi. noscitur, dicitur gloria Dei: unde gloriam. suam manifestare dicitur Deus , quatenus perfecti em .suam absolute summam, aut attributa sua hominibus revelat. XIV. Cum perfectio sit conjensus in varietate , ex demonstratis in Ontologia, seu plurium a se invicem differentium tendentia ad unum aliquod obtinendum; omnia, quae sunt, & fiunt in universo, diriguntur ad finem ultimum, nempe ad manifestarionem gloriae Dei; ac proinde patet, mundum eam habere perfectionem , quae in gloriae Dei manifestatione consistit, iuxta illud Genes. I. vidit Deus cunsia, ρuae fecit, oe erant valde bona. Quia vero perfectio partis rellimari nequit, nisi . in relatione ad totum; perfectio is eorum, quae sunt, & fiunt in mundo, aetii- manda non est, nisi in relatione ad totum
universum, & ad finem ultimum ipsius, seu manifestationem gloriae Dei: ideoque in re
252쪽
ΜΕΥ ΑΡΗvs. PARS II. CAPr Ι. 279 Iatione ad omnia attributa divina. Hinc S. Thomas I. pari. quaest Q. art. ZO. ad pΠ- imum; optimi agentis es, inquit , producere rettim ejectum suum optimum, non tamen quod quamlibet partem totius factat optimam simpliciter, sed optimam fecundum proporti nem ad totum ς tolleretur enim honitas an malis , si quaelibet' pars ejus haberet oculi diagnitatem. Sic igitur oe Deus, totum univer fum constituit optimtim , secundumi modum creatura , ncn autem sngulas creaturas , sed unam alia meliorem: s ideo de singulis cremturis dicitur Genet. I. Uidit Deus lucem ,
quod es bona, o Amiliter de singulis; sed
de omnibus simul dicitare vidit Deus cuncta, quae fecerat, s erant Valde bona. Haec sanctus Doctor. Et quas. 48. art. 6. ad septimum: facit, quod melius es in toto ; sed non, quod melius es in unaquaque parte, nisper ordinem ad totum; ipsum autem tollim, qtiod es universias creaturarum, melius perfectius es , s in eo snt quaedam, quae alono deficere pessunt, quae interdum deficiunt, Deo hoc non impediente; tum quia providentiae non es naturam deseruere , sed salvare dipsa olem natura rerum hoc habet, ut quae
deficere possunt, quandoque deficiant f rum quia, ut dicit Aistis nus in Enchiridio. Deus es adeo pstens, quod etiam bona potes facere
de malis. . . Unde multa bona tollerentur, sDeus nullum malum permitteret. Ex his autem, quae hactenus explicavimus, nemo colligat, mundum hunc ita a Deo optimum creatum fuissse, ut Deus nullum alium meliorem creare potuerit,' ita ut Optimi mus, ouem vocant ,- fuerit ratio crea
tionis mundi hujus, & non alterius; hanc
253쪽
a o Iusa ITUTIONES PHIL s. opinionem omnino rejicimus. Laudata sancti Thomae testimonia ita intelligi debent,
ut Deus mundum yptimum creaverit secundum modum, non secundum obstantiam . Etenim cum Deus sit sapientissimis , quaecumque facit, optime facit . At opinio de mundi Optimi fimo , quam acriter ' tuentur Leibnitiani, divinam tolleret libertatem, re-ramque omnium contingentiam Qui enim potuisset, id non existere, quod habebat existentiae suae rationem , quam quidem ratio-Nem naturae Auctor non potuit non Videre, nec potuit non sequi Θ Contraria ratione existere non potuit, quod eamdem non habuit existendi rationem. Praeterea repugnat omnino optimi mus Leibnitianus, cum nulla possit esse perfectio maxima , nul a minima, sed quavis finita perfections utcunque ma-Sna, vel parila, possit esse alia perfectio ma-
Aor, Vel minor. Quidquid enim exilii t , in
1e finitum est, ac determinatum, unico infinito, & perfectissimo conditore excepto, ita ut alia finita perfectiora existere possint in infinitum. Igitur non officit omnipotentiae, aut bonitati infinitar, . quod optimum nCnseligat , ubi nullum est optimum , nullum perfectissimum praeter Deum ipsum . Porro solum divinae libertatis exercitium infinities perfectius est quavis perfectione creata, qua proinde nullam potest divinae libertati imponere creasti necessitatem.
XU. Malum metaphysicum est absentiali erfectionis alienae, non propriae, &ideo ma-um potius apparet, quam est; per se autem ante decretum rebus decretis inhaeret . nec ab
illis per decretum separari potest, estqde absolute necessarium, & mundus line eo esse
254쪽
ΜETAΡΗvs. ΡΑRs IL CAP. I. 24r non potest. Nam malum metaphysicum consistit in limitationibus determinatiouum eo eu-tialium. Quamobrem cum enς limitatum habere nequeat, nisi determinationes essentiaiales limitatas, & per ealdem in ese hujus
entis constituatur; capax non est, nec fieri
potest majoris perfectionis , quam illius, quae ui illarum limitationum locum habet. In
essentia enim continetur ratio sussiciens, cur
caetera vel actu in sint, vel inesse possint; major igitur perfectio est alterius entis, ideoque aliena . Jam cum aliquid in se malum sit, quatenus imperfectio quaedam ipsi inhaeret, ideoque perfectio quaedam de eo negatur, limitationes essentiales tantummodo re movent perfectionem alienam, non propriamentis , cujus sunt limitationes essentiales ;consequenter malum metaphysicum non eliabsentia perfectionis propriae; & idcrico tantummodo minus quoddam bonum est, si relative ad majora 1pectetur. Quia vero essenti e rerum sunt absolute necessariae, & immutabiles, limites vero determinationum essentiatum ad essentiam entis pertinent ; in ideis divinis essentiarum insant ante decretum, &per decretum a rebus decretis separari nequeunt ; malum igitur metaphysicum per te ante decretum rebus decretis inest,
nec ab illis per decretum separari potest; &quia absoluta est necessitas, ouae ex essentia entis oritur, malum metaphysicum est absolute necessarium. Denique cum mundus sit series entium finitorum , essentia les determinationes singulorum entium, ex quibus mundus constat, suas necessario h
hent limitationes, sine quibus repugnat , entia illa esse ; quare ablolute impolithia T. IL L le
255쪽
le eli, ut mundus sine malo metaphysico existat. Haec omnia exemplo manifesta fiunt. Limitationes sacultatis ιγ citietiae in anima humana sunt malum metaphysicum ; sunt autem adeo necessariae, ut, iis ablatis, nociamplius maneat anima humana. Igitur sa cultas cognoscendi in hom i ne non ideo est limitata, quia decrevit Deus has animae humanae limitationes, ted quia producere de- erevit hominem, qui absque limitationibus produci non poterat. Philosophi, qui ideas rerum arbitrarias fingunt in intelle tu divino , & limitationes determinationum essentialium id eis rerum per decretum inferunt; in doctrina mali inextricabilibus sese implicant dissicultatibus, quas iuperant, qui el-1entias rerum aeternas, necessarias, immutabiles, Philolophis ac Theologis ad C a lesii usque tempora unanimi contensu proba tas, agnoscunt, & idcirco pra'sentem propositionem, & sequentes tanquam probe Totandas inculcamus. XVI. Mala physichi ex determinationum intrinsecarum limitationibus oriuntur perinde ac caetera, quae mala non sunt; & Deus . per scientiam staplicis intelligentiae ea intum tur in id a mundi possibilis ante decretum. Et quidem Deus per scientiam simplicis intelligentiae antecedenter ad decretum omnes
essentias, naturasque possibiles intuetur, ac lproinde in idea mundi possibilis intuetur
quoque omnes corporum essentias, atque naturas, eorum mutuam connexionem se ideoque omnes mutationes naturales, Omniaque
mala physica inde oriunda . Exemplo res manifestι est. Si ventus vςhemens arboreq
256쪽
les per essentiam, & naturam caularum naturalium, atque per regulas motus, quibus naturae impositus est ordo, e licantur.eodem
modo , quo affectus alius quilibet naturalis ;& Deus ante decretum hos enectus in idea mundi possibilis intuetur. XVII. Malum morale possibile est ob intellectus humani limitationem, & libertatis
ad ulu liberas hominum actiones corrumpit, illudque antecedenter ad decretum intuetur
Deus in id ea hominum, seu in id ea mundi hujus possibilis, quatenus homines complecti tur. Etenim in idea totius universi possibilis, quae est in intellestu divino antecedenter ad decretum, continentur etiam ideat singulorum hominum, & animarum, quot quot existere possunt, quoad essentiam, attributa, N. omnes modificationes, ideoque & quoad omnes appetitiones, &aversiones, volitiones, ac nolitiones. Quoniam itaque malum mor te liberas hominum actiones libertatis abu- tu vitiat, omne malum morale, quod in mundo datur, Deus intuetur ante decretum
in id ea mundi hujus possibilis. Observandum autem est, mala physica, & moralia in hac rerum serie locum habere, sed diverso plane
modo, quo malum metaphysicum . Etenim cum quaelibet creatura finita esse debeat, at- quae limitata , evidens eu malum metaphy- Dcum absolute neces artum elle. At malum physicum cum sit effectus naturalis, qui in hac rerum 1erie ex causis suis oritur; non absoluta, sed hypotethica tantum necessitare in hoc mundo locum habet. Idem dicendum de malo in
rati , quod liberis, & contingentibus hominum L et actio-
257쪽
actionibus inhaeret perverso libertatis usu . XVIII. Neque mala physica, & moralia obliant, quominus mundus honus sit, & fini ultimo, quem sapientia Dei rebus omnibus
praescripsit, omnino conveniat. Ea enim , quae mala nobis videntur, a sapientissima causa permitti poterant, cum exinde plurima bonorum genera oriantur . Nam ut obserUat Sanctus Augustinus in Enchirid. c. I . Neque enim Deus omnipotens nullo modosinere ,
mali esse aliquid iis operibus fuis; nisu que
adeo esset omnipotens , s honus, ut bene faceret etiam de malo. Et quidem cum Deus per mundi creationem manifestare volueri r gloriam suam, ideoque & suam summam bonitatem ; dubitandum non est, quin unicuique creaturae tantumdem boni conferat , quantum ad consequendos fines liberrimo arbitrio sibi praefixos permittit divina illius sapientia bonitasque infinita . Hinc quocumque te vertas in hoc universo, totum plenum est bonitatis divinae, quae est fons, & cauta omnis bonitatis tum essentialis, tum acciden. talis caeterorum entium . t Observandum tandem est, in eo peccare homines, quot quot bonitatem divinam suspectam habent, quod de ea iudicent non in ratione ad totum universum , & ad omnia Dei attributa, sed ad partem aliquam mundi dumtaxat. Saepissime fallimur, cum singula ad nos ipsos referimus, ideoque res , &offectus illos aut utiles, aut bonOS Vocamus, qui nobis ipsis placere, prodesse, probarique solent; eos. vero vicistim noxios, atque inutiles esse censemus, ex quibus nulla nobis utilitas, aut 3ucunditas oriatur. Totam hane
de malo physico, & morali doctrinam illu-
258쪽
ΜETA PHYs. PARS II. CAP. I. 243 strat parabola de gigantis Matth. I 3. Vers. Zq. In ista parabola ager mundum denotat, bonum femen filios Regni, hoc est, homines a
Deo electos: zizania significant homines improbos; atque inde apparet, Christum ia illa
parabola docere, unde sit malum, & cur eidem locus relinquatur in hoc mundo. Et quidem Christus rationem redditurus, cur malum morale ex hac rerum serie a Deo non tollatur, in hac parabola narrat, Patremfamilias noluiste a tervis colligi Zizania, ne simul triticum cum eis eradicetur; nempe Deus malum morale ex hac rerum ferie non tollit, ne cum malo simul tollatur bonum. Paterfamilias semen bonum commisit terrae, non Vero semen Zizaniorum , quod commisisse lρgitur Inimicus. Quamobrem dici nequit, Deum voluisse absolute, ut Zizania creicerent ; prohibuit tamen, ne servi ea dein eradicarent ; quare nec dici potest, Deum absolute voluisse Zizania non crescere ; cumque servis praeceperit, ut Zizania juxta triticum crescere sin rent, impedire noluit, quominus Zi Zania creicerent. Ergo Paterfamilias giganta crescere permisit, & quidem sapienter, ne scilicet triticum eradicarent cum Tigantis, dc spes mellis excideret. Quia ergo Paterfamilias Deum, triticum homin, probos, ZiZania improbos repra sentant; Deus, Christo Domino docente, malum in hac rerum serie existere, sapienter permittit; permittere a tem ideo decrevit, quia ex permissione mali bonum oritur . Haec parabola doctrinam de origine, & permissione mali mirifice confirmat; mos enim fuit Christo Domino ardua dogmata ad imagines revocare, quarum ope adumbrari possunt. Quomodo autem
259쪽
146 IusTITUTIO Es ΡΗILos. Deus per bonitatem suam summam mala
dirigat ad bona, luculentissime patet ex historia Iosephi a fratribus suis venditi G nec 37.) cc maxime ex morte Christi D mini, cuius Ioseph erat figura.
De Deo in ordine ad creaturas.
De Deo creatore, ει confer tore.
I. T TT vera creationis notio habeatur , advertendum ell, quod producere generati m sit facere aliquid de novo, sive alia quid, quod non erat; aliquid autem fit de novo, vel ex aliqua traeexistente materia, ut cum sculptor facit statuam ex marmore ;vel aliquid ni de novo ex nulla praeexistente materia, ut cum dicimus. Deum fecisse ex nihilo omnia. Quod proaucitur de novo ex Praeexistente materia , illud proprie ' dicitur educi, & ejus productio vocatur eductio ;quod producitur de novo ex nulla praeexi- . stente materia, proprie dicitur creari, &ejus productio creatio appellatur. Igitur creatio
definiri potest produello ex nihil , tum fui, hum objectis eductio vero di ur moductio ex nihilo se i, sed ex aliquo jubjecti.
ΙΙ. Ex his notionibus liquet substantias creati, modos substantiarum educi; nempe cum lubilantia. quaelibet sit ens in se ipso existens, non potest produci ex ullo ente; eum Vero modus omnis in se non existat, sed in subjecto, cujus est modus, cuilibet modo convenit produci ex subjecto, quod modificat: ita rotundas respectu maiis ce
260쪽
ΜETAPYHs. PARS II. CAP. II. 247Teae, Creatio exigit causam intelligentem, &volantem; nam necessum est, ut causa, quae aliquid producit per creationem, habeat id- Eam exemplarem rei creande, & velit illi uxi deae objectum existere. Cauia igitur eatrix intelligitur ea, cujus voluntatis actu; necessario infert volitam exilientiam rei creandae; ita ut inter illum actum voluntatis causae creatricis, & existentiam rei creandae sit connexio essentialis: si enim voluntas posset frustrari absolute effectu volito, Iam non Co
ciperetur influere phsce in suum effectum, dando illi existentiam, nec proinde intellia
geretur vera causa illius effectus. III. Creatum esse a Deo mundum, cre tas ab ipso varias substantiarum species, coe-ium, & terram, spiritus, & corpora, non fides modo, sed ipla ratio docet c esse enim
debet fons, atque ultima ratio, leu prima,& immutabilis rerum omnium contingentium, ac mutabilium causa, in qua series mutationum non niti eminenter existat. Μundum hunc universum a Deo creatum fuisse, ostendunt eadem argumenta, quibus existentiam Dei demonstravimuS. Patet, soli Deo competere potentiam Cre andi; nam ad creandum requiritur potentia,
seu vis infinita, quae sola potest superare distantiam infinitam, quae est inter substantiam R. non substantiam; soli autem Deo competit vis infinita. Praeterea nulla voluntas cre
ta intellisitur hanc virtutem habere, ut necessaria sit, & essentialis connexio inter ali- suam eius volitionem, & existentiam entis ipsi extrinseci, quod antea neque est ratione sui, neque ratione subjecti. Unde SS. PP. contra Arianos probant, Verbum non esse L 4 cre