장음표시 사용
41쪽
cognostendo unum post aliud, intellectus eius posset novis actibus augeri, quia cognita causa nondum intelligeretur cognoscere effectum essetque denudatus illius cognitione, sicque lianc novam assequereturos sitionem. Haeconini cons D. Dionysus Lib. de DD. Nominibus Cap. 7. biai si istaeomnia materialis si est teria, α i divi Edivisibilia, evnicE multa. Covc Lusio acu Noa . THEOLoci Marorum, quamius cum cones lano necessari sum ire,est pro 'pri,scientia, ut verb attingit veritates contingentes, hoc nomine caret sic ia 'st. I. Pro Pom. a .Primum patet ex eo quod Theologia necessariorum in beatis, sic Primo certa absque errore, quia beati videlia Deum sicuti est Secundo, habeato e..
necessarium sinemutatione, quoniam apud Deum non est transmutatio, nec mcissitudinis obumbratio. Tertio, habeatur per causas, quia beati possune colligere Deum omnipotentem , quia infinitus est: Quarto habeatur per discutitum , quia Beati saltem prioritate naturae, prius cognoscunt causas Ec naturas quam effectus&proprietates, Mnate ipsi possunt instite ex illis , sicque in illis reperitur discursus . Nam ut mox
dicebamus ex colo aestione . Prologi Numera a . ad dii cur lilii l duo requiruntur , primo quod principium discurrus , seu praemissa , sit naturaliter prius nota conclusiones Secundo, quod notitia principii sit causa notitiae conclusionis sed haec duo reperiuntur in beatici ergo Ecdiscursus erit in illo. Primum constat apud omnes, mi lassicienter norunt ouam de naturam prias esseae prilis cognosci effecta
&proprietate: secundula que pariter est evidens , quia Lilinis Heluia, causa contineant
virtualiter suas proprietates ec suos essectus deo pomant ingerere noritiam sui inmoratii tellectum, sicque cognitio Vnius est cauta cor tionisalterius sive in instile viat Him sive in intellectu beatorum, quia gloria non destruit, sed perficit naturam. QuZd si dicatur , perfectionem visionis beatificat conferre beatis quod videant omnia simul hoe verum est de simultate temporis, non de simultate naturae quia licet pro eo tempore quo beati vident essentias causas,&praemissas, videant etiam proprietates esse ctus, conclusiones , attamen illa prius natura videntur istis, quia sicut res se habet aclossime, ita ad cognosci, causa vero, essentia, proprietas lunt prius natura ride diaque cognostuntur etiam Diis oritate naturae, quae prioritas sinci ad discurium εο- illationem miniis noti magis noto, juxta nientem Dinoris nostri dicentis Hect
ne iacet quis';- discunas si tu tu liter,id est natura trias notum, νυ sica μμανα--ueri Heaurini discinas, Hinconclusionis. Secunda pars conclusionis est etiam Scothis est ρ not. q. . o f. Laterabbas , ubi docet, Theologiam beatorum de Necessiariis polle dici cientiam, Contingentium vero Theologiam, nec in se, nec in Deo, nec in beatis, nec in nobis esses ientiam, eo modo quo rationem scientiae ponit Aristoteles i. Poster Ratio hujus in promptu habetur, quia Philosophus ibi demonstrat scientiam esse tantiim de re, quae aliter se habere non potest, Widcirc omnes Scolastici contendunt scientiam habere objectum necessarium. quod si Scotus dicere videatur, necessitatem objecti non pertinere ad persectionem in trinsecam scientiae, sed tantam ad extrinsecam, quia scientia potest essescontingens, qtiandos cilicet deletur per oblivionem licet sit de objecto necessario, sicque innuetervelit, Theologiam contingentium in beatis esse perfectam, maximEcum ipsa si perpetuar attamen non concluvit, ipsam esse propri scientiam, immo inquirens loco me citato, an Theologia beatorum circa contingentia vocari possit proprih scientia, propter suam certitudinem, evidentiam& perpetuitatem, quam habent contingentia, in objecto beatifico in quo semper relucebunt, respondet negariuε dicem, De cinis muβαιρα-- rationem istum scientiae postam in Primo Posterio , rarae rea aurit nectistatem jem, non potest de eis esse scientia tam starem quod accipi 'Uo asscientia mu EMGeomm, ut dimiditur ira opinio essestici amm,ι- ρεισἀλαμηπι- , εὐσι ibi quo a temeti rares veram dici s. ycies contra primam partem Beatos omniala obiecto beatifico istere miliati dieit enim AugustinuILib. s. di Trinit. Cap. 36. Fortuis volabiles non emn cogit.ιιiones m AE ab abis adalias eunes, sed πιηem scientiam nostram me actu videbimura. Resp. hoc dicere Augustinum tantummodo dubitando, non autem asserendo, Eclicerasserendo id dixerit, intelligendus esset quantum ad essentialia, quae unico actuis pno uni Beati, licet attributa colligere possint per discursum Vel Augustinus loquitur de cognitione
42쪽
per fidem credimus obscurει non deve perrina, quae discursiva est,in quem ipsi beati Drmante principiis per lumen gloriae cognitis , inferendo scilicet conclusiones per discursem, lumen naturale intellectus , quandoquidem in illis remansit inum gra vimis disclinendi, quae non debuitdestrui a glori Beatis v. g. videntibus Deum esse infinitum , hae cognitio est matutinaci dum vero ex illa cognitione matutini in ferunt ipsum esse omnipotentem, quia natura infinita est illimitata in omni perfectio ne, tu illa cognitio et vespertina, includit discursum ita velocem, ut vix intestisti
queat quomodo possit fieri in instanti, cam discursus exis it judici Udelegitima itatione consequentis ex antecedenti.
CONc Lusio ERTr A. THEOLoci viatorum non immerito a pluribus clicitur vera scientia, licet non sit propri scientia, ut fertur in conclusione sequenti. Nec incongruum videri debet aut repugnans, si illam dicamus verε non tamen proprie scientiam , quia aliud est vGrum , aliud proprium , falsumque est , veritatem 5 proprietarei semper inter se converti , quoniam aliquando veritas sumitur tantum pro sola similitudines, ut quando Christus de se dicit, 'osum vitii vera, Dan. is quando etiam Ecclesia in Festo Iudictu Ii, ait de eodem Cluisto enim es veras Aenas, quando denique dicimus hominem rapacem esse verum lupum. Proprietas autem talem similitudinem excludit,in non intelligitur de aliquo, nisi per se formaster&essentialiteriali, vepatet ex antedictis, ubi licet Christus dicatur viri, maea es verasas , non tamen quoquam dicetur, qvod sit propriaevitis aut agnus. Et huic distinctioni annuit D. Augustinus Trach. go in Dan. dicens, Aliud esse rinnieritatem, abud secundum propriet.item inod si ille inepte loqueretur, qui diceret, aliquem esse ver ω non propriε hominem non est par ratio, quia homoest vomens per se, cujus essentia incivi statis non potest recipere magis
minus, non sic de Theologia, quae ut sit scientia multas conditiones requirit. Ratio aut cur Theologiam viatorum scientiam veram dicimus, maxim circa res necesI rias, petiturix hoc quod est cognitio certa rei necessariae , quae labetur per discursum sicque illi deest tantum evidentia cujus defectus impedit, ne proprie licatur scientu i sed quia Theologiae noluae principia , licet non sint evidentia , ut potEfundata super revelationem , at ient tamen maximam certitudinem, longe majorem
quam sit inscientiis naturalibus in quibus lumen naturale decipi potest, i is prori ita dicimus hancTheologiam esse ver,scientiam in quantum scilicet certitudo secti& principiorii incolnpentat evidentiam illius. Si enim in scient ii ii Ituralibus requiritur
evidentia objectivi principiorum, hoc est, ut fortius M sine metu erroris intelle itus magis convincat de illorum veritate&Aciliesinentiaturinis, sed talis evidentiae vices supplet certitudo articulorum fidei, qui omnem dubitationem expellunt ab intellectui ergo non obstante desectu evidentiae, qui quodammodo suppletur per certitudinem, Theo-Iuuin nostram vocamus ver scientiani. Huic loquendi modo con nat usus Script rae Jeremiae . Dabo vobis Pastores, ut passiant os sciretia Sapientiae Io. Dedit illis sciemnam Sanctorem. I. ad Corinth ra. Ab datur sermo μ'entiae , abi sermo scientiae. Accedit insuper inter alios Patres Augustinus, qui I . de Trinit. Cap. I. hanc doctrinam proprio vocabulo appellae scientiam, non quasi in are volens, quὁd sit propriEscientia, sed quid specialivocabulo mentiae fide distinguatur,ac multum accedat ad propriae scientiae rationem. Hoc tandem confirmare videtur Do istor noster in Dι f. s.
Vis i. να-a . ubi dicit, Prophetas, Apostolos, caeterosque sacros Doctores ill minatos Deo hamissi habitum,qui licetineuidens esset, tamen ob sui firmitatem de
certitudinem poterat diei scientia. Objicies. Ex Arist. i. Post Cap. . scientia debet habere oblectum universiale, Theologia vero nostra agit de singularibus, nimirum de Deo, de Christo de Primo Parente, de Angelis,&c ergo non est ver scientia. Resp. Majorem fuisse veram in mente Aristotelis, qui omnia singularia credebat esse mutabilia, falsum ver in mente Catholicorum, qui Deum agnoscunt immutabilem dicet sit singularissimus. Quantuin ad alia
individua de quibus Theologia agit re qua mutationibus sunt obnoxia, dico, illa esse mutabilia in h. sed prorsis immutabista, ut Providentiae divina de revelationi seb-
sunt, qualiter considerantur u Theologo, qui per se considerat solummoc δ Deum ut objectum sum primarium & formale, dia alia a Deo, quatenus ab illo revelata sunt&r lvuntur ad ipse sub aliquo respem necessario Dices, scientiam requirere ac sensum praemissis conchisioni, Theologus vero non semper assentitur propositionibus Durolosicis, ut patet de illo qui inhaeresim lapsas non assentatur 2bus conclusio
43쪽
mi Theologicae , remanet tamen in illo Theologia. Resp. ut antea , ino emone quaest. . huius prologi , ubi 2robavimus non remanere perfectam Theologiam in eo qui sita reticus. CONCLus Io ART . TH et ori cu A nostra non est propriε scientia, juxta sensum Aristotelis i. Poster
cap. 1. Sic Scotus quaesit Pret quaest. laterali , ναμ de Scotissae in s. dist. a . Pluit nil hi rationibus haec veritas probatur communiices, quarum unica tussicit , quod scilicet scientia propris&stricte sumpta prout usurpatur, ab Aristotele praecitato, debeat esse certati evidens, ut per certi infinem distinguatura opinione, perevidentiam a fide clivina , uniana, quoniam ille non propri sciens, sed credens, dicendus Cis, qui assentitur propositioni propter solam veracitatem revelantis, ε non propter I mrimam illationem conesusonis ex praemissis sed cognitio conclusionis Theologicα non habet evidentiam in Theologus assentitur illi propter solam veracitatem Dei r Velantis, S non propter evidentiam propositionum Theologicarum t ergo Theologia nostra non est proprie scientia. Probatur minor, Si conclusio Theologica haberet evidentiam, illam obtineret a principiis ex quibus deducitur,sedyrincipia Theoloetica, verost inevidentia non possunt tribuere evidentiam conclusioni ergo conclusio deducta ex illis erit stili per in evidens. Aliis pei sectio lilae non est in causa reperiretur in effectu: 'uod dici nequit, cum effectus omnem suam encitatem dc proinde omnem perfectionem a causa recipiat, sicque implicat, ut principia inevisentia evidentiam tribuere sitnr concitisioni, quia nemo dat quod non liabet. Haec nostra unica rari tam validis probat veritatem nostrae conclutionis, ut adversarii omnes suun conatum adhibeanta probandum evidentiam reperiri in Theolosia, sed modi quibus hoc suadere contendit ni non dissiculter diluentur in solutione obiectionum sequentium. Objicies primo cum Henrico Gandavensi quotlib. 11. quaest. 1 principia Theologiae esse quidem inevidentia in se, sed evidentia reddi per lumen illud medium inter tum cri
loriae, lumen fidei, quo eruditissimi Theologi orantur a Deo et quo articulos
de evidenter cognoscunt, ut vidimus ante conclusionem primam huius quaestionis. Sed, tr. quod talis evidentia vatis fingitur aec ab Ilo ante vel post Gandavensenitale lumen propugnatum est, Doctor noster impii nat illud, in3. Hst. φ. qm LMν-. . rum quia, sicut scientiari opinio non possunt essede eodem, quia sitientia habet certitudinem, opinio non habet , quae contradiistoria sunt fides e sic lentia repugnant respectu eiusdem , quia Icientia dicit evidentiam, fides dici non evidentiam: cum c Henricus sustineat, ut diximus antea, suum lumen supponere fidem in Theomlogo, iosiim tamen esse scientem, ratione talis luminis quod principia Theolo ae reddit evidentia, ideo ratione incompossibilitatis fidei cum scientia , opinio eius sustineri
Deillilit ut quia tale lumen non est necessarium , nec ut intellectus Theologi firmius
assentiatur articulis fidei, quia ad hoc sustici fides, nec ut tam firmiter illis adluerear, ut trullatenus dissentire possit alias Theologus cum illo lumine a fide excidere non posset, cuius contrarium saepissim visum est in peritissimis Doctoribus qui in harisim lapsi sunt , nec denique ut evidentiorem mysteriorum notitiam habentes, alios fide te possent doceret eontra infideles Echoeticos propugnare fidem, quia scilicet ad
hoc sitfficit liti men Llei titio mysteria cognoscuntur in naturalis ni titia scientiarum humanarul quarum bene lacio articulos fidei cxplicare possunt, ullas ex illis inferre conclusiones Cam ergo lumen illud ab Henrico auinventum prorsiis sitimile, canouam frustraneum rejiciendum est. Tum denique, quia si per illud luimen evidentes redderentur articuli fidei peritissimis Theologis tales non cognoscerent illos obscu-
νε&aenigmatice , attἰinae ipsemet Paulus, qui in tertium caelum raptus et , de .lliis de seipsis dicit i. Cor. 3. I in virimus per specula Θ in aenigmte , μη autem fucra - --. Et a Cor. io oninem in te δελ- cupimum reaesentes in obsequio fidei. Quod denotat musteria fidei cuicumque etiam peritissimo, eta semperinevidentia,lumenque Gandavens sine tundamento fuisse excogitatum. Sed quia Henricus fundamentum suae opinionis contendit depromere a D. Augusti no verba tanti Doctoris ciuae illi favere videntur, nobis explicanda sunt. Dum ergo Augustinus in cap. I. Joanni explicmis haec verba, Erat lux vera dicit, Aliud es Amenia credenda , Aliud V lamen ad inteffundum imi ibi loquitur de lumine, quo evide re intelligantur mysteria fidei, sed de lumine contemplationis, quo mentes a vitiis terrenis cupiditatibus avulta elevantur ad contempntioncm supernorum. Vel im
mugitur de lumine Intelligentiae sapientis, quod Deus aliquando minu Ecclesiae xastoribus
44쪽
leonis diluant ammenta. Dum secundb Augustinus Tract. 39. in Joannem it, quod fideles aliqui sine ob scuritate copiant quod intemgunt,4 sine dubitatione credant quod
non intelligunt non ideo CD ct titillest On contetulit, sicut Henricus, quδd fideles ali
qui Theologiae peritissimi stercipiane evidenter fidei mysteri , sed tantiu vole,rod Theollagi masis explicia, iustium res fidei cognoicant, quam ignari crudes,
cque negami obscuritatem in doctioribus, non a firmant evidentiam, sed tantum
tollit ab illis confusionem in loquitur de obicuritate quae opponitur tanti, notitiae distinctae& explicitae, non evidentiae, ita quod Theologus cognoscat sine obscurita te, id est, distincthac explici th, terminos propositionis Theologi , ubi ignarus fidelis in telligit tantum iptos confvsh cum obscuritate Dum denique idem Doctor contra Epistolam Fundamenti Cap. 4 dicit per fidem se ad certam scientiam perventurum.
non jam hominibus, sed Deo intrinsectis mentem illuminante adhuc intelligitur de dono intelligentiae quod Deus juxta beneplacitum confert, maximE Pastoribus de
Objicies i. ex Alberto more ex D Thomar.'. An. i. quod licet principia
Theologiae nostra non sint evidentia, ut spectanturin viatoribus, sint tamen evidentia per res utionem in Theologiam Dei ADBeatorium cui nostra sit bordinatur, itaqu5d si cui talia principia sunt evidentia respectu Dei, Beatorum, sic habeant aliquam evi dentiam in viatoribus, saltem mediatam, sicut quaelibet scientia sit risinata delumi Levitidentem probationem suorum principiorum. Licientia labordinante. Resp. Theologiam nostram non subordinari Theologiae Beatorum aut Dei, propter rationes quas adducturi sumus postea. Deinde, licet subordinaretur, non propterea principia Theologiae nostraedicerentur evidentia in nobis, licet sint evulantia in intellea Beatomim, Dei, quia beati habent Iumen gloriae guod clarum est, ubi viatores habent tantummod5 lumen fidei, quod est obscurum S inevidens. Quan)o ergo dicit Doctor Angelicus loco citato, di id sussiciat ad evidentiam scientiae subordinarae, si ejus Conclusiones probentur evia ter per principia scientia subalternantis, ut patetin perspectiva, quae probatur per Geometriam δε Musica cujus principia notificantur per Arithmeticam hoc verum est, quando scientia subalternata Eclubalter trans conJunsi untii in eodem intellectu , quia pro tunc Musicus,' qui Aricluneticam possidet, probat veritates musicas per princi pia Arithmeticae Falnim ramen est,iniundo scientia subordinata est in uno intellectu& subalteimans in alio, qualiter in proposito habetur, ubi diceretur inept , Theologiam viatorum esse evidentem in viatoribus, quia Theologia Beatorum est evidens bea torum intellectui imo omnes sciunt, Theologum non asscntiri conclusioni Theologicae
illine ex articissis fidei, quia Beatus in evidentero oscit, sed quia ab illo creduntur per Stim , sicque Theologia re uicti sen per inoidensi stientiae proprasininae
non poterit obtinere ratio m. io icies3. ex ei. Argent. min.&aliis citatis apud nostrum Aureolum QMin. r. Prol. Art. . heologiam nostram non esse evidentem ex principiis, nec ex objecto, nec evidentia consequentis, quae omnia obscura sunt, sed esse evidentem evidentia consequentiae , unde illam vocant scientiam consequentiarum, ut inquit noster SmisngQxiaest. 3. Prooemii Num 8 . V. G. in hoc sillogismo heologico Homo estam uil, mninus homo i ergo es animal, licethoc consequens, Christus es animal, non sie evidens, nec eJu principium Cim rus es homo quo infertur, quandoquidem est de fide; attamen consequentia evidens est, quia nullus est, qui non videat evidenter, t iem conclusionem sequi ex utraque praetrussa inrip. Ut Theologia steride ac talis si-catur, non sussicit quid evidenter pateat, conclusionem elici ex praemissis in formale sitima, sed requir inluper evidentiam praemissarum alias Logicus, qui posset judicared ejusta dispositione propositionum, terminorum, quibus constant argumenta The logica, posset dici heologus , quia videnter omnes ratiocinationes Tithologicas cognosceret , quod nemo dixerit. Sicut ergo ad Logicum spectat judicare de bonitate consequentiae, sic ad Theologum pertinet judicare)e bonitate consequentis, an scilicet sit conmrine articulis fidei: cum autem Theologus non habeat cosnitionem evidentem consinuentis, quianon coemiue evidenter principia in quibus tundatur, non po
test dici quod talis cognitio sic evidens, nec consequeliter quod talis Theologia
Objicies . ex Francisco de Marchi , qui, reste eram Quaest. 1 Prol. dic
bat, principia Theologiae non esse evidentia ex se, quia sunt articuli fidei, esse tamen evidentia ab extriniec , quia retolvuntur haec duo principia siuι arid Dei πυ--veram est, at Dei revelavit m maqwe nobis proponantur misia, Cani ergo, tria
quit, haec duo principia evidenter cognoscantur, illud per Metaphysicam, quae rim
45쪽
bat Deutri esse primam veritatem quae proinde nec falli, nee fallere potest de istud ex
magnitudine miraculorum quae Deus fecit ad confirmationem credendoriam , ex hoc concludunt, principia ordinaria Theologiae nostrae quae sunt articuli fidei esse evide
tia in illis duobus primis principiis , sicque illam esse propra scientiam.
Resi. i. quddestis articuli fidei haberent aliquam evidentiam ortam ex evidenti r velatione divina, talis tamen evidentia esset tant lim extrinseca, quae non sufficeret ad rationem scientiae , quia evidentia scientiae non est repetenda ab extrinseco, ex parte testantis&revelantis, alioquin assensus scientificus non distingueretur ab assensu ndei, sed debet repeti ab eviden cia intrinseca principiorum , unde licet articuli fidei redderentur evidentes per revelationem divinam, de qua constaret evidenter per miraculorum magnitudinem, non dicerentur tamen evidentes intrinsece mentitati vh. Statuitur enim duplex evidentia,extrinseca nimirum S intrinseca Extrinseca est illa quae est de re in se obscura, quae tamen evidens redditur per testimonium alterius, ut si aliquis dignus fide mihi pro certo diceret, Romam, quam numquam vidi esse magnitudinis tantae, tunc illa Romae magnitudo esset mihi evidens, non intrinsech, sed extrinsece;& nullus est qui dixerit hanc evidentiam sussicere, ut hujusmodi cognitio in me esset scientia, etiamsi illa assertio foret infallibilis,qui semper reinaneret evidentia tantum extrinseca. Evidentia vero intrinseca duplex est adhuc nimirum exterminis&ex propositionibus. Evidentia ex terminis competit propositioni cujus termini cognoscuntur evidenter conjungi immediate, necessiariis inter se ira evidentia cx propositionibus convenit conclutioni quae ex propositionibus evidenter cognitis elicitur per veram demonstrati nem. Cum ergo in proposito allegato , conclusio Theologica non inferatur ex principiis evidentibus . evidentia Theodogiae esset tantum extrinseca, quod non sufficeret, ut Theologia nostra diceretur scientia.
Resp. i. posse quidem probari per Metaphysicam Deum esse veracissimum , non
tamen ex magnitudine miraculorum posti colligi omnia quae nobis proposuit credenda
esse evidenter vera i nam miracula sunt quidem rationes ad credendum moventes quia evidenter demonstrant rem, cujus causa Deus fecit miraculum,esse credendam,&Deum
illam revelasses, non tamen sim motiva assenssis evidentis, quia non reddunt neces ciunt rem evidenter veram unde veritates quas Deus confirmavit per miracula sunt semper objectum fidei in non scientiae, quia in te semper obscura remanent, licet per miraculum evidens sit, Deum ipsas revelasse de proposuisse credendas. Dicendum e go est, quod evidentia credibilitatis possit stare cum inevidentia rei secundum entita tem , quia evidentia credibilitatis oritur ex veracitate revelantis evidentia vero rei de propositionis Theologicae procedit ex principiis ipsius, quaecum sint obscura, ipsa conclusio obscura remanebit, non obstante infallibilitate revelantis. Sicut enim poteste euidens, testem hoc vel illud testari, attamen illud quod testatur manere inevidens, sic per miraculum potest esse evidens, quod Deus revelaverit mysterium Trinitatis, ipsum tamen mysterium inevidens in se remanebit ob hoc Scotus ins Dis .a .Quaestim
s sed*ώqaamur, Gabriel, Carthusianus, Richardus, Durandus, Caietanus, dc alii curati apud Smising, 'M. 3. Prori vi Cum sit existimant Prophetas de alios scriptores
Canonicos habuisse evidentiam , quδd illis dictaret Deus scripturas, minimestamen habuisse scientiam de illis, sed tantum fidem Maneat ergo, quid Deus per miraculum dans evidentiam suae revelationisi testimonii, non propterea det evidentiam objecti revelati, sicque illa cognitio non erit scientia quia tamen id quod si e cognoscitur est evidens in attestante, noster Smisini R et 3r dicit, talem notitiam esse distinctam a fide, quia fides ordinari,nititur revelatione inevidentii a scientia, quae exigit orie- ctum in se evidens. Si quis instet dicendo, quod articuli fidei, quos tenemur credere.
snt evidentes quia non tenemur credere, nisi quod est evidenter verum, quoniam non tenemur'diliquid verum existimare, nisi iussicienter constet nobis de illius veritate. Haec omnia sunt absolut falsa quod est enim evidenter notum non amplius creditur,
sed scitur. Unde sussicit, ut teneamur credere aliquid quod ejus credibilitas innotescat per testimonium infallibile revelantis.
46쪽
Os loqunnur hic de sapientia viriosΣ, quae est astutia viversutia hominum in
suis rebus inundanis stabiliendis occupata , de qua Paulus ad Rom. . dicit 'ν-- ω -ra est, mratem a semi Non loquimur etiam de Philosophica, quae versatur circam vesica nobilissimas ejus species, quam Apostolus i. ad Cor. 1 vocat humanam , Praedicatio mea non in per Ubιtibus humanae fa entiae verbis, ed in ostensione spiritks irruiM. Non loquimur denique de sapientia sacra infusa a Deo, quae apud D. Bonaventuram Lib. de Septem Donis Spiritus sancti definitur habitustii pernaturalis a Spiritu sancto infusus ad Deum cognos cendum, aporos diligena dum Sed loquimur de Sapientia acqili sita, supernaturali tamen, quae ex revelatis principiis elici conclusiones, ει quaerim , virum ratio sontiae sic sumptae conveniae nostrae Theolose , ita quod possideat omnes conditiones, quas ad sapientiam requirit Aristoteles, d laici Metaph. Cap. i. Sapientia saltissimus mentis habitus, occupa
nnm Ex haera itione pater, o conditiones requiri ad Sapientiam, de quibus πι- dendumest, an omnes conveniantTheolosue. clanaliquauudini,ddita explicabisCo Ne Lus Io. IURE merito heologia potest vocari Sapientia. Sic enim illam vocat D. Thomas r.
tura in Prasit VH s 3. Eumdem titulum illi imponit D. Paulus, qui I ad Cor. x de Theologia sermonem faciens, ait, Sapientiam Apum inter perfidios, & ipsemet Chri-
.ssus Luc. 2. Si ιθ υσοι os aptennam cui non poterunt refistere. Unde sancti Patres
Theologiam illum Sapientiae vocabulo instaniunt. QP tamen Aristoteles inter conditiolius sapientiae requirit, quὁd habeat evidentiam,omnium causasi principia cui denter afferendo ideo dicitur communiter, quid licet Theologia Dei ec Beatorum sit propri Sapientia , quia omnia sunt evidentia Deo Beatis, attamen Theologia nostra non sit talis, quoniam evidentia caret Attamen nil vetis, sidixerimus, ipsam, non obstante tali inevidentia, posse dici sapientiam, non naturalem, eo modo quo illam definivit Aristoteles praecitatus, requirens in ipsi evidentiam propriam, forin lem , sed supernaturalem , in quantum ejus inevidentia maxime compensatur per certitudinem motivi, quo veritates Theologicae cognoscuntur, nimirum ex motivo fidei, quod est intallibilius eadentia omnium scientia iam naturalium. Dici ergo potest, ut sustineatur , quod Theologia viatorum sit vetera propri scientia 5 Sapientia, non unpliciter, sed scientiari sapientia supernaturalis, quod non requiratur evidentia ad pertinam rationem scientiae , nisi quando intellectus non habet aliud praestantius motivum quo firmius adhaereat propositio ira i sied Theologia habet praestantius motivum quo tenaci iis adhaereat principiis Theologicis Sc convincatur de illorum veritare, quam sit evidentia propositionum dc scientiarum naturalium, nempe fidem, quaeDeo revelanti innuitur Ergo nil prohibet, quin dicamus Theolo iam viatorum esse vestrae propriE scientiam, sapientiam supernaturalem. Non obstat concluso praecedens, in qua cum Scoto asseruimus, Theologiam nostrant non esse proprie scie riam, nec proinde sapientiam posse dici, ob detectum evidentiae , quia loquuti sumus de
scientia, prout illam definit Aristoteses i. st. Cap. i. 3: de lapientia proVtillaminia
dici Metaph. Cap. I. in quibus locis Philosephus considerans hos hacilius tanquam naturales, contendit ad illos requiri evidentiam, quae convincat inti lectum de verutaribus in illis contentis nos vero qui attendimus ad Theologiam, ut est habitusi pernaturalis, non dubitamus asserere, illam esse scientiam supernaturalem dc supem turalem sapientiam , quae loco evidentiae habet motivum fortius , ut conclusionibus adhaereat, nempe Deum revelantem, qui nec falli nec fallere potest. Quo postro
Probatire, Theolom nostram esse vest&propri sapientiam supernaturalem applicando conditiones quae ex Aristoteleptiecitato requirimi aria sipientiam, dess,i
vendi Mil)j restiones contrarias. Prim A ergo Sapientia debet essera ibitus alti gimus circa visia
versa Aram occa - quod convenit neologiae, quae non, ut Het bisi ,disserito
47쪽
rebus omnibus in universali, tracti ndo universales conceptus entitim sed dicitur scientia Uir tuum radicaliter, quatenus Deum omnium rerum princi 'ium&finem contemplatur accurath,&iniper de omnibus adhuc vel saltem -Alantioribus entium generibus iocuitur in particulari progrediendo a primo ente ad omnes rerum ordines, v. g. explicanias propter Verbi Divini Incarnationem, quae sit ratio naturae creatae Iuppositi creati, contemsando universi constitiuionem in operibus sex dierum,&ex professo in specialinaturam Angelieam4 humanam, disserenao de accidentium omniuin supernaturalium ratione in materia de Gratia, Virtutibus , Sacramentis, d similibus, si paucissimaevi
ripiantur dein sexperientia, vel notitia sensitiva potius agere debeat, quisipientia, quae injorum comistione contem , ad viliora dest ciere dedispatur,ren ut tuque ad Medicinam, Mathematicam rium anteas. Secundo, Sapientia debet esse circa Hincillima edia sensu remota aliarum enim scientia rum est communia sensibilia comvssicere,ac solius sapientiae sensibus incognita scrutari me autem negari non potest Theologia nostra, quoniam Ulai cognitu dimcilius est quam m)steria fidei, quae sunt nostrae Theologiae principia penetrare Si enim Metaphylica Deum cognoscat M ipsius perfectiones aliquo modo probet hoe est tantari iucundam rationes conii nes, universalissimas, Deuna spectando ut autho-
rem naturae , non vero juxta rationes speciales in ipsum considerando ut Authorem gratiaevi gloriae, nec ut praedestinantem, reprobantem, sanctificantem, glorificaniarem, quae omnia, ei altissim sint&a sensibus remotissima, ad nostram Theologicam
sapientiam restinantur. Quod si Theologia disserat de rebus sensibilibus, pura de humanitate Christi, de hornine. Et de sacramentis, quae sensibilia sunt; Non de talibui
pertractat secundum suum esse naturale,ru quatenus manifestantur per senius exterianos, sed quatenus per revelationem innotescunt&aliquem respectum supernaturalem habene ad Deum Agit v. g. de humanitate, ut est unita personaliter Verbo, de homine , t est a Deo productus&ad finem supernaturalem destinatus, Ec de Sacramen. tis , ut sunt signa effectiva gratiae , quae omnia tensibus sunt prorsus impenetr bilia. Terrio, Sapientia diaet versuri cirra certi m , non enim ille profecto in cognoscenta do diceretur rapiens, qui res antlim dubitati vel cum erroris metu attingeret. Quid
vero certilis adignari potest principiis Theologicis , qua fidei lumine certissimo cognoscuntiWρ nulla sane scientia naturalis a quia nemo negare potest, Irimam verit rem, quae est male motivom illius, esse firmius motivum, quam lint scientiarum naturalium motiva Ergo Ecilla est certior, proindeque ex hac partes bi sapientiae notamen vendicare potest. Qu9 si dicatur, saltem Theologiam viatorum de contingentiabus non esse sapientiam, quia non veratur circa contingentiari hoc negari potest,
quia licet in si sint variabilia , quatenus tamen sunt in Elientia divina in decretis di vinis, cper revelationem innotescuat, sunt plan necessaria, nec ulli mutationi o
rum principiorum confii,mationemri evidentiam. Qit Liautem Tlaeologia nostra aperiat prima principia dc causas reriam patet , quia licet non tradato macipia dc causas Gnerales, quibus res singulae cognoscuntire, ut ficie metaphysica , attamen sentem ae
principium omnium rerum, nempe Deum,&omnia quae revelavit, aperit, innixa luis mini divino, quod praestantius est, quam si traderet communes omnium rerum conceptus. Quis fetiam Theologia nostra sit ad docendum aptior, hoc non debet intelligide aptitudine docendi quoad formam, sed tantum quoad materiam, in quantum sit pientia subministrat prima principia, quibus principia subalterna dc conclusiones ins rimes probantur. Nisi enim hoc pactoquartaista conditio explicaretur, nomen Sapiem
tuo non conveniret Metaphysicae quam tamen Aristoteles vocat sapientiam, sta tan-elim Dialecticae, quae argumentandi tradit modum dissimam sicut ergo Metaphytaca, ideo dicitur Sapientia , quia est aptior ad docendum , subministrando , non formam arsumentandi , quam habet a Dialectica, sed materiam, explicando rationes communes omnium scientiarum iraeTheologia dicetur samentia seponaturalis, quia
accurat disierit de omnium rerum principio nempe de Deo , cuius veritates expli. Cat per revelationem dc corrigit quidquid in scientiis naturalibus repereritis hae alienum. Quinto , Sapientia diae esse appetibilis ratione sui quod reperitur evidenter in nostra Theologia, quae si comparetur ad scientias naturales, ad illas non ordinatur , ut illis
sibisviat uno aliae res mur ad istam, taminin ancillae, o et Dorulemur. Si enim
48쪽
eoliis 'Ux eum Attiis Scriptum ne itibus, vel cum Haereticis impugnantibus siquam Veritatem fidei non rem inferii ex Scriptura, tunc utitur scientiis naturali hiis, ut illos eo nuineat&istorum destruat sophismata , sicque aliae scientiae sune
propter Theologiam expetendae, sa propter se appetenda est, unde jure merito titulo sapientiae gauderedebet si quis dicat, Theologiam nostram ex mente Moti,
de ut probabimus infra esse totaliter praehicam, sicque non esse propter se, sed propter praxim appetibilem. Resp. Theologiam esse propter se expetendam, non excludendo praxim sed excludendo, qud dipsa sit expetenda propter alias scientias. Quod si etiam Aristoteles velit, Sapientiam esse speculativam , hoc ideis dixit, quia supponebat non dari praxim circa ultimum finem , existimando ultimum finem a nobis necessaribrecth amari , nos vero qui agnoscimus , amorem nostrum circa ultimum finem posse deficere in aliqua circumstantia, sum etiam cogimur, ouod ratis amor, ut sit rectus, indigeataliquo habitu ovo dirigatur in bonum , sicque dicimis sapientiam in se, cTheologiam nostram ene practicam neque ipsemet Aristoteles requisivisset ad rationem Sapientiae, quod foret speculativa, si agnovisset amorem finis ultimi debuisse diu rigi ve esset rectus. Sext6 Sapientia debetisteris halitibus scientificis sicut fιmalis impenetre tiod adhuc verificatur de Theologia nostra, quae, tanquam aliarum scientiarum domina, utitur scientiis naturalibus ad demonsti andam probabilitatem suarum propositionum. Quδdsi Theologia desumat principia Metaphysica, Sc ab alii scientiis naturalibus, hoc, rum est aliquando ερ ex occasione accidentaria i non semper, neque ordinaries imo principia scientiarum naturalium saepilis corrigit, si videantur continere aliquid quod appareat fidei contrarium Licet tamen scientiae naturales probentur aliquando per principia nostrae Theologiae, cujusest tamquam dominae omnium scientiarimi, iudicare de aliis, unde recth vocatur lapientia non tamen dicendum est qii Ad sibi subalternet illas scientias, quia licet ea applicando ad limam fidei judicer, an sint vera vel falsas non
tamen confert illisevidentiam in requiritur quδd scientia subalterii a sumat evidentiam suorum principiorum a sub alternante. Praeter illas conditiones . quas ad Myientiam reouirit Aristoteles Lib. r. Metaph.
Cap. i. aliqui ex eodem exigunt adhuc aliam, quam alii reducunt adinam nimirum, quod Sapientia debeat simul esse scientia desintellectus principiorum, ut patet de Metaphysica, quae tanquam scientia elicit conclusiones ex primis principiis, & tanquam Habitus principiorum prima principia explicat, propugnat Sed utrumque iacit nostra Theologi , quoniam elicit suas conclusiones ex principiis fidei, ε ipsa principia de diluc explicati ergo ex hac parte adhue nomen sapientiae sepem turalis illi denegari non potest non quδd ipsa sit proprili habitus principiorum , seu
fides , sed quia illum supponit Circa hoc tria inquirit noster Theodorus Smisng. 3st. 4 Procem . num Ibo scilicet, quomodo Theologia explicet sua principia, qua ratione illa defendat, Nin ipsi Theologia sit habitus principiorum , idemque ac fides divina, quae est habitus principiorum Theologiae. Ad primam respondem dicit Theologiam non bilim explicare istis articulorum fidei, seu qualis sit eorum sensius grammaticalis, sed etiamexplicarem sui, seu qualis sit illoriim sensus a Spiritu sancto revelante intentus. Nam si esset explicativa tant sim quid nomatis eorum quae contianentur in Scriptura, ut asseruit Gothediis, iam non ess t scientia rerunt, sed vocum,
nec magis in nomine fideli reperiretur, quam in infideli, qui per linguarum peritiam possetαγε explicareverba Metie scripturae, ac fidelis, quodest contra Doetores, delpecialiter contra Augustinum, qui, ut probet, Theologiam niti articulis fidei ut principiis, fidemque supponere in Theologo, Sem. II. d. verbi Domni dicit, Sic accipite, si credite, ut mereamini inustisere; fides erum deses praecedere interim , ut sumeris fisi praemium. Dicendum ergo est, Theologiam explicare sua principia secundum id rei ostendendo scilicet, qualis sit sensus proprius intentus a Spiritu sancto revelante,
quod facit duobus modis, inquit Doctor noster, D13. Dist. a . VNμνωω Is sioqua--rδε - χυδε,-i Midomum textum per alium, ec exponendo Scripturam per alias scientias naturales, ninim per Metaphysicam , quae explicae omnium die
tiarum principia generaliora , quibus infideles aut Haeretici retragari nequeunt.
id απῶ a semia i , Theologus potest evidenter positivesdefendere principia sua contra a mentationes , quae precant in f,ma syllogistica ves in materia lumii
naturali alia, quia potest cognoscere natiualiter defectum argumentationis A falsita iatem propositionis naturalis hoc tamen non fit per habitum Theologiae 2d primum ficper habitumDialecticae, cujus est formare syllogismos de judicare de illorum defectu, re
set pulsam sciciniam ex qua eruitur talis propositis ta a. nimiri per Phy sicam, si
49쪽
propositio falsi allegata contra Theologum desumatur ex Physica , per Math maticam, si desumatur ex Mathematiua, sic 'ede aliis Theologiis timuit positive de fendere sua principia evidenter contra illos qui negant Scripturas, quia sic possiet probare naturaliter veritatem articulorum fidei, quod ost inpossibile clim ratio naturalis nutatum medium subministrare possit, quo talium mysteriorum probabilitas demonstrari valeae, alias fides non esset de obscuris desinevidentibus. Potest tamen Theologus de dere negativa sua principia, ostendendo alia non involvere contradictionem, desiluendo Omnes contradictiones, quae contra fibilat articulos objici possunt, sicut rever1 icti Patres χlverunt omnia argumenta, quibus haeretici probare nitebantur, aliquas veritates Catholicas contradictionem implicare. uaaniam ad tertium, an Theologia distinguatur fides, aliqui affrmant non distin sui a fide divina, in quorum numero Molura assignat Scorum in s. I ι' II. Q v. q. va vii,3cillorum ratio est,mina Fidesi Theologia habent idem motivum , nempe revelationem divinam i sed hoc non suffcie, cum non sibi vendicent eandem applicatimnem hujus motivi, quoniam fides assentitur revelatis per se, & quatenus sint revelata, Theologia vero assentitur suis conclutionibus , non quia revelatae sunt , sed quia deducuntur ex revelatis, sicque sunt duo habitus realiter distincti, ut inquit Dinoe noster in . Dist. a . unicas fusi isquamin, Nominales asserunt quidem , Theota oiam distingui fide diuina&infusa, quia fides illa est unus simplex habitus, ubi Volane Theolosiam non habere unitatem si inplicitatis, te tantuin ordinis, in quanidia sine multi habitus cum ordine Theologiam constituentes, sed contendunt illam non disti
gula fide aeqiii sita echum an clina Theologia non est scientia propter obscuritatem. nec fides quoniam involvit it Lurtii naturalen Ἀ humanum in quo fundatur, sicque volunt Theologiam nihil alluid esse, quam fidem humanam. Attamen hoc negari de
bee, nam Theolom participat aliquid de fide divina, dealiquid de scientia. nihil participat de fide immani, quoniam habet a fide obscuritatem, a scientia certitudinem,
Ec a fide humanari on liabet certitudinem, neque obscuritatem , sicque assensus Theo
Iosicus est quid medium inter assenium scientiae Ide divinae re proinde Theologias aer E proprie sumpta ab utraque distinguitur. Quod si exscmodicente in 3 Dist. 31.
tendae Molina inub Doctor noster voluerit , Theologiam quam scieturam vocae quia conclusiones suas ex fide deducit , non distingui a fides, quam nominat intello ctum seu habitum principiorum fidei in hoc decipitur Molina quia his verbis Scotus denotat tantam scientiam & intellectum, prout sunt dona Spiritus Sancti, idcinisse ae fidem implicitam de explicitam itavi intellectus, qui est simplex notitia articulorum
fidei, sit idem ac fides implicita, scientia autem sic sumpta pro dono Spiritus sancti Iefides cxpliciis Hoc non impedit ergo, quin eum scoto is et Dist. μ υλ mcis, ε. si Aqnamar, concludamus, cologiam proprasumptam distinguimalit talade, quod antea probavimus.
DIvExsimo opinantur Doctores super hanc difficultatem ii enim Thoma,
I. Partis. I. an docet Theologiam formaluerimul esse practicam, spe culativam , Henricus Gandauensis, in Summa Art. P. astast. 3. vocat illam simpliciter speculatival P. Scotus No quaest. 4. Prologi vult nostram Theologiam esse pure practicam, quod idem dicendum est de Theologia Beatorum dirigente illorum voluntatem ad Deum amandum, quae ex sea natura est regulabilis, licet ratione status non possit in
malum tenderes: non vero sic de Theologia Dei loquendum est, quia non est cirectiva praxis respectu sui ipsius , quoniam voluntas Dei est ex se regula sita ab intellectu dirigi non potest cum nequeat exilia natura producere actum qui non sit consermis r tioni. An autem Theologia Dei possi citat practica, quia regulat praxim alterius suppost , Scotus quast citata β. secando artualo hanc quaestionem proponit, an v. g. haec
notitia in Deo, Deus es colendas, possit dici practica , quaremis respici cultum quem nos ipsi debemus Deo reddere,an ver,sit tantum speculatio, quianotitia non dicitur practica nisi respectu praxis eliciendae sisposito in quo est notitia, non vero respecta
praxis in quocumque supposito Affert poste. Doctor argumenta in utramque partein
Miulque resolvitrositive, sed problematicus remanet, licet videatur magis inclinare in
50쪽
eoninuviem modum loquendi Aristo is, qui semper describiescientiam rameam per Osdinem ad prinum illius suppositi in quo est talis scientia non vero per respectum ad praxim alterius suppositi, icque Theologia Dei dicenda est solummodo speculativa.
ri vero cognostatur an Theologia uiuia, dem impra hic ei strino, si speculi
mra. aut practica, Notandum est, quod non soli in scientia dicatur practica quando facit suum obse Etiim rae spe eulativa quando illuc non facie, sed tantum peculatur, alias omnes Docto res faterentur sim controversia, Theologiam esse pure beculativam, quia Deus,'id est illius objectum, incinon potest. seu scientia Speculatio est illa quae in nudLiui objecti contemplatione quiescit , nec ordinatur ad aliquam operationem dirigendam circa illud itachica vero ea est, qua illustratur intellectus , ut dirigat operationem alia quam, siveuoluntatis, sive alicuius potentiae remae, circa objectum, ex quo perantiacipationem patet, Theologiam nostram esse practicam , quia Tneologus non ideo Deum cognoscit ut quiescat in eius contemplatione, ted ut illum diligati ipso fruatur, sic que Theologia jam' paret practica, quia dirigit praxim. Hanc definitionem scientiae piram ei pemulativae pristiane Aristoteles, D. Thomas ille enim . de Anima Tex. 49. intellectum contemplativum distinguit ab activo, quis d Lealicuius gratia,
prehendat, o non ordinet ad om sed ad solam veniatu on Uenitionem is meus verbhoe quod apprehendit ordinat ad opus. Conveniunt ergo nobiscum Aristotclest D. Thoanias, qubd scientia speculativa non dirigat , dc practica dirigat praxim seu operati nem Praxis enim Graece est oneratio Latin E ita ut scientia prasi ira dicenda sit illa quae est directiva ε regulativa praxiste Operationis , b speculatava r inanet in co templatione objecta Et non transit ad opus eiiciendum aut regulandum.
Quantum vero ad desinitionem raris, illam tradit Scotus Quaest. . Prol. Quaestium
cula L. Art. i. nratas est ope- -r- potentiae, quam interictus, nataraliter posteriorim restentione , ara tici commormiter rationi illae , ad hoc ut fit recta. Ex quibus verbis
rasti tu primo, quod prori non sit operatio intellectus , scd solius voluntatis , sive elicita, Me imperat , omnesenim admittunt, in sectum extensione fieri practicum. idest , intellectus , cuius est se aliter speculari veritates , messe speculativum ex sua natura, fit tamen practicus, dum te extendit ad regulandam, dirigendam opera. tionem circa objectilin, sed intellectus non proprid dicitur se extendere ad bos imprios actus quia extendere est extra se tendere δε illa potentia non extra se tendit dum tendit adactus qui intra se manent ergo ut intellectus sit practicus, debet regu lare, dirigere operationes, non suas, sed alterius potentiae, idest voluntatis Mali rum potentiarum, quaei 'rantur a voluntate, proindeque praxis est operatio alterius
potentiae quam intellectos, etiam si illa intellectils actio sit imperata a Voluntate. Nei
quis dicat, istis esse quΛd unus actus intellectus dirigat alium actum, maxim quando imperatura voluntate quia in hoc non extra se propri tendit intellectus, re omnia scientiarum principia essent practica, quia dirigunt assissem conclusionis. Cusi fissecundo inuh praxis supponat cognitionem objecti , dicitur enim naturaliter postearior intellectione, sicque acus vegetativi, qui non habent ordinem ad intellectum, de actus sensuum, appetitos sensitivi, qui praecedunt intellectum , non sint praxis, sed tantum illi qui regulantur ab intellectu et sunt voluntatis, aut imperantur a voluti late Cossiorair tertio ex Scoto Quo praecit C. ex hoc articuti rationem scientiae practi cae consistere in duplici relatione aptitudinali Trioritati is Muralis scientia ad Praxin tanquam directivi ad dirigibile, & Coommutatis cum recta ratione, quia ideo scientia dirigit praxim ut praxis fuit conserinis rectae rationi. Ex opposito etiam ratis scientiae speculativae consistit in negatione duplicis illius relationis , unde Scotus praecitatus asserit practicum c speculativum non esse differentias essentiales scientiae, quia scientia
est quid absolutum ac nullum relativum est de essentia absoluti sed vult'ubdiuae
divisio sit tantiim generis per proprias passiones specierum, sicut dividitur numerus per par re impar et linea per rectum curuum Coiligitur non requiri ad scientiam
practicam, quod actualiter praxi dirigat, nec quod dictet expresse quid agendaui sie aut omittendum, sed sussicere quod diciet&dirigat vinualiter alioquin pleraque mcipia, Zc multae eonclusiones inscientiis practicis non essent notitiae practicae, clim tam aliter non dirigant pravim , ut in Morali, quae sit natura temperantiae dc optima serianis regiminis,&in Medicina quae sit constitutio corporis, quid si temperamentum,
die in quia ex his principiis inseruntur dictamines nauali is dia illi dicuntue