장음표시 사용
261쪽
certe, quo hoc commercium ab harmonistis exponitur, huiusmodi non est, ut, catholicae fidei salva doctrina, su si i neri a nobis merito possit. Non ergo vana, ut ille ait Uir Cl. , sed necessaria, non repraehensione, sed laude digna, sunt illorum molimina, qui non dicterais, sed rationi ribus, non livore invidiae, sed veritatis amore, tutandaeque verae religio nis causa, in harmoniam praestalia tam inquirunt, ejus principia ad trutinam revocant, quaeque ex illis inferri jure ac merito possunt , probe considerant. Sicuti porro vult Cl. Auctor, ut probe perpendantur , quq in singulis hac de re propositionibus ipse inculcat, ne scilicet sillius sunt verba temerariis judiciis inanes turiae excitentur, non fine multorum injuria sa), nobis quoque res in votis est, ut Theologi catholici aequo expendant animo, quae hoc super systema tumultuario studio ipsi notavimus , ne scilicet minus cautis,parumque attentis,non sine gravi damo armo uistat imponant,
Si humana mens in suis perceptionisus producendis a nullo penitus externo principio reipsa dependet, rerum notiones,
quar successive habet ipsa mens, necessario adeo in tua exeiarantur , ut earum prodaciis impediri nullatenus a nobis possit. 226. Prolatur. Nequit humana mens a nullo Externo principio in rerum notionibus producendis reipsa dependere, nisi illas omnes ita ipsi producat, ut per suam essentiam sit ad eas producendas determi-Nata. Si namque per suam essentiam determinata non est ad unam potius, quam ad aliam notionem, atque notionum seriem producendam, determinari ab alio debet extra ipsam posito , ac proinde ab illo dependet, quemadmodum corpus , quia per suam naturam est ad unam potius , quam ad aliam spatii partem motu suo peragendam in determiciatum, extrinseco indiget principio , a quo sua vis motiva determinetur. Necessario autem, & quidem adeo, ut impediri nullatenus possit, eas omnes rerum notiones in seipsa producit mens, quas modo producit, si ad eas producendas per suam essemtiam ponatur determinata. Necessario quippe fit, quod per naturam 1ix, unde cor, quia per suam structiiram, sive essentiam, est dete min tum ad ostium, atque diastolem peragendam , necessario adeo hunc agit motum, ut fieri nequeat, quin, salva illius structuras
hac ratione non moveatur. Ergo necessario eas rerum notiones
Producit mens, quas modo producit, si a Milo prorsus externo principio in illis producendis ipsa dependeλt.
262쪽
Dises, vim perceitivam mentis determinari a voluntate ad unam potius, quam ad aliam rei Motionem, .atque notionum seriem producendam. Contra r quia vel nulla est notio, ad quam producendam vis mentis perceptiva immediate a voluntate non determinetur 3 vel sunt uaedam, ad quas vis ipsa per suam naturam determinata est, quae isam vero, ad quaτ a Voluntate immediate determinatur. Si primum igitur poterit mens coeci nati notionem luminis atque coloris cujusque in se producere , cum hujusce notionis sola mentis volitio sit ratio sussisiens , positaque ratione susscienti, necessario ponatur id, quod propter eam existit potius, quam non existit P. I. I. I 33. . Hoc autem quam sit falsum, nemo non videt. Ergo falsum est, nullam esse notionem, ad quam producendam vis mentis perceptiva mmediare a voluntate non determinetur. Sin vero alterum e scire optarem, quae sit ratio, cur vis perceptiva, si quoad aliquas rerum notione et subjicitur determinationi voluntatis, eidem non subjiciatur quoad omnes, & vicissim, cur si ad aliquas per suam naturam determinata est, non sit ad omnes per suam itidem naturam determinata , quaeque insuper sint rerum notiones, in quibus produeendis mens subjicitur determinationi voluntatis, & quae illae sint, ad quas vis ipsa perceptiva est per suam naturam determinata. Demum adhuc stat, si non omnes, aliquas saltem rerum notiones ita necessario in mente exciis tari, ut illarum productio impediri a nobis nulla penitus ratione pos. sit. Itaque a voluntate non determinatur mens, ut unam potius, quam aliam notionem rei producat. Quamobrem, si a nullo extrinseco deis terminativo in hoc negotio mens ipsa dependet, dicendum necessario videtur, eam ipsa sua natura esse ad certas producendas ideas determinatam s ac proinde notiones alias ab illis diversas , quin ejus natura mutetur, ab ea produci minime posse.
ar . De immediata dumtaxat dependentia mentis a voluntate in rerum notionibus producendis res in praesens nobis est. Concedimus enim, voluntatem impedire 'posse, ne in nobis certa excitetur rei notio, simulque posse essicere, ut una potius , quam alia notio rei in nobis producatur, quatenus nempe potest prohibere , ne illa mutatio in organis sensoriis fiat, quam determinata notio in mente con sequitur; & potest eficere, ut ipsa sensoria ab ea re, cujus notionem quaerit, ratione debita assiciantur. Phil. Μent.Tom.II. R C
263쪽
. 228. Quoniam per harmonisus humana mens in rerum notionibus producendis a nullo externo principio dependet 3. Ioa. J,nuuans est praestabilita harmoniae hstema, nisi pro re eerta habeatur , mentem ipsam adeo necessario eas omnes , quas producit, verum notiones producexe , ut impediri, atque ad alias producendas determinari , nulti prorsus ratia ne a nobis posit. Quamobrem iCOLOLLARIUM II., i : P, 229. Humana mens , harmonist arum si detur hypothesis , omni suario perceptiones libertate desitata est. Non enim liberum est nobis, quod nobis nolentibus accidit. Hinc t . -
COROLLAR Iu M III. a 3 o. Harmonistarum systemate posito, neque eommendalione dignι sunt, qui honestas ideas in serus exeitare nituntur , neque digni repre hensione, qui turpes fovere , inhonestasque sit 1n mentem revocare a de Ieritantur. Nec enim illi lionestis, neque turpibus' isti . carere cogitationibus libere possunt. . . l. I
233. Non videtur omittendum, minime posse fieri, ut humanλmens sit per suam naturam ad eas, quas siccessive habet, rerum n tiones determinata, quin avit menιes omnium hominum easdem re νηιν idear habeant, eodemqtie modo atque ordine ilia in omnibus conseqμον ιur I aut quin anima unius hominis essent aliter ab anima alteriu= se ferat , atque hinc, qaot sunt homines, ιοt sint eorandem species. De serminata nequit esse mens . ipsa sua natura, quili in quavis ani λ aede .ra snt terum notiones, si eadem se omnium essentia s quipp*nulla est ratio, hac facta hypothesi, euriunius idear ab iis sinu di vel ste, quae in altera excitantur. Differre vero essentia5ter debent mentes, si non eadem idearum series in omnibus producatum.' Etenim,
si idearum series eadem in omnibus non est , neque idem. is, omnibus erit principium, a quo series ipsa doterminatur. Hoc autem prino cipium est ipsa mentis percipientis eslanxia. Ergo humanae mentes Dissiti sed by GOrale
264쪽
penes essentiam disserunt s ae proinde tot sunt animarum species a quot individua numerantur . Igitur aut essentiale inter humanas mentes discrimen est, aut ab externo principio in rerum noti nibust producendis mens quaelibet determinatur, ab eoque idcircola hoc negotio dependet. Hinc COROLLARIUM IU.
232. Propugnari nequit praestabilita harmonia systema , nisi prore certa habeatur, rationales an may na va sua esso diversas r totisque idcirro esse hominis species , quot ejusdem in iviaua numerantur. ANIMADVERsIO Ι. 233. Posta valida immutatione organi sensorii a re sensibili, ipsus rei notionem necessario in mente excitari , non inficiatur Ct.:
Volfius. Inquit enim: f Ofectum se bile in organum sensorium rite constitutum agit, neeessario sent mur, seu' ia anima potestate ρομ um non est, utrκm velit sent νe, nee ne ta). Igitur etiam per Uolfium producuntur in anima notiones quaedam, quae impediri non possunt. Prasentia autem Mearum mater alium in teretro , adeoque &immutatio organi sensorii is verum notioner producendas, ut ipse ait, nihiI prorsus confert bl . Ergo notio, quae necessario eκcitatur in anima, posita immutatione organi, necessario in eadem excitaretur,
quamvis nulla in ipso organo fieret immutatio. Itaque vel notio, quae necessario producitur, sine ulla plane ratione hoc modo prodii. citur, & ideo errat Cl. Auctor cum docet, nihil sine suffieienti Va.e Ono esse admittendum scyp aut fateri nobiscum debet , humanam mentem in perceptionum productione hisdependentem ab omni externo principio esse non posse, qti in ipsa sua natura ad certaes rerum notiones producendas sit determinata. Equidem scio, sententia Viri doctissimi, fi mntatio in organs sensorio acciHt, mentem nee pario sen- 'ριν λ quia in mutatione, quam objectum se bile organo indueit, con- λαεν- ratis sufficienν sensationum d) . Uerum ignoro, quomodo
verum tunc esse queat, animam vi pνonsa' producere omnes perceaptiones , ct appetitisues independenter ab omni principio externo s atque hinc praesentiam idearum materialium in cerebro ad ear producenis das .ihil prorsus conferre, adeo ut perceptiones, er appetitiones eodem,
265쪽
quo nune, modo consequerentur , etiam si mrpur non ex steret a . V detur quippe mens determinari ab Organi immutatione ad unam po tius, quam ad aliam rei notionem producendam , adeoque ab im. mutatione organorum sensoriorum corporis in rebus sensibilibus perineipiendis ipsam dependere , si in org norum passione sus en, illius
notionis ratio comprehendatur.
MADUERSIo II. 13. . Triplici modo, Cl. Viri judicio, a voluntatis arbitrio sensa. tiones dependent. Primo: si ex decreto anima ob sensationes praviasas situs eorporis mutetur b . Secundo: si ex decreto anima situr comporis non mutetur, sensationum pravi sarum gratia, nee alio quocunque mori impediatur , ne seobile aliquod in organum sensorium agat sc). Postremo i si quid ex decreto an ma agatur eo sne , ut se bile quodpiam percipiatur, aut quid eo fue ab auir feri jubeataν dγ. Depe
dent ergo sensationes a voluntate, quia a voluntate est , ut corpus eum situm obtineat, in quo ea in ipso mutatio a sensibilibus rebus peragitur,. quam earundem rerum sensatio in mente consequitur. Igitur vel neque a voluntate dependet mens in rerum perceptionibus producendis, vel etiam a corporis mutationibus in illarum productione necessario dependet , unde errat Cl. Auctor, cum d cet, humanam mentem non dependere ab ullo externo principio in producendis sensibilium rerum notionibus, neque praesentiamidearum materialium in cerebro ad notiones ipsas producendas aliquid vel minimum conferre te . Ego certe haec inter se mutuo conciliare non valeo, quemadmodum neque Possum animo comprehendere, quomodo, rejecta omni reali dependentia mentis a passi
nibus corporis, salva sit altera ejusdem doctissimi Viri doctrina, vi delicet quomodo tunc sit verum, nuIIam in anima sensationem contingere , si vel sensorium corporis organum a sensibili avertamus objectos f), vel objecti actio in ipsum sensorium aliquo a nobis m do impediatur g . Videtur quippe hinc apertissime sequi, sensati nem a passiva organi sensorii immutatione,non secus atque effectuse
266쪽
- ΑNIMADUERs Io III. 231. Aut nulla est ratio, qua ostendit Vir doctissimus , ia una.
quaque anima seriem perceptionum diversam esse a serie perceptionum anima cujuscunque alterius ca) I aut falsum est , praesentiam idearum materialium in rerebro ad pereeptioner , ct appetitiones pro utendas nihiI prorsus eonferre ib). Ideo enim in unaquaque anima series perinceptionum diversa est a serie perceptionum animae cujuscunque alterius , quia in duobus hominibus sive eodem , sive diversa tempore natis, eadem contingere nequit mutationum corporearum series, quatenus nempe nequit fieri, ut eo ora momentis fingulis per omnem rutriasque hominis vitam eundem prorsus habeant situm s neque possint diversa corpora easdem mutationes inducere eodem modo ad eorpus orga- , ni eum, qaad ad animam Deetat , velata se . Diversa igitur est in unaquaque anima series perceptionum; quia non in cujusvis hominis Corpore eadem mutationum series perficitur . Ergo determinatio mentis ad unam potius notionem, atque notionum seriem , quam ad aliam, producendam oritur a mutationibus, quae contingunt in corpore, adeoque ab ideis materialibus, quae in cerebro excitantur. Deis
tendet itaque mens ab ideis istiusmodi, si verum est Uolfianum il- id principium, unumquodque scilicet ab eo dependere, a quo determinatur d). Quod si ab ideis materialibus, tamquam a suo rea. li determinativo, dependet mens , relinquitur profecto, ideas ipsas ad rerum notiones producendas aliquid menti conserre.
substantia essentiam, atque naturam anima, quatenus nempe juxta hoc systema anima, vi fili propria, produeit omner suar perceptioner θ' appetitiones eontinua series qua fingula eodem, quo nune, modo eo eqxeo veniar, etiam eorpus non existeret, ct quirim per essentiam is natu-xam ipsius & in corpore vi mechanismi, adeoque essentia eo aris, ex deis materialibus sensibilium nascuntuν motus votitionibus, ct appetiatioinitur anima vespondente3 eitra aliam determinationem extrinsecam immediatam s qui eodem, quo nunc, modo adhue consequerentur, etiamsi Phil. Μent. m. II. a Psychα ration. s. 323. b) Ibidem f. 6 Φ
267쪽
anima non exigeret . Unde quoniam nullum corpus in universo alteri μmile est, De corpora , qua inter se conferuntur, eodem tempore existants sive diverso, non datur in toto universo eorpus quoddam abud, praterquam hoc , in quo series motuum per impresstones oleri orum externoνum in organa senseria conservari potest, ut singuli continuo consentiant fin-igulis perceptionibus, atque appetitionibus , di aversationibus anima , eodem prorsus ordine sese ruυicem consequentes , quo anima modi cationes sese
inυicem excipiunt sa). Igitur, etiam per Volsum, praestabilisa harm nia systema necessario postulat, ut principii loco habeatur, rationais Ies animas intrinsecus differre inter se , quemadmodum per suam fructuram differunt corpora, quibus copulantur. Etenim , si secus, non esset verum, hanc animam non nisi huic corpori ea posse ratione conjungi, ut unius Operationes motibus alterius harmonice consentiant. Remanet ergo, in sy stemate harmonia praestabitita tot distinguendas esse animarum rationalium species, quot hominum individua numerantur.
Si omnes motus humani eorporis , ne iis quιdem exceptis , quι volitionibus anima respondent, υi soliui mechanismi ipsius corporis peragantur, omnes modo sunt ιntrinsecus necessarii. 237. Probatur. Si namque omne. motus humani corporis fiunt viselius mechanismi, proveniunt omnes a principio naturali, sive necessario. Intrinsecus autem necoii rius est motus, qui ab istiusm6di principio oritur. Ergo, si omn*β corporis humani fiunt viso. Iius mechanismi, sunt omne. intrinsecus necessarii. Confirmata ν primo. Noqu*unt motus omnes corporis humani fieti
soliti, meelianismi, nisi per illius structuram ctit adeo determi ii ut, salva structura ipsius corporis, neque motus oppositi simuli uso eorpore possibiles lint, neque fieri queat, ut, qui determina ii iim sunt, non perficiantur. Sic non potest fieri, experientia te s ἡ ut, salva automatici horologii structura, illius index contrariis molibus moveri possit, ea inque horam non designet, ad quam indieandam , vi interioris mechanismi, determinatur . Necessarii sunt autem ij omnes corporis motus, qui per illius structuram, sive eL
sentiam determinantur . Ergo omnes motus humani Corporis intrinis
secus necessarii sunt, si omnes vi solius mechanismi perficianti . Confrmatur secundo. Etenim, si omnes humani corporis motus fiunt vi solius mechanismi, fiunt omnes eodem Penitus modo, iisdemque legi.
268쪽
legibus, quibus motus cordis, Sc intestinorum, atque id genus alii, in ipso corpore peraguntur. Hos siquidem fieri vi solius mechanismi, omnibus notum est . Motus autem cordis , Se λι estinονum sunt hanc ob causa in intrinsecus necessarii . Ergo hujuscemodi sunt e. 'tiam motus, qui volitionibus animae respondent, si vi solius me-ehanismi & ipsi fiant.
COROLLARIUM I. 238. Quoniam in systemate harmonia prastas lita omnes motus corporis humani ita fiunt vi solius mechanismi ipsius corporis, ut perinde ad eos sit, sive in corpore existat anima , sive non existat I. I 63. , omnes motus humani corporis, ne iis quidem exceptis, qui volitionibus anima respondent, sunt, juxta hoc ostema , in trinsecus necessarii. Hinc COROLLA IDM II. a 39. Hoe admisso Bstemate, nullus eorum molaum, qui ad natum ani. -a fieri videntur, impediri modo a nobis potest. Anima quippe nostra impedire nequit, ne aliquis eorum motuum in nobis contingat, ad quos corpus per suam structuram determinatum est, quemadmodum hanc eandem ob causam prohibere non potest anima, ne cor moveain
2 o. Harmonistarum neminem esse arbitror, qui velit, aliquem e rum motuum, ad quos corpus per suam structuram jam determinatum est, posse modo a nobis impediri . Cum enim humana mens, iuxta praestabilita harmonia systema, vim non habeat agendi in corispus, fieri certe nequit, ut mens ipsa vel prohibeat modo , ne corpus moveatur, si ratione sui mechanismi moveri cogitur 3 vel eff-ciat, ut motum aliquem agat ab eo diversum, quem illius structura requirit. COROLLARIO M III.
a I. Admitti minime posse υ detur praestabilita harmonia s stima,
quin dieatur , non inesse hamini in motus sui corporis libertatem . Cum enim, hoc posito systemate, o innes motus humani corporis, etiam qui volitionibus animae respondent, sint physice necessarii,& qui-
269쪽
dem adeo, ut nullus eorum impediri a nobis possit, non video, qua in motus nostri corporis, hac admissa hypothesi , nobis insit liber. tas. Nulla igitur haec est, nisi sorte idem numero motus possit esse physice necessarius, & simul Γber eo libertatis genere, quod Theologi atque Philosophi a necessitate, sive indifferentia, appellant.
2 a. Ad humanarum actionum libertatem opus necessario esse, ut homo ad nullam earum sit per suam essentiam determinatus, neomo erit, ut arbitror, qui id vocare in dubium possit. Non enim est nobis Gerum, inquit S. Augustinus , quod in potestate non habemus sa) , idque in nostra non est potestate, ad quod jam determinati per naturam sumus , unde, teste eodem S. Doctore, non voluntate senescimur, sed necessitate, neque voluntate morimur ,sed necessitate bin, propterea. nimirum quia, cum jam simus tum ad senescendum,tum ad moriendum per naturam determinati, neutrum in nostra potestate est, ita ut ab illius nutu dependeat . Praestabilita autem harmonia admissa hypoth si, hominem esse ad omnes eorporeos, quos agit motus , per suam naturam determinatum, res est perspicua. Nec enim , si secus, ut diximus, Omnes nostri corporis motus vi solius mechanismi perficerentur. Ergo, prassas uera haνmonia si detur hypothesis, nulla in m tus corporis nobis inest libertas. Opponunt harmonsa , motus corporis , qui volitionibus animae respondent, esse quidem necessarios, quatenus per ipsius corporis struineturam determinati sunt 3 at simul liberos censeri eos jure ac merito posse, propterea quia determinati in corpore per illius structuram a Deo non fuerint, nisi quatenus, vi praescientiae suae, certissime novit, mentem, quae illi copularetur, eos , di non alios , este libere
Sed contra est; etenim, licet motus, ad quos Petri corpus per suam structuram determinatum modo est , sint ii ipsi, quos praescivit Deus, illius animam esse libere volituram, eosqne propterea,&non alios, mens ipsa modo velit, hoc non tollit, quominus verum sit, eos modo non ita esse in animae potestate, ur, si ipsos nollet, non essent sequuturi. Fieri quippe nequit, ut ii omnes motus a Petri corpore non peragantur, ad quos agendos iam per suam struct Iam determinatum est neque ipsius anima potest mechanismum i
0 Ibidem num. 7. , alias cap. 3.
270쪽
sum mutare, eique ita resistere, ut unum aliquem ex iis motibus, qui vi illius mechanismi fiunt, valeat impedire. Libertas autem aris. bitrii in motus sui corporis non inest Petro, si nullus eorum in Petri potestate modo habeatur. Ergo, licet corpus non sit physice determinatum nisi ad eos motus, quos mens, illi iuncta , modo volitura est, id non tollit, quominus nulla in motibus sui corporis Pe. tro insit libertas. Et sane vel homo reipsa existens, prout est unum aliquod constans
ex anima, & corpore, est ad oppositos motus realiter indifferens, atque ad eos omnes intrinsece aptus , vel non. Si non, idque divinae praescientiae causa r ergo divina praescientia ita laedit libertatem hominis in motus sui corporis, ut eam prorsus evertat. Illius qui'pe causa nobis sublata arbitrii libertas est, cujus causa nobis non inest amplius intrinseca ad agendum , atque ad non agendum aptitildo,& indifferentia. Si autem homo est ad motus omnes intrinsece in . differensi ergo illius corpus non est, ratione sui mechanismi, ad certam agendam motuum seriem determinatum.
Perspicuum porro id magis fiet, si consideremus, humanam liberistatem ideo a divina praescientia non laedi, quia rerum natura, illius causa, haudqtiaquam mutatur; sed intrinsecus indifferens ad agendum,& non agendum ita manet agens, posita divina praescientia, ac i p. tum esset , si divina praescientia minime haberetur . Luculentissimo Boetii testimonio assumtum patet. Ostendens enim vir celeberrimus, quomodo in tuto sit humana libertas, licet quod eventurum Deus videt, id non evenire non possit, idem faturam, inquit, cum, ad divinam notionem refeνtur, necessarium s eum vero in sua natura perpenditur , uerum prorsus atque absolutum videri . Dua sunt enim necessitates, plex una , velutι quod neeesse est , omnes homines esse inortales saltera eonditionis, ut f aliquem ambulare seias, eum ambulare necesse est. Ruod enim quisque novit , id esse aliter , ac notum est, nequit . Sed hae conditio minime secum tuam simplicem trabit. Hane enim necessatem non propria facit natura , sed conditionis aclectio. Ita enim neces tas eogit incerive voluntarie gradientem , quamui eum tamen , cum graditur , incedere necessariam fit . Eodem igitur
modo, si quid providentia praesens videt, id esse, necesse est, tametis
A nullam habeat natura necessitatem. Atqui Deas ea futura, qua ex arbitrii libertate proveniunt, praesentia eontuetar. Hae igitur ad intuitum velata diυinum , necessaria fiunt per conditionem divina notioni3 s per se vero eo derata, ab absoluta natura sua Iibertate non defluunt. Fiunt igitur proculdubia euneta, qua futura esse pra-