장음표시 사용
111쪽
DE DE Si3ii Licia 1T 105 Dicitur uuluin Sinis, lux omnino si inplici tute formali, et actuali, quod est omnino forma et actus, ut tanto aliquid est Simplicius, quanto est formulius et actualius, et minus iubens de potentialitate. Sectiaulo, sciendum pro majori videntia istius simplicitatis formulis, et compositionis illi oppositae, qu0d cum undamentum compositionis sit actus et potentia, quia X mitis non sit uirum Simpliciter, nisi uiuun eorum Sit actus, aliud Vero potentia, et ex potentia potissimum dependeat compositio, e qu0d pura potentia per Se QSSe non p0SSit quanti nangi Sal Vatur potentialitas, et diversitas potentiae ab actu sub uno tantum 8Se tanto magis salvatur ratio comp0sitionis Importat enim comp0Siti plurium, actus scilicet et potentiae compositio ad esse unius. Ideo ubi magis salvatur potentialitas et distinctio cum unitate esse, ibi magi Salvatur compositio. Salvatur aute in in composito tanto magis distincti potentiae et uetus, et potentialitas, quanto potentia minu actuatur a forma, et forma ni nus praedominatur materiae quia tunc ex illis minus sit unum, dum unum minus ad gradum alterius trahitur. Sequitur ergo, quod ubi forma minus dominatur materiae, illud magis p0tentiale est, magisque OmpOSitum. Ex hoc ulterius sequitur, quod ubi forma suerit persectior et magi materiae prae dominans, tanto ex illa sorma et materia sit aliquid ininus composiluin et magis unum magiSque implex quia sorma quanto inagis prae dominatur, tanto persectius actuat materiam et minus relinquit in potentia. Quod sane patet Si per gradu formarum, materium ejusdem rationis insormantium discurramus. Formae enim elementorum, quae bl aliter Sunt immerSae materiae, parum pSamactuant, durn ea in relinquunt in potentia ad actum mixti, et vivi, et animalis, et rationaliS. Forma ero mi Xti, materiam magi actuat, eo quod dat sibi esse corporeum et esse mixti, minusque in potentia relinquit, quia non ad esse in i Xti Sicut praecedens Forma autem ivi, adhuc magis actuat, quia dat sibi esse proprium et praecedentium formarum et minus relinquit in potentia; et Sic SucceSSive quantos0rma suerit persectior tanto relinquit materiam minus in potentia. Et per On Sequens, compositum Si magis unum et minus habens de potentiali tute in sua essentia propter quod inquit S. Thomas in P. hujus, . S, quod non minu est unum Sed sorte magis, X substantia intellectuali et materia corp0rali, quam ex sorma igniSet ejus materia; quia quant forma lauis incit materiam, tanto eae ea et materia mauis ellicitur unum.
Sed tamen ad Hertendum, quod licet quanto aliquid est persectius et nobilius, tanto minus habeat de iotentialitate et diversitate reali magis tumen habet de pluritate Virtuali, dum plures persectiones continet unitae et simpliciter quae in aliis sunt distinctae. Propositio ergo S. Thomae, quod tanto aliquid est nobiliuS, quanto HS simplicius, est intelligenda de ista Simplicitate formali, non uuiem de c0rporali. Quanto enim aliquid est actualius et minus liabens
112쪽
de potentialitate, tanto est nobilius, et Sic quod Si in summo gradu nobilitatis, est etiam in uuam gradu implicitatis, omnemque se diversitatem potentiae et actus excludit. Aia utitum ergo Dicitur 1 Quod hic non lacit comparationem . Thomas inter Superius et in seriuS, Sed inter ea quae per
Dicitur Quod etiam genus, quantum ad ipsam naturam generis, sormaliter Umptum per modum naturae et sormae abstractae a Speciebus, est nobilius et persectius Suis speciebus, utpote in se omnem persectionem animalitatis includens unite et absque distinctione, sicut et albedo abstracta ab omni susceptivo continet ut sic, omnem gradum albedinis. unc enim accipitur genus ut sorma abstracta, non autem ut materia illimitata. Si autem accipiatur genu per modum uni Vel Salis, Veluti totum potentiale, continens in potentia uas Species, Sic Si impersectius Speciebus, et est mauis compOSi tum compositione materiali, in quantum in ipso materialiter ut potentialiter omne Suae Specie continentur. Dicitur L quod lapis non est homine Simplicior, neque elementum mixto, simplicitate formali, imo minus Simplicia, eo quod magis habeant de potentialitate, cum in eis forma sit totaliter immerSa materiae, relinquantque materiam magis in potentia. Cum probatur quia in sua ratione formali pauciores disserentias includunt dicitur quod consequentia non tenet. X eo enim quod pauciora inclaidunt in sua ratione, arguitur quod pauciores persectione Virtutiliter contineant, non autem quod sint actualiora et formatiora. Simili modo, et pluralitas disserentiarum, in ratione alicuius arguit pluralitatem persectionum, virtualiter et unite in ipso contenturum, non autem majorem potentialitatem.
Id conserinatio item dicitur: quod . liomas in Prima Parte ubi allegatur, non loquitur de simplicitate sol mali et compositionepotenti uti illi oppositu, de qua hoc loco intendit, sed de comp0Sitione corporali. Apud nos enim, corpora quae e aliis corporibus componuntur, Sunt illis meliora, quia magis habent de actu et persectione, eo quod per nobiliorem formam constitinuitur. meruio. Non esset primum et ummum bonum. Probatur On- Sequentia. In Omne composito bonuim quod est propria totius persectio, non est hujus aut illius partis Patet ratione quia partes sunt impersectae respectu totius Patet etiam exemplo parte enim hominis non sunt homo, et partes numeri senarii, non habent persectionem numeri senarii, et partes lineae non babent persectionem mensurae quam habet linea. Si ergo Deus esset compositus, non SSet
purum illud bonum quod est proprium ei quia in ipso esset aliquid
cui non conveniret, et sic non esset primum et summum bonum.
Notandum hic est, quod primum et summum bonum, Oportet ut Sit lis bonitatis essentia, quia si non esset ipsa bonitas, haberet bonitatem aeceptam in aliquo. et per consequens limitatam
113쪽
DE DE Sini'LiciT1TE 07 et participatam, et sic non esset primuin et ultimum bonum. Forma autem abstracta, nilii extraneum ab ipsa secum admittit ut ex Boetio in libro de biloni constat sicut humanitas dicit tantum ea quibus homo est homo, et si esset ab omnibus individui Separatu, ut nomine abstracta significatur, nihil haberet aliud Secum, alioquin non esset tantum id quo homo est homo. Ideo bonitas, ab omni receptivo abstracta, nihil habet quod non sit ipsubonitas et si quid est quod praeter bonitatem suam et persectionem aliquid habeat, cui sua bonitas non conveniat, non Si bonitas ipsa, sed bonitate participans, atque idcirco non est primum et summum bonum. Si itaque in Deo aliquid posuerimus cui divina persectio, quae ibi propria St, non conveniat, non erit Deus primum et Summum bonum. moviimo. Omnem uultudinem prae redit unitas. Ergo id quod omnia praecedit, multitudine, et ex conSequenti, compositione carent neceSSe St.
QUOD IN DEO NIHIL EST VIOLENTUM NIHILQUE PRAETER NATURAM.
EX PRAECEDENTI conclusione deducitur correlative quod in Deo nihil potest esse violentum nihilque Xtra 3turam. Ad cujus sidentiam considerandum est, quod violentum dieitur quod ab eaetrinseco principio hi, nulla in passo, ad illud inclinatione aesistente, imo existente inclinatione ad oppositum. Praeter naturum ero Si eum in natura non est ad illud neque in linalio neque repi nuntia. Sen Sus ergo concluSionis est, quod In Deo itii vos με
PDimo. Deus nihil suae substantiae additum habere pole3t, ut e praecedentibus patet. Ergo nihil in ipso esse potest violentum aut praeter naturam. Probatur consequentia quia nihil violentum aut praeter naturam est de substantia rei, ut ex rationibus termi
mechariclo. In deo non est necessitas ab alio, imo ipse aliis est causa necesSitatis. Ergo etc. Probatur OnSequentia quia neceS- sitas coactionis est ab alio. TQDiio. Nihil potest esse in Deo praeter illud quod secundum se ei coni enit. Ergo nihil violentum potest in ipso esse. ProbaturconSequentia: quieti Violentum contrariatur ei quod est secundum
114쪽
108 LIBER TRIMUS naturam. Antecedens Vero patet quia DeuS Si Secundum se ne
Adserte, quod in eo quod St e Se pSO necesse esse, nihil esse potest quod non necessari illi conveniat, cum X ejus Substantia necessitas in ipso sit, ideo nilii Sibi convenire potest, quod ei secundum se non conveniat, alioquin in pS aliquid potentialiter esset uec autem ratio ulla Si a prima, quia in prima arguebatur ex eo quod in ipso nilii sit substantiae ejus additum in ista vero ex eo quod nihil in ipso esse putes praeter illud quod secundum se illi convenit, sive substantiale Si non. QuoDio. Non potest Deu ab alio moveri. Ergo nihil est in ipso violentum Patet consequentia e violenti desinitione.
Ad Derte, quod huic desinitioni Supplendum St, qu0d in passo sit inelinatio ad oppositum. Non siillicit enim ad Violenti rationem quod passum non habeat inclinationem ut id qu0d in ipso sit
istud enim est solum praeter naturam, Sed requiritur inclinati ad 0pp0Situm, quia Violentum contra naturam Si
PosT0LAM, S. ThomaS, a Deo uni Vei Saliter compositionem exclusit, nunc ut manifestior et certior habentur cognitio, particulariter vult diversas compositione eXcludere.
Circa hoc autem, duo sucit Primo excludit compositiones quibus aliquid dicitur c0mpositum X aliquibus Secund0, compOSitionem, qua aliquid dicitur compositum cum alio c. 26). Circa prinιu0ι, quinque facit. ' xcludit compositionem quantitativam T compositionem e supposito et natura se. 1). 'Compositionem X esse et essentia se, θ). 4' Compositionem ex subjecto et accidente e. 23). 5 C0mpositionem ex genere et disserentia se P . Quantum ad Primum volens compositionem quantitativam a Deo Xcludere, ponit hanc
tria sucit. ' nim ad eam rationes communes inducit. 'inationes Aristotelis. 5 Antiquorum excludit erroreS.
QUANTUM AD PRIMUM, arguit Pulmo, Sic omne corpus S com-p0Si tum quia continuum Deus non St OmpOSi tuS. Ergo te. H Quouo. Deus non est in potentia. Ergo non St 0rpUS. Antecedon Supra est probatum. Probatur consequentia quia omne
corpuS Si continuum conti tum in autem est in potentia divisibile in infinitum.
115쪽
DE Oiῖ, Si ait Licia ΛTE 109Sed videtur haec ratio non concludere, potentia ni in quae est in continuo ad divisionem, non Si potentia naturalis, ut putet in corporibus coelestibus, Sed non repugnantiae; Sse autem in Deo potentiam non repugnantiae, non Videtur repugnare Deo. Resp0ndetur, quod potentia non reliugnantiae St upleae. Una, quae habet undamentum in ratione potentiae cti Vae Ilia, quae habet undamentum in ratione potentiae paSSiV3e. Primam lio tentiam non repugnantiae non inconVenit Deo attribuere, puta quod Deus sit in potentia ad productionem alterius mundi, quia potentia activa, persectionem dicit sed bene inconveniens est Deo attribuere Secundam potentiam, eo quod potentia ISSi VI, in quantum hujus- inodi dicat impersectionem. Potentia autem n0n repugnantiae ad divisionem in continuo, undatur Supra rationem potentiae passivae ideo hanc Deo attribuere est inconveniens. Cum enim sit per se
ipsum necesse SSe, non Solum non habet in Se naturalem potentiam ad patiendum divisionem, verum etiam nihil in ipso esse potest per quod inquantum illud habet, Sit in potentia quomodocunque
ut dividatur. TC Diio. Aut est corpus atliematicum aut naturale. Non primum, quia illud non per Se existit, uni Sit acciden S. Non secundum, cum omne tale Sit mobile, eo quod natura principium motus sit Deus autem sit immobilis. Ergo non Si corpuS. Quisvio. Tunc intellectus et cogitatio nostra aliquid majus Deo cogitare posset, et Sic Deu non esset major intellectu nostro. Probatur consequentia quia quolibet sinito majus cogitari potest.
Omne autem corpii tam rectum quam circulare est siniturn.
Ad Uertendum, quod non est contradictio inter id quod hic dicitur, et quod dictum est Superius e. 11 quia, liquam, hic pro inconvenienti habetur quod Deo aliquid majus possit cogitari, ibi
vero pro inconvenienti non habetur. Nam, ut ibidem diximus, non admisso esse in rerum natura aliquid quo majus cogitari non p0ssit non est inconveniens, Deo majus aliquid posse cogitari in quo Sensu Superius est locutus S. Thomas. Sed posito quod aliquid tale Sit in natura, ut jam e praecedentibus constare potest, maju aliquid Deo poSSe cogitari inconvenien est, et ex hac suppositione hic pr0cedit. Juliato. Sequitur Deum non esse primum ens hoc est
salsum. Ergo etc. - Probatur OnSequentia. Supra omnia corpora Staliquid nobilius et prius. Ergo si Deus est corpus, ipso aliquid erit
prius et nobilius, Probatur antecedens. Secundum ordinem objectorum est ordo potentiarum, Sed intellectus est supra SenSum,
quia intellectiva cognitio est certior Sensitiva. Ergo Supra sensibile est aliquid intelligibile sed omne corpus in rebus Xi Sten eS Sensibile. Ergo te. Circa illam propositionem eognitio intelle liva est certior quam
116쪽
sensuisu considerandum St, quod certit/ιd si proprie sumatur, ut inquit S. Tliomas, , qui di8t. 26, . , ad 4. est sirmitas adhaesioni potentiae Ῥnoscitisue ad uum etanoseibile. Duplieiter autem possumus cognitionem intellecti Vana et sensitiViam comparare. Uno modo, utramque reSpectu pr0prii objecti considerando. Alio modo considerando utramque in ordine ad substantias sensibiles quae et sub Sensu, et Sub intellectu cadunt. Si primo modo loquamur. Die V. Quod remotis omnibus impedimentis, non Si major certitudo, ex parte potentiae, in intellectu quam in sensitiva. Sicut enim intellectus Semper est verus circa suod quid est, ita Sensus circa proprium sensibile. Et ideo, ita sirmiter adhaeret sensus suo sensibili proprio, sicut intellectus intelligibili.
Die 2' Quod major est certitudo cognitionis intellectivae, quam Sensitivae e parte Objectorum, quia objectum intellectus quod est quod quid est persectius et invariabilius est objecto sensus ideo quantum S e Se natum Si sacere majorem certitudinem in intellectu, quam Sensibile, quod est multipliciter variabiles in sensu. Die 5'. Si absolute consideretur, adhuc certior est intellectiva cognitio Sensitiva enim ex multis causis impediri, per accidens, acertitudine potest, puta ab organi indispositione, et medii ac etiam ex indebita distanti aut propinquitute. Intellectu autem, quam ViSex interventu compositionis decipi possit, ut dicitur . de Anima, tamen, non tot cauSi Sicut Sensus, potest impediri. Si ecundo modo comparentur, certior etiam est intellectiva cognitio. Quia sensu ipsam rei substantiam non penetrat, Sed ejuStantum extrinseca percipit accidentia intellectus autem ad rei intima procedit, ex quo de re major nascitur certitudo quam e Sola Sensus perceptione. Cum ergo pluribus modis intellectiva cognitio, sit certior sensitiva propositio S. I homae absolute vera est, licet aliquam habeat exceptionem, ut e primo dicto patet. Sed occurrit utii 'in licet namque objectum intellectus sit prius et nobilius objecto Sensus, non tamen Videtur sequi quod aliquid sit prius corpore. Dicetur enim, quod in corpore sensibili Salvatur ratio objecti sensus, scilicet, accidentia sensibilia, et ratio
objecti intellectus, scilicet, quod quid est substantiae. Et in ipso corpore, id quod est objectum intellectus est nobilius eo quod est
objectum sensus, Sicut substantia, n0bilior est accidente. Respondetur, quod undamentum rationis . homae, Videtur hoc esse quod sicut intellectus est certior sensu, atque omnin0Supra et Sum eleVatur, ita oporteat esse intelligibile aliquid in rerum natura omnino Supra Sensibilia elevulum, quod, inquam, neque per Se neque per accidens, sensibile Sit, propter conjunctionem cum
sensibili per se. Quidditus autem rei sensibilis licet per se, 0l0 intellectu perceptibilis sit, per accidens tamen Sub sensu cadit, Ut dicitur, P. de anima. Ideo supra ipsam oportet aliud intelligibile esse.
117쪽
exfo Deo nihil est nobilius. Ergo non est corpus. ProbaturconSequentia quin cuni corpore non vivente, Vivens sit nobilius, Vivente autem, vita Sit nobilior, eo quod vivens per vitum habeat Super alii corpora nobilitatem; omne corpus habebit aliquid nobi
Idυertenditui, quod nomine vitae, S. Thomas hoc loco accipit animam qua corpus vivit, et corpus accipit absolute, ut eSi corpus, ut scilicet, habens esse corporeum, et ut ab anima distinguitur ut anima est. Ideo, haec ratio probat Deum non SSe corpus ut contra animam distinguitur, non autem ut habens vitam etiam dicitur
Ad hunc sensum sequitur, quod quolibet corpore Sive vivente, sive non Vivente, Si aliquid prius Scilicet, ipSa anima, quae ad corpus, ut praescindit ut anima Sive Secundum rem, Si V Secun- tum rationem hoc enim ad propositum nihil refert sicut actus ad potentiam comparatur, Si autem acet peretur corpus Vi Ven non pro parte dumtaxat quae ab anima vivificatur, Sed pro composito ex anima et corpore. Sic anima non SSet Vivente nobilior, cum pars non it Suo toto nobilior, imo impersectior. Illud etiam quod inquit S Thomas rem isentem esse nobiliorem Orp0re non ivente intelligendum est simpliciter et absolute secundum quid tamen potest aliquod Orpu non vivenS, SSe Obilius vivente. Cum enim rei nobilitas a sorua Sumatur, Sitque anima e propria ratione nobilior sorma, dante tantum SSe corporeum, equitur rem animatam Simpliciter, re inanimata, nobi
Sed quia potest esse ut nobilior larma Secundum substantiam, sit imperfectior secundum aliquam particularem rationem, puta, Secundum quod corpus insormat, quia ignobiliori modo informat; Dicut in fuit S. Thomas, 1 p. q. 70, a. 3, ad 2 et de p0t. q. 6. a. 6,od 13, de anima intellectiva quae est nobilior secundum e forma
coeli, Si coelum S inanimatum, non autem Secundum quod corpus in larmat, qui ignobiliori modo informat, cum illa et esse incorruptibile, anima utilem corruptibile per comparationem ad codipus. Idcirco nun inconvenit, non Vivens, Secundum aliquam particularem rationem, esse nobilius vivente sic dicimus muscam esse simpliciter nobiliorem coelo, secundum quid autem, coelum nobiliuSesse muSca Nec obstat quod coelum est causa ejuS, quia n0n Steausa principalis sed instrumentum intelligentiae moventiS. QUANTI M AD SECUNDUM, Onit quatuor ratione phil0Sophorum, quibus ex aeternitate motus probat quod non 8 eo seu neque Hirtus in corpore. Potin unito est istu Deus est primus motor coeli, omnino immobilis per se cilicet, et per accidens, cuni OVeat motum Sempiternum. Ergo non est corpus neque Virtus in corpore. Pr0batur consequentia; quia nullum corpus movet nisi OVeatur, cum
118쪽
112 LIBER PRIMUS oporteat O ens et motum esse inuit Similiter nulla virtus in corpore moVet, niSi per acciden moveatur. Sta rati sumitur partim e 7 et partim e S physicorum. Id side ilium hujus rationis considerandum V Quod ista propositio nullum corpus moi et Oealiter nisi moseatur, intelligenda est, h0 loco, de motu pure locali, in quo unum corpu movetur ab alio, non per impressionem alicujus formae quae sit principium
formale motus. Sed per Solum moventi impulSum. Cum enim oporteat movens, Scilicet immediatum et motum esse Simul, de quo T. phy3ie . Sali diXimus, non potest m0bile mutare locum, nisi et moven locum mutet, aut secundum totum aut Secundum partem. Si enim m0bili transeunte de uno loco ad alium, OVen non mutaret locum, jam movens non esset simul cum moto.
Secundum hanc glossam solvitur instantia de generante gravia et levia, et de magnete serrum trahente et similibus quoniam istumoVent imprimendo sormam per quam movent mobilia non autemper solum impulsum et ab extrinseco Movet enim gener in gra Via, dando illis gravitatem, qua descendunt, et magne mOVet serrum,
imprimendo illi qualitatem qua ad ipsum OVetur. Notandum ' Quod per Dirtutem in corpore, intelligit Philosophia et S. Thomas, virtutem materialem ad corporis XtenSionem eXtenSam. ali enim, moto e0rpore Sive motu recto, Si V circulari, per acciden movetur; non autem virtus quae esset indivisibiliter in Corp0re per acciden moveretur, si corpia Circulare OVeretur ut Superius, de mente S. Thomae, Si Sten Sum. m Quoclo otio. Deus est potentiae infinitae. Ergo non StVirili in corpore, neque etiam est corpus. Consequentia probatur:
quia nulla Virtus infinita est in magnitudine, quia non poteSt eam nec in infinitu magnitudine, eo quod illa non detur, ut 3 phyδie et 1, 60el probatur, nec in sinita. Ergo etc. - Quod autem non p08Sit 8Se in magnitudine sinita, probatur; quia m0Veret in in- Stanti, qu0d motui repugnat ut probatur , phy8ie. Probatur c0I Sequentia. Quia essectum quem facit potentia min0 in maj0ri duratione, facit maior in minori. Potentia autem infinita, Si major 0mni potentia sinita. Ergo in minori durati0ne movebit quam quaecumque potentia sinita non autem in minori temp0re, quia tunc p0tentia infinita moveret in aequali tompore cum p0tentia sinit ', ut per Aristotelis deductionem, actu p0tentiae diViSi0ne, constat. Ergo in instanti. 0u0d utein Deus sit infinitae potentiae, quod erat antecedet S pr0batur. Quia movet tempore infinito, nulla autem potentia sinita Ρ0test m0Vere tempore inlinito quia si sic ponatur par illiti cor-Ρ0ri habens partem potentiae, movebit in minori temp0re. Quanto enim aliquid est majoris potentiae, tanto majori tempore, 0tum c0ntinuare poterit; et sic sequeretur qu0d tempus finitum mensu raret tempus infinitum, ut deducitur divide nil corpuS P0ten
119쪽
tiam ei his in partes. Ista ratio est manifeste Aristotelis mysi
Coni P hunc Aristotelis processum, multa inducit S. Thomas objectiones et Sol Vit. PDimis oti Q fio est Vicennae ut a Comm. 8, physie. 78. recitatur; quia Aristoteles in sua demonStrati0ne Supponit, corpus quod primum motum causa diviSibile esse hoc autem negari posset et dici quod illud corpus non est diVisibile, Sicut etiam de corpore coelesti patet. MQNDoriae S. Thomas, et est Verroi responsio quod conditionalis potest esse vera, cujus antecedenS Si impossibile; et si
aliquid illius veritatem destruat, illud est impossibile. Sicut si aliquid
destrueret hanc conditionalem et Si homo volat habet aliis , esset impossibile. Non utitur ergo Aristoteles hoc antecedente tanquam Vero, Scilicet, quod tale corpus Sit divisibile, sed hac conditionali vera si Si illud corpus dividatur, pars eius erit minoris potentiae quam totum. y Cujus quidem VeritaS, Si ponatur primum m0VenSeSSe corpus, tollitur; ideo illud est impossibile. Sed in hac responsione, circa Veritatem illius conditionalis clutiit refrix', si eam ut Philosophus accipit intelligamus comparando, Scilicet, partem potentiae ad partem mobilis. Nam qualis est proportio totius ad totum, talis S pr0porti purii ad partem, et per consequens tempori ad tempuS Ut patet . phySie. t t. 36. Ergo quanto tempore totum movet totum, tant par moVebit partem. Ergo non Si major potentia totius in comparatione ad totum motum, quam potentia parti in comparati0ne ad partem m0biliS. Ad hane objeetionem quae videtur et contra Aristotelem Sse, et contra . Thomam, ab aliquibus resp0ndetur, quod illa propositio assumpta ab Aristotele nulla potentia sinita, potest moVere tempore inlinito sic est intelligenda, scilicet quod nulla potentia habens durationem sinitam, potest movere mobile sinitum in duratione tempore insinito. Sic autem accepta propositione probanda putet, quod par p0tentiae durativae, quae Scilicet, minu durat,m0Vet partem mobilis, quantum ad ejus durationem, in minori tempore Ex quibus habetur, quod non poteSt tempus motu eSSeperpetuUm, et OVen et motum corruptibilia. Quod ergo adducitur 6 phySie non Si ad propositum; quia ibi intelligitur quantum ad intentionem, in hac autem ratione loquimur quantum ad Xtensionem durationiS. Sed quod ista responsi non sit ad mentem Aristotelis, ar9uitur - o modo accipitur in propoSitione, de qua Si Sermo, potentia sinita, quo modo accipitur potentia infinita in conclusione per ipSam probanda scilicet potentia primi motoris est in sinita quia termini in praemissis et conclusione. Sunt in eodem significato 8
120쪽
accipiendi. Sed in dictu conclusioti accipitur potentii infinita, non tantuni duratione, Sed intensive etiam, et Secundum vigorem. Ergo otium in praemissis accipienda est potentia infinita Secundum vigorem,
non tantum Secundum durationem. - Probatur minor e proceSSuAristotelis. Nam Aristoteles probat primum motorem non esse in magnitudine, arguendo quia potentia instinita non potest esse in magnitudine Deus autem est potentiae infinitae Majorem vero probat quantum ad magnitudinem initam quia si virtus infinita, esset in magnitudine sinita, in non tempore Ino Veret hoc autem non sequitur ex infinita duratione potentiae, sed ex infinitate vigoris. Ergo in illa propositione accipitur potentia infinita secundum Vigorem, non autem Secundum durationem tantum. Nisi e limus, Aristotelem aequi oeasse, in majori accipiendo potentiam infinitam secundum vigorem, in minori autem infinitam secundum
Sed contra hanc expositionem, antequam ad dubium respondeamus ex Aristotelis processu 12 metaph. Oritur dubium. Nam cum primae Substantiae persectionem ostendisset, L 2 inquirit: utrum ponendum sit unam dumtaxat, hujusmodi Substantiam esse in plureS. I Xt. Vero, 3 concludit, Oportere tot substantias esse tu usmodi, quot lationes astrorum Sunt, propter praedictam CaUSam. Quod exponens S. Thomas inquit quia Scilicet mo lent motu Sempitern0, et per consequens virtute in sinita. Ε quibuS, dupleae contra nostram interpretationem habetur
Prima St, quia Sunt plures substantiae ejusdem conditionis Cum prima, Sed non possunt esse plures habentes potentiam insi-nitam Secundum Vigorem ergo et prima non est infinita secundum Vigorem, Sed tantum secundum durationem. Ergo male XpOnitur illa conclusio primus motor est infinitae potentiae Secundum
Secunda est, quia sunt tot quot lationes Str0rum, propter assignatam causam de primo motore secundum Philosophum; quia Scilicet, moVent motu empiterno, et Virtute per conSequens infinita sed non sunt plures infinitae potentiae Secundum ig0rem, sed tantum duratione, in sinitae. Ergo et causa assignata de primo motore quod non sit in magnitudine quia scilicet, Si potentiae
infinitae, intelligenda est de infinitate durationis, non autem de vigoris infinitate. Ad hujus euidentiam considerandum est, quod cum Phil080phi SOStenderit 12 et Jι. oportere esse unam SubStantiam, Omnino Separatam et primam conditiones quae primae illi substantiae attribuuntur, in quantum prima est, aliis conVenire non OSSunt, cum plure non sint primae sicut quae homini conveniunt, inquantum Si homo, non conveniunt non hominibus. Cum ergoliabere potentiam infinitum intensive conveniat primae SubStantiae